ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ
2η Θεματική ενότητα: Ζω καλύτερα – Ευ ζην
Υποθεματική: Αυτομέριμνα και πρόληψη, Ψυχική υγεία
Τίτλος προγράμματος:
« Το Παπάκι πάει…», από το Χαμόγελο του Παιδιού
Το Πρόγραμμα «Το Παπάκι Πάει…» είναι ένα πρόγραμμα αγωγής υγείας με στόχο την ενίσχυση των γνώσεων και δεξιοτήτων των παιδιών σε περίπτωση που βρεθούν σε συνθήκες εξαφάνισης μη προσδιοριζόμενης αλλιώς, δηλαδή σε συνθήκες που χάνουν τον προσανατολισμό τους ή για κάποιον λόγο δεν βρίσκονται κοντά στο άτομο που νομίμως ασκεί την επιμέλεια τους. Συνοπτικά τα παιδιά να έχουν αυξημένη επίγνωση των κινδύνων και να είναι σε ετοιμότητα (increase awareness), αναπτύσσοντας την ικανότητα της αυτοπροστασίας και της αυτομέριμνας.
Επιπροσθέτως, καλλιεργείται η κριτική σκέψη και η κοινωνική αντίληψη των νηπίων μέσω της συμμετοχής τους στην αφήγηση παραμυθιού και του κουκλοθεάτρου, ενισχύοντας με αυτό τον τρόπο την ομαδοσυνεργατικότητα, τη δημιουργικότητα και την φανταασία τους.
Στοχευόμενες δεξιότητες
Δεξιότητες Μάθησης
Δημιουργικότητα (Creativity)
Επικοινωνία (Communication)
Κριτική σκέψη (Critical thinking)
Συνεργασία (Collaboration)
Δεξιότητες Ζωής
Aυτομέριμνα
Κοινωνικές Δεξιότητες
Ενσυναίσθηση και ευαισθησία
Προσαρμοτικότητα
Ανθεκτικότητα
Υπευθυνότητα
ΜΙΤ: Δεξιότητες της τεχνολογίας και της επιστήμης
Συνδυαστικές δεξιότητες ψηφιακής τεχνολογίας – επικοινωνίας και συνεργασίας
Δεξιότητες του Νου
Επίλυση προβλημάτων
Μελέτη περιπτώσεων (case studies)
Κατασκευές
Πλάγια σκέψη
1η Συνάντηση: «Φτιάξε τον βοηθό σου»
Σήμερα μια ιδιαίτερη έκπληξη μας περίμενε στο Νηπιαγωγείο μας ….Την ώρα που πηγαίναμε να παίξουμε κουκλοθέατρο, ένας παράξενος ήχος ακούστηκε μέσα από το καλάθι που φυλάμε τις κούκλες μας… αρχικά κανείς δεν μπορούσε να καταλάβει τί ακριβώς ήταν… Κάναμε απόλυτη ησυχία περιμένοντας με ανυπομονησία να ξανακούσουμε αυτόν τον τόσο περίεργο και ασυνήθιστο ήχο! Νάτος πάλι αυτός ο ήχος…https://www.youtube.com/watch?v=vKFcuO2_rKs και έτσι, μετά από λίγο, το μυστήριο λύθηκε … Ψάξαμε και τί να δούμε…μέσα στο καλάθι, υπήρχε κρυμμένο και στεναχωρημένο ένα μικρό ΠΑΠΑΚΙ…..


Μας δείχνει το σημείωμα
που είχε μαζί του και μας λέει φοβισμένο με τρεμάμενη φωνή:
« Με λένε Πάκο…και χάθηκα…μπορείτε να με βοηθήσετε; Σας παρακαλώ!»

