2ος Θεματικός Κύκλος : “Ενδιαφέρομαι και Ενεργώ – Αλληλοσεβασμός”
Θεματική Ενότητα: «Το δεντρόσπιτο με τα ζωάκια των δικαιωμάτων»
Το εκπαιδευτικό υλικό «Το δεντρόσπιτο με τα ζωάκια των δικαιωμάτων» έχει σχεδιαστεί ώστε να βοηθά τα παιδιά προσχολικής και πρώτης σχολικής ηλικίας να γνωρίσουν, με ευχάριστο και βιωματικό τρόπο, τα δικαιώματα του παιδιού, όπως αυτά ορίζονται από τη Διεθνή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού (ν. 2101/1992). Το υλικό αποτελείται από 12+1 κάρτες με ζωάκια, καθένα από τα οποία αντιπροσωπεύει ένα βασικό δικαίωμα. Οι κάρτες συνοδεύονται από μικρές ιστορίες, απλά τραγουδάκια, καθώς και ιδέες για παιδαγωγικές δράσεις και συναντήσεις – συνελεύσεις με θέμα τα δικαιώματα. Στόχος του υλικού είναι να συμβάλει τόσο στην κατανόηση της έννοιας των δικαιωμάτων όσο και στην ενίσχυση της συμμετοχής των παιδιών σε διαδικασίες διαλόγου και λήψης αποφάσεων που αφορούν τη σχολική τους καθημερινότητα. Μέσα από αυτό ενδυναμώνεται η επικοινωνία, η συνεργασία και η υπευθυνότητα, καλλιεργώντας από τα πρώτα χρόνια τη συνείδηση του δημοκρατικού, ενεργού πολίτη.
Τα πρώτα 12 ζωάκια αντιστοιχούν σε δικαιώματα που περιγράφονται σε διαφορετικά άρθρα της Διεθνούς Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού (ΔΣΔΠ), ενώ το 13ο συμβολίζει το γενικότερο δικαίωμα του παιδιού στον σεβασμό – μια έννοια που αναδείχθηκε πρώτα από τον παιδαγωγό Janusz Korczak, από τους σημαντικότερους θεμελιωτές της παιδικής προστασίας.
Για κάθε ζωάκι – δικαίωμα υπάρχει και μια κάρτα στην οποία καταγράφεται η απόφαση που λαμβάνεται στη συνέλευση της τάξης σχετικά με το συγκεκριμένο δικαίωμα.
1ο Εργαστήριο: “Ετσιμελεν – Το δικαίωμα στο όνομα” -“Σιγουράκι – Το δικαίωμα σε σπίτι, ρούχα και φαγητό” -“Αγαπάκι – Το δικαίωμα στη φροντίδα”
Τα παιδιά γνώρισαν το Ετσιμελέν, άκουσαν την ιστορία και το τραγούδι του και στη συνέχεια μοιράστηκαν από ποιο πρόσωπο πήραν το όνομά τους.
Έπειτα, αφού εξηγήθηκε τι σημαίνει «δικαίωμα στο όνομα και στην ταυτότητα», δημιουργήσαμε το ληξιαρχείο της τάξης, όπου όλα τα παιδιά έγραψαν το όνομά τους.
Ακόμη, οι μαθητές/μαθήτριες αποφάσισαν να δώσουν όνομα στο «μωρό» του κουκλόσπιτου. Πραγματοποιήθηκε ψηφοφορία και επιλέχθηκε το όνομα της κούκλας.
Τέλος, συζητήσαμε τα στοιχεία που περιλαμβάνει μία ταυτότητα και τα παιδιά έφτιαξαν τις δικές τους.
Τα παιδιά του νηπιαγωγείου γνώρισαν το Σιγουράκι, παρακολούθησαν την ιστορία και το τραγούδι του και αναζήτησαν τι είναι απαραίτητο για να νιώθει ασφάλεια. Χωρίστηκαν σε ομάδες, χρησιμοποίησαν εικόνες και κατέληξαν ότι χρειάζεται σπίτι, τροφή και ρούχα, παρουσιάζοντας τη δουλειά τους στην ολομέλεια.
Στη συνέχεια, οι μαθητές συζήτησαν τι θεωρείται απαραίτητο για ένα παιδί που ζει σε χώρα με πόλεμο. Κάθε παιδί επέλεξε τι θα προσέφερε σε ένα τέτοιο παιδί και το ζωγράφισε.
