Μουσική και εικαστικά
ΟΜΑΔΑ 1
ΟΔΗΓΙΕΣ
«Προμηθέας: Το φλεγόμενο ποίημα»
Είναι ένα συμφωνικό έργο του ρώσσου συνθέτη Αλεξάντερ Σκριάμπιν για πιάνο, ορχήστρα, προαιρετική χορωδία και ένα «πιάνο του φωτός» (Color organ) – μία συσκευή με πλήκτρα πιάνου που ανάβει χρωματιστά φώτα. Ο συνθέτης έχει γράψει παρτιτούρα και για το Color organ που το χειρίζεται ένας πιανίστας.
Για την αντιστοιχία χρωμάτων και μουσικής, ο Σκριάμπιν δημιούργησε τον παρακάτω πίνακα.
ΖΗΤΟΥΜΕΝΑ
Προετοιμαστείτε να παρουσιάσετε στους συμμαθητές σας αυτό το έργο.
Scriabin Prometheus (with color organ)
https://www.youtube.com/watch?v=V3B7uQ5K0IU
O κύκλος «ανά 5» του Σκριάμπιν.
ΟΜΑΔΑ 2
ΟΔΗΓΙΕΣ
Συναισθησία-ορισμός
Η συναισθησία συναντάται σε κάποια μορφή της σε έναν στους 2.000 ανθρώπους , ενώ η εμφάνισή της είναι σε μεγάλο βαθμό κληρονομική. Οι συναισθητικοί συχνά αναφέρουν συσχετίσεις ανάμεσα στις αποχρώσεις των χρωμάτων, τους τόνους των ήχων και στην ένταση των γεύσεων. Για παράδειγμα ένας συναισθητικός είναι πιθανό να «δει» ένα περισσότερο έντονο κόκκινο χρώμα καθώς ανεβαίνει η συχνότητα ενός ήχου ή μία απαλή επιφάνεια μπορεί να έχει «γλυκιά» γεύση.
Οι συσχετίσεις αυτές των αισθήσεων για τους συναισθητικούς δεν είναι καθόλου μεταφορικές. Για αυτούς «πραγματικά» τα χρώματα έχουν γεύση, οι οσμές ηχούν κ.λ.π. και η εμπειρία τους αυτή είναι διαρκής σε όλη τη διάρκεια της ζωής τους. Ωστόσο, κάποιες φορές η περίεργη αυτή ιδιαιτεροτητα χάνει την έντασή της κατά την ενηλικίωση ή μετά από αυτήν.
Ένα ακόμα ενδιαφέρον χαρακτηριστικό της συναισθησίας είναι το ότι συνεχίζει να υπάρχει ακόμα και όταν το άτομο χάνει την ικανότητα μιας αίσθησης. Για παράδειγμα ένα άτομο που μπορεί να δει τους ήχους εξακολουθεί να το κάνει αυτό ακόμα και αν τυφλωθεί κάποια στιγμή στη ζωή του.
ΖΗΤΟΥΜΕΝΑ
Απαντήστε στην παρακάτω ερώτηση:
Ποιος ή ποιοι από τους καλλιτέχνες που αναφέρονται στο κεφάλαιο Εικόνα και ήχος πιστεύετε ότι έπασχαν από συναισθησία; Δικαιολογήστε την απάντηση σας με βάση το σχολικό βιβλίο και τον ορισμό που δίνεται στις οδηγίες.
ΟΜΑΔΑ 3
ΟΔΗΓΙΕΣ (για γαλλόφωνους)
Ακούστε το έργο του Ολιβιέ Μεσσιάν-«Χρώματα της παραδεισένιας πόλης» παρακολουθώντας ταυτόχρονα το βίντεο με την παρτιτούρα.
https://www.youtube.com/watch?v=y5tyYj-v2AM
ΖΗΤΟΥΜΕΝΑ
Εντοπίστε πάνω στην παρτιτούρα τις υποδείξεις των χρωμάτων (αναγράφονται στα γαλλικά). Καταγράψτε σε ποια χρονικά σημεία του κομματιού υπάρχουν αυτές οι υποδείξεις και παρουσιάστε το έργο στους συμμαθητές εξηγώντας τις παρατηρήσεις σας από την παρτιτούρα.
ΟΜΑΔΑ 4
ΟΔΗΓΙΕΣ
Ο Schoenberg αφαιρεί όλες τις παραδοσιακές μουσικές σχέσεις από το ακόλουθο κομμάτι, που ονομάζεται «Chord-Colors» (Συγχορδίες-Χρώματα). Μια μοναδική «γενετική» αρμονία (C-G sharp-B-E-A) υφαίνεται σε έναν αριθμό χρωματολογικά τροποποιημένων παραγώγων, που είναι γραμμένα για μια καλειδοσκοπικά περιστρεφόμενη σειρά ηχοχρωμάτων. Ένα «ελαφρύ» μελωδικό σχήμα από γρήγορες νότες στα φλάουτα φαίνεται να «ξυπνά» την ομάδα των βιολιών σε ελαφρώς πιο ενεργές κινήσεις, αλλά ο Schoenberg επιμένει ότι δεν πρέπει να επιτευχθεί δυναμική μεγαλύτερη από το πιάνισμο (πολύ σιγά), ακόμη και (μάλιστα, ειδικά) καθ’ όλη τη διάρκεια του περίπλοκου χρωματισμού του μεσαίου τμήματος.
ΖΗΤΟΥΜΕΝΑ
Ακούστε το κομμάτι Farben από τα 5 κομμάτια για ορχήστρα op.16 (από 8:16 ως 12:28 στο βίντεο) και απαντήστε στην ερώτηση:
Αναζητήστε στο διαδίκτυο ένα πίνακα γερμανού εξπρεσιονιστή ζωγράφου που να έχει την ίδια αισθητική και να προκαλεί σε σας τα ίδια συναισθήματα με τη μουσική του Schoenberg. Γράψτε μια παράγραφο (50-60 λέξεις) εξηγώντας (πάντα κατά τη γνώμη σας) τα κοινά στοιχεία του μουσικού έργου με τον πίνακα π.χ. τα σκοτεινά χρώματα με τον απειλητικό ήχο των βιολιών.
ΟΜΑΔΑ 5
ΟΔΗΓΙΕΣ
Ακούστε το έργο του Ολιβιέ Μεσσιάν-«Από τα φαράγγια στ’ αστέρια» https://drive.google.com/file/d/1kCFkUDPH10XwgNgSsTRbrKAU1kQAfMtH/view?usp=sharing
Ακολουθεί η παρτιτούρα του βασικού θέματος.
ΖΗΤΟΥΜΕΝΑ
Βρες τα χρώματα που αντιστοιχούν στις νότες του θέματος από το παρακάτω πληκτρολόγιοκαι χρησιμοποίησε τα να ζωγραφίσεις ένα δικό σου έργο που θα εμπνευστείς από τη μουσική. Δώσε τίτλο στο έργο σου (είναι υποχρεωτικό).
