ενδεκάλογος

Μεταξύ επιστήμης και τεχνολογίας του νου

Η Εφημερίδα των Συντακτών, 06.02.2016, 23:34 | Ετικέτες: επιστήμη, τεχνολογία
Συντάκτης:
Σπύρος Μανουσέλης
Για τον Μάρβιν Μίνσκι οι ψηφιακοί υπολογιστές δεν ήταν μόνο τεχνολογικά χρήσιμες μηχανές αλλά το ιδανικό και πολυπόθητο εργαλείο για την πειραματική επαλήθευση ή τη διάψευση των πολυάριθμων επιστημονικών και φιλοσοφικών θεωριών σχετικά με το πώς λειτουργεί ο ανθρώπινος νους
Χωρίς τις πρωτοποριακές έρευνες και τις ιδιοφυείς ανακαλύψεις του Μάρβιν Μίνσκι, οι σημερινές επιστήμες των υπολογιστών και της τεχνητής νοημοσύνης δεν θα ήταν οι ίδιες. Επί μισόν αιώνα, η αντισυμβατική σκέψη του εκλεκτού Αμερικανού επιστήμονα τροφοδότησε -αν δεν καθόρισε με τη βαρύτητα της άποψής του- τις περισσότερες εξελίξεις στη νέα επιστήμη και τεχνολογία των υπολογιστικών μηχανών.
«Την ιδέα για την τεχνητή νοημοσύνη που διαθέτουμε σήμερα την οφείλουμε κυρίως στον Μάρβιν Μίνσκι. Πολλές από τις προκλήσεις που πρώτος αυτός είχε θέσει καθοδηγούν και εμπνέουν τη σύγχρονη έρευνα για τις ευφυείς μηχανές», δήλωσε η Ντανιέλα Ρους (Daniella Rus), η σημερινή διευθύντρια του περίφημου εργαστηρίου τεχνητής νοημοσύνης στο MIT, που είχε ιδρύσει ο Μίνσκι το 1959. Αυτό το τόσο δημιουργικό επιστημονικό μυαλό έσβησε για πάντα πριν από μερικές μέρες. Πέθανε σε ηλικία 88 ετών στη Βοστόνη από εγκεφαλική αιμορραγία. Μια επιστημονική στήλη με τίτλο «Μηχανές του Νου» δεν θα μπορούσε παρά να τιμήσει αυτόν τον μεγάλο θεωρητικό της κοινωνίας της νόησης.
Ο Μάρβιν Μίνσκι, ο μεγάλος πρωταγωνιστής της Τεχνητής Νοημοσύνης, της Ρομποτικής και της Νέας Επιστήμης του Νου, έφυγε από τη ζωή στις 24 Ιανουαρίου

