Με την Καθαρά Δευτέρα ξεκινάει η Σαρακοστή για την Ορθόδοξη Εκκλησία, ενώ ταυτόχρονα σημαίνει το τέλος των Αποκριών. Η Καθαρά Δευτέρα ονομάστηκε έτσι γιατί οι Χριστιανοί «καθαρίζονται» πνευματικά και σωματικά.[1] Είναι μέρα νηστείας αλλά και μέρα αργίας για τους Χριστιανούς. Η νηστεία διαρκεί 40 μέρες, όσες ήταν και οι μέρες νηστείας του Χριστού στην έρημο. Εορτάζεται 48 ημέρες πριν την Κυριακή της Ανάστασης του Χριστού, το χριστιανικό Πάσχα.
Ποια είναι τα καλούδια του Σαρακοστιανού τραπεζιού;
Τι τρώμε και τι δεν τρώμε όταν νηστεύουμε;
Ας θυμηθούμε! Οι τροφές χωρίζονται σε ομάδες!
Κρέας, ψάρια, λαχανικά, φρούτα, γαλακτοκομικά, όσπρια, δημητριακά, ξηροί καρποί και λίπη.
Η λέξη νηστεία σημαίνει την αποχή από ορισμένες τροφές όπως το κρέας, το ψαρι, τα γαλακτοκομικά προϊόντα αλλά και ότιδήποτε παράγουν τα ζώα όπως τα αυγά.
Τα νηστίσιμα τρόφιμα τα λέμε αλλιώς και Σαρακοστιανά γιατι τα τρώμε την περίοδο της Σαρακοστής.
Ποιο είναι το δικό σας αγαπημένο Σαρακοστιανό έδεσμα;
Πάντως σε πολλές περιοχές οι εορτασμοί των Αποκριών κορυφώνονται εκείνη την ημέρα,
σαν του τελευταίου “ξέσπασμα” πριν την κατάνυξη της νηστείας.
Στην Ξάνθη , αναβιώνει «το κάψιμο του Τζάρου», ενός ανθρώπινου ομοιώματος που οι Θρακιώτες τοποθετούσαν πάνω σε πουρνάρια. Ντόπιοι και επισκέπτες της πόλης συγκεντρώνονταν στο κέντρο της πλατείας και έκαιγαν το ομοίωμα, προκειμένου το καλοκαίρι να αποφύγουν τους ψύλλους. Το έθιμο έχει ρίζες στους πρόσφυγες από το Σαμακώβ της Ανατολικής Θράκης και αναβιώνει κάθε χρόνο από τους κατοίκους του ομώνυμου συνοικισμού.
Στην Κοζάνη δεν πετούν χαρταετό. Είναι η πόλη που πετά αυτοσχέδια μικρά αερόστατα που έχουν σχεδιάσει οι ίδιοι οι κάτοικοι. Το θέαμα είναι μαγικό καθώς βάζουν φωτιά στο πανί της κατασκευής και αμέσως το αερόστατο παίρνει ύψος και ανεβαίνει στον ουρανό. Οι ηλικιωμένοι του Πεντάλοφου (του χωριού που γεμίζει με χρωματιστά ιπτάμενα αερόστατα) λένε ότι το πέταγμά τους καθιερώθηκε την Καθαρά Δευτέρα καθώς τότε οι μάστορες δεν είχαν ξεκινήσει ακόμη τα ταξίδια τους. Οι Πενταλοφίτες ταξίδευαν από άκρη σε άκρη της χώρας και έφταναν μέχρι τα παράλια της Mεσογείου, την Συρία και τις χώρες της Mέσης Ανατολής για να κτίσουν πέτρινα οικοδομήματα.
Στο Γαλαξίδι στήνουν τα αλευρομουτζουρώματα, ένα «πρωτότυπο» αποκριάτικο έθιμο στο οποίο οι συμμετέχοντας «οπλίζονται» με αλεύρι και φούμο και η πόλη μετατρέπεται σε «εμπόλεμη ζώνη». Μικροί και μεγάλοι ξεκινούν από την «καρδιά» τη πόλης και καταλήγουν στο λιμάνι, παίζοντας αλευροπόλεμο. Ένα σύννεφο καπνού καλύπτει την πόλη, όπου ξεχωρίζουν μόνο οι πολύχρωμες φιγούρες των συμμετεχόντων οι οποίοι αργότερα, ανάβουν φωτιές και χορεύουν. Μάλιστα, τα πρώτα χρόνια έβαφαν το πρόσωπό τους με κάρβουνο και φορούσαν στη ζώνη μεγάλες κουδούνες.
