Αυτή την εβδομάδα (από 6/4 μέχρι 12/4) θα ασχοληθούμε με την επανάληψη στον Παρατατικό και τον Αόριστο Ενεργητικής φωνής.
Για τον σχηματισμό και την κλίση των δύο χρόνων μπορείτε να μελετήσετε το ηλεκτρονικό βιβλίο σας στη διεύθυνση: http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGL102/457/3003,12057/
ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΠΑΡΑΤΑΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΑΟΡΙΣΤΟΥ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗΣ ΦΩΝΗΣ
α) Ομαλή αύξηση στα απλά ρήματα
Η αύξηση δηλώνει το παρελθόν και είναι δύο ειδών: συλλαβική και χρονική.
1) Συλλαβική αύξηση παίρνουν τα ρήματα που το θέμα τους αρχίζει από σύμφωνο. Και είναι συλλαβική αύξηση η προσθήκη ενός ε (με ψιλή) στην αρχή του θέματος από το οποίο σχηματίζεται καθένας από τους ιστορικούς χρόνους της οριστικής: (λύ-ω), παρατ. ἔ-λυον, αόρ. ἔ-λυσα, υπερσ. ἐ-λελύκειν.
2) Χρονική αύξηση παίρνουν τα ρήματα που το θέμα τους αρχίζει από φωνήεν (ή δίφθογγο). Και είναι χρονική αύξηση η έκταση του αρχικού βραχύχρονου φωνήεντος του θέματος από το οποίο σχηματίζεται καθένας από τους ιστορικούς χρόνους της οριστικής (η μετατροπή του βραχέος σε μακρό ).
Κατά τη χρονική αύξηση γίνονται οι ακόλουθες εκτάσεις:
| το ᾰ σε η: | ἀκούω – ἤκουον | το αι σε ῃ: | αἰσθάνομαι – ᾐσθανόμην |
| το ε σε η: | ἐλπίζω – ἤλπιζον | το ει σε ῃ: | εἰκάζω – ᾔκαζον |
| το ο σε ω: | ὁρίζω – ὥριζον | το αυ σε ηυ: | αὐξάνω – ηὔξανον |
| το ῐ σε ῑ: | ἱκετεύω – ἱκέτευον | το ευ σε ηυ: | εὔχομαι – ηὐχόμην |
| το ῠ σε ῡ: | ὑβρίζω – ὕβριζον | το οι σε ῳ: | οἰκτίρω – ᾤκτιρον |
β) Ομαλή αύξηση στα σύνθετα ρήματα
Στην αρχαία ελληνική τα σύνθετα ρήματα που το α΄ συνθετικό τους είναι πρόθεση παίρνουν εσωτερική αύξηση, δηλ. έχουν τη συλλαβική ή χρονική αύξηση· μετά την πρόθεση: εἰσ-φέρω: εἰσ-έ-φερον· ὑπερβάλλω: ὑπερ-έ-βαλλον· συν-άγω:
ΚΛΙΣΗ ΠΑΡΑΤΑΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΑΟΡΙΣΤΟΥ ΣΤΗΝ ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΕΓΚΛΙΣΗ
ΠΑΡΑΤΑΤΙΚΟΣ ΑΟΡΙΣΤΟΣ
ἔ-λυ-ον ἔ-λυ-σα
ἔ-λυ-ες ἔ -λυ-σας
ἔ-λυ-ε ἔ-λυ-σε(ν)
ἐ-λύ-ομεν ἐ-λύ-σαμεν
ἐ-λύ-ετε ἐ-λύ-σατε
ἔ-λυ-ον ἔ-λυ-σαν
Ασκήσεις
- Να μεταφέρετε τα ρήματα στον ίδιο τύπο του Παρατατικού και Αορίστου:
| ΕΝΕΣΤΩΤΑΣ | ΠΑΡΑΤΑΤΙΚΟΣ | ΑΟΡΙΣΤΟΣ |
| πέμπεις | ||
| διώκετε | ||
| στρατεύουσιν | ||
| πείθομεν | ||
| ἀναγκάζει | ||
| διαψεύδεις | ||
| κρύπτουσιν |
- Να τοποθετήσετε τα ρήματα των παρακάτω προτάσεων στον παρατατικό και αόριστο :
- Οἱ Πέρσαι τούς φαύλους νέους ἰσχυρῶς κολάζουσιν
Παρατατικός: Aόριστος:
- Ὑμεῖς δεινά πράττετε
Παρατατικός: Aόριστος:
- Λέων τίς βασιλεύει ὥσπερ ἄνθρωπος
Παρατατικός: Aόριστος:
- Οἱ στρατιῶται διακινδυνεύουσιν ἐν τῇ ἐρήμῳ
Παρατατικός: Aόριστος:
- Λακεδαιμόνιοι πρέσβεις πέμπουσιν πρός Ἀθηναίους
Παρατατικός: Aόριστος:
- Λέοντες ὁδεύουσιν σύν ἀνθρώποις
Παρατατικός: Aόριστος:
- ΟἱἈθηναῖοι ἀεί θύουσιν τοῖς θεοῖς.
Παρατατικός: Aόριστος:
- Σύ μέν θεραπεύεις τέχνας, ἐγώ δέ τήν ἀλήθειαν.
Παρατατικός: Aόριστος:
- Ἡμεῖς ἔνοχον σέ ονομάζομεν.
Παρατατικός: Aόριστος:
- Λησταί οὗτον φονεύσαντες τό ἀργύριον ἀρπάζουσιν
Παρατατικός: Aόριστος:
- Ἀλιεύς ἐν τινί ποταμῷἀλιεύει
Παρατατικός: Aόριστος:
- Σύ πείθειςτούς δικαστάς
Παρατατικός: Aόριστος:
- . Στις προτάσεις που ακολουθούν να βάλετε το ρήμα στον κατάλληλο τύπο του παρατατικού και αορίστου:
α. Οἱ Ἀθηναῖοι ἀεὶ …………… (θύω) τοῖς θεοῖς.
β. Ὁρῶντες τὴν ἀρετὴν τοῦ ἀνδρὸς ………………..(θαυμάζω) οὗτοι.
γ Ἀλέξανδρος ……………….(λύω) τὸν δεσμὸν τοῦ ζυγοῦ τῆς ἀμάξης.
δ. Περικλῆς …………………(ἀγορεύω) ἐν τῇ ἀγορᾷ.