Λόγος επιμνημόσυνος για το πρωτοποριακό έργο του Μάρβιν Μίνσκι
Η γέννηση ενός νέου επιστημονικού πεδίου έρευνας είναι ένα αποφασιστικής σημασίας ιστορικό γεγονός, που επιφέρει ριζική τομή και αναθεώρηση του τρόπου με τον οποίο κατανοούμε ένα γνωστικό αντικείμενο: κλείνει οριστικά με μια σειρά από εννοιολογικές προκαταλήψεις και αντιπαραγωγικές μεθοδολογικές επιλογές του παρελθόντος ενώ, ταυτόχρονα, ανοίγει ασύλληπτες δυνατότητες στην ανθρώπινη σκέψη.
Η θεμελιώδης ερευνητική υπόθεση πάνω στην οποία βασίστηκε η συγκρότηση της Τεχνητής Νοημοσύνης (Τ.Ν.) ως νέου επιστημονικού πεδίου ήταν ότι η βαθύτερη φύση των νοητικών φαινομένων είναι υπολογιστική: όλα τα νοητικά φαινόμενα -είτε προκύπτουν από έναν βιολογικό είτε από έναν ηλεκτρονικό εγκέφαλο- είναι υπολογιστικές διεργασίες.
Συνεπώς, ο νους δεν είναι τίποτα περισσότερο από μια ιδιαιτέρως πολύπλοκη υπολογιστική διεργασία, ανεξάρτητη από το υλικό υπόστρωμα που την εκτελεί!
Ολα τα ανθρώπινα νοητικά φαινόμενα (η αισθητηριακή αντίληψη, η γλώσσα, ο συλλογισμός, η κατανόηση, κ.ο.κ.) μπορούν να περιγραφούν ως υπολογιστικές διεργασίες οι οποίες, εφόσον «κωδικευτούν» στα κατάλληλα υπολογιστικά προγράμματα, μπορούν να προσομοιωθούν από μια αρκετά περίπλοκη ψηφιακή μηχανή, μπορούν δηλαδή να αναπαραχθούν από έναν υπολογιστή.
Η νέα επιστήμη και τεχνολογία του νου
Η φαινομενικά αλλόκοτη ιδέα ότι ο ανθρώπινος νους μπορεί να είναι μια μηχανή επεξεργασίας πληροφοριών, δηλαδή μια υπολογιστική μηχανή, διατυπώθηκε για πρώτη φορά από τον μεγάλο Βρετανό μαθηματικό Αλαν Τιούρινγκ (Alan Turing). H δημοσίευση του άρθρου του «Υπολογιστικές μηχανές και νοημοσύνη» το 1950 θεωρείται από τους ιστορικούς της επιστήμης ως άτυπη πράξη γέννησης του ερευνητικού προγράμματος της Τεχνητής Νοημοσύνης (Τ.Ν.).
Σε αυτό το κείμενο ο πατέρας της σύγχρονης υπολογιστικής επιστήμης εξετάζει το πανάρχαιο ερώτημα «Μπορούν οι μηχανές να σκέφτονται;» και προτείνει μια εμπειρική μέθοδο, μια δοκιμασία, που μας επιτρέπει να αποφασίζουμε αν και πότε μια υπολογιστική μηχανή μπορεί να επιδεικνύει νοημοσύνη ανάλογη με αυτή των ανθρώπων.
Αυτή η ανθρωποκεντρική και συμπεριφορική προσέγγιση της νόησης από τον Αλαν Τιούρινγκ θα αποδειχτεί, τα επόμενα χρόνια, ένα γονιμότατο πεδίο επιστημονικής-τεχνολογικής έρευνας χάρη στο έργο ορισμένων ειδικών της πληροφορικής.
Πράγματι, το καλοκαίρι του 1956, μια μικρή ομάδα πρωτοπόρων ερευνητών, οι οποίοι εργάζονταν μέχρι τότε στο περιθώριο του «ορθόδοξου» παραδείγματος της πληροφορικής, οργάνωσε στο Κολέγιο Ντάρτμουθ των ΗΠΑ ένα συνέδριο που θεωρείται από τους ιστορικούς της επιστήμης η επίσημη ημερομηνία γέννησης της Τ.Ν. ως αυτόνομου επιστημονικού κλάδου.
Πρόθεση των ερευνητών που συμμετείχαν στο συνέδριο ήταν να διερευνήσουν τη δυνατότητα δημιουργίας προγραμμάτων που θα επέτρεπαν στους υπολογιστές να αποκτήσουν και να επιδεικνύουν μια ανθρώπινου τύπου νοημοσύνη.
Ανάμεσα στους ερευνητές που συμμετείχαν στο συνέδριο του Ντάρτμουθ ξεχωρίζουν οι Τζον Μακάρθι (John McCarthy), Μάρβιν Μίνσκι (Marvin Minsky), Χέρμπερτ Σάιμον (Herbert Simon) και Αλεν Νιούελ (Allen Newell).
Η φιλοδοξία τους λοιπόν ήταν να δημιουργήσουν μηχανές που η συμπεριφορά τους θα αναγνωριζόταν από όλους ως «ευφυής», γεγονός που διατυπώθηκε ρητά και στον ευρέως αποδεκτό ορισμό της νέας επιστήμης που είχε προτείνει ο Μακάρθι: «Τεχνητή Νοημοσύνη είναι ο κλάδος της επιστήμης των υπολογιστών (computer science) που ασχολείται με τον σχεδιασμό νοημόνων συστημάτων, συστημάτων δηλαδή τα οποία επιδεικνύουν μια συμπεριφορά που αν τη συναντούσαμε σε έναν άνθρωπο, θα τον χαρακτηρίζαμε νοήμονα».
Για τους πρωτεργάτες της Τ.Ν., και κυρίως για τον Μάρβιν Μίνσκι, οι ψηφιακοί υπολογιστές δεν ήταν μόνο τεχνολογικά χρήσιμες μηχανές, αλλά το ιδανικό και πολυπόθητο εργαλείο για την πειραματική επαλήθευση ή τη διάψευση των πολυάριθμων επιστημονικών και φιλοσοφικών θεωριών σχετικά με το πώς λειτουργεί ο ανθρώπινος νους.
Κατά την επόμενη δεκαετία (1956-1966), την περίοδο δηλαδή συγκρότησης της Τ.Ν., οι μελέτες αυτών των ερευνητών συνέβαλαν αποφασιστικά στην εδραίωση της τεχνητής νοημοσύνης ως αυτόνομου γνωσιακά και μεθοδολογικά επιστημονικού κλάδου με εντυπωσιακές τεχνολογικές εφαρμογές.
Πολύ σύντομα όμως, τον αρχικό ενθουσιασμό διαδέχτηκαν ο προβληματισμός και η γκρίνια εξαιτίας της διαφαινόμενης αδυναμίας της «κλασικής Τ.Ν.» να δημιουργήσει πραγματικά νοήμονες μηχανές, όπως π.χ. έναν «Γενικό Λύτη Προβλημάτων» (General Problem Solver).
Η αντίδραση του Μίνσκι και των συνεργατών του στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Μασαχουσέτης (ΜΙΤ), που εθεωρείτο παγκοσμίως το επίκεντρο των εξελίξεων σε αυτόν τον τομέα, ήταν ο βαθύτατος προβληματισμός για το κατά πόσο ήταν σωστό το αρχικό σχέδιο της Τ.Ν. για τη συνολική προσομοίωση του νου.
Συνειδητοποιώντας, μάλιστα, τα αδιέξοδα και τις αποτυχίες αυτής της φιλόδοξης αλλά αφηρημένης αλγοριθμικής αναπαράστασης του ανθρώπινου νου στο σύνολό του, θα επικεντρωθεί στην έρευνα των «μικροκόσμων», μια πιο ρεαλιστική προσέγγιση, που συνίσταται στη δημιουργία προγραμμάτων για υπολογιστές ικανών να προσομοιώνουν και να αναπαράγουν επιμέρους και μεμονωμένες νοητικές ικανότητες.
Αυτή την επιλογή του ιδρυτή του εργαστηρίου τεχνητής νοημοσύνης του ΜΙΤ θα ακολουθήσουν σύντομα και άλλα εργαστήρια σε όλο τον κόσμο και θα σημάνει το πέρασμα στη δεύτερη, πιο ρεαλιστική περίοδο της Τ.Ν. (1966-1975). Η στροφή από τα γενικά και αφηρημένα στα επιμέρους και εξειδικευμένα υπολογιστικά προγράμματα θα οδηγήσει πολύ σύντομα σε εκπληκτικές τεχνολογικές εφαρμογές, όπως π.χ. τα «έμπειρα συστήματα», τα συστήματα για την αναγνώριση εικόνας και ομιλίας, κ.ά.
Τα όρια της ασώματης σκέψης των υπολογιστών