Στα Χανιά αναβιώνει το έθιμο της καμήλας, ενός διονυσιακού εθίμου που πρωτοεμφανίστηκε τον 19ο αιώνα. Από το πρωί της Καθαράς Δευτέρας κατασκευάζουν την καμήλα, τοποθετώντας στο κεφάλι της ένα καρούλι που ανοιγοκλείνει με το τράβηγμα ενός σχοινιού. Ως μάτια τοποθετούνται δύο μανταρίνια ζωγραφισμένα και ντύνουν το σώμα με προβιές κουνελιών. Στην καμήλα μπαίνουν συνήθως τρεις άνθρωποι -ένας κρατάει το κεφάλι στερεωμένο σε ένα ξύλο και οι άλλοι δύο, με τη βοήθεια κοφινιών, σχηματίζουν τις καμπούρες της. Η καμήλα κάνει βόλτα στους δρόμους του χωριού Καιάνα και καταλήγει στην πλατεία που το γλέντι κορυφώνεται.
Ένα έθιμο πάντως που τηρούν οι νοικοκυρές σε όλη την Ελλάδα,
είναι η κυρά Σαρακοστή!
Η Σαρακοστή περνά αργά γι’ αυτούς που νηστεύουν, ιδίως τις τελευταίες μέρες.
Έτσι, επειδή παλιά δεν είχαν τα σημερινά ημερολόγια για να μετρούν το πέρασμα της νηστείας, έφτιαχναν ένα μετρητάρι.
Έπαιρναν δηλαδή ένα χαρτί και ζωγράφιζαν τη Σαρακοστή σαν μια καλόγρια, την κυρά –Σαρακοστή.
Δεν της έβαζαν στόμα γιατί αντιπροσώπευε τη νηστεία. Τα χέρια της ήταν σταυρωμένα από τις πολλές προσευχές.
Και είχε εφτά πόδια, ένα για κάθε βδομάδα της Σαρακοστής. Με το ψαλίδι κόβανε την κυρά Σαρακοστή και την κρεμούσαν στον τοίχο.
Κάθε Σάββατο της έκοβαν ένα πόδι. Το τελευταίο πόδι το κόβανε το Μεγάλο Σάββατο και το βάζανε μέσα σ’ ένα ξερό σύκο.
Αυτό το σύκο το ανακατεύανε με τ’ άλλα και όποιος το εύρισκε, λέγανε ότι θα του έφερνε γούρι.
Η κυρά Σαρακοστή
Την κυρά Σαρακοστή
όλοι φτιάξτε μαζί
με αλεύρι και νερό
έτοιμη είναι στο λεπτό!
όλοι φτιάξτε μαζί
με αλεύρι και νερό
έτοιμη είναι στο λεπτό!
Πόδια πρέπει να’ χει εφτά
τις βδομάδες να μετρά!
Στόμα δεν έχει! Ξέρεις γιατί;
Κάνει νηστεία αυστηρή
μέχρι του Πάσχα την Κυριακή!
τις βδομάδες να μετρά!
Στόμα δεν έχει! Ξέρεις γιατί;
Κάνει νηστεία αυστηρή
μέχρι του Πάσχα την Κυριακή!
(Βαγγέλης Ηλιόπουλος)
Πάμε και εμείς να τηρήσουμε το έθιμο!!
Τα υλικά που θα χρειαστούμε είναι:
Δυο φλυτζάνια αλεύρι
Ένα φλυτζανι αλάτι
Ένα φλυτζανι νερό
Λαδόκολλα (προαιρετικά)
Εδώ θα δούμε πως θα την φτιάξουμε!
Ανακατεύουμε όλα τα υλικά και φτιάχνουμε μια σφιχτή ζύμη (αν έχουμε χρόνο την αφήνουμε περίπου μιση ώρα στο ψυγείο)
Πρώτα φτιάχνουμε το κεφάλι και έπειτα τον κορμό της
Στη συνέχεια φτιάχνουμε τη φούστα της
Έπειτα θα πλάσουμε ένα μακρύ κορδόνι για το μαντήλι της και δυο μικρότερα για τα χέρια της
Δυο μικρά μπαλάκια για τα μάτια,
μυτη και στόμα δεν φτιάχνουμε… ξέρετε γιατί;
Σειρά έχει ο σταυρός πάνω σπό το κεφάλι της γιατί είναι Χριστιανή ορθόδοξη και αυτό είναι το σύμβολο της πίστης της
Με ένα ακόμα κορδονάκι σχηματίζουμε την ποδιά της και την στολίζουμε όπως μας αρέσει
Και βέβαια τα εφτά της ποδαράκια όσες και οι εφτά εβδομάδες της νηστείας!
Η κυρά Σαρακοστή μας είναι έτοιμη!
Το έθιμο λέει ότι στο τέλος κάθε εβδομάδας, κόβουμε ένα ποδαράκι από την κυρά Σαρακοστή ώσπου να τελειώσουν όλα και να έρθει το Άγιο Πάσχα!!
Ορίστε η πρώτη μας κυρά Σαρακοστή! και του χρόνου παιδιά με υγεία!!!
Βέβαια τα έθιμα της Σαρακοστής δεν τελεώνουν εδώ! Αυριο θα ασχοληθούμε με το πιο αγαπημένο μας!!!
Μαντεύετε ποιο είναι αυτό;;;