Τέλος, τα παιδιά δημιούργησαν τα δικά τους σπιτάκια με την οικογένειά τους.
Τα παιδιά γνώρισαν το Αγαπάκι, άκουσαν την ιστορία και το τραγούδι του και μίλησαν για όμορφες στιγμές που περνούν με τους γονείς τους. Ακολούθησε παιχνίδι παντομίμας: οι μαθητές χωρίστηκαν σε ζευγάρια, διάλεξαν τυχαίες κάρτες και παρουσίασαν δραστηριότητες που κάνουν με την οικογένειά τους, ενώ οι υπόλοιποι έπρεπε να μαντέψουν ποια είναι. Όποιος μάντευε σωστά κέρδιζε πόντους για την ομάδα του.
Στο τέλος, ζωγράφισαν τις αγαπημένες τους οικογενειακές δραστηριότητες.
2ο Εργαστήριο: “Ναπωκατι – Το δικαίωμα στην ελεύθερη έκφραση της γνώμης” – : “Τριλαριλαρο – Το δικαίωμα στο παιχνίδι και την ξεκούραση” – : “Πολυχρωμιξ – Το δικαίωμα στη διαφορετικότητα και την ισότητα”
Τα παιδιά άκουσαν την ιστορία και το τραγούδι του Ναπωκατι και συζητήσαμε τρόπους με τους οποίους μπορούν να εκφράζουν τη γνώμη τους και πώς λαμβάνονται αποφάσεις. Επισημάναμε πόσο σημαντικό είναι να μιλούν ελεύθερα, αρκεί πρώτα να σκεφτούν τα λόγια τους ώστε να μη στενοχωρούν τον συνομιλητή τους.
Στη συνέχεια, ζωγράφισαν τι θα ήθελαν να πουν σε όλους τους μεγάλους.
Αφού παρακολουθήσαμε την ιστορία και το τραγούδι του Τριλαριλαρο, συζητήσαμε για ένα από τα πιο αγαπημένα δικαιώματα των παιδιών: το δικαίωμα στο παιχνίδι, στην ανάπαυση και στην ψυχαγωγία.
Τα παιδιά κάθισαν σε κύκλο και, με τη βοήθεια μιας μπάλας, είπαν ποια παιχνίδια τους αρέσει να παίζουν και τι τους στενοχωρεί κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού.
Στη συνέχεια ζωγράφισαν τις ιδέες τους, ενώ ορισμένοι μαθητές έφεραν αγαπημένα παιχνίδια από το σπίτι και τα παρουσίασαν στην τάξη.
Αφότου ακούστηκε η ιστορία, συζητήσαμε για τη διαφορετικότητα του Πολυχρωμιξ. Τα παιδιά ζωγράφισαν ένα «φανταστικό» φιλαράκι, το παρουσίασαν στους συμμαθητές τους και συζητήσαμε τι θα συνέβαινε αν τα φιλαράκια αυτά υπήρχαν πραγματικά και αν θα μπορούσαν να έρθουν στο σχολείο.
Κατά τη διάρκεια της ζωγραφικής, ορισμένα παιδιά εργάστηκαν ομαδικά και δημιούργησαν κοινές ζωγραφιές τις οποίες παρουσίασαν στην ολομέλεια.
3ο Εργαστήριο: “Κουκουβάκου – Το δικαίωμα στην εκπαίδευση” – “Περαστικάκι – Το δικαίωμα στην υγεία” – “Μηπονακι – Το δικαίωμα στην προστασία από κάθε μορφή βίας”
Με αφορμή την ιστορία του Κουκουβάκου, οι μαθητές δημιούργησαν, με την καθοδήγηση της εκπαιδευτικού, μια δική τους ιστορία με πρωταγωνιστή τον Κουκουβάκου. Κάθισαν σε κύκλο και η μικρή κουκουβάγια «ταξίδεψε» από χέρι σε χέρι, με κάθε παιδί να προσθέτει έναν νέο τόπο στο ταξίδι της. Μέσα από αυτή τη διαδικασία απέκτησε νέες γνώσεις αλλά και προκάλεσε διασκεδαστικά ευτράπελα.
