ΠΩΣ ΕΠΙΒΙΩΝΕΙ Η ΖΩΗ καθώς, κάθε μέρα, το σώμα μας έχει να αντιμετωπίσει πληθώρα τοξικών παραγόντων. Ερευνητές επιβεβαιώνουν βασικό μηχανισμό επιδιόρθωσης βλαβών του DNA, και δείχνουν πως το σχήμα, ο τύπος και το μέγεθος των αλλοιώσεων του DNA που προκαλούνται από τοξικούς παράγοντες επηρεάζει τη δυνατότητα επιδιόρθωσης των βλαβών του DNA.
Δεν υπάρχει άλλο μόριο, εκτός από το DNA, του οποίου η ακεραιότητα να είναι τόσο ζωτική για τη ζωή του κυττάρου. Κατά τη διάρκεια όμως της ζωής κάθε οργανισμού, τα κύτταρά του εκτίθενται σε πληθώρα τοξικών/καρκινικών ουσιών, π.χ. χημικών που προκαλούνται κατά το κάπνισμα, υπεριωδών ακτινοβολιών, ελεύθερων ριζών, κλπ. που προκαλούν βλάβες στο DNA που ενδέχεται να προκαλέσουν καρκίνο ή άλλες ασθένειες. Χωρίς έναν αποτελεσματικό μηχανισμό επιδιόρθωσης αυτών των βλαβών του DNA, αυτές θα οδηγούσαν με βεβαιότητα στον γενετικό θάνατο των φορέων τους. Ευτυχώς, κατά τη διάρκεια της εξέλιξης του ανθρώπου, δημιουργήθηκαν αρκετοί επιδιορθωτικοί μηχανισμοί οι οποίοι μπορούν να αφαιρέσουν/επιδιορθώσουν τις βλάβες του DNA και να αντιστρέψουν τις δυσμενείς επιπτώσεις τόσο των φυσικών, όσο και των τεχνητών μεταλλάξεων
Ερευνητική ομάδα διερεύνησε (Nucleotide Excision Repair Lesion-Recognition Protein Rad4 Captures a Pre-Flipped Partner Base in a Benzo[a]pyrene-Derived DNA Lesion: How Structure Impacts the Binding Pathway. Chemical Research in Toxicology, 2017) έναν από αυτούς τους μηχανισμούς, τον μηχανισμό εκτομής νουκλεοτιδίων (Nucleotide Excision Repair). Ο μηχανισμός αυτός επιδιορθώνει βλάβες οι οποίες παραμορφώνουν το σχήμα της έλικας του DNA, όπως προκύπτει από τον σχηματισμό διμερών πυριμιδινών και ομοιοπολικών προσδέσεων ογκωδών χημικών ομάδων. Τέτοιες βλάβες προκαλούνται από χημικά καρκινογόνα, π.χ. πολυκυκλικούς αρωματικούς υδρογονάνθρακες και την υπεριώδη ακτινοβολία.
Ο απώτερος στόχος της έρευνας ήταν να κατανοήσουν γιατί ορισμένες βλάβες που προκαλούνται από περιβαλλοντικούς παράγοντες είναι πιο πιθανό να επιδιορθωθούν, ενώ άλλες εξακολουθούν να προκαλούν καρκίνο. Διαπίστωσαν ότι η επισκευή/επιδιόρθωση του DNA ξεκινά με μια πρωτεΐνη, την πρωτεΐνη της μελαγχρωματικής ξηροδερμίας C, η οποία έχει ως καθήκον να περιπολεί το γονιδίωμα για ορισμένους τύπους βλαβών DNA. ΄Επειτα έδειξαν πως το σχήμα, ο τύπος και το μέγεθος των αλλοιώσεων του DNA που προκαλούνται από τοξικούς παράγοντες επηρεάζει την δυνατότητα επιδιόρθωσης των βλαβών του DNA.
του Κωνσταντίνου Τριανταφυλλίδη, Καθηγητή Γενετικής και Γενετικής του Ανθρώπου, ΑΠΘ