Έτσι αρχίζει ο μονόλογος του Αγγελιαφόρου των «Περσών». Αν έχετε περάσει, ή θελήσατε να περάσετε από δραματικές σχολές, τον ακούτε σίγουρα να ηχεί στ’ αυτιά σας. Ένας από τους πολύ «ιν» μονολόγους για εισαγωγικές εξετάσεις – τουλάχιστον τον παλιό εκείνο τον καιρό που θυμάμαι εγώ… Η απόδοση στη νεοελληνική από τον Ιωάννη Γρυπάρη.

Η αγγελική ρήση, το μέρος δηλαδή που ο Αγγελιαφόρος εκθέτει τα γεγονότα, είναι μοναδικό, γλαφυρό και αναλυτικά περιγραφικό. Νομίζω πως αξίζει να του δώσουμε λίγο χώρο. Μην ξεχνάμε εξάλλου πως ο ίδιος ο ποιητής είχε δει με τα μάτια του όσα περιγράφονται, είχε ζήσει στο πετσί του τα γεγονότα που εξιστορεί τώρα ο ήρωάς του. Μόνο που τα αποδίδει μπαίνοντας στη θέση του απέναντι, του εχθρού, του ηττημένου.

Ο μονόλογος ξεκινά με την υπενθύμιση για το αθηναϊκό κοινό, πως η αρχή έγινε όταν κάποιος δαίμονας ή πονηρό πνεύμα μεσολάβησε για να ξεγελάσει τους Πέρσες σχετικά με τις κινήσεις των ελληνικών πλοίων. Μιλάει ξεκάθαρα για τον Σίκινο, τον δούλο που έστειλε ο Θεμιστοκλής να παραπλανήσει τον εχθρό.

Ο Αισχύλος θυμίζει στο κοινό του πως η νίκη οφειλόταν στο τέχνασμα του Θεμιστοκλή, του στρατηγού που ένα χρόνο πιο μετά, το 471, θα ακολουθούσε τη μοίρα του Μιλτιάδη, του στρατηγού του Μαραθώνα, και θα εξοστρακιζόταν, επειδή ήταν πολύ δημοφιλής και κινδύνευε εξαιτίας του η δημοκρατία…

Η ρήση συνεχίζεται. Τονίζεται η διαφορά ανάμεσα στα δυο στρατόπεδα. Ο λόγος που καθένας πολεμάει: Οι Πέρσες για να κατακτήσουν. Πολλές εθνοτικές ομάδες, πολεμούν κάποτε και υπό το κράτος του φόβου, έχοντας υποχρεωθεί να συμμετάσχουν. Οι Έλληνες από την άλλη υπέρ πίστεως και πατρίδος. Το ξέρουμε, το έχουμε ακούσει, δεν ξέρουμε ίσως πως είναι τα λόγια του Αισχύλου:

Ίτε παίδες Ελλήνων, ελευθερούτε πατρίδα,

ελευθερούτε δε παίδας, γυναίκας,

θεών τε πατρώων έδη, θήκας τε προγόνων.

Νυν υπέρ πάντων αγών.

Λόγια που ο Γρυπάρης αποδίδει έτσι:

Εμπρός, των Ελλήνων γενναία παιδιά!

να ελευθερώσετε πατρίδα, τέκνα, γυναίκες

και των πατρικών θεών σας να ελευτερώστε τα ιερά

και των προγόνων τους τάφους·

τώρα για όλα ᾽ναι που πολεμάτε.

Η καταστροφή για τους Πέρσες συντριπτική, θα ολοκληρωθεί στην Ψυττάλεια, το μικρό νησάκι κοντά στη Σαλαμίνα, όπου οι ηττημένοι ναυαγοί αποδεκατίζονται από τις δυνάμεις του Αριστείδη που είχε προλάβει να αποβιβαστεί εκεί.

Η ολοκλήρωση της περιγραφής περιλαμβάνει την πορεία της επιστροφής με ένα σωρό ακόμα δεινά που συνάντησε ο περσικός στρατός: πείνα, λοιμό, κακοκαιρία. Η παράθεση τόπων συνεχίζεται. Ελάχιστοι επιστρέφουν. Επιστρέφει και ο Ξέρξης.

Η συγκλονισμένη βασίλισσα θα εγκαταλείψει τη σκηνή, ζητώντας από τον Χορό να μην υποδεχτεί με κατηγόριες τον γιο της, αλλά με λόγια παρηγορητικά. – τι τα θες, η μάνα πάντα μάνα είναι… Θα μνημονεύσει για πολλοστή φορά τον νεκρό της σύζυγο, τον Δαρείο, και ο Χορός θα κάνει ένα σωρό μαγικά για να καλέσει το πνεύμα του. Κι αυτό θα εμφανιστεί. Στην επόμενη ανάρτηση, δεν είναι και δίπλα ο Άδης, έχει δρόμο…