sntoumanis's blog

Από την εφημερίδα “Το Βήμα της Κυριακής”, 29/11/2009
άρθρο του κ. Σταμάτη Αλαχιώτη, συμπρατριώτη μας

Συνηθίσαμε να λέμε ότι ζούμε στην εποχή της πληροφορίας και της γνώσης, ταυτίζοντάς τες όμως άκριτα, καθώς εκλαμβάνουμε συνήθως την πληροφορία ως γνώση. Συνδέονται όμως με δύο διαφορετικές εγκεφαλικές διεργασίες: η πρώτη κυρίως με τη μνήμη και η δεύτερη με ανώτερες νοητικές λειτουργίες, όπως είναι η ανάλυση και η σύνθεση διά της κριτικής και δημιουργικής σκέψης.

Η γενική αυτή εισαγωγική νότα έχει ιδιαίτερο νόημα για το πώς χρησιμοποιούμε στην ηλεκτρονική εποχή μας την πληροφορία και για το πώς μπορεί να μεταποιηθεί αποτελεσματικότερα σε γνώση. Ενα επίπεδο προβολής αυτών των καίριων ερωτημάτων αποτελεί η χρήση του Διαδικτύου από τους νέους κυρίως, οι οποίοι βρίσκονται στο στάδιο οικοδόμησης των γνώσεών τους, ή και από πολλούς μεγάλους, που χάνονται σε μια χαοτική ξενάγηση. Σε κάθε περίπτωση, ένα πρώτο χαρακτηριστικό, που πρέπει να τονιστεί, σχετικά με τη χρήση του Διαδικτύου είναι το επίπεδο της αποτελεσματικότητας εντοπισμού της αναζητούμενης πληροφορίας. Ενα άλλο χαρακτηριστικό αφορά τον υπερπληθυσμό σχετικών πληροφοριών, με τις περισσότερες όμως να μην είναι καλά εστιασμένες στη ζητούμενη, προκαλώντας διάχυση της προσπάθειας. Μια άλλη «παγίδα» αφορά τον βαθμό της εγκυρότητας και της αντικειμενικότητας της διαδικτυακής πληροφορίας, ακόμη και της επιστημονικής· μια άλλη παρατήρηση ακόμη αφορά το ότι η προσφερόμενη πληροφορία «περιβάλλεται» από πάμπολλους «θορύβους», άσχετες δηλαδή οπτικές πληροφορίες της οθόνης του υπολογιστή που διασπούν την προσοχή και γεμίζουν τη μνήμη με περιττές νευρωνικές συνάψεις.

Ενας έμπειρος βέβαια εξερευνητής του Διαδικτύου μπορεί να αποφύγει πολλές παγίδες και να εστιάσει αποτελεσματικότερα την ξενάγησή του, καθιστώντάς το ανεκτίμητο εργαλείο της σύγχρονης εποχής μας. Γι΄ αυτό η πρόσφατη κυβερνητική προσπάθεια εισαγωγής της χώρας μας στην ηλεκτρονική διακυβέρνηση είναι ένα σοβαρό βήμα, καθώς η προσπάθεια αυτή αναβαθμίζεται σε επίπεδο υπουργείου. Παρ΄ όλα αυτά δεν παύει το πρόβλημα να υπάρχει· και ως εκ τούτου γίνονται μεγάλες προσπάθειες από τις σχετικές εταιρείες προκειμένου να βρεθεί ένας τρόπος καλύτερης συστηματοποίησης της πληροφορίας του Διαδικτύου για την αποτελεσματικότερη αξιοποίησή του.

Επί του παρόντος γίνεται πολλές φορές όχι μόνο αναποτελεσματικό υπό το πρίσμα που προαναφέραμε, αλλά και επικίνδυνο, υπό τη θέαση λ.χ. της αγωνιώδους προσπάθειας ασθενών να «μάθουν» περισσότερα πράγματα για την ασθένειά τους παρεκκλίνοντας πολλές φορές από την ιατρική φροντίδα, επηρεασμένοι από την αποσπασματική πληροφορία που συλλέγουν, ή από την ανεξέλεγκτη διαφήμιση διαφόρων μπλογκ που αφορούν λ.χ. την υγεία, τη διατροφή, την εκπαίδευση κ.ά.