Ο Μάρβιν Μίνσκι συνομιλεί με τον φίλο του Νόαμ Τσόμσκι.
Ωστόσο, παρά τις μεγάλες τεχνολογικές καινοτομίες και τις ασύλληπτες, μέχρι τότε, εφαρμογές τους, οι υπολογιστές εξακολουθούσαν να παραμένουν «ενοχλητικά ηλίθιοι».
Οι νέες «ευφυείς» μηχανές μπορούσαν να αναπαράγουν με εντυπωσιακή ταχύτητα και υπεράνθρωπη ευκολία κάποιες περιορισμένες ανθρώπινες δεξιότητες, όπως π.χ. να εκτελούν άψογα δύσκολους μαθηματικούς υπολογισμούς, να διαθέτουν απεριόριστες μνημονικές ικανότητες ή να παίζουν σκάκι σε επίπεδο μετρ. Ηταν όμως εντελώς ανίκανες να επιδεικνύουν την ευελιξία του ανθρώπινου κοινού νου!
Ο Μίνσκι ήταν ο πρώτος που αναγνώρισε τη σπουδαιότητα και την επιτακτική ανάγκη να αντιμετωπιστεί αυτή η δυσκολία, η αδυναμία δηλαδή να προικίσουμε τις υπολογιστικές μηχανές με στοιχειώδη, έστω, κοινό νου. Η συνειδητοποίηση αυτού του προβλήματος και κυρίως οι προσπάθειες της σχολής Μίνσκι για την επίλυσή του θα σημάνουν την είσοδο στην τρίτη περίοδο της ιστορίας της Τ.Ν. (από το 1976 μέχρι το τέλος του εικοστού αιώνα).
Για να αντιμετωπίσει αυτό το δυσεπίλυτο πρόβλημα, ο Μίνσκι εισήγαγε δύο νέα και πολλά υποσχόμενα θεωρητικά εργαλεία: αφενός την αναπαραστατική θεωρία των «Πλαισίων» (Frames) και αφετέρου τη μνημονική θεωρία των «Γραμμών Γνώσης» (Κnowledge Lines ή Κ-Lines).
Αυτές οι δύο έννοιες συνοψίζουν τις μέχρι τότε αναζητήσεις του μεγάλου επιστήμονα και, ταυτόχρονα, ήταν η αφετηρία νέων δημιουργικών ερευνών, που τον οδήγησαν στη διατύπωση του μεγαλόπνοου μοντέλου της «κοινωνίας του νου» (βλ. ειδικό πλαίσιο).
Αραγε, αυτές οι εντυπωσιακές θεωρητικές εξελίξεις θα οδηγήσουν αργά ή γρήγορα στην εκπλήρωση του τεχνολογικού ονείρου της δημιουργίας σκεπτόμενων μηχανών; Σε αυτό το σημείο οι απόψεις των ειδικών διίστανται.
Οι οπαδοί της λεγόμενης «σκληρής Τ.Ν.» (hard AI), μεταξύ των οποίων και ο Μίνσκι, υποστηρίζουν ότι η δημιουργία σκεπτόμενων μηχανών είναι αναπόφευκτη.
Δεδομένου ότι τα υπολογιστικά προγράμματα διαρκώς βελτιώνονται, θα καταφέρουμε κάποτε να προσομοιώσουμε τις βασικές ανθρώπινες νοητικές λειτουργίες.
Η εμφανής αδυναμία υλοποίησης των στόχων του σκληρού προγράμματος οδήγησε σταδιακά σε μια πιο «ήπια» ή «πραγματιστική» εκδοχή της Τ.Ν. (soft AI). Αυτή υποστηρίζει ότι η έρευνα στην Τ.Ν., εκτός από την εμφανή τεχνολογική της χρησιμότητα, δεν αποβλέπει στη δημιουργία νοημόνων μηχανών, αλλά αποτελεί ένα χρήσιμο γνωστικό εργαλείο για να ελέγχουμε τις επιστημονικές-φιλοσοφικές θεωρίες μας σχετικά με τον νου.
Εχει περάσει πάνω από μισός αιώνας συστηματικών ερευνών και εντυπωσιακών εφαρμογών της Τ.Ν. και όμως το αποφασιστικό ερώτημα αν οι μηχανές μπορούν ή αν θα μπορέσουν κάποτε στο μέλλον να σκέφτονται παραμένει αναπάντητο. Για την ακρίβεια, δεν υπάρχει ούτε καν συμφωνία μεταξύ των ειδικών για το τι ακριβώς σημαίνουν οι βασικοί όροι του ερωτήματος: τι είναι μια «μηχανή» και τι εννοούμε όταν λέμε ότι διαθέτει «νοημοσύνη» ή «σκέψη»;
Ολα εξαρτώνται από το πώς ορίζει κανείς αυτές τις έννοιες και από το πόσο αυστηρά ή ευέλικτα είναι τα επιστημονικά κριτήρια που υιοθετεί. Για παράδειγμα, ανάλογα με το μοντέλο της νοημοσύνης που υιοθετεί κανείς, οι σύγχρονοι πανίσχυροι υπολογιστές μπορούν κάλλιστα να θεωρηθούν εντελώς «ανόητοι» ενώ, αντίθετα, μια απλή αριθμομηχανή μπορεί να χαρακτηριστεί «νοήμων».
Πάντως, στις μέρες μας, το μέχρι χθες άλυτο φιλοσοφικό ή θεολογικό αίνιγμα της δομής και της λειτουργίας του ανθρώπινου νου έχει μετατραπεί σε πρώτης τάξεως επιστημονικό πρόβλημα, η διερεύνηση του οποίου γεννά όχι μόνο πολύτιμη γνώση αλλά και τεχνολογία.
Και ο Μάρβιν Μίνσκι υπήρξε αναμφίβολα ο μεγάλος προφήτης αυτής της γνωσιακής επανάστασης που σήμερα βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη και η οποία ίσως τελικά καταφέρει να ενοποιήσει τις κατακτήσεις της Τ.Ν. με τις πρόσφατες ανακαλύψεις των νευροεπιστημών σχετικά με το πώς τα νοητικά φαινόμενα αναδύονται από τον βιολογικό μας εγκέφαλο.
Marvin Minsky
Η κοινωνία της νόησης: αναλύοντας
την αρχιτεκτονική του ανθρώπινου νου
μτφρ. Μ. Αντωνοπούλου, Σπ. Μανουσέλης
εκδ. «Κάτοπτρο», σελ. 670
Τον ανθρώπινο νου ως πολυεπίπεδη κοινωνική οργάνωση περιγράφει ο Μάρβιν Μίνσκι σε αυτό το εντυπωσιακό βιβλίο. Η κεντρική ιδέα που αναπτύσσει στις πολυάριθμες αλλά απολαυστικές σελίδες του είναι ότι η νοημοσύνη δεν παράγεται από κάποια μεμονωμένα ή εξειδικευμένα «κέντρα», αλλά αναδύεται από την αυτοοργάνωση και τη συνεργασία ενός μεγάλου αριθμού επιμέρους μονάδων οι οποίες, από μόνες τους, είναι εντελώς ανόητες!
Με μια εντυπωσιακή διανοητική χειρονομία, τυπική των μεγάλων επιστημόνων, θέτει από τις πρώτες σελίδες του βιβλίου το αποφασιστικό ερώτημα: «Πώς γίνεται ο τόσο στερεός, φαινομενικά, εγκέφαλος να αποτελεί υπόβαθρο για τόσο άυλες οντότητες όπως είναι οι σκέψεις;».
Με πλήθος επιχειρημάτων και εύληπτων παραδειγμάτων από την καθημερινή μας ζωή ο Μίνσκι επιχειρεί να μας παρουσιάσει την τελευταία προκλητική ιδέα του σχετικά με το πώς ο νους αναδύεται από μια κοινωνία εντελώς «ανόητων» υποσυστημάτων.
Με άλλα λόγια, ισχυρίζεται ότι ο ανθρώπινος νους δεν αποτελεί μυστήριο αλλά είναι μόνο ό,τι κάνει ο ανθρώπινος εγκέφαλος!
Και ο ανθρώπινος εγκέφαλος με τη σειρά του μπορεί να παράγει τα νοητικά φαινόμενα επειδή διαθέτει μια οιονεί κοινωνική οργάνωση: είναι μια κοινωνία που συγκροτείται από ετερογενείς δομές που συνεργάζονται μεταξύ τους.
Το βιβλίο είναι ένα μωσαϊκό από 31 κεφάλαια, καθένα από τα οποία επικεντρώνεται σε μία από τις θεμελιώδεις λειτουργίες του ανθρώπινου νου και το πώς αυτές θα μπορούσαν ενδεχομένως να προσομοιωθούν στην αρχιτεκτονική των νέων υπολογιστικών μηχανών.
Επίσης είναι μια μεγαλειώδης συγγραφική σύνθεση, όπου η ίδια η δομή του βιβλίου αντικατοπτρίζει πιστά τη δομή του αντικειμένου που μελετά: του νου ως μιας κοινωνίας από αναρίθμητους ανόητους «δράστες», που συνεργάζονται στο πλαίσιο ευρύτερων δομικών μονάδων, τις οποίες αποκαλεί «υπηρεσίες».
Ωστόσο, θα ήταν λάθος να διαβάσει κανείς αυτήν τη θεωρία σαν ένα νευροβιολογικό μοντέλο της οργάνωσης του εγκεφάλου. Απεναντίας, θέλει να είναι ένα μοντέλο της γνωσιακής αρχιτεκτονικής του ανθρώπινου νου.
Οι «δράστες» και οι «υπηρεσίες» που επικαλείται δεν είναι βιολογικές διεργασίες, αλλά αφηρημένες νοητικές κατασκευές. Κάτι που επιβεβαιώνεται από το γεγονός ότι οι ίδιες οι «υπηρεσίες», σε ένα διαφορετικό επίπεδο ανάλυσης, μπορούν να λειτουργούν ως «δράστες».
Και οι «δράστες», όταν τους δούμε σε μεγέθυνση, εμφανίζονται ως «υπηρεσίες» που αποτελούνται από ακόμη πιο ανόητους «δράστες».

