Υπάρχουν καθηγητές που σε σημαδεύουν όχι μόνο με όσα σού διδάσκουν, αλλά με τον τρόπο που σε μαθαίνουν να σκέφτεσαι. Ένας από αυτούς, για μένα, ήταν ο Δημήτρης Νανόπουλος.
Τον είχαμε καθηγητή στο Φυσικό Αθηνών, όταν είχε έρθει προσκεκλημένος για έξι μήνες και μας δίδαξε Κβαντική Μηχανική. Μέσα από τη διδασκαλία του, ακόμη και οι δύσκολες έννοιες της Κβαντικής Μηχανικής γίνονταν πιο προσιτές, χωρίς να χάνουν το βάθος τους.
Το νέο βιβλίο του Δημήτρη Νανόπουλου, «Ο κβαντικός μύθος του Σισύφου», πρόκειται να παρουσιαστεί σύντομα και ήδη ο τίτλος του προκαλεί ενδιαφέρον. Συνδέει δύο κόσμους που, με την πρώτη ματιά, μοιάζουν μακρινοί: την κβαντική φυσική και τον μύθο του Σισύφου.
Ο Σίσυφος, όπως τον γνωρίζουμε από τον μύθο αλλά και από τη φιλοσοφική ανάγνωση του Αλμπέρ Καμύ, συμβολίζει την αδιάκοπη ανθρώπινη προσπάθεια. Σπρώχνει ξανά και ξανά τον βράχο του, γνωρίζοντας ότι αυτός θα κυλήσει πάλι προς τα κάτω. Είναι μια εικόνα της επιμονής του ανθρώπου μπροστά στο άγνωστο, στο δύσκολο, ίσως και στο παράλογο. Στο πλαίσιο της σύγχρονης φυσικής, αυτή η εικόνα αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Η κβαντική θεωρία και η κοσμολογία μάς φέρνουν μπροστά σε ένα Σύμπαν παράξενο, αβέβαιο και συχνά αντίθετο στη διαίσθησή μας. Ένα Σύμπαν που δεν προσφέρει εύκολες απαντήσεις ούτε ένα έτοιμο νόημα.
Ίσως, λοιπόν, ο «κβαντικός Σίσυφος» να είναι ο άνθρωπος που συνεχίζει να ρωτά, να ερευνά και να αναζητά. Όχι επειδή είναι βέβαιος ότι θα φτάσει σε μια τελική απάντηση, αλλά επειδή η ίδια η αναζήτηση έχει αξία.
Αυτό φαίνεται να είναι και το ουσιαστικό ενδιαφέρον του βιβλίου: η συνάντηση της Φυσικής με τη φιλοσοφία και η σκέψη ότι η επιστήμη δεν απομακρύνει τον άνθρωπο από το ερώτημα του νοήματος· αντίθετα, τόν φωτίζει με έναν νέο τρόπο.
Η παρουσίαση του βιβλίου αναμένεται ως μια ευκαιρία να δούμε πώς ο Δημήτρης Νανόπουλος συνδέει την κβαντική σκέψη με τον Σίσυφο, τον Καμύ και τη διαρκή ανθρώπινη ανάγκη να κατανοήσουμε τον κόσμο.