Μια άλλη διάσταση της χρήσης του Διαδικτύου αποτελεί η οχληρή υπερπληροφόρηση· στον σχετικό λ.χ. ιστότοπο του Πανεπιστημίου μας, φαντάζομαι και άλλων Πανεπιστημίων, εμφανίζονται πολλά μηνύματα που δεν ενδιαφέρουν κάποιους. Λογοκρισία βέβαια δεν πρέπει να γίνεται, πολύ περισσότερο στο Πανεπιστήμιο που ταυτίζεται με την ελεύθερη διακίνηση των ιδεών, τις οποίες μπορεί να αξιοποιεί ο καθένας ανάλογα με την κριτική του σκέψη, την παιδεία του. Μπορεί όμως να γίνει μια συστηματοποίηση ανά θέμα, στο οποίο να εμπεριέχονται τα σχετικά μηνύματα και όποιος ενδιαφέρεται για το θέμα να προχωρεί στην ανάγνωσή του ή διαφορετικά στην απαλοιφή του, να προηγείται δηλαδή ένας χαρακτηρισμός των μηνυμάτων και να δημιουργούνται φάκελοι ομοειδών θεμάτων.

Η υπερβολική λοιπόν συσσώρευση κατακερματισμένων διαδικτυακών πληροφοριών δεν είναι δημιουργική και καταντά αποπροσανατολιστική μερικές φορές. Θυμίζει δε αυτό που έγραψε ο Εμμανουήλ Ροΐδης στο βιβλίο του «Η Πάπισσα Ιωάννα», η οποία παρίστανε τον άνδρα, αλλά κάποτε έμεινε έγκυος με ένα «οχληρό και απρόσκλητο ενοικέτη της κοιλίας της». Με όρους Διαδικτύου θα αναφερόμασταν στα ανεπιθύμητα μηνύματα που δεχόμαστε ως «οχληρούς και απρόσκλητους ενοικέτες του εγκεφάλου μας».

Η σημαντική λοιπόν αυτή τεχνολογία της εποχής μας εμφανίζει ορισμένες παιδικές ασθένειες που μπορεί να επηρεάζουν την πνευματική υγεία μικρών και μεγάλων, οδηγώντας ακόμη και στον εθισμό. Γι΄ αυτό, το Διαδίκτυο, έχει ανάγκη μιας σχετικής ηθικής, κάποιων κανόνων, μιας δεοντολογίας, καθώς όλα αυτά θα ήταν αυτονόητα και οι κανόνες δεν θα χρειάζονταν αν όλοι οι χρήστες είχαν το ίδιο επίπεδο παιδείας με την τεχνολογία. Ιστορικά όμως η τεχνολογία προηγείται της κοινωνικής και της πολιτισμικής προόδου. Είναι βέβαια παρήγορο που ήδη μπαίνουν διεθνώς κανόνες καταπολέμησης της διαφθοράς ορισμένων μπλογκ.

Ωσότου λοιπόν ξεπεράσει αυτές τις παιδικές ασθένειες η νέα αυτή τεχνολογία είναι καλό να προσέχουμε όλοι, έχοντας κατά νου τα προαναφερθέντα προβλήματα, κυρίως όμως όσον αφορά τους μικρότερους· για να αποφεύγονται οι κακοτοπιές του Διαδικτύου και να μη θυσιάζουμε τη γνώση στον βωμό της πληροφορίας, η οποία δεν είναι γνώση, όπως βέβαια και οι κατακερματισμένες γνώσεις όχι μόνο του Διαδικτύου αλλά και γενικότερα. Η κατάκτηση λοιπόν της γνώσης είναι η πρόκληση κάθε σκεπτόμενου ανθρώπου και ειδικότερα των μαθητών· με τη χρήση του Διαδικτύου να εισβάλλει όλο και περισσότερο στη μάθηση, ένα μείζον θέμα στο οποίο θα αναφερθούμε σε επόμενη επικοινωνία μας.

Ο κ. Σταμάτης Ν. Αλαχιώτης είναι καθηγητής Γενετικής.

Από την εφημερίδα “Καθημερινή” , 29/11/2009

Του Αποστολου Λακασα

Ενα βήμα μπροστά, πολλά σημειωτόν και… πάμε πάλι. Αυτό συμβαίνει και με τη χρήση των φορητών ηλεκτρονικών υπολογιστών, που δόθηκαν από τις αρχές Οκτωβρίου στους μαθητές της Α΄ Γυμνασίου. Τα λάπτοπ χρησιμοποιούνται (στο σχολείο) σε λίγες ώρες μαθημάτων, αλλά κυρίως οι μαθητές τα χρησιμοποιούν για παιχνίδια, chat και σερφάρισμα στο Διαδίκτυο όταν βρίσκονται στο σπίτι. Αποτέλεσμα; Σε μία ακόμη περίπτωση, επιβεβαιώνεται η ελληνική κακοδαιμονία να δίνονται πολλά κονδύλια, αλλά τα αποτελέσματα να είναι πενιχρά.

Ειδικότερα, το πρόγραμμα της δωρεάν προσφοράς λάπτοπ ολοκληρώθηκε και οι περίπου 120.000 μαθητές έχουν πλέον τη δυνατότητα να μελετούν τα μαθήματά τους από τα ψηφιακά βιβλία, τα οποία περιέχονται στον υπολογιστή, ενώ επίσης στον υπολογιστή έχει σχεδιαστεί να υπάρχει λογισμικό για διδασκαλία τεσσάρων μαθημάτων: της Βιολογίας, της Γεωγραφίας, της Ιστορίας και των Μαθηματικών.

Εμπόδια

Ομως, όπως εξηγεί –μιλώντας στην «Κ» – ο μαθηματικός κ. Κωνσταντίνος Δήμου, έως τώρα δεν υπάρχει λογισμικό για τα Μαθηματικά, όπως συμβαίνει για τα υπόλοιπα τρία μαθήματα. Ο κ. Δήμου –εκτός των Μαθηματικών– διδάσκει και Γεωγραφία στους μαθητές της Α΄ Γυμνασίου σε σχολείο της Αττικής. «Τα παιδιά έχουν διάθεση να συμμετάσχουν και το πρόγραμμα είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον. Ομως, υπάρχουν εμπόδια και το σύστημα πάει αργά. Για παράδειγμα, οι μαθητές δεν έχουν μάθει να αξιοποιούν τον υπολογιστή στη μελέτη τους. Το σχολείο μεν θα δώσει τις κατευθυντήριες αρχές, θα δημιουργήσει τις συνθήκες, αλλά η κύρια δουλειά πρέπει να γίνει στο σπίτι», συμπληρώνει.

«Τα 13χρονα για πρώτη φορά έχουν δικό τους, στα «μέτρα» τους λάπτοπ και όχι τον παλιό υπολογιστή του μπαμπά. Χάρηκαν και ξεσάλωσαν. Εχουν συνδεθεί όλα στο msn και άρχισαν να συνομιλούν διαδικτυακά μεταξύ τους. Το πράγμα έφτασε στην ακραία του μορφή να συνομιλούν μέσω msn παιδιά, που μένουν στο ίδιο τετράγωνο», προσθέτει, από την πλευρά του, ο κ. Στράτος Στρατηγάκης, καθηγητής ο ίδιος και με παιδί στην Α΄ Γυμνασίου. «Κάποια παιδιά ξεχνούν να τα φέρουν στο σχολείο, κάποια άλλα τα ξεχνούν στην τάξη φεύγοντας. Υπάρχουν και κάποια που φοβούνται μήπως τους τα κλέψουν και τα παίρνουν μαζί τους στο διάλειμμα. Βλέπετε, οι μαθητές δεν διαθέτουν ντουλάπια για να τα φυλάξουν στο σχολείο», προσθέτει.

