Κάθε άτομο, παιδί ή ενήλικας είναι ξεχωριστό και διαφορετικό. Έτσι και τα άτομα που ανήκουν στην Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος δεν χαρακτηρίζονται μόνο από την διάγνωσή τους αλλά αποτελούν πολύπλευρες μοναδικές προσωπικότητες με δεξιότητες και δυνατότητες.
Η διάγνωσή τους αποτελεί ένα εργαλείο για να επιλεχθεί η κατάλληλη εκπαίδευση από εκπαιδευτικούς και γονείς. Εκείνο που έχουν ανάγκη είναι σεβασμό και αποδοχή από το περιβάλλον τους και προσπάθεια κατανόησης .
Ας δούμε κάποιους μύθους και αλήθειες για τον αυτισμό.
Μύθος: Ο αυτισμός έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια
Αλήθεια: Τα ποσοστά αυτισμού δεν έχουν αυξηθεί δραματικά αλλά η κοινωνία μας, γονείς και εκπαιδευτικοί είναι περισσότερο ευαισθητοποιημένοι και ενημερωμένοι από παλιότερα και έτσι η διάγνωση γίνεται πιο συχνά . Επίσης τα διαγνωστικά κριτήρια έχουν αλλάξει, οι μέθοδοι έχουν εξελιχθεί και άρα ο εντοπισμός είναι πιο εύκολος. Επομένως ο αυτισμός δεν είναι τωρινό φαινόμενο ,υπήρχε πάντα αλλά τώρα τον αναγνωρίζουμε πιο εύκολα. Η συχνότητα εμφάνισης στα αγόρια είναι μεγαλύτερη σε σχέση με τα κορίτσια καθώς 4 στα 5 παιδιά με αυτισμό είναι αγόρια..
Μύθος : Όλα τα παιδιά με αυτισμό έχουν νοητική υστέρηση
Αλήθεια: Τα παιδιά με αυτισμό εμφανίζουν μεγάλες διαφορές μεταξύ τους και διαφορετικό βαθμό λειτουργικότητας και εξαιτίας αυτής της δ ετερογένειας μιλάμε για φάσμα. Στατιστικά το μεγαλύτερο ποσοστό 44% έχουν φυσιολογικό δείκτη νοημοσύνης, 25% βρίσκεται οριακά κάτω από τα φυσιολογικά όρια ενώ μόνο το 31% εμφανίζει παράλληλα και νοητική υστέρηση
Μύθος: Ο αυτισμός θεραπεύεται
Αλήθεια: Ο αυτισμός είναι μια ισόβια νευροαναπτυξιακή διαταραχή αλλά με την κατάλληλη εκπαίδευση μέσα σε οργανωμένα και δομημένα πλαίσια πολλά ελλείμματα απαλείφονται ,τα άτομα εξελίσσονται ,γίνονται λειτουργικά και μπορούν να ζήσουν μια ευτυχισμένη και παραγωγική ζωή.
Μύθος: Ο αυτισμός οφείλεται στην γονική συμπεριφορά
Αλήθεια : Τα αίτια του αυτισμού δεν έχουν καμία απολύτως σχέση με την γονική συμπεριφορά ή και την εγκυμοσύνη αλλά έχουν νευροβιολογική βάση που ερευνάται.
Μύθος: Τα άτομα που ανήκουν στο φάσμα του αυτισμού δεν συνάπτουν κοινωνικές σχέσεις , φιλίες.
Αλήθεια: Πραγματικά τα άτομα που είναι στο φάσμα έχουν ελλείμματα στην κοινωνική αλληλεπίδραση και στην επικοινωνία και αυτό δυσχεραίνει την επαφή με τους άλλους γιατί δεν ξέρουν τον τρόπο να τους πλησιάσουν. Όταν όμως εκπαιδευτούν σε κοινωνικά αποδεκτούς τρόπους αλληλεπίδρασης μπορούν να αναπτύξουν υγιείς διαπροσωπικές και κοινωνικές σχέσεις ανάλογα με τις δυνατότητές τους.
Μύθος: Τα άτομα με αυτισμό δεν έχουν συναισθήματα
Αλήθεια : Τα άτομα που ανήκουν στο φάσμα δυσκολεύονται να αναγνωρίσουν και να εκφράσουν τα συναισθήματά τους με κατάλληλο τρόπο. Με την κατάλληλη εκπαίδευση μπορούν να μάθουν να αναγνωρίζουν, να εκφράζουν και να διαχειρίζονται τα συναισθήματά τους.
Μύθος : Τα παιδιά με αυτισμό δεν αναπτύσσουν λόγο
Αλήθεια: Τα παιδιά που είναι στο φάσμα του αυτισμού είναι πολύ διαφορετικά μεταξύ τους και άρα ανάλογα με τον βαθμό των δυσκολιών τους και την συνύπαρξη άλλων συνδρόμων ή δυσκολιών θα μιλήσουν ή όχι κατά περίπτωση. Το κυριότερο έλλειμμα που έχουν είναι ότι δεν αντιλαμβάνονται εύκολα την επικοινωνιακή διάσταση της γλώσσας λόγω του περιορισμένου κοινωνικού ενδιαφέροντος, που τα χαρακτηρίζει. Δεν κατανοούν τις κοινωνικές ανάγκες για αλληλεπίδραση με τους άλλους και για αυτό δεν μιλούν. Η εκπαίδευσή τους εστιάζεται στο να μάθουν να επικοινωνούν και να κατανοήσουν ότι με το λόγο εκφράζουμε ανάγκες και επιθυμίες .
Μύθος: Τα παιδιά με αυτισμό είναι κακομαθημένα
Αλήθεια: Είναι γεγονός ότι συχνά τα παιδιά που ανήκουν στο φάσμα εκδηλώνουν ακατάλληλες κοινωνικές συμπεριφορές-εκρήξεις οργής, στερεοτυπίες-που όμως οφείλονται στις δυσκολίες που συνοδεύουν τον αυτισμό. Η αισθητηριακή υπερδιέγερση που έχουν οδηγεί σε έντονες αντιδράσεις με τους δυνατούς θορύβους ,τα φώτα, την πολυκοσμία. Η δυσκαμψία στις αλλαγές και η εμμονή με ρουτίνες, τους προκαλεί ανασφάλεια και απρόβλεπτη συμπεριφορά. Η δυσκολία στην επικοινωνία και την κοινωνική συνδιαλλαγή έχει ως αποτέλεσμα μη αποδεκτές συμπεριφορές γιατί δεν γνωρίζουν τον κατάλληλο τρόπο να επικοινωνήσουν. Οι στερεοτυπικές κινήσεις μπορεί να εξηγούνται από το άγχος τους ή την προσπάθειά τους να ελέγξουν το περιβάλλον τους.
Επομένως η στάση τους οφείλεται στα χαρακτηριστικά του αυτισμού και όχι στην ανατροφή και την διαπαιδαγώγηση. Η γνώση, η κατανόηση και η τροποποίηση του περιβάλλοντος δείχνουν τον δρόμο για την αντιμετώπιση που πρέπει να έχουν, καθώς ο αυτισμός είναι αόρατος και μη αντιληπτός με την πρώτη επαφή και για αυτό μπορεί εύκολα να παρεξηγηθεί.
Μύθος: Πρέπει να περιμένουμε να μεγαλώσει ένα παιδί που εμφανίζει σημάδια αυτισμού, πριν απευθυνθούμε σε ειδικό
Αλήθεια. Η έγκαιρη διάγνωση και η πρώιμη παρέμβαση είναι καθοριστικής σημασίας για την εξέλιξη ενός παιδιού που ανήκει στο φάσμα του αυτισμού.
Μύθος: Τα άτομα με αυτισμό έχουν ιδιαίτερες ικανότητες.
Αλήθεια: Όπως και στα παιδιά με τυπική ανάπτυξη έτσι και στην περίπτωση του αυτισμού υπάρχουν κάποια παιδιά που είναι χαρισματικά ή έχουν κάποιο ιδιαίτερο ταλέντο , χωρίς όμως αυτό να αποτελεί κανόνα.
Μύθος: Τα παιδιά με αυτισμό φοιτούν μόνο σε ειδικό σχολείο
Αλήθεια: Τα παιδιά που είναι στο φάσμα ανάλογα με τις δυνατότητές τους μπορούν να φοιτήσουν σε δομές ειδικής αγωγής ,όπου εφαρμόζεται εξατομικευμένο εκπαιδευτικό πρόγραμμα παρέμβασης και πλαισιώνονται από ειδικό εκπαιδευτικό προσωπικό. Επίσης μπορούν να φοιτήσουν στο σχολείο της γειτονιάς τους με παράλληλη στήριξη εφόσον αυτό προταθεί από τα ΚΕΔΑΣΥ. Σε κάθε δομή πρέπει να γίνεται προσπάθεια ένταξης τους στο κοινωνικό σύνολο χωρίς φραγμούς και στερεότυπα.
Χαρδαλιά Γιάννα
Νηπιαγωγός ΕΑΕ