Όλοι έτρεξαν αμέσως κοντά του… προσπάθησαν να διαβάσουν το σημείωμα…. το χάιδεψαν, το πήραν αγκαλίτσα,
μέχρι και να φάει του έδωσαν φραουλίτσες,…


«Να το βοηθήσουμε κυρία!» , ήταν η πρώτη αντίδραση όλων των παιδιών!
«Και βέβαια θα το βοηθήσουμε, αλλά τί νομίζετε παιδιά, από που μπορεί να χάθηκε το παπάκι μας ο ΠΑΚΟ;»
Ακολουθεί καταιγισμός ιδεών… Μερικές από αυτές… ( Οι οποίες στη συνέχεια αποτυπώθηκαν σε ένα ελεύθερο φύλλο εργασίας)
Από το παζάρι.. σήμερα είναι Τρίτη και έχει παζάρι
Από το Σούπερ μάρκετ… το ξέχασε εκεί η μαμά του
Στο δρόμο… άφησε το χέρι της μαμάς του και χάθηκε
Από την παιδική χαρά…
Όχι από τον παιδότοπο…
Από την λίμνη κυρία…τα παπάκια ζουν στην λίμνη..
Από το σχολείο…

Και πώς νομίζετε ότι νιώθει ο Πάκο το παπάκι τώρα που χάθηκε;
Στεναχωρημένο, λυπημένο, φοβισμένο…
Εσείς πώς θα νιώθατε; ” Όπως και ο Πάκο κυρία”

Μετά από τον τόσο μεγάλο ενθουσιασμό τον παιδιών… άρπαξα λοιπόν την ευκαιρία και τους εξήγησα ότι θα ξεκινήσουμε μια δραστηριότητα, ένα παιχνίδι με στόχο να βοηθήσουμε ένα παιδί αλλά και το παπάκι μας, τον ΠΑΚΟ, να βρουν τον δρόμο για το σπίτι τους. Προκειμένου να το καταφέρουμε αυτό το κάθε παιδί θα χρειαστεί μια κούκλα βοηθό, την οποία θα φτιάξουμε στην τάξη μας! (Πρόταση που προτείνεται από το πρόγραμμα, από το Χαμόγελο του Παιδιού)
Η κούκλα παίζει πολύ σημαντικό ρόλο στην διαμόρφωση της προσωπικότητας των παιδιών (κοινωνικά, γνωστικά, γλωσσικά και συναισθηματικά). Η κούκλα βοηθάει το παιδί να μπει στον κόσμο των μεγάλων και να κατανοήσει αλλά και να αναπαράγει συμπεριφορές (Γενειτάκη-Αρβανιτίδου, 1992; Δαράκη, 1992). Πολλές φορές τα παιδιά την αγαπούν, την μισούν, την τιμωρούν, την θαυμάζουν. Είναι σαν «έμψυχος σύντροφος» (Χατζοπούλου, 1999, σελ. 31) και μέσω αυτής, στέλνουν μηνύματα και εκφράζουν ανάγκες και επιθυμίες (Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, 2011). Επίσης, η χρήση κούκλας για ένα θέμα που μπορεί να φοβίσει τα παιδιά, χρησιμοποιείται και σαν αντικείμενο μετάθεσης του φόβου. Ωστόσο, κάποια ιδιαίτερη ή έντονη αντίδραση του παιδιού στο θέμα της εξαφάνισης, θα πρέπει να προβληματίσει τον/την εκπαιδευτικό και απαιτείται πλαισίωση με την καθοδήγηση ειδικών.
Τα παιδιά προσχολικής ηλικίας δείχνουν ιδιαίτερη προτίμηση στις κούκλες εκείνες που έχουν δικές τους προσωπικότητες, ονόματα, ηλικία και φύλο (Babette, 2008). Η χρήση της κούκλας μέσα στην τάξη μπορεί να είναι πολύ σημαντική για την μάθηση των παιδιών προσχολικής ηλικίας καθώς μέσω του φανταστικού κόσμου και του μύθου αλλάζουν την νοοτροπία και την ενέργεια μέσα στον χώρο εκπαίδευσης (Peyton, 1996). Η κούκλα αποτελεί ένα εκπαιδευτικό εργαλείο που επιτρέπει την ταυτόχρονη εκπαίδευση και ψυχαγωγία στα παιδιά προσχολικής ηλικίας (Κιτσάρας, 1991). Έτσι λοιπόν, η κούκλα βοηθός που θα φτιάξουν τα παιδιά θα τα συντροφεύσει σε όλες τις δραστηριότητες. Αυτή η κούκλα στην ουσία θα λειτουργήσει ως άλλος εαυτός που θα παρακολουθεί, θα προβληματίζεται και θα παρεμβαίνει. Μέσω αυτής τα παιδιά θα μάθουν, θα εκφράσουν φόβους, προβληματισμούς και επιθυμίες για το θέμα της εξαφάνισης.
Δραστηριότητα: Κατασκευή κούκλας
Υλικά:
- Ρολό τουαλέτας
- Χρώματα
- κλωστές/μαλλί
- Πλαστικά ματάκια
- διάφορα διακοσμητικά υλικά
- γλωσσοπίεστρα
- Χαρτόνι κάνσον
- Γκοφρέ χαρτί
- Υγρή κόλλα….και ότι άλλο μπορεί να μας φανεί χρήσιμο!
Να ΄μαστε λοιπόν, έτοιμοι να αναλάβουμε δράση!!!
Το κάθε παιδί βάζει την φαντασία του να δουλέψει…
…βάφουμε το ρολό…