Από την άλλη, την κατάσταση δυσχεραίνει η απροθυμία πολλών εκπαιδευτικών –και όχι μόνο εκείνων που διδάσκουν τα τέσσερα μαθήματα για τα οποία υπάρχει εκπαιδευτικό λογισμικό– να αξιοποιήσουν τον υπολογιστή στο μάθημά τους.

Είναι ενδεικτικό ότι πρόσφατη έρευνα του Κέντρου Ανάπτυξης Εκπαιδευτικής Πολιτικής της ΓΣΕΕ έδειξε ότι μόλις το 35,6% των Ελλήνων εκπαιδευτικών έχει κάνει χρήση των υπολογιστών για το μάθημα. Ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι περίπου 75%, ενώ σε χώρες όπως η Δανία, η Βρετανία, η Νορβηγία και η Σουηδία το ποσοστό κυμαίνεται πάνω από 90%. Επίσης, συχνά είναι τα μικροπροβλήματα με το λογισμικό κι αυτό έχει αποτέλεσμα συχνά οι εκπαιδευτικοί να τα παρατούν. Παράλληλα, πάσχει και η οργάνωση του σχολείου. Οπως ανέφερε στην «Κ» ο κ. Δήμου, «η διδασκαλία με υπολογιστές δεν είναι εύκολο να λειτουργήσει σωστά και οργανωμένα σε μία τάξη με 25 μαθητές».

Ελλείψεις

Από την άλλη, οι απαραίτητες ενέργειες που θα έπρεπε να προηγηθούν της διανομής των υπολογιστών δεν έχουν γίνει. Χαρακτηριστικό είναι ότι δεν υπάρχει αρκετή ηλεκτρική ισχύς ούτε… πρίζες στις τάξεις ούτε και η δυνατότητα σύνδεσης με το Διαδίκτυο. Και ας ληφθεί υπόψη ότι το 70% των σχολείων έχει εργαστήριο πληροφορικής, τα οποία έχουν τον απαραίτητο εξοπλισμό και εκεί το μάθημα γίνεται σε τμήματα των 12 μαθητών.

Ομως, σε ολόκληρο το γυμνάσιο η χρήση υπολογιστή διδάσκεται μία ώρα την εβδομάδα, με αποτέλεσμα οι μαθητές να μην εξοικειώνονται με τη χρήση του για να μελετήσουν. Ετσι, τα εκπαιδευτικά λάπτοπ μετατράπηκαν σε παιχνίδι, καθώς οι 13χρονοι στο σπίτι, μετά το msn έβαλαν στόχο να κατακτήσουν και το… facebook.

«Πάντως, εγώ δεν κάνω χαβαλέ»

Στη Γεωγραφία μέσω του υπολογιστή βλέπουμε χάρτες, πλανήτες. Είναι πολύ ενδιαφέρον», μας λέει ο 13χρονος Γιώργος, μαθητής Α΄ Γυμνασίου σε σχολείο στα Ανω Πατήσια. «Μου αρέσει που έχω φορητό υπολογιστή. Δεν είχα στο δημοτικό. Δεν κάνω χαβαλέ με τον υπολογιστή», συμπληρώνει, παίρνοντας… αποστάσεις από συμμαθητές του. «Υπάρχουν παιδιά που παίζουν παιχνίδια μέσα στο μάθημα. Κάποια άλλα βλέπουν φωτογραφίες», προσθέτει. «Δεν μας έχουν δείξει πώς να μελετάμε με τον υπολογιστή. Πώς θα το κάνουμε, από τη στιγμή που έχουμε τα βιβλία μας; Συνήθως το απόγευμα παίζω παιχνίδια ή μιλάω με συμμαθητές μου στο msn. Αυτό, όταν βρίσκω ελεύθερο χρόνο και δεν έχω πολύ γιατί κάνω αγγλικά, γαλλικά και χορό», προσθέτει η 13χρονη Μαρία από τη Νέα Σμύρνη.