Erasmus+ για την καταπολέμηση του παιδικού άγχους και της ψυχικής ενδυνάμωσης μέσω της φιλαναγνωσίας

Κατά το χρονικό διάστημα 16 – 22 Απριλίου 2024 είχαμε τη χαρά να υποδεχθούμε και να φιλοξενήσουμε στο σχολείο μας την εξαιρετική συγγραφέα και δασκάλα Γιώτα Διάκου από το Δημοτικό Σχολείο Περνέρα Λευκωσίας Κύπρου! Η συγγραφέας εκπαιδευτικός επισκέφτηκε το σχολείο μας στα πλαίσια Προγράμματος Erasmus+ KA1 για Ανάθεση καθηκόντων διδασκαλίας. Μια μαγική εβδομάδα γεμάτη με “μαθήματα” φιλαναγνωσιας στις Α’, Β’ και Γ’ ταξεις. Θέματα τα οποία αναπτύχθηκαν ήταν η ενδυνάμωση του κοινωνικού εαυτού, η διαχείριση συναισθημάτων, η αντιμετώπιση του παιδικού άγχους και η ανάπτυξη ενσυναίσθησης. Μια μοναδική εκπαιδευτική εμπειρία γεμάτη φιλαναγνωσία για τους μαθητές μας! Μέσα από τη λογοτεχνία παιδιά και εκπαιδευτικοί γνωριστήκαμε, συνεργαστήκαμε, ανταλλάξαμε ιδέες και καλές πρακτικές, μοιραστήκαμε συναισθήματα και ανακαλύψαμε πώς τα βιβλία μπορούν να μας ενώνουν!!

Η αποδοχή της πρότασης του κυπριακού σχολείου για τη φιλοξενία της κ. Διάκου στο σχολείο μας έγινε με μεγάλο ενθουσιασμό από το εκπαιδευτικό προσωπικό του σχολείου μας, καθώς μεταξύ των άλλων, εξυπηρετούσε απόλυτα τους στόχους των σχεδίων δράσης για την ανάπτυξη της κοινωνικής μάθησης και της ψυχικής ανθεκτικότητας και για την καταπολέμηση του παιδικού άγχους και του σχολικού εκφοβισμού του δικού μας προγράμματος Erasmus+ KA1 «Η Εκπαίδευση σε ένα Μεταπανδημικό Σχολείο».

Ευχαριστούμε όλους τους υπέροχους ανθρώπους που συνέβαλαν σε αυτή τη μοναδική εμπειρία για τους μαθητές μας, τις διευθύνσεις των δυο σχολείων και φυσικά την κ. Γιώτα Διάκου, που επέλεξε να επισκεφτεί το σχολείο μας και την κ. Ασπασία Μπουλαματση των εκδόσεων Βιβλιοσκόπιο – Biblioscopio Books για την αμέριστη υποστήριξη της.

Στιγμιότυπο οθόνης 2024 05 02 194116 Στιγμιότυπο οθόνης 2024 05 02 195829 Στιγμιότυπο οθόνης 2024 05 02 195905 Στιγμιότυπο οθόνης 2024 05 02 200009 Στιγμιότυπο οθόνης 2024 05 02 200125 Στιγμιότυπο οθόνης 2024 05 02 200257 Στιγμιότυπο οθόνης 2024 05 02 200827

Erasmus with baseline pos ALL lang EL.final

Πρόγραμμα eTwinning “Τα μεταπανδημικά μας σχολεία” – “Our post pandemic schools”

Η πανδημία του Covid καθιέρωσε νέα δεδομένα στη σχολική ζωή. Τα οικονομικά προβλήματα που αντιμετώπισαν πολλές οικογένειες μετά το 2020 και οι δυσκολίες που δημιούργησε ο περιορισμός, οδήγησαν στην ανάγκη να αναπτύξουμε την ανθεκτικότητα και την ευημερία των μαθητών μας, καθώς και να βρούμε τρόπους για την αντιμετώπιση του σχολικού εκφοβισμού και του άγχους των παιδιών. Για αυτόν τον λόγο, εκπαιδευτικοί από την Ελλάδα, τη Ρουμανία, την Ιταλία, την Κροατία και τη Σλοβενία θα δημιουργήσουν δραστηριότητες σχετικά με αυτά τα 4 θέματα (ανθεκτικότητα, ευημερία, εκφοβισμός, άγχος) για τους μαθητές του δημοτικού μας κατά τους επόμενους 5 μήνες (Ιανουάριος έως Μάιος).

Our post pandemic schools eTwinning Project Planning

Η συνεργασία αυτή είναι απόρροια του σχεδίου Erasmus+ ΚΑ1 του σχολείου μας “Η εκπαίδευση σε ένα μεταπανδημικό σχολείο” (Κωδικός έργου: 2022-1-EL01-KA122-SCH-000068786). Χάρη στη χρηματοδότηση του σχεδίου μας από την ΕΕ 11 εκπαιδευτικοί μας είχαν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν σεμινάρια σχετικά με την κοινωνική και συναισθηματική μάθηση, την ψυχική ανθεκτικότητα, την καταπολέμηση του σχολικού άγχους και του φαινόμενου του εκφοβισμού. Στην συνέχεια έγιναν ενδοεπιμορφώσεις του συνόλου των εκπαιδευτικών της σχολικής μας μονάδας και ο Σύλλογος Διδασκόντων κατέληξε σε σχέδια δράσης για την εφαρμογή της νέας γνώσης στη μαθητική πρακτική. Μέρος αυτού είναι και το παρόν πρόγραμμα etwinning και η συνεργασία με το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο στο πρόγραμμα Erasmus+ EDUCARDIA.Erasmus with baseline pos ALL lang EL.final

Ημερίδα Διάχυσης του Erasmus+ KA122 «Η Εκπαίδευση σε ένα Μεταπανδημικό Σχολείο»

