HAPPY EASTER!
«Ένα κομμάτι ξύλο που έκλαιγε και γελούσε σαν παιδί»
Στο “Λιβάδι”, την Πυργούσικη πλατεία, την 25η Μαρτίου
«Το νερό είναι πολύτιμο. Μη το σπαταλάμε!»
Το αιώνιο ταξίδι του νερού από τη Γη στην ατμόσφαιρα και πάλι πίσω
Η τρίλιζα ως εργαλείο γνωστικής ανάπτυξης
H τρίλιζα (Tic-tac-toe) θεωρείται στην αναπτυξιακή ψυχολογία πολύ καλό τεστ για την ανάπτυξη στρατηγικής σκέψης στα παιδιά. Είναι κατάλληλη γιατί οι κανόνες είναι πολύ απλοί, αλλά η καλή απόδοση απαιτεί συγκεκριμένες γνωστικές δεξιότητες. Στο χθεσινό βίντεο διακρίνουμε την/τον παίκτη να προσπαθεί μόνο να φτιάξει τη δική του τριάδα και να μην μπλοκάρει την τριάδα του αντιπάλου, παρότι είναι προφανής. Αυτό συμβαίνει επειδή δεν επεξεργάζεται πλήρως τον στόχο του άλλου παίκτη.
Ο εγωκεντρισμός μπορεί να λειτουργήσει ως γνωστικός περιορισμός για την ανάπτυξη στρατηγικών σε παιχνίδια όπως η Tic-tac-toe (τρίλιζα), ιδιαίτερα στις μικρές ηλικίες. (Προσοχή εδώ: Ο εγωκεντρισμός δεν σημαίνει ότι το παιδί είναι εγωιστικό ή αδιάφορο! Σημαίνει ότι δεν μπορεί ακόμη να πάρει την οπτική γωνία του άλλου, κάτι που επιτυγχάνεται πλήρως στην ηλικία που τα παιδιά ξεκινούν το Δημοτικό σχολείο).
Στο βίντεο διακρίνουμε δύο μοτίβα: · Δυσκολία λήψης της οπτικής του αντιπάλου
Τα παιδιά με έντονο γνωστικό εγωκεντρισμό τείνουν να σκέφτονται κυρίως τι θέλουν τα ίδια να κάνουν, όχι τι μπορεί να κάνει ο αντίπαλος.
Σε ένα παιχνίδι στρατηγικής όμως χρειάζεται να προβλέπεις:
- ποια κίνηση θα κάνει ο άλλος
- πώς να την μπλοκάρεις.
- Περιορισμένη πρόβλεψη επόμενων κινήσεων
Στην τρίλιζα η στρατηγική βασίζεται σε σκέψη τύπου:
- «Αν παίξω εδώ, ο άλλος μπορεί να παίξει εκεί».
Ο εγωκεντρισμός δυσκολεύει αυτή τη διπλή προοπτική σκέψη
Όταν η ικανότητα απόκτησης της «theory of mind», όπως ονομάζεται διεθνώς ωριμάζει, τα παιδιά αρχίζουν να καταλαβαίνουν ότι ο αντίπαλος έχει δικούς του στόχους και στρατηγικές. Τότε, προβλέπουν κινήσεις-μπλοκάρουν γραμμές-δημιουργούν παγίδες.
Ας επαναλάβουμε εδώ ότι ο εγωκεντρισμός δεν σημαίνει έλλειψη νοημοσύνης· είναι ένα φυσιολογικό αναπτυξιακό στάδιο που μπορεί να περιορίσει προσωρινά την ικανότητα των παιδιών να αναπτύξουν αντιπαραθετική στρατηγική σκέψη, την κατανόηση ότι ο άλλος παίκτης έχει δικό του σχέδιο. Μεγαλύτερα παιδιά αρχίζουν να χρησιμοποιούν στρατηγικές όπως μπλοκάρισμα της επικείμενης τριάδας και δημιουργία διπλής απειλής (δύο πιθανές τριάδες ταυτόχρονα). Σε ακόμη μεγαλύτερες ηλικίες πάλι, τα παιδιά καταλαβαίνουν ότι αν και οι δύο παίκτες παίζουν τέλεια, το παιχνίδι καταλήγει πάντα σε ισοπαλία. Αυτό δείχνει πιο ώριμη κατανόηση της δομής του παιχνιδιού.
Τα μικρά παιδιά δυσκολεύονται να καταλάβουν ότι οι άλλοι μπορεί να μην βλέπουν, να μη γνωρίζουν ή να μην πιστεύουν τα ίδια πράγματα με αυτά. Έτσι θεωρούν ότι αυτό που ξέρουν ή βλέπουν τα ίδια το ξέρουν και οι άλλοι. . Για παράδειγμα, στην πρόταση “το αντικείμενο Χ βρίσκεται στο ντουλάπι, ο Γιώργος πιστεύει ότι το αντικείμενο Χ βρίσκεται στο τραπέζι, πού θα ψάξει να το βρει;” η σωστή απάντηση “στο τραπέζι”, δίνεται από νήπια μεγαλύτερα των τεσσάρων χρόνων. Για τη διαμόρφωση της σωστής απάντησης σε παρόμοια ερωτήματα απαιτείται η κατανόηση ότι δύο διαφορετικά πρόσωπα μπορεί να έχουν διαφορετικές πεποιθήσεις και, ταυτόχρονα, ότι η συμπεριφορά του δράστη υπαγορεύεται από την προσωπική του πεποίθηση για τις καταστάσεις της εξωτερικής πραγματικότητας.
Υστερόγραφο: Xρειάστηκε να φτάσουμε τον 20ο αιώνα για να προσπελάσουμε τη νηπιακή σκέψη: Ο όρος “θεωρία του νου” χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά από τους Premack και Woodruff (1978) προκειμένου να περιγραφεί η ικανότητα η οποία επιτρέπει στο άτομο να αποδίδει νοητικές καταστάσεις στον εαυτό του και στους άλλους και, ταυτόχρονα, να χρησιμοποιεί αυτές τις νοητικές καταστάσεις με στόχο να ερμηνεύσει τη συμπεριφορά.






