..κολλάμε τα ματάκια και ζωγραφίζουμε το προσωπάκι…

..τυλίγουμε το νήμα για να κάνουμε τα μαλλιά…. για τις κούκλες μας
Πώς σας φαίνονται τα μαλλιά μας;;;

..και τώρα τα ρούχα και η διακόσμηση…

Δεν έγιναν ….καταπληκτικές;;;


Μπράβο σας παιδιά!!! Πραγματικά φανταστικές!!!
2η Συνάντηση: Ο Δρόμος για το σπίτι
1η Δραστηριότητα
Αφήγηση του παραμυθιού με τίτλο: «Ο δρόμος για το σπίτι»,
με ήρωα τον μικρό Αλέξανδρο που χάνεται! Μέσω του παραμυθιού τα παιδιά θα έρθουν σε επαφή με την εμπειρία της εξαφάνισης, θα κατανοήσουν βασικά μηνύματα σε περίπτωση που κάποιο παιδί βρεθεί στην θέση να έχει χάσει την μαμά , τον μπαμπά του ή τον άνθρωπο που το επιβλέπει και θα αποκτήσουν γνώσεις, οι οποίες αν και δουλεύονται σε έναν υποθετικό κόσμο, θα μπορέσουν να ανακληθούν και να εφαρμοστούν σε αντίστοιχες περιπτώσεις
Επειδή στην τάξη μας υπάρχουν δυο παιδιά με το όνομα «Αλέξανδρος» το αλλάζουμε και δίνουμε στον ήρωα της ιστορίας μας ένα άλλο όνομα, το οποίο προτείνουν τα ίδια τα παιδιά. Και το όνομα αυτού “Θανάσης”
Κατά την αφήγηση του παραμυθιού υπάρχει ήδη οπτικοποιημένο το παραμύθι. Τα παιδιά παρατηρούν τις εικόνες, ανταλλάσσουν ιδέες, απόψεις, προβληματίζονται… Ακολουθεί συζήτηση για το παραμύθι και τις εικόνες. Για να μπορέσει να γίνει πιο διαδραστικό, κατά τη διάρκεια της αφήγησης, θέτουμε και ερωτήσεις στα παιδιά, όπως: «τι να κάνει ο ήρωάς μας ο Θανάσης σε κάθε περίπτωση. Με τον τρόπο αυτό, γίνεται προσπάθεια, ώστε να μπορέσει το παιδί από την φαντασία να περάσει στην γνώση.
Βασικά μηνύματα παραμυθιού και μηνυμάτων στα παιδιά:
1. Μένουμε σταθεροί στη θέση μας (καθώς οι γονείς / κηδεμόνες μετακινούνται συνεχώς για να βρουν το παιδί, διευκολύνεται η διαδικασία εύρεσης τους όταν μένουν σταθερά σε ένα σημείο)
2. Φωνάζουμε… και ζητάμε βοήθεια από πολλούς / πολλές και όχι ένα άτομο (το παιδί είναι μόνο του, δεν ξέρει κανένα. Η συμβουλή δεν μιλάμε σε ξένο μπορεί να μην είναι αποτελεσματική γιατί στο χώρο μπορεί να είναι μόνο ξένοι. Έτσι για να μειωθεί ο κίνδυνος βλάβης του παιδιού από κάποιον ξένο θα πρέπει να ζητήσει βοήθεια από πολλούς ταυτόχρονα. Για να το πετύχει φωνάζει και μαζεύεται πολύς κόσμος)
3.Έχουν κάθε δικαίωμα να λένε ΟΧΙ αν κάτι τα ενοχλεί και τα τρομάζει
4. Οι αστυνόμοι βοηθάνε τα παιδιά, δεν τα πάνε φυλακή. (καθώς στο πλαίσιο της διαπαιδαγώγησης τα παιδιά ακούνε συχνά την φράση «κάτσε καλά γιατί ο αστυνόμος θα σε πάει φυλακή» στόχος είναι να απενοχοποιεί η έννοια του αστυνόμου, καθώς σε περίπτωση εξαφάνισης μπορεί να χρειαστεί να συνεργαστεί μαζί του)


2η Δραστηριότητα
Δημιουργία 3 θεματικών κύβων με εικόνες
Η δραστηριότητα αυτή ενισχύει επίσης με την βοήθεια της οπτικοποίησης:
- την αναγνώριση συναισθημάτων (χαρά, λύπη, φόβος),
- την λογική σύνδεση των πληροφοριών για την δημιουργία μιας ιστορίας,
- την δημιουργία εναλλακτικών σεναρίων αλλά και την φαντασία!
Ο κύβος με τους ήρωες: η κάθε πλευρά αυτού του κύβου απεικονίζει μια φιγούρα (Παιδί, Αστυνόμος, Μαμά, Ξένη Γυναίκα,)
Ο κύβος με τις αντιδράσεις: αντίστοιχα ή κάθε πλευρά απεικονίζει αντιδράσεις (φωνάζω, μένω σταθερός, μιλάω σε κάποιον, παίρνω τηλέφωνο)
Ο κύβος των συναισθημάτων: φόβος, χαρά, λύπη
Το κάθε παιδί ρίχνει τον κάθε κύβο μια φορά και φτιάχνει την δική του ιστορία έχοντας ως βάση τα τρία στοιχεία που θα του φανερώσουν οι κύβοι. Οι ιστορίες πρέπει να είναι σχετικές με την εξαφάνιση, τα συναισθήματα και τους τρόπους αντίδρασης σε αντίστοιχες περιπτώσεις
Πάμε λοιπόν να δημιουργήσουμε τις ιστορίες μας….

Στη συνέχεια μάθαμε τις δυο τηλεφωνικές γραμμές στις οποίες μπορούμε να απευθυνθούμε σε περίπτωση που χαθούμε ή χρειαστούμε βοήθεια Το 100, που είναι το τηλέφωνο της Αστυνομίας και το 116000 που είναι η γραμμή «του Χαμόγελου του παιδιού»… … εκεί πάντα υπάρχουν άνθρωποι που ότι και να πάθεις, ότι και να σου συμβεί θα σε βοηθήσουν. Και μπορείς να πάρεις τηλέφωνο οποιαδήποτε στιγμή και χωρίς να έχεις λεφτά ή κάρτα. Απλά θα σηκώσεις το ακουστικό από το καρτοτηλέφωνο και θα πατήσεις 116000. Θα ακούσεις παιδικά τραγουδάκια και μετά θα το σηκώσει κάποιος και εσύ μπορείς να του πεις τι σου έχει συμβεί χωρίς να ντρέπεσαι ή να φοβάσαι…»
Τους γράψαμε στον πίνακα… αλλά και σε ατομικό φύλλο εργασίας…..
…τους χρωματίσαμε

…. τους αναγνωρίσαμε και τους κυκλώσαμε σε φύλλο αξιολόγησης,
…κάναμε ανασύνθεση αυτών

…. τέλος τους διακοσμήσαμε
και τους κρεμάσαμε σε ένα εμφανές σημείο της τάξη μας για να τους βλέπουμε και να τους θυμόμαστε!!!