Το 14ο Δημοτικό Σχολείο Ρεθύμνου και το 5ο Νηπιαγωγείο Ρεθύμνου οργάνωσαν ημερίδα ενδοσχολικής επιμόρφωσης στις 27 Οκτωβρίου 2023 με θεματικές την παρουσίαση του προγράμματος Erasmus+ KA122 του 14ου Δημοτικού Ρεθύμνου «Η Εκπαίδευση σε ένα Μεταπανδημικό Σχολείο» και τη «Διαχείριση του Άγχους» και την «Ψυχική Ανθεκτικότητα και Σχολική Ευημερία».  Οι παρουσιάσεις των 2 τελευταίων θεματικών έγιναν από τους εκπαιδευτικούς που παρακολούθησαν τα αντίστοιχα σεμινάρια Erasmus+ στη Λουμπλιάνα της Σλοβενίας και στη Φλωρεντία της Ιταλίας το περασμένο καλοκαίρι. Τη θεματική «Η Διαχείριση του Άγχους» παρουσίασαν οι εκπαιδευτικοί Μπατσή Θεοδώρα, Σαλαγάρα Μαρκέλλα και Τζιλιγκάκη Κωνσταντίνα, ενώ «Η Ψυχική Ανθεκτικότητα και Σχολική Ευημερία» παρουσιάστηκε από τους εκπαιδευτικούς Μαμαλή Στυλιανό και Κωνσταντίνο Σάρρο.

Με την ευκαιρία αυτή το 14ο Δημοτικό σχολείο Ρεθύμνου έκανε διάχυση των αποτελεσμάτων του προγράμματος Erasmus+ KA122 «Η Εκπαίδευση σε ένα Μεταπανδημικό Σχολείο» που πραγματοποιεί για τα έτη 2022-24 στο όμορο νηπιαγωγείο. Έγινε παρουσίαση του προγράμματος από τον διευθυντή του σχολείου κ. Κωνσταντίνο Σάρρο και την υπεύθυνη Ευρωπαϊκών και καινοτόμων προγραμμάτων του σχολείου μας κ. Μπατσή Θεοδώρα. Ακολούθησε συζήτηση πάνω στο θέμα μετά την εκδήλωση με σκοπό την προετοιμασία αίτησης Erasmus+ KA122 από το 5ο νηπιαγωγείο για το επόμενο σχολικό έτος. Η παρουσία των εκπαιδευτικών των 2 σχολικών κοινοτήτων, οι παρεμβάσεις κατά τη διάρκεια των εισηγήσεων, η συμμετοχή τους στις βιωματικές ασκήσεις που πραγματοποιήθηκαν αλλά και η διαδραστική συζήτηση με τους συμμετέχοντες ήταν ιδιαίτερα εποικοδομητικές για όλους τους παρευρισκόμενους.

EU flag cofunded left JPG

Η παρούσα δημοσίευση πραγματοποιήθηκε με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο πλαίσιο υλοποίησης του προγράμματος Erasmus+. Οποιαδήποτε πληροφορία ή απόψεις εκτίθενται σε αυτή την δημοσίευση είναι αποκλειστική ευθύνη του συγγραφέα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Εθνική Μονάδα Συντονισμού Erasmus+ ΙΚΥ ουδεμία ευθύνη φέρουν για την οποιαδήποτε χρήση και αναδημοσίευση των πληροφοριών του.

Παρακάτω μπορείτε να δείτε τις παρουσιάσεις που έγιναν:


Λήψη αρχείου


Λήψη αρχείου

Φωτογραφικό υλικό από την ημερίδα:

Πρώτη δράση Erasmus+: Αυτοσυγκέντρωση

Η αναπνοή είναι κάτι που κάνουμε όλη μέρα, κάθε μέρα. Περπατάμε χωρίς καν να παρατηρήσουμε ότι το κάνουμε τις περισσότερες φορές (εκτός ίσως αφού ανεβήκαμε εκείνη τη σκάλα μετά το μεσημεριανό γεύμα). Αλλά το να έχουμε μεγαλύτερη επίγνωση της αναπνοής μας, και ιδιαίτερα να βοηθάμε τα παιδιά να γίνουν πιο συνειδητά, είναι ένα απίστευτα ισχυρό εργαλείο. Υπάρχει ένας τεράστιος όγκος διαθέσιμων ερευνών σχετικά με τα θετικά αποτελέσματα της ενσυνειδητότητας. Όταν διδάσκουμε στα παιδιά πώς να ελέγχουν την αναπνοή τους, τους δίνουμε την ικανότητα να εστιάζουν και να ελέγχουν τις αντιδράσεις τους σε οποιαδήποτε κατάσταση.

Όταν η αναπνοή μας είναι ρηχή και γρήγορη, μπορεί να προκαλέσει την απελευθέρωση ορμονών του στρες . Όταν η αναπνοή μας είναι αργή, βαθιά και μετρημένη, δίνει σήμα στο σώμα μας να απελευθερώσει ορμόνες που σχετίζονται με συναισθήματα ηρεμίας και ευεξίας στο κέντρο. Η έρευνα δείχνει ότι ο έλεγχος της αναπνοής είναι ιδιαίτερα χρήσιμος για άτομα με ειδικές προκλήσεις όπως για παράδειγμα η ΔΕΠΥ, ο χρόνιος πόνος και το ιστορικό τραύματος. Η αργή, συνειδητή, διαφραγματική αναπνοή μπορεί να βοηθήσει τα παιδιά να διαχειριστούν καλύτερα τον πόνο τους ενεργοποιώντας το «ηρεμιστικό σύστημα» του ίδιου του σώματος.

Για τους λόγους αυτούς επιλέξαμε να ξεκινήσουμε την εφαρμογή του σχεδίου δράσης για το πρόγραμμα Erasmus+ “Η Εκπαίδευση σε ένα Μεταπανδημικό Σχολείο” με ασκήσεις αυτοσυγκέντρωσης. Απολαύστε τα παιδιά μας κάνοντας κλικ πάνω στην εικόνα για ανοίξει ο σύνδεσμος!

Στιγμιότυπο οθόνης 2024 06 29 221739

EU flag cofunded left JPGΗ παρούσα δημοσίευση πραγματοποιήθηκε με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο πλαίσιο υλοποίησης του προγράμματος Erasmus+. Οποιαδήποτε πληροφορία ή απόψεις εκτίθενται σε αυτή την δημοσίευση είναι αποκλειστική ευθύνη του συγγραφέα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Εθνική Μονάδα Συντονισμού Erasmus+ ΙΚΥ ουδεμία ευθύνη φέρουν για την οποιαδήποτε χρήση και αναδημοσίευση των πληροφοριών του.

