Εύη Καραλάγα, Ψυχολόγος
Βαρβάρα Γκίκα, Κοινωνική Λειτουργός
Ο θυμός με κυριεύει!
Τι στ’ αλήθεια να γυρεύει;
Μήπως να το αποδεχτώ και να το διαχειριστώ;
Παίρνω ανάσες, ηρεμώ, μετράω ως το έξι.
Την τρικυμία του θυμού
θα διώξω με τη σκέψη!
Τώρα πια είναι ήρεμος/η,
μπορώ να συνεχίσω,
και τι ακριβώς με πείραξε
ώρα να εξηγήσω!
Με αφετηρία το παραπάνω ποίημα, μιλήσαμε με τα παιδιά για τον θυμό όχι σαν κάτι «κακό», αλλά σαν ένα δυνατό συναίσθημα που έρχεται για να μας πει κάτι σημαντικό. Ο θυμός εμφανίζεται ξαφνικά και μοιάζει με τρικυμία· γεμίζει το σώμα, τις σκέψεις και την καρδιά μας. Στην πραγματικότητα, όμως, δεν έρχεται για να μας βλάψει, αλλά για να μας προστατεύσει και να μας δείξει ότι κάτι μας ενόχλησε, μας αδίκησε ή μας δυσκόλεψε.
Όταν τον αποδεχτούμε και δεν τον φοβηθούμε, τότε μπορούμε να τον διαχειριστούμε. Οι ανάσες, το μέτρημα, η παύση και η σκέψη μας βοηθούν να ηρεμήσουμε, ώστε να καταλάβουμε τι ακριβώς μας πείραξε και να το εκφράσουμε με λόγια.
Στο νηπιαγωγείο δουλέψαμε τον θυμό μέσα από τη δράση «Το φανάρι του θυμού». Πρόκειται για ένα φανάρι που βοηθά τα παιδιά να κατανοήσουν τα στάδια του θυμού και τη φυσική του πορεία:
Κόκκινο: Σταματάω. Αναγνωρίζω ότι είμαι θυμωμένος/η. Το σώμα μου είναι σε ένταση και χρειάζεται παύση.
Πορτοκαλί: Διαχειρίζομαι τον θυμό μου. Παίρνω ανάσες, απομακρύνομαι λίγο, ζητώ βοήθεια, βρίσκω τρόπους να ηρεμήσω.
Πράσινο: Έχω ηρεμήσει. Τώρα μπορώ να μιλήσω, να εξηγήσω τι με ενόχλησε και να ακούσω τον άλλον.
Κλειδιά για τη διαχείριση του θυμού, μικρών και μεγάλων, είναι: να εντοπίζουμε ποια σκέψη μας θύμωσε,
να αναγνωρίζουμε ποια πεποίθηση κρύβεται πίσω από αυτή τη σκέψη
και, αφού επέλθει η ηρεμία, να συζητάμε όσα νιώσαμε και καταλάβαμε.
Έτσι ο θυμός μετατρέπεται σε ευκαιρία κατανόησης και επικοινωνίας.
Ο ρόλος των γονέων είναι καθοριστικός. Τα παιδιά δεν μαθαίνουν μόνο από αυτά που τους λέμε, αλλά κυρίως από αυτά που μας βλέπουν να κάνουμε. Όταν οι γονείς αναγνωρίζουν τον θυμό του παιδιού χωρίς να τον ακυρώνουν («βλέπω ότι θύμωσες», «σε καταλαβαίνω»), του δίνουν χώρο να εκφραστεί με ασφάλεια. Παράλληλα, όταν φροντίζουν και τον δικό τους θυμό, δείχνοντας πώς ηρεμούν, πώς μιλούν και πώς αναζητούν λύσεις, γίνονται ζωντανό παράδειγμα συναισθηματικής διαχείρισης.
Ο θυμός, τελικά, δεν είναι εχθρός. Είναι ένας οδηγός. Όταν τον ακούμε, τον σεβόμαστε και τον διαχειριζόμαστε, μας οδηγεί σε πιο ήρεμα «πράσινα φανάρια» σχέσεων, κατανόησης και αγάπης.