Τα παιδιά άκουσαν την ιστορία και το τραγούδι του Περαστικάκι και μιλήσαμε για τη σημασία της υγείας. Πολλά παιδιά μοιράστηκαν εμπειρίες από στιγμές που δεν ένιωθαν καλά και πώς αισθάνονταν.
Καθισμένα σε κύκλο, κατονόμασαν μέρη του σώματος που μπορεί να πονέσουν και στο τέλος ζωγράφισαν όσα κάνουν όταν νιώθουν πόνο.
Τα παιδιά γνώρισαν το Μηπονάκι, άκουσαν την ιστορία και το τραγούδι του και συζητήσαμε για πράγματα που κάνουν οι άνθρωποι και μπορεί να πληγώνουν ο ένας τον άλλο – είτε σωματικά είτε συναισθηματικά.
Ακολούθησε το παιχνίδι «πονάει – πονάει», μια παραλλαγή του «πετάει – πετάει».
Τέλος, κάθε παιδί ζωγράφισε κάτι που το κάνει να πονά, είτε σωματικά είτε στην «καρδούλα» του.
4ο Εργαστήριο: “Ρώτα- Πρώτα – Το δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή” -“Μπορούλι – Τα δικαιώματα των παιδιών με αναπηρίες” –
Μετά την παρουσίαση της ιστορίας και του τραγουδιού του Ρώτα-Πρώτα, συζητήσαμε τη σημασία της ιδιωτικότητας και του δικαιώματος να έχουμε προσωπικά μυστικά.
Ως δραστηριότητα, δόθηκε στα παιδιά ένα χαρτί όπου ζωγράφισαν μέσα σε ένα τετράγωνο ό,τι θα ήθελαν να μοιραστούν μόνο με άτομα της επιλογής τους. Τονίστηκε ότι αυτό το «κουτί» είναι προσωπικό και δεν πρέπει να ανοίγεται από κανέναν άλλο.
Τα παιδιά γνώρισαν το Μπορούλι, την ιστορία και το τραγούδι του και στη συνέχεια χωρίστηκαν σε 6 ομάδες. Κάθε ομάδα πήρε μια εικόνα παιδιού με αναπηρία και συζήτησε τα εμπόδια που μπορεί να αντιμετωπίζει.
Μετά την ομαδική συζήτηση παρουσιάστηκαν τα συμπεράσματα στην ολομέλεια.
Συζητήσαμε επίσης πώς μπορούμε να κάνουμε τα παιδιά αυτά να νιώθουν αποδεκτά και φιλικά περιβαλλόμενα.
Στο τέλος, ζωγράφισαν δραστηριότητες που θα μπορούσαν να κάνουν με έναν φίλο με αναπηρία.
5ο Εργαστήριο: “Φλαφυγάκι – Τα δικαιώματα των παιδιών προσφύγων και μεταναστών” – “Σεβαστάκι – Το δικαίωμα των παιδιών στον σεβασμό”
Τα παιδιά γνώρισαν το Φλαφυγάκι, άκουσαν την ιστορία και το τραγούδι του και έπειτα χωρίστηκαν σε ομάδες των τεσσάρων, υποδυόμενα οικογένειες προσφύγων που κινούνταν και κρύβονταν σε διάφορα σημεία της τάξης, ανάλογα με τις οδηγίες της νηπιαγωγού.
Το παιχνίδι ρόλων οδήγησε σε συζήτηση για το τι χρειάζεται ένα παιδί που αναγκάζεται να αλλάξει τόπο κατοικίας.
Στη συνέχεια, τέθηκε το ερώτημα τι θα έκαναν τα παιδιά αν συναντούσαν ένα παιδί από άλλη χώρα. Αφού αντάλλαξαν απόψεις, ζωγράφισαν τις ιδέες τους.
Για να ολοκληρωθεί το πρόγραμμα, μιλήσαμε για το δικαίωμα που περικλείει όλα τα υπόλοιπα: το δικαίωμα στον σεβασμό.
Παρακολουθήσαμε την ιστορία και το τραγούδι του Σεβαστάκι και κάναμε μια συνολική ανασκόπηση όλων των δικαιωμάτων που μάθαμε.
Στο τέλος, τα παιδιά δημιούργησαν το δέντρο των δικαιωμάτων του παιδιού.