 

 

 

Erasmus Days: “Το μεταπανδημικό σχολείο μας – παρουσιάσεις, εργαστήρια”. Ενδοσχολική επιμόρφωση

Πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 13 Οκτωβρίου 2023 η προγραμματισμένη  εκδήλωση από το 14ο Δημοτικό Σχολείο Ρεθύμνου για τον εορτασμό των Erasmus+ Days 2023, με θέμα: “Το μεταπανδημικό σχολείο μας – παρουσιάσεις και εργαστήρια”. Ολοκληρώθηκε η ενδοσχολική επιμόρφωση των εκπαιδευτικών του σχολείου μας πάνω σε θέματα διαχείρισης του παιδικού άγχους, ενσυνειδητότητας, ενίσχυσης της ψυχικής ανθεκτικότητας και του ευ ζην μαθητών και εκπαιδευτικών. Όλοι οι εκπαιδευτικοί του σχολείου μας είχαν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν τις παρουσιάσεις και τα εργαστήρια, τα οποία είχαν οργανώσει οι εκπαιδευτικοί μας που συμμετείχαν στις 2 τελευταίες μετακινήσεις του επιμορφωτικού σχεδίου Μαθησιακής Κινητικότητας Προσωπικού Σχολικής Εκπαίδευσης.

20231013 133409

Σε αίθουσα του σχολείου μας παρουσιάστηκε αρχικά από τον Διευθυντή του σχολείου κ. Κωνσταντίνο Σάρρο και την υποδιευθύντρια και συντονίστρια του προγράμματος κ. Θεοδώρα Μπατσή η ευρωπαϊκή προοπτική του σχολείου μας και το γενικό πλαίσιο εφαρμογής των αποτελεσμάτων του ευρωπαϊκού προγράμματος ERASMUS+ KA1 με τίτλο: «Η Εκπαίδευση σε ένα Μεταπανδημικό Σχολείο» 2022-2024.

20231013 134155 20231013 134329

Ακολούθησε η παρουσίαση του επιμορφωτικού σεμιναρίου στη Λουμπλιάνα της Σλοβενίας με θέμα τη «Διαχείριση του άγχους εκπαιδευτικών και μαθητών» από τις εκπαιδευτικούς Μπατσή Θεοδώρα, Σαλαγάρα Μαρκέλλα και Τζιλιγκάκη Κωνσταντίνα. Κατόπιν έγινε η παρουσίαση του επιμορφωτικού σεμιναρίου στη Φλωρεντία της Ιταλίας «Ψυχική ανθεκτικότητα και ευ ζην» από τους εκπαιδευτικούς Μαμαλή Στυλιανό και Σάρρο Κωνσταντίνο. Παρουσιάστηκαν ιδέες πρακτικών δραστηριοτήτων και έγιναν βιωματικές δραστηριότητες.

20231013 134112

Η εκδήλωση έκλεισε με την παρουσίαση του σχεδίου δράσης για την εφαρμογή των αποτελεσμάτων του έργου στους μαθητές μας από τον κ. Σάρρο και την κ. Μπατσή, το οποίο ακολουθεί μετά την ολοκλήρωση της επιμόρφωσης 12 εκπαιδευτικών μας από εξωτερικούς επίσημους φορείς και της ενδοσχολικής επιμόρφωσης του συνόλου του εκπαιδευτικού προσωπικού μας από τους επιμορφωμένους εκπαιδευτικούς. Δημιουργήθηκαν ομάδες εργασίας ανά τάξη και αποφασίστηκαν οι πρώτες δράσεις με τους μαθητές καθώς και η επέκταση του σχεδίου με τη δημιουργία έργου etwinning. Τέλος, ανακοινώθηκε ότι αναμένουμε την υπογραφή συμφώνου συνεργασίας με το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο για την εφαρμογή του προγράμματος Erasmus+ EDUCARDIA με στόχους παρόμοιους με αυτούς του δικού μας σχεδίου Erasmus+ “Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΕ ΕΝΑ ΜΕΤΑΠΑΝΔΗΜΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ”.

erasmusdays logo

EU flag cofunded left JPGΗ παρούσα δημοσίευση πραγματοποιήθηκε με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο πλαίσιο υλοποίησης του προγράμματος Erasmus+. Οποιαδήποτε πληροφορία ή απόψεις εκτίθενται σε αυτή την δημοσίευση είναι αποκλειστική ευθύνη του συγγραφέα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Εθνική Μονάδα Συντονισμού Erasmus+ ΙΚΥ ουδεμία ευθύνη φέρουν για την οποιαδήποτε χρήση και αναδημοσίευση των πληροφοριών του.

#ErasmusPlus #ErasmusDays

Ολοκληρώθηκε με επιτυχία η 4η και τελευταία εκπαιδευτική επιμόρφωση του Erasmus KA1 του σχολείου μας για τη «διαχείριση άγχους στο σχολείο»

Το  14ο Δημοτικό Σχολείο Ρεθύμνου πραγματοποίησε την τελευταία ροή με 3 κινητικότητες στα πλαίσια του επιμορφωτικού σχεδίου Μαθησιακής Κινητικότητας Προσωπικού Σχολικής Εκπαίδευσης του ευρωπαϊκού προγράμματος ERASMUS+ KA1 με τίτλο: «Η εκπαίδευση σε ένα μεταπανδημικό σχολείο» 2022-2024.

Στα πλαίσια της υλοποίησης του συγκεκριμένου σχεδίου κινητικότητας οι δασκάλες Μπατσή Θεοδώρα, Σαλαγάρα Μαρκέλλα και Τζιλιγκάκη Κωνσταντίνα συμμετείχαν στο διαρθρωμένο επιμορφωτικό σεμινάριο: «Stress management in schools», στη Λουμπλιάνα της Σλοβενίας.