3η Συνάντηση
Το παπάκι πάει…
Στην δραστηριότητα αυτή τα παιδιά με τις κούκλες τους θα βοηθήσουν τον Πάκο να βρει την μαμά του.
Στην πραγματικότητα αυτά που έμαθαν από την περιπέτεια του μικρού μας ήρωα Θανάση, θα τα χρησιμοποιήσουν για να βοηθήσουν τον Πάκο να βρει την μαμά του.
Με μεγάλο ενθουσιασμό κατασκευάζουμε τις κούκλες – ήρωες: τον Πάκο(παπάκι), Μαμά Πάπια (της δώσαμε το όνομα Μαρία), την Ξένη ή τον Ξένο και τον Αστυνομικό. που θα συμμετέχουν στην υλοποίηση του θεατρικού μας στο Κουκλοθέατρο. Κατά την διάρκεια του θεατρικού, ο Πάκο, σε κάποια σημεία, θα απευθύνεται στις κούκλες των παιδιών προκειμένου να του δώσουν την σωστή κατεύθυνση.
Στόχος αυτής της διαδικασίας είναι η αναπαραγωγή της γνώσης που έχει αποκτηθεί μέχρι στιγμής από τα παιδιά και η διαδραστική επικοινωνία και μάθηση.
Νομίζουμε ότι είμαστε έτοιμοι για το θεατρικό στο κουκλοθέατρο… ένας τελευταίος έλεγχος…
Τα παπάκια μας…

..Ο Αστυνομικός
…Ο Ξένος ή η Ξένη


…. και ξεκινάμε!



Παίξαμε μεγάλοι και μικροί, το διασκεδάσαμε και το χαρήκαμε πολύ, που μπορέσαμε να συμβουλεύσουμε σωστά τον ΠΑΚΟ το παπάκι, τον φίλο μας, ώστε να κατορθώσει να βρει την μαμά του!
Στο τέλος ο Πάκο το παπάκι γνώρισε από κοντά τους φίλους του και τους ευχαρίστησε για τις συμβουλές που του έδωσαν και τους κάλεσε στο πάρτυ των γενεθλίων του!!!
Ευχαριστούμε για την πρόσκληση στο πάρτυ των γενεθλίων σου ΠΑΚΟ!!!
4η Συνάντηση
Τί θα έκανες αν…
Συζητάμε στην τάξη μας διάφορα υποθετικά σενάρια εξαφάνισης, όπου στόχο έχουν την επανάληψη των «βασικών μηνυμάτων» πρόληψης της εξαφάνισης . Στη συνέχεια τα αποτυπώνουμε στο χαρτί εικαστικά!
Υποθετικά σενάρια
1. «Τι θα έκανες εάν στο λούνα πάρκ κατέβαινες από το παιχνίδι και δεν έβλεπες τη μαμά σου;»
Επιθυμητή αντίδραση προς μάθηση: Μένω σταθερός /ή, δεν μετακινούμαι

2. «Τι θα έκανες εάν τότε ερχόταν μια κυρία και σου έλεγε ότι ξέρει την μαμά σου και να πας μαζί της;»
Επιθυμητή αντίδραση προς μάθηση: Λέω δυνατά ΟΧΙ

3. «Τι θα έκανες αν η μαμά δεν σε έβρισκε, τι θα έκανες μετά; Σε ποιόν θα ζητούσες βοήθεια; Τι θα έκανες;»
Επιθυμητή αντίδραση προς μάθηση: Φωνάζω για να μαζευτεί πολύς κόσμος, όχι μόνο ένα άτομο, ή παίρνω τηλέφωνο στην Αστυνομία (100), ή στο “Χαμόγελο του Παιδιού” (116000)

4. Τί θα έκανες εάν περνούσε ένας αστυνόμος;
Επιθυμητή αντίδραση προς μάθηση: Θα του ζητούσα βοήθεια
…Και για καλύτερη εμπέδωση …μας βοηθάει το Ρομποτάκι μας Beebot “Μελισσούλα ”
Μαθαίνουμε… διασκεδάζοντας!
Τα παιδιά επιλέγουν μια εικόνα (του Πάκου, της μαμάς πάπιας με το όνομα Μαρία, του Αστυνομικού, της Ξένης κυρίας με το παιδάκι, το παιδάκι που παίρνει τηλέφωνο στην Αστυνομία(100 ) ή στο “Χαμόγελο του Παιδιού(116000), το παιδάκι που φωνάζει) και καλούνται, αφού πρώτα μελετήσουν την διαδρομή, να προγραμματίσουν την “Μελισσούλα”, ώστε να μπορέσει να φτάσει στην εικόνα της επιλογής τους, για να μας συμβουλέψουν!!!
Χάθηκα, τί να κάνω για να βρω την μαμά μου;;;
Π.χ. Εικόνα με την Ξένη κυρία και το παιδάκι… για να πω στον Πάκο ότι δεν πρέπει να μιλάμε σε αγνώστους!
Εικόνα Αστυνομικού… μην φοβάσαι , πήγαινε να ζητήσεις βοήθεια! κ.λ.π.
Η διαδικασία επαναλαμβάνεται μέχρι να πάρουν μέρος όλα τα παιδιά!

Στο τέλος δίνονται και κάποια φύλλα αξιολόγησης (προτεινόμενα από το πρόγραμμα του “Χαμόγελου του Παιδιού”

5η Συνάντηση
Ας μάθει και η Μαμά με τον Μπαμπά
Στόχος είναι να εκπαιδεύσουν τα παιδιά τους γονείς τους σε αυτά που έμαθαν.
Προετοιμασία δράσης
Τα παιδιά μαθαίνουν σε μορφή ποιήματος απαντήσεις σε κάποιες ερωτήσεις. Στις επόμενες μέρες οι γονείς θα κληθούν, θα τους μοιραστούν χαρτάκια με ερωτήσεις και τα παιδιά και οι κούκλες τους θα απαντούν στις ερωτήσεις των γονέων. Τα παιδιά ήδη θα έχουν μάθει το ποίημα στο σπίτι από τις προηγούμενες μέρες
Προτεινόμενες Ερωτήσεις
1. Ένα παιδάκι έκανε κούνια στην παιδική χαρά και όταν σταματάει δεν βλέπει την μαμά του.
Τι θα το συμβούλευες;
Να μείνει σταθερό
Να μην κουνηθεί
Ούτε και να φοβηθεί
Η μαμά του θα το βρει!
2.Ένα παιδάκι περπατάει και το πλησιάζει ένας κύριος για να του δώσει παγωτό. Το παιδί τον κοιτάει αλλά δεν τον ξέρει.
Τι να κάνει;
Ένα ΟΧΙ θα του πει
Τόσο δυνατά, να κουφαθεί
ΟΧΙ, ΟΧΙ δυνατά
Λένε στους ξένους τα παιδιά!
3. Και εκεί που κάνει μπάνιο ένα παιδί στην θάλασσα, βγαίνει και δεν βλέπει την μαμά ή τον μπαμπά. Τι να κάνει;
Θα κοιτάξει αριστερά και δεξιά
Εάν δεν βλέπει τον μπαμπά ή την μαμά
Θα φωνάξει δυνατά
Να έρθουν άτομα πολλά!
4.Μια μέρα ο μπαμπάς και η μαμά λένε στο παιδί να κάτσει ήρεμα διαφορετικά θα έρθει ο αστυνόμος να τον πάει φυλακή.
Τι να κάνει;
Τότε να πει με σιγουριά
Τι είναι αυτά που λες μαμά;
Οι αστυνόμοι βοηθάνε πάντα τα παιδιά
και τους φέρονται σωστά!
Τα παιδιά προετοιμάζουν τα ποιματάκια/απαντήσεις που θα πάρουν μαζί τους για να τα μάθουν

θέλετε να μάθετε τί απάντησαν τα παιδάκια μας…..
Στο τέλος δημιουργήσαμε και ένα βιβλίο με τις εργασίες μας και τα φύλλα αξιολόγησης…..