http://www.efsyn.gr/arthro/metaxy-epistimis-kai-tehnologias-toy-noy

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  επιστήμη - επιστήμονας  Με ετικέτα:   επιστήμη - επιστήμονας 8 Φεβρουαρίου 2016 ΚΟΚΚΙΝΟΓΕΝΗ ΜΑΡΙΑ

«Proxy» πόλεμοι παντού, ο πλανήτης είναι ήδη στις φλόγες …

του system failure

Διαβάζουμε και ακούμε όλο και πιο συχνά τον όρο «proxy war», από διάφορους αναλυτές στην μπλογκόσφαιρα και αλλού. Σε ελεύθερη μετάφραση, ο όρος «proxy war» σημαίνει «πόλεμος δι” αντιπροσώπου». Έχει αλλάξει δραματικά το είδος των πολέμων στις μέρες μας; Μήπως χρειάζεται να επαναπροσδιορίσουμε το τι σημαίνει «πόλεμος»; Φαίνεται ότι μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου του 2001, ο νέος τύπος proxy πολέμων υιοθετείται πλέον όχι μόνο από τρομοκράτες και ομάδες εξτρεμιστών, αλλά ακόμα και από τα πιο ισχυρά έθνη.

Ίσως πράγματι ο όρος «πόλεμος» χρειάζεται να επαναπροσδιοριστεί με την έννοια ότι δεν διεξάγεται απευθείας από τα έθνη, ή, τα ίδια τα έθνη προσομοιώνουν μεθόδους που χρησιμοποιούνται από παραστρατιωτικές ομάδες, αποφεύγοντας μια άμεση σύγκρουση σε πλήρη κλίμακα και σε ανοιχτό πεδίο. Επιπλέον, δεν είναι καθόλου εύκολο να προσδιορίσει κανείς σήμερα την νίκη και την ήττα σε έναν πόλεμο, ενώ στις περισσότερες περιπτώσεις, αυτό είναι κάτι που έχει εντελώς δευτερεύουσα σημασία.

Μια λίστα από proxy ή proxy-τύπου πολέμους

Μετά την Αμερικανική εισβολή το 2003 στο Ιράκ, συναντάμε όλο και πιο συχνά αυτού του είδους τους πολέμους. Μια ενδεικτική λίστα περιλαμβάνει:

• Ο πόλεμος του Λιβάνου το 2006. Πρόκειται στην ουσία για μια πολεμική σύρραξη μεταξύ του Ισραήλ και της Χεσμπολάχ. Παρόλο που ορισμένοι υποστηρίζουν ότι το Ισραήλ υπέστη ήττα από έναν μη-εθνικό στρατό, το αποτέλεσμα παραμένει αμφίβολο. Πολλές φορές χαρακτηρίζεται και ως proxy πόλεμος μεταξύ Ιράν και Ισραήλ.
• Ο συνεχιζόμενος πόλεμος στη λωρίδα της Γάζας. Ένας πόλεμος σε συνέχειες που διεξάγεται από το Ισραήλ. Τα Δυτικά ΜΜΕ παρουσιάζουν ως αιτία αυτού του πολέμου την επιθετικότητα της Χαμάς που εκτοξεύει ρουκέτες στην Ισραηλινή επικράτεια. Ωστόσο, το Ισραήλ επιδεικνύει πάντα υπερβάλλουσα βία προκαλώντας τον θάνατο πολλών Παλαιστινίων αμάχων, ενώ μπλοκάρει την ανθρωπιστική βοήθεια, πράγμα που δείχνει πρόθεση εθνικής κάθαρσης και οριστικής κατάληψης αυτού του εξαιρετικά πυκνοκατοικημένου μικρού κομματιού γης.
• Ο πόλεμος στο Αφγανιστάν. Μετά την Αμερικανική εισβολή και των συμμάχων τους στις αρχές της προηγούμενης δεκαετίας, ο τύπος του πολέμου στο Αφγανιστάν έχει αλλάξει δραματικά. Φαίνεται ότι οι ΗΠΑ προσπαθούν να απεμπλακούν από ακόμα έναν αδιέξοδο πόλεμο, που γίνεται εξαιρετικά δαπανηρός και ασύμφορος. Οι ΗΠΑ χρησιμοποιούν τώρα το Αφγανιστάν ως ένα από τα πειραματικά πεδία για ένα νέο είδος πολέμου μέσω μη επανδρωμένων αεροσκαφών, γνωστά ως drones. Παρόλο που αυτός ο τύπος πολέμου υποτίθεται ότι διεξάγεται κατά συγκεκριμένων στόχων (επικίνδυνοι τρομοκράτες), υπάρχει πλήθος ενδείξεων από πρόσφατες έρευνες, ότι υπάρχει μεγάλη δυσκολία ακριβούς εντοπισμού των στόχων μέσω των συστημάτων αυτών, πράγμα που έχει οδηγήσει σε πολλούς θανάτους αθώων.
• Ο πόλεμος στη Συρία. Η επίσημη θέση της Δύσης που διαδίδεται από τα συστημικά ΜΜΕ, είναι ότι ο πόλεμος προκλήθηκε από το βάρβαρο καθεστώς Άσαντ κατά τη διάρκεια της Αραβικής Άνοιξης. Η πραγματικότητα είναι ότι πρόκειται για έναν ακόμα proxy πόλεμο της Δύσης κατά της Ρωσικής επιρροής στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς και του Ιράν, στοχεύοντας στην ανατροπή του πιο ισχυρού τους συμμάχου στην περιοχή. Ο πόλεμος διεξάγεται από τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους στην περιοχή (κυρίως Τουρκία, Σαουδική Αραβία), που υποστηρίζουν υπόγεια το ISIS με διάφορους τρόπους. Η χαοτική κατάσταση αποδεικνύεται και από το γεγονός ότι η Τουρκία προσπαθεί να την εκμεταλλευτεί, προκειμένου να προωθήσει την δική της ατζέντα, διεξάγοντας παράλληλους proxy πολέμους.
• Η σύγκρουση στη Ουκρανία. Άλλος ένας proxy πόλεμος της Δύσης κατά της Ρωσίας δίπλα από τα Ρωσικά σύνορα. Πίσω από τις λεγόμενες «έγχρωμες επαναστάσεις» μπορεί κανείς να βρει πάντα οργανώσεις χρηματοδοτούμενες από τις ΗΠΑ. Οι Δυτικοί σύμμαχοι δεν θα τολμούσαν να αναμετρηθούν ανοιχτά με τον Ρωσικό στρατό και ο πόλεμος στην Ουκρανία γίνεται κυρίως με ιδιωτικούς στρατούς από μισθοφόρους. Η πιο ανόητη ενέργεια των Δυτικών, ήταν η υποστήριξη των νεο-ναζί κατά των τοπικών Ρωσικών πληθυσμών. Αυτό ήταν κάτι που αποκάλυψε πλήρως τις πραγματικές τους προθέσεις, που είναι να κυκλώσουν τη Ρωσία με καθεστώτα-μαριονέτες, που θα επέτρεπαν την στρατιωτική παρουσία της Δύσης στα εδάφη τους.
• Ο πόλεμος στη Λιβύη. Άλλος ένας proxy πόλεμος της Δύσης μέσω της Αραβικής Άνοιξης προκειμένου να ανατρέψει ένα ανεπιθύμητο καθεστώς. Ο πόλεμος έφερε το απόλυτο χάος στη χώρα και επέκτεινε το τόξο του Ισλαμικού εξτρεμισμού σε όλη τη Βόρεια Αφρική, έως το Ιράκ και την Συρία. Παρόλο που μπορεί να θεωρηθεί ως ένας προληπτικός πόλεμος αποσταθεροποίησης καθεστώτων που θα μπορούσαν να προσφέρουν στη Ρωσία την ευκαιρία να επεκταθεί γεωπολιτικά στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου, ορισμένοι αναλυτές θεωρούν ότι πρόκειται για προληπτική ενέργεια κατά του Κινεζικού οικονομικού επεκτατισμού σε όλη την Αφρικανική ήπειρο. Ο Eric Draitser της ιστοσελίδας StopImperialism.org, σε πρόσφατη ανάλυσή του, τόνισε ότι η περίπτωση της Λιβύης πρέπει να κατανοηθεί ως μια από τις βασικές αφετηρίες για την ευρύτερη αποσταθεροποίηση της Βορείου και Δυτικής Αφρικής, προκειμένου να αποδυναμωθεί η παρουσία της Κίνας που θα μπορούσε να προσφέρει ένα εναλλακτικό μοντέλο ανάπτυξης. Οι χώρες αυτές κατανοούν ότι είναι δέσμιες του χρέους και του Δυτικού κεφαλαίου και βλέπουν στην Κίνα έναν εναλλακτικό δρόμο ανάπτυξης. Αυτό προσπαθούν να αποτρέψουν οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους και η τρομοκρατία είναι ένας τρόπος για να το πετύχουν. Η τρομοκρατική οργάνωση Boko Haram που σπέρνει τη φρίκη κυρίως σε χώρες της Δυτικής Αφρικής, ταιριάζει απόλυτα σε ένα τέτοιο σενάριο.
• Ρωσία εναντίον Τουρκίας. Στην πραγματικότητα έχουμε ήδη μια έμμεση σύγκρουση μεταξύ δύο βασικών παιχτών στην Ανατολική Μεσόγειο και στη Μέση Ανατολή. Η Τουρκία εκμεταλλεύεται το χάος στη Συρία προκειμένου να ενισχύσει τους Σύριους Τουρκομάνους και να εκπληρώσει τα όνειρα του Ερντογάν για εδαφική επέκταση και ενίσχυση της Τουρκικής επιρροής στην ευρύτερη Μέση Ανατολή. Η Ρωσική επέμβαση είναι ένα μεγάλο εμπόδιο ενάντια σε αυτά τα σχέδια. Το πρόσφατο περιστατικό με την κατάρριψη του Ρωσικού μαχητικού από τις Τουρκικές δυνάμεις σηματοδοτεί την έναρξη μιας μικρής κλίμακας συγκρούσεων μεταξύ των δύο κρατών. Οι Ρώσοι απάντησαν με τον βομβαρδισμό του Τουρκικού κομβόι που φέρεται να μετέφερε όπλα σε μαχητές στη Συρία.
• Τουρκία εναντίον Κούρδων. Η Τουρκία εκμεταλλεύεται το χάος και για να κάμψει την Κουρδική αντίσταση. Ένας από τους λόγους που υποστηρίζει το ISIS, είναι για να το χρησιμοποιήσει εναντίον των Κούρδων. Είναι ένας proxy πόλεμος της Τουρκίας με βάση τη δική της ατζέντα. Οι ΗΠΑ μάλλον δεν είναι και πολύ ευχαριστημένες με αυτή την κατάσταση καθώς επιθυμούν να στρέψουν όλη τη δύναμη του ISIS κατά του Άσαντ, ενώ βλέπουν και τους Κούρδους ως συμμάχους.
• Συγκρούσεις στον Καύκασο και στην Xinjiang της Κίνας. Άλλος ένας τύπος proxy πολέμων των ΗΠΑ και της Δύσης στην προσπάθειά τους να αποσταθεροποιήσουν τους δύο βασικούς τους αντιπάλους στην παγκόσμια αρένα: τη Ρωσία και την Κίνα. Η Τουρκία εκμεταλλεύεται και αυτό το γεγονός προσπαθώντας να αυξήσει την επιρροή της πολύ πέρα από την επικράτεια της, χρησιμοποιώντας τη σημαντική παρουσία των τουρκόφωνων μειονοτήτων τόσο στην περιοχή του Καυκάσου όσο και σε άλλες περιοχές, έως και την Κινεζική επαρχία Xinjiang, όπου η παρουσία των τουρκόφωνων Ουιγούρων είναι έντονη. Η Ρωσία έχει άλλο ένα λόγο να θεωρεί ότι απειλείται από την Τουρκία, παρά τα κοινά οικονομικά συμφέροντα μεταξύ των δύο χωρών.
• Ο εμφύλιος στην Υεμένη. Πρόκειται για έναν proxy πόλεμο των ΗΠΑ κατά των δυνάμεων που υποστηρίζονται από το Ιράν, προκειμένου να ανατραπεί ένα ακόμα φιλο-Ιρανικό καθεστώς. Η Σαουδική Αραβία και άλλοι σύμμαχοι χρησιμοποιούνται σ” αυτό τον πόλεμο, ενώ οι ΗΠΑ παρέχουν έμμεση βοήθεια.
• Οι επιθέσεις στο Παρίσι και σε πόλεις της Δύσης. Είναι ο νέος τύπος πλήρως ασύμμετρων πολέμων που διεξάγονται από τους Ισλαμιστές εξτρεμιστές μέσα σε αστικά κέντρα. Η Δύση βρέθηκε ξαφνικά απέναντι σε μια πρωτόγνωρη κατάσταση που είναι εξαιρετικά δύσκολο να αντιμετωπιστεί: τις επιθέσεις αυτοκτονίας. Παρόλο που η κατάσταση αποδεικνύει ότι το τέρας του ISIS που εξέθρεψε ο Αμερικανικός ιμπεριαλισμός έχει ξεφύγει από τον έλεγχό του, τέτοιες επιθέσεις είναι εξαιρετικά βολικές για την επιβολή των νέων συνθηκών που περιλαμβάνουν τη σταδιακή κατάργηση των ατομικών ελευθεριών μέσα στις Δυτικές κοινωνίες.