Σκοπός της δράσης ήταν να ενδυναμώσει τους εκπαιδευτικούς να βελτιώσουν τις δεξιότητές τους στη διαχείριση του άγχους μαζί με άλλους συμμετέχοντες και εκπαιδευτές σε όλη την Ευρώπη, αποκτώντας επίσης μια ευρύτερη κατανόηση της εκπαίδευσης στην Ευρώπη και ανταλλάσσοντας βέλτιστες πρακτικές και εμπειρίες. Χάρη σε αυτό το επιμορφωτικό σεμινάριο οι συμμετέχουσες:

  • Έμαθαν για τη δυναμική και τα χαρακτηριστικά του άγχους, τις αιτίες και τα αποτελέσματά του.
  • Πήραν μια εικόνα για τα επιμέρους μοτίβα ανταπόκρισης στο άγχος.
  • Εξάσκησαν και απέκτησαν συγκεκριμένες τεχνικές και εργαλεία διαχείρισης του άγχους.
  • Ιδιαίτερη εστίαση έγινε στην πρακτική επίγνωσης (mindfulness) και στη χρήση νέων γνώσεων και δεξιοτήτων διαχείρισης του άγχους στην προσωπική και επαγγελματική τους ζωή (εργασία με μαθητές).

Το μάθημα είχε σχεδιαστεί ως μια άκρως διαδραστική διαδικασία με έμφαση στη δημιουργία μιας σχέσης μέντορα με τους συμμετέχοντες. Ακολούθησαν συζητήσεις, εργασία σε ομάδες και ζευγάρια, παρουσιάσεις, μελέτες περιπτώσεων, τεχνικές σκέψης και ατομικές δραστηριότητες. Βαρύτητα δόθηκε στην βιωματική μάθηση και τον αυτοστοχασμό. Οι συμμετέχοντες έλαβαν επίσης ένα βιβλίο εργασίας με περιλήψεις των συνεδριών και περιγραφές των δραστηριοτήτων που χρησιμοποιήθηκαν. Τους προτάθηκε επίσης ενδιαφέρουσα βιβλιογραφία για περαιτέρω μελέτη.

Τα συμπεράσματα από την επιμόρφωση θα παρουσιαστούν σε πρώτη φάση από τις συμμετέχουσες εκπαιδευτικούς σε ενδοσχολική επιμορφωτική συνάντηση εντός της σχολικής μονάδας στις 13 Οκτωβρίου στα πλαίσια των Erasmus Days 2023.

Σε επόμενη φάση θα διοργανωθεί εκπαιδευτική-ενημερωτική ημερίδα για την παρουσίαση και των τεσσάρων επιμορφωτικών δράσεων που πραγματοποίησε το 14ο Δημοτικό Σχολείο Ρεθύμνου στα πλαίσια  του προγράμματος ERASMUS+ KA1 με κωδικό: “2022-1-EL01-KA122-SCH-000068786” και τίτλο : “Η εκπαίδευση σε ένα μεταπανδημικό σχολείο”. Αποδέκτες της ημερίδας είναι η εκπαιδευτική κοινότητα του Ρεθύμνου, με προσκεκλημένους τη Σχολικό Σύμβουλο, εκπροσώπους – διευθυντές και εκπαιδευτικούς των άλλων σχολείων του Δήμου, εκπροσώπους του Δημοτικού Συμβουλίου, το Σύλλογο Γονέων και τους γονείς, ώστε πολλαπλασιαστικά να κοινοποιηθούν τα καλά αποτελέσματα αυτής της επιμόρφωσης και των ευρωπαϊκών εμπειριών που αποκομίσθηκαν.

Η ημερομηνία και το πρόγραμμα της ημερίδας, καθώς και οι παρουσιάσεις που θα πραγματοποιηθούν ως ενδοσχολική επιμόρφωση θα αναρτηθούν στο ιστολόγιο του σχολείου μας σύντομα. Θα θέλαμε, επίσης, να ευχαριστήσουμε όλους όσους συνέβαλαν στην άρτια οργάνωση και στην ως τώρα πραγματοποίηση του συγκεκριμένου έργου.

 

 

EU flag cofunded left JPGΗ παρούσα δημοσίευση πραγματοποιήθηκε με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο πλαίσιο υλοποίησης του προγράμματος Erasmus+. Οποιαδήποτε πληροφορία ή απόψεις εκτίθενται σε αυτή την δημοσίευση είναι αποκλειστική ευθύνη του συγγραφέα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Εθνική Μονάδα Συντονισμού Erasmus+ ΙΚΥ ουδεμία ευθύνη φέρουν για την οποιαδήποτε χρήση και αναδημοσίευση των πληροφοριών του.

Επιμόρφωση 3η Erasmus+ KA1 “Ανθεκτικότητα και ευημερία των εκπαιδευτικών”

Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού προγράμματος ERASMUS+ με θέμα : «H εκπαίδευση σε ένα μεταπανδημικό σχολείο» οι εκπαιδευτικοί του 14ου Δημοτικού Σχολείου Ρεθύμνου Μαμαλής Στυλιανός και Σάρρος Κωνσταντίνος παρακολούθησαν από 25/06/23 έως 01/07/23 το σεμινάριο “Resiliency and wellbeing Strengths for Teachers” (Ανθεκτικότητα και ευημερία των εκπαιδευτικών) του οργανισμού υλοποίησης ευρωπαϊκών προγραμμάτων Europass Teacher Academy. Το σεμινάριο πραγματοποιήθηκε στη Φλωρεντία της Ιταλίας. Το πρόγραμμα έχει διάρκεια 18 μηνών και αυτή ήταν η τρίτη κινητικότητα.

 

Στο συγκεκριμένο σεμινάριο πήραν μέρος και εκπαιδευτικοί πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης από τη Φιλανδία και την Κροατία. Κατά τη διάρκεια του σεμιναρίου οι συμμετέχοντες εκπαιδευτικοί εμβάθυναν στο αντικείμενο της εφαρμογής των τεχνικών και πρακτικών στην εκπαίδευση που προάγουν την ομαδικότητα. Είχαν την ευκαιρία να συζητήσουν τη σημασία της κατανόησης και της ανάληψης ευθύνης των δασκάλων ώστε να αναπτύξουν τις δυνάμεις ανθεκτικότητάς τους.

 

Μέσα από την εξερεύνηση στρατηγικών όπως η συναισθηματική διαχείριση, η θετική νοοτροπία, η αλλαγή της εσωτερικής αφήγησης και η οικοδόμηση ενσυναίσθησης και συμπόνιας, οι εκπαιδευτικοί ανακάλυψαν  πώς να ξαναχτίσουν την ανθεκτικότητα και να κάνουν τη ζωή τους και τη ζωή των μαθητών τους πιο ευχάριστη και διαχειρίσιμη.

 

Εντοπίζοντας και αναλύοντας τα δυνατά σημεία που είναι απαραίτητα για την επίτευξη ευεξίας και συμπεριφερόμενοι με ανθεκτικότητα, συνεργάστηκαν για να βρουν τρόπους πλοήγησης στον κόσμο των συναισθημάτων τους με τρόπους που προάγουν την ψυχική, συναισθηματική και σωματική υγεία.

 

Ταυτόχρονα, συμμετείχαν σε δραστηριότητες πολιτισμικής φύσεως, που περιλάμβαναν επισκέψεις σε μουσεία, ναούς, πάρκα επιστημονικού ενδιαφέροντος.

Σημαντική επίδραση υπήρξε και στην :

  • Ανάπτυξη των γλωσσικών τους ικανοτήτων
  • Στην καλλιέργεια της πολιτιστικής τους κουλτούρας
  • Στην ενίσχυση της αίσθησης του Ευρωπαίου πολίτη

 

Στιγμιότυπο οθόνης 2023 09 02 125228 Στιγμιότυπο οθόνης 2023 09 02 125302 Στιγμιότυπο οθόνης 2023 09 02 125622

EU flag cofunded left JPGΗ παρούσα δημοσίευση πραγματοποιήθηκε με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο πλαίσιο υλοποίησης του προγράμματος Erasmus+. Οποιαδήποτε πληροφορία ή απόψεις εκτίθενται σε αυτή την δημοσίευση είναι αποκλειστική ευθύνη του συγγραφέα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Εθνική Μονάδα Συντονισμού Erasmus+ ΙΚΥ ουδεμία ευθύνη φέρουν για την οποιαδήποτε χρήση και αναδημοσίευση των πληροφοριών του.

Πρώτη ενδοσχολική επιμόρφωση

Logo

Εκπαιδευτικοί του σχολείου μας συμμετείχαν στις 24-29 Απριλίου 2022 και στις 14-20 Μαΐου 2022 αντίστοιχα σε 2 κινητικότητες στα πλαίσια του επιμορφωτικού σχεδίου Μαθησιακής Κινητικότητας Προσωπικού Σχολικής Εκπαίδευσης του ευρωπαϊκού προγράμματος ERASMUS+ KA121 με τίτλο: «Η εκπαίδευση σε ένα μεταπανδημικό σχολείο» 2022-2024. Η πρώτη ομάδα επισκέφτηκε τη Βαρκελώνη της Ισπανίας για να παρακολουθήσει το 6/ήμερο επιμορφωτικό σεμινάριο «Κοινωνική και Συναισθηματική Μάθηση για ένα επιτυχημένο σχολείο – SEL», ενώ η δεύτερη ομάδα εκπαιδευτικών μετέβη στο Παλέρμο της Ιταλίας για το 7/ήμερο επιμορφωτικό σεμινάριο «Πρόληψη κατά του εκφοβισμού και του ψηφιακού εκφοβισμού».

20230616 094955

 

Στις 16 Ιουνίου 2022 ακολούθησε ενδοσχολική επιμόρφωση του συνόλου των εκπαιδευτικών του σχολείου μας από τους επιμορφωμένους εκπαιδευτικούς πάνω στα θέματα τα οποία παρακολούθησαν. Σε αίθουσα του σχολείου οι 3 εκπαιδευτικοί που επιμορφώθηκαν στην Κοινωνικοσυναισθηματική Μάθηση, Γαβριηλίδου Άννα, Ζιώγα Βασιλική και Κασαμπαλή Αικατερίνη, καθώς και οι 3 εκπαιδευτικοί που επιμορφώθηκαν στην πρόληψη του εκφοβισμού, Μοσχάκης Χρήστος, Παπαπέτρου Φωτεινή και Ψαρρού Μαρία, παρουσίασαν τις νέες γνώσεις, τα εκπαιδευτικά εργαλεία καθώς και τα αποτελέσματα της δράσης αυτής. Πραγματοποίησαν επίσης βιωματικά εργαστήρια που ενθουσίασαν τους συναδέλφους τους με την προοπτική εφαρμογής σχεδίων δράσης στην τάξη!

20230616 115311 20230616 121449 20230616 094644 20230616 100700 20230616 122905 20230616 125146 

Η σχολική χρονιά τελείωσε με την καθιερωμένη έξοδο για φαγητό του συλλόγου. Καλό καλοκαίρι και καλή ξεκούσαση σε όλους, μαθητές, εκπαιδευτικούς και γονείς!!

20230616 160835

EU flag cofunded left JPGΗ παρούσα δημοσίευση πραγματοποιήθηκε με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο πλαίσιο υλοποίησης του προγράμματος Erasmus+. Οποιαδήποτε πληροφορία ή απόψεις εκτίθενται σε αυτή την δημοσίευση είναι αποκλειστική ευθύνη του συγγραφέα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Εθνική Μονάδα Συντονισμού Erasmus+ ΙΚΥ ουδεμία ευθύνη φέρουν για την οποιαδήποτε χρήση και αναδημοσίευση των πληροφοριών του.

Προλαμβάνοντας τον σχολικό εκφοβισμό

Μεταξύ 14 και 20 Μαΐου 2023 πραγματοποιήθηκε στο Παλέρμο της Σικελίας το επιμορφωτικό πρόγραμμα με τίτλο “Πώς να σταματήσουμε τον σχολικό και τον διαδικτυακό εκφοβισμό και να προωθήσουμε την κοινωνική και συναισθηματική μάθηση”. Ως εκπρόσωποι του 14ου Δ. Σ. Ρεθύμνου είχαμε την τύχη να εντρυφήσουμε στο συγκεκριμένο θέμα μαζί με συναδέλφους Α/θμιας και Β/θμιας εκπαίδευσης από τη Σερβία και την Ισπανία. Τις πρώτες μέρες του προγράμματος ασχοληθήκαμε με τnv έννοια του bullying, τις μορφές του και τους τέσσερις παράγοντες που επηρεάζουν την εμφάνιση αλλά και την πρόληψή του: τα ατομικά χαρακτηριστικά, την οικογένεια, την κοινωνία και το σχολείο. Στη συνέχεια, μέσα από βιωματικές δραστηριότητες επικεντρωθήκαμε σε δράσεις που μπορούν να εφαρμοστούν στο σχολικό πλαίσιο με σκοπό την ενίσχυση της κοινωνικής και συναισθηματικής νοημοσύνης των παιδιών.

Ξεκινώντας έγινε προσέγγιση του όρου “εκφοβισμός” μέσα από παραδείγματα της σχολικής καθημερινότητας και καταλήξαμε ότι πρόκειται για ανεπιθύμητη επιθετική συμπεριφορά μεταξύ παιδιών σχολικής ηλικίας, η οποία έχει ως κύρια χαρακτηριστικά τη διαφορά σωματική δύναμης, την επανάληψη και την πρόκληση σωματικού ή ψυχολογικού τραύματος στο θύμα. Ο θύτης εκμεταλλεύεται την ανισορροπία δύναμης με το θύμα, αισθάνεται άνετα με το να τον πληγώνει ξανά και ξανά, ενώ από την άλλη το θύμα νιώθει ανήμπορο να υπερασπιστεί τον εαυτό του.

Toν εκφοβισμό τον συναντάμε κυρίως σε τέσσερις μορφές. Οι τρεις πρώτες μορφές που έχουν κάποια κοινά χαρακτηριστικά είναι: το κοινωνικό bullying που αφορά τον αποκλεισμό ή την απομόνωση του θύματος, το λεκτικό bullying που περιορίζεται σε προσβλητικούς και υποτιμητικούς χαρακτηρισμούς, οι οποίοι μπορούν να έχουν ιδιαίτερα αρνητική επίδραση στην ψυχολογική κατάσταση του θύματος και το σωματικό bullying, το οποίο  λαμβάνει χώρα δια ζώσης και σε αυτό εμπλέκονται ο θύτης και το θύμα, αλλά και οι θεατές του φαινομένου. Μεταξύ των θεατών υπάρχουν αυτοί που συνειδητά υποστηρίζουν τον εκφοβισμό, είτε συμμετέχοντας, είτε υποστηρίζοντας τον θύτη, είτε παρατηρώντας το χωρίς κάποια αντίδραση. Επίσης, ανάμεσα στους θεατές υπάρχουν τα παιδιά που δεν επιθυμούν να συμβαίνει το bullying, σκέφτονται να βοηθήσουν, ωστόσο δεν κάνουν κάτι για να το σταματήσουν. Και τέλος, υπάρχουν αυτοί που έχουν το θάρρος να πάρουν θέση και να υπερασπιστούν το θύμα. Παρόμοιο “μοίρασμα” ρόλων παρατηρείται στο περιβάλλον που πραγματοποιείται τόσο το κοινωνικό όσο και το λεκτικό bullying.

Η τέταρτη μορφή εκφοβισμού, η οποία παρουσιάζει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά είναι το cyber bullying . Τα τελευταία χρόνια αναπτύσσεται ραγδαία, αφού συμβαίνει στο διαδίκτυο και κυρίως στα social media και στην περίπτωση αυτή έχουμε κυρίως δύο βασικούς πρωταγωνιστές, δηλαδή το θύτη και το θύμα. Αυτός είναι και ο κύριος λόγος που το κάνει πιο είναι πιο δύσκολα αντιληπτό από τους εκπαιδευτικούς ή τους γονείς . Ωστόσο, υπάρχουν περιπτώσεις διαδικτυακού bullying και με θεατές. Η μεγάλη διαφορά όμως των τριών πρώτων μορφών εκφοβισμού με το cyber bullying είναι ότι στις δια ζώσης περιπτώσεις το θύμα έχει τη δυνατότητα να πάει στον προσωπικό του χώρο, οπού θα αισθανθεί ασφαλής, έστω και προσωρινά. Στο cyber bullying κάτι τέτοιο δεν υφίσταται, αφού το θύμα παραμένει τρομοκρατημένο και αισθάνεται εκτεθειμένο σε όποιο περιβάλλον κι αν βρίσκεται.

Τέλος, όπως αναφέρθηκε το bullying είναι μια πράξη η οποία γίνεται κατ‘ επανάληψη.  Επομένως, στις περιπτώσεις που ένα περιστατικό επιθετικής συμπεριφοράς πραγματοποιηθεί μόνο μια φορά, τότε ο όρος που χρησιμοποιείται είναι conflict, ο οποίος στα ελληνικά σημαίνει σύγκρουση. Σύμφωνα με όσα εφαρμόσαμε στο πλαίσιο του προγράμματος, υπάρχουν διάφοροι τρόποι εποικοδομητικής διαχείρισης των συγκρούσεων που αναπόφευκτα προκύπτουν καθημερινά στο σχολικό περιβάλλον. Για παράδειγμα, μια διαφωνία ή μια σύγκρουση μπορεί να είναι αφορμή να μιλήσουμε για τα δυσάρεστα συναισθήματα, τη χρησιμότητα και τους τρόπους διαχείρισής τους.  Επίσης, μπορεί να αποτελέσει μια ευκαιρία να εστιάσουμε στο λεξιλόγιο που εντείνει μια κατάσταση σύγκρουσης και στις εκφράσεις που βοηθούν στην καταπράυνση της έντασης που έχει κάποιος.

Ολοκληρώνοντας αυτή τη μοναδική πενθήμερη εμπειρία, καταλήξαμε ότι στο πλαίσιο του σχολείου δεν υπάρχει καλύτερη πρόληψη του εκφοβισμού από τη δημιουργία υποστηρικτικού περιβάλλοντος τάξης και την ενίσχυση των κοινωνικών δεξιοτήτων των παιδιών. Μέσα από κατάλληλα οργανωμένες συμμετοχικές και συνεργατικές δράσεις διαπιστώσαμε ότι  ως εκπαιδευτικοί μπορούμε να συμβάλουμε καταλητικά τόσο στην ενίσχυση της ενσυναίσθησης, της δημιουργικής έκφρασης και της αποδοχής όσο και στο «χτίσιμο» ουσιαστικών δεσμών μεταξύ των μαθητών.

palepa  

EU flag cofunded left JPGΗ παρούσα δημοσίευση πραγματοποιήθηκε με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο πλαίσιο υλοποίησης του προγράμματος Erasmus+. Οποιαδήποτε πληροφορία ή απόψεις εκτίθενται σε αυτή την δημοσίευση είναι αποκλειστική ευθύνη του συγγραφέα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Εθνική Μονάδα Συντονισμού Erasmus+ ΙΚΥ ουδεμία ευθύνη φέρουν για την οποιαδήποτε χρήση και αναδημοσίευση των πληροφοριών του.

Επιμόρφωση στη Βαρκελώνη – 1η εκπαιδευτική μετακίνηση

Το 14ο Δημοτικό Σχολείο Ρεθύμνου, στα πλαίσια της εκπαιδευτικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συμμετέχει κατά τα σχολικά έτη 2022-24 στο πρόγραμμα Erasmus+ Δράση ΚΑ122 με το Σχέδιο Δράσης: “Η Εκπαίδευση σε ένα Μεταπανδημικό Σχολείο“.

Λειτουργώντας ως πρέσβειρες της χώρας μας ταξίδευσαν στη Βαρκελώνη της Ισπανίας τρεις εκπαιδευτικοί του Σχολείου μας, η Γαβριηλίδου Άννα – δασκάλα, η Ζιώγα Βασιλική – δασκάλα, η Κασαμπαλή Αικατερίνη – γυμνάστρια. Επιμορφώθηκαν από 24-4-2023 έως 29-4-2023 πάνω στη συναισθηματική νοημοσύνη και στη δυνατότητα ενσωμάτωσής της στις

διδακτικές πρακτικές μέσω μεθόδων και στρατηγικών Κοινωνικής και Συναισθηματικής Μάθησης. Ο τίτλος του επιμορφωτικού σεμιναρίου που παρακολούθησαν ήταν:  «Κοινωνική και συναισθηματική Μάθηση (SEL) για επιτυχημένα μαθησιακά περιβάλλοντα», (στα αγγλικά: «Social and Emotional Learning (SEL) for Successful Schools»)

Ακολουθεί το ημερολόγιο των συναντήσεών τους:

Την πρώτη μέρα παρουσιάστηκαν οι εκπαιδευτικοί και τα σχολεία τους, καθώς και το εκπαιδευτικό σύστημα των χωρών τους. Διερευνήθηκαν οι επιστημονικές απόψεις που επικρατούν για το SEL. Οι συστάσεις και η διερεύνηση των απόψεων των εκπαιδευτικών για τον ορισμό της κοινωνικής και συναισθηματικής μάθησης έγιναν με τεχνική inner k outer circle μετακινούμενοι αυτοί του outer circle  μία θέση ΔΕ κάθε φορά. Επικρατούσες επιστημονικές απόψεις για την ορολογία του  SEL  είναι  ο κύκλος του CASEL (Collaborative Academic Social & Emotional Learning 1994.

Επίγνωση λοιπόν των προσωπικών συναισθημάτων και καλή διαχείριση αυτών, αναγνώριση των συναισθημάτων των γύρω μας και  ανάπτυξη-δημιουργία σχέσεων με το κοινωνικό περιβάλλον. Τέλος κατάκτηση της ικανότητας σωστής επίλυσης των προβλημάτων που καλούνται  είτε οι εκπαιδευτικοί είτε οι μαθητές να αντιμετωπίσουν στην καθημερινές διαπροσωπικές σχέσεις. Όλο αυτό πρέπει να ξεκινάει νωρίς,από μικρές ηλικίες και σε όλα τα επίπεδα να εφαρμόζεται από τις κοινότητες, το σπίτι- την οικογένεια ή τους κηδεμόνες-φροντιστές των ανηλίκων, από το σχολείο και από τις τάξεις με τον κάθε δάσκαλο.

Η εκπαιδεύτρια Υαnnella Ojeda έδωσε διάφορες τεχνικές σαν εργαλεία στους εκπαιδευτικούς για την ενσυνειδητότητα, οι οποίες δουλεύτηκαν βιωματικά και στην τάξη στην Europass Academy, καθώς και σε επισκέψεις εκτός σχολής, όπως στο Art Museum στο λόφο του Montjuik και στο πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης ηλικίας κτιρίου 150 ετών. Επιγραμματικά: α)να αναγνωρίσουν τους εαυτούς τους σε εικονίτσες μικρών ζώων που ξυπνούν το πρωί και με ποια εικόνα μοιάζουν. β)Να χαρακτηρίσουν τους εαυτούς τους με ένα θετικό επίθετο που θα ξεκινά με το ίδιο γράμμα του ονόματός τους, σε κύκλο, όπου ο καθένας επαναλαμβάνει τον χαρακτηρισμό του προηγούμενου και το δικό του. γ) Με κλειστά μάτια ακούγεται μουσική από τους συμμετέχοντες στο σεμινάριο,εφαρμόζοντας αναπνοές yoga και ζωγραφίζοντας τα συναισθήματά τους στο χαρτί με ελεύθερη ροή στο χέρι, χωρίς επιτήδευση και πάντα με κλειστά μάτια. δ)Λαγουδάκια στο δάσος με τη φαντασία εισπνοές και εκπνοές χαμόγελα όταν βρίσκουν καρότο, ποδηλατούν και ταξιδεύουν. ε)Μπαλόνια συνεργασίας. στ) Κουίζ γνώσεων με ερωταπαντήσεις πολλαπλών επιλογών με κίνηση- χορό κατά τη διάρκεια της διαδικασίας.

Επικεντρώνοντας στην θετική ψυχολογία και στην ενσυνειδητότητα και πάλι, νευρο-επιστημονικά διδάχθηκε η λειτουργία του εγκεφάλου στα διάφορα ερεθίσματα που δέχεται και οι αντιδράσεις του χωρίς να έχει κάνει μαθήματα mindfulness και οι αντιδράσεις του βελτιωμένες έχοντας παρακολουθήσει μαθήματα SEL και mindfulness.

Διαχωρίστηκαν τα έξι βασικά συναισθήματα από τα οποία προκύπτουν και τα δευτερεύοντα. Κύρια: χαρά, λύπη, φόβος, θυμός, έκπληξη, αηδία Δευτερεύοντα: μίσος, απογοήτευση, άγχος, αγωνία, ικανοποίηση.

-Καινούρια εργαλεία: -διαλείμματα μυαλού-διαβάσματος με stretching για αιμάτωση του εγκεφάλου με καινούριο οξυγονωμένο αίμα .- Αναπνοές κάτω από το διάφραγμα.

– Αναπνοές φυσώντας μπαλόνια. -Φυσώντας ανεμόμυλους μικρούς, -ζωγραφίζοντας τα συναισθήματά τους και δίνοντας χρώμα σε αυτά. – Αναπνέοντας ώστε στην εκπνοή να αποβάλλεται το αρνητικό συναίσθημα αφού έχει εντοπιστεί ότι υπάρχει σαν σφίξιμο στο στομάχι, ή στο στήθος ή στο κεφάλι και κάνοντας το γροθιά,το πετούν.  -Στη συνέχεια γράφοντας τα αρνητικά συναισθήματα σε χαρτάκι,τσαλακώνοντάς το και παιχνίδι χιονοπόλεμου. -Μπουρμπουλήθρες στην αυλή που τις σκάνε τα παιδιά αναγνωρίζοντάς τα ως αρνητικά συναισθήματα.-Παιχνίδι συνεργασίας και σύμπνοιας -βοήθειας, λάβα από ηφαίστειο το οποίο πρέπει να περάσουν ομάδες τριών ατόμων (κουτσός-τυφλός-μουγκός) με 10 πλακάκια που κρατούν. Αποτελέσματα mindfulness μαθημάτων,οπωσδήποτε ενσυνειδητότητα,θετικά συναισθήματα,δέσμευση,φιλία,επιτεύγματα,αυτοπεποίθηση, εσωτερική ενδυνάμωση,σοφότερες λύσεις στα προβλήματα,κουράγιο,ανοχή στη διαφορετικότητα,δικαιοσύνη,κίνητρα για να προχωρήσεις στη ζωή εκπαιδευτικά,προσωπικά-κοινωνικά κι επαγγελματικά αργότερα.

Τέλος έγινε και mindfulness μάθημα ακόμη και για το φαγητό με ακολουθία διαδικασιών αντικρύζοντας την τροφή: «βλέπω,αισθάνομαι με τα χέρια και τα δάχτυλα , μυρίζω,γεύομαι χωρίς να δαγκώσω,μασάω,καταπίνω».

Την τελευταία ημέρα μετά το mindful eating συζητήθηκαν τεχνικές επίλυσης των προβλημάτων -με θερμομετρητή ησυχίας-φασαρίας,-εφαρμογή με μπουρμπουλήθρες που ανεβαίνουν μέχρι το ταβάνι από τη φασαρία των μαθητών,-1 λεπτό συζήτηση ανάμεσα στους μαθητές που έχουν πρόβλημα,- με παρατήρηση του ατόμου που έχουν απέναντί τους  για μισό λεπτό.-Καμπανάκι ή άλλο ηχητικό τρικ για έναρξη ησυχίας. -Επιβράβευση της κόσμιας συμπεριφοράς με θετικούς πόντους και την εμπλοκή σε φασαρίες και μπούλινγκ με αρνητικούς πόντους,στο τέλος στο ισοζύγιο πρέπει να υπερτερούν οι θετικοί πόντοι δηλαδή οι θετικές επιλογές συμπεριφοράς.-Άλλη τεχνική παιχνίδι ρόλων. -Αξιολόγηση μαθητών με κριτήρια όπως συμπεριφορά,επιδόσεις,ευγένεια,βοήθεια προς τους άλλους κλπ. -Κλίμακα βαθμολόγησης προβλημάτων από το λιγότερο σοβαρό προς το περισσότερο και πώς πρέπει να αντιδρούν σε αυτά οι μαθητές.

Επισκέψεις σε αξιοθέατα.

Οι εκπαιδευτικοί είχαν τη δυνατότητα να επισκεφθούν μέσω της σχολής και στα πλαίσια σχολιασμού έργων τέχνης για αναγνώριση συναισθημάτων των μοντέλων απεικόνισης σε αυτά, το προαναφερθέν μουσείο σύγχρονης τέχνης στον εβραϊκό λόφο καθώς και το πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης,ένα πραγματικό κόσμημα. Την casa Milά κτίριο χτισμένο από τον αρχιτέκτονα Αντονι Γκαουντί για την ομώνυμη οικογένεια,που πήρε την ονομασία La Pedrera. Την εκκλησία Sagrada Familia με ύψος 172 μέτρα το μεγαλύτερο έργο του Γκαουντί με απεικονίσεις στα αριστερά του κτιρίου από τη γέννηση του Ιησού ενώ στη δεξιά πύλη από τα πάθη του που είχε σκοπό να ξεπεράσει τον λόφο του Μονζουίκ. Στην οροφή είχε σε χρυσό ομοίωμα τον Ιησού Αναστάντα εις τους ουρανούς. Το παλάτι της μουσικής. Τον καθεδρικό ναό της Βαρκελώνης. Τη γοτθική συνοικία και την casa Vicens  του Γκαουντί,την εκκλησία της Παναγίας της Θάλασσας στη Barcelonetta, το άγαλμα του Χ.Κολόμβου στην παραλία της Βαρκελώνης, το γήπεδο της Βαρκελώνης camp nou. Ξεναγήθηκαν από την καθηγήτρια στην Rampla de Katalunya όπου αντίκρυσαν τα 4 κομψοτεχνήματα- κατοικίες ευπόρων οικογενειών από διαφορετικούς αρχιτέκτονες σε γοτθικό στυλ,με έμφαση σε αυτό του Γκαουντί casa Batllo , που είχε έντονο το στοιχείο της φύσης στο εξωτερικό του και τον δράκο στην οροφή μαχαιρωμένο με σπαθί από τον Άγιο Γεώργιο πολειούχο της πόλης. Επίσκεψη επίσης στα μουσεία σύγχρονης τέχνης του Picasso και Μοco.

11 12 10 9 8 5 6 7 4 3 2

EU flag cofunded left JPGΗ παρούσα δημοσίευση πραγματοποιήθηκε με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο πλαίσιο υλοποίησης του προγράμματος Erasmus+. Οποιαδήποτε πληροφορία ή απόψεις εκτίθενται σε αυτή την δημοσίευση είναι αποκλειστική ευθύνη του συγγραφέα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Εθνική Μονάδα Συντονισμού Erasmus+ ΙΚΥ ουδεμία ευθύνη φέρουν για την οποιαδήποτε χρήση και αναδημοσίευση των πληροφοριών του.