Οι πόλεμοι παλαιού τύπου είναι εξαιρετικά δαπανηροί και μη αποδοτικοί

Φαίνεται ότι οι άμεσοι πόλεμοι μεταξύ εθνών είναι εξαιρετικά δαπανηροί και μη αποδοτικοί στις μέρες μας. Το αυξανόμενα πολύπλοκο περιβάλλον στον νέο πολυ-πολικό κόσμο είναι ακατάλληλο για συγκρούσεις μεγάλης κλίμακας. Ο συνεχής εξοπλισμός ακόμα και των περιφερειακών δυνάμεων που έχουν περιορισμένη ισχύ, είναι άλλος ένας αποτρεπτικός παράγοντας απέναντι σε τέτοιου είδους συγκρούσεις.

Σύμφωνα με τη νέα αντίληψη, η νίκη σε έναν πόλεμο είναι ελάσσονος σημασίας. Αυτό που μετράει είναι η επίτευξη συγκεκριμένων στόχων. Οι ΗΠΑ πρωτοπόρησαν σε αυτή τη νέα στρατηγική μετά το τέλος του Β” Παγκοσμίου Πολέμου. Κατάφεραν να πετύχουν συγκεκριμένους στόχους και να αυξήσουν σημαντικά την παγκόσμια επιρροή τους χωρίς ουσιαστικά να κερδίσουν κανένα πόλεμο από τότε!

Αλλά τα τελικά θύματα είναι αληθινά και είναι πάντα τα ίδια. Χιλιάδες αθώοι που χάνουν τη ζωή τους, ή, αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τις χώρες και τις εστίες τους, προς ένα εντελώς αβέβαιο μέλλον. Οι «ανεπίσημοι» proxy πόλεμοι που διεξάγονται από δυνάμεις στο παρασκήνιο, επιτρέπουν την πλήρη παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Χιλιάδες σκοτώνονται, βασανίζονται, παίρνουν το δρόμο της προσφυγιάς. Όμως για τα εγκλήματα αυτά, ποτέ και κανένας δεν θα τιμωρηθεί.

http://www.triklopodia.gr/proxy-

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  πόλεμος - ειρήνη  Με ετικέτα:   βία - εγκληματικότητα, πόλεμος - ειρήνη 21 Δεκεμβρίου 2015 ΚΟΚΚΙΝΟΓΕΝΗ ΜΑΡΙΑ

Μελίττα Γκουρτσογιάννη, Πολιτική βία και νεανική κουλτούρα

Στη χώρα μας η πολιτική βία στην πιο αποτρόπαιη μορφή της εκφράζεται από τη Χ.Α. και την ακροαριστερή/αναρχική τρομοκρατία, δύο άκρα που συναντώνται, ως εχθροί μεν σε πρώτη ανάγνωση, αλλά με κοινά χαρακτηριστικά την περιφρόνηση της ανθρώπινης ζωής, την απόλυτη μισαλλοδοξία, την παρανοϊκή αλαζονεία, τις σχέσεις με τον υπόκοσμο.

Έχουν όμως και ένα άλλο κοινό χαρακτηριστικό: στις τάξεις και των δύο υπερτερούν οι νέοι. Καμμία πρωτοτυπία: παντού και πάντα, από τους Ρώσους “δαιμονισμένους” του Νετσάγιεφ έως τις “Ερυθρές Ταξιαρχίες” και τους ισλαμιστές suicide bombers, νεαροί άνθρωποι είναι οι θλιβεροί πρωταγωνιστές.

Θύτες μαζί και θύματα. Η εύλογη ανησυχία δεν αφορά μόνο την εγκληματική δράση ολιγομελών εκτελεστικών πυρήνων, αλλά και κατά πόσο το παράδειγμα και η ρητορική τους γοητεύει ευρύτερους κύκλους νέων. Η εικόνα του σκοτεινού τύπου με τη μαγική φλογέρα που οδηγεί τα παιδιά στο γκρεμό, στοιχειώνει τους εφιάλτες μας…

 Η πολιτική βία ελκύει και λόγω θετικών ιστορικών παραδειγμάτων: βίαιες εξεγέρσεις κατέλυσαν μοναρχίες, δικτατορίες και κάθε είδους ανελεύθερα καθεστώτα και, παρ’ όλες τις ακρότητες, άνοιξαν δρόμους για τη χειραφέτηση και τη δημοκρατία. Ωστόσο στην προσπάθεια ερμηνείας του φαινομένου, οι κλασικές αναλύσεις -φιλοσοφικές, ιστορικές, κοινωνιολογικές- νομίζω πως δεν επαρκούν.

Δεν έχω την  πρόθεση, ούτε τις γνώσεις για να αντιπαραθέσω μια πλήρη εναλλακτική μεθοδολογία. Απλά προτείνω, για να κατανοήσουμε την ελκυστικότητα που ασκεί στους νέους η βία (πολιτική και μη), να ανατρέξουμε στη σύγχρονη λαϊκή/νεανική κουλτούρα (κόμικς-κινηματογράφος-μουσική). Σε αυτήν αντανακλώνται τάσεις υπαρκτές που με την διαμεσολάβησή της  ενισχύονται και διευρύνονται. Ο καθρέφτης ξαναδίνει πίσω το είδωλο ως σημείο αναφοράς.

 Δύο είναι τα φανταστικά πρόσωπα που έχουν αποκτήσει τεράστια συμβολική ισχύ: Ο “V” του κόμικς και φιλμ V for Vendetta και ο “Joker” του “Σκοτεινού Ιππότη” (Batman). Και οι δυό με ρομαντική σκοτεινή γοητεία, με πολλά κοινά χαρακτηριστικά: και οι δύο χωρίς πρόσωπο, ο πρώτος ως χαμογελαστή μάσκα, ο δεύτερος με το μακιγιάζ ενός εφιαλτικού γελωτοποιού. Και οι δύο με έναν λόγο πολύ πειστικό, που τον ακούσαμε σε παραλλαγές από την πλατεία Συντάγματος έως το Occupy Wall Street.

 “Remember, remember the fifth of November”…

Ο V δανείζεται αυθαίρετα το πρόσωπο του Guy Fawkes, που που ιστορικά κάθε άλλο παρά αναρχικός ήταν: ως μέλος της “Συνομωσίας της Πυρίτιδος”, στις 5 Νοεμβρίου του 1605 προσπάθησε ν’ ανατινάξει τη Βουλή των Λόρδων με στόχο  την ανατροπή του αγγλικανού βασιλιά και την παλινόρθωση του καθολικισμού στην Αγγλία. Απέτυχε, εκτελέστηκε και κατάντησε αρνητικός ήρωας λαϊκής γιορτής-κάτι σαν τον Ιούδα. Στο κόμικ και στην ταινία V for Vendetta η πλοκή μετατίθεται πονηρά σε  μια μελλοντική στυγνή δικτατορία, με κοινοβουλευτικό μανδύα, και το φάρμακο για την καταπίεση και τη διαφθορά είναι οι δολοφονίες των στυλοβατών του καθεστώτος και η καταστροφή όλων των θεσμικών συμβόλων- κοινοβούλιο, δικαστήρια- με μια σειρά φαντασμαγορικές ανατινάξεις. Βεντέττα, αντεκδίκηση. Δικαστής και εκτελεστής ο V με τη μάσκα του Γκάϊ. Ακούμε λόγια που αντηχούν ελκυστικά: “Αυτή η χώρα δεν χρειάζεται ένα κτίριο (το κοινοβούλιο) χρειάζεται ελπίδα.” Πολύ ωραία. Σας θυμίζει τίποτα; Μήπως το “να καεί, να καεί…” ή το “η χούντα δεν τελείωσε το ’73;” Αρκεί να βαφτίσει κανείς τη δημοκρατία δικτατορία για να δικαιολογηθεί κάθε είδους βία και καταστροφή. Στην ταινία ο V σκοτώνεται, αλλά “ένας στο χώμα, χιλιάδες στον αγώνα”, χιλιάδες “απλοί άνθρωποι” φορούν την ίδια μάσκα και συνεχίζουν. Αυτό το κρυπτοφασιστικό έργο είχε τεράστια απήχηση στους νέους, πολύ περισσότερο από οποιαδήποτε επαναστατικά εγχειρίδια, η μάσκα φοριέται σε όλες τις πρόσφατες διαδηλώσεις, την έχουν υιοθετήσει και οι “Ανώνυμοι”.

 Ο πράκτορας του Χάους

Ο Joker, αντίπαλος αλλά και συμπλήρωμα του Μπάτμαν είναι ακόμα πιο σκοτεινή περίπτωση. Είναι η γοητεία του απόλυτου κακού. Χωρίς αναφορά σε “λαό” όπως ο προηγούμενος. Στον περίφημο μονόλογό του ξεκινάει και αυτός από το ”σάπιο κατεστημένο”, από υπαρκτές σκοτεινές πτυχές της κοινωνικής και πολιτικής ζωής και προτάσσει τον απόλυτο “καθαρτήριο” ζόφο, την πλήρη καταστροφή χωρίς προσωπικές ή ιδεολογικές προτιμήσεις. VIVA LA MUERTE! Τζόκερ:“Όλοι έχουν σχέδια, οι μπάτσοι, οι μαφιόζοι, οι πολιτικοί. Εγώ δεν κάνω σχέδια. Προσπαθώ μόνο να δείξω σε αυτούς τους σκευωρούς πόσο στ’ αλήθεια  αξιοθρήνητη είναι η προσπάθειά τους να ελέγξουν τα πράματα.”- “είμαι ο πράκτορας του Χάους! Και ξέρεις τι συμβαίνει με το Χάος; Είναι δίκαιο!” -” Το μόνο νόημα για να ζης σ’ αυτόν τον κόσμο, είναι να ζης χωρίς κανόνες”.

Όποιος δεν καταλαβαίνει πόσο γοητευτικά ηχούν στ’ αυτιά ένός νέου αυτά τα λόγια, δεν υπήρξε ποτέ νέος! Και μάλιστα από τα χείλη ενός εξαιρετικού ηθοποιού (Heath Ledger) που κατά τραγική σύμπτωση γι αυτό το ρόλο πήρε μεταθανάτιο Όσκαρ. Και αυτής της φιγούρας η δημοφιλία ήταν (και είναι) τεράστια. Εκτός από τον μανιακό του Ντένβερ το 2012 που τον μιμήθηκε κατά γράμμα και μασκαρεμένος σαν Τζόκερ γάζωσε δεκάδες ανύποπτους ανθρώπους σε σινεμά που έπαιζε την ταινία, το διαδίκτυο κατακλύζεται από τους fan του Τζόκερ. Πόσα νέα παιδιά και σε ποιο βαθμό νιώθουν να ταυτίζονται με το αποσυνάγωγο φρικιό;

 Δεν υποστηρίζω βέβαια καμιά λογοκρισία. Ούτε ότι η ερμηνεία των εξεγέρσεων αρχίζει και τελειώνει με τη μελέτη αυτών των δύο ισχυρών “προτύπων”. Με αυτά όμως τα δύο παραδείγματα, που προέρχονται από έναν λίγο-πολύ αχαρτογράφητο χώρο, θέλω να επισημάνω τα εξής:

Όσοι από τους «μεγάλους», υποστηρίζουν τη δημοκρατία και τους κανόνες της ως τη βασιλική οδό προς την όλο και βαθύτερη χειραφέτηση του ανθρώπου, ως την προϋπόθεση για την ατομική και συλλογική ευημερία, αν επιμένουν να χρησιμοποιούν  στερεότυπες αναλύσεις, αν δεν προσπαθήσουν να καταλάβουν την πραγματικότητα με νέα ερμηνευτικά εργαλεία, είναι -είμαστε- καταδικασμένοι να αποτύχουν. Και μαζί με μας και η δημοκρατία.

* Η κυρία Μελίττα Γκουρτσογιάννη είναι αρχιτέκτων και μέλος του Δικτύου Ατομικών Υποστηρικτών του Ευρωπαϊκού Πράσινου Κόμματος.

http://www.tovima.gr/opinions/article/?aid=539757

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  βία - εγκληματικότητα  Με ετικέτα:   βία - εγκληματικότητα 21 Δεκεμβρίου 2015 ΚΟΚΚΙΝΟΓΕΝΗ ΜΑΡΙΑ

Σκεύος Παπαιωάννου, O καταναλωτισμός είναι υποκατάστατο ενός ουσιαστικού, δημιουργικού βίου…

Γιατί καταναλώνουμε και με ποιους τρόπους;

Ποιοι παράγοντες μορφοποιούν και καθορίζουν τις επιλογές και τις δράσεις μας;

Πώς μπορούμε σήμερα να υποστηρίξουμε και να διευκολύνουμε εναλλακτικές, αειφόρες συμπεριφορές και τρόπο ζωής ;

Κατ’ αρχήν τι είναι ανάγκη;

Για να ορίσουμε την ανάγκη θα πρέπει να συμφωνήσουμε στο τι είναι ο άνθρωπος. Ο άνθρωπος πέρα από βιολογικό ον, είναι κοινωνικό, πολιτιστικό, πολιτικό, συναισθηματικό, αισθητικό και λογικό ον (λογικό με την έννοια ότι διαθέτει λόγο και γλώσσα και επομένως έχει δυνάμει την ικανότητα ανα-στοχασμού και επικοινωνίας). Οι ανθρώπινες ανάγκες δεν μπορεί επομένως παρά να αφορούν όλα τα παραπάνω χαρακτηριστικά του ανθρώπου: ανάγκες βιολογικές, κοινωνικές, πολιτικές, πολιτιστικές, συναισθηματικές, αισθητικές καθώς και ανάγκες που αφορούν στην ανάπτυξη του λόγου και της γλώσσας και διαμέσου αυτών της επικοινωνίας. Εάν αυτό είναι έτσι, τότε για την ολοκλήρωση του ανθρώπου θα πρέπει να ικανοποιούνται όλες αυτές οι ανάγκες.

                Η ανάγκη, η οποιαδήποτε ανάγκη, έχει μια ιστορική, κοινωνική, ταξική, γεωγραφική, φυλετική και πολιτιστική διάσταση η οποία επηρεάζει το επίπεδο, το περιεχόμενο, το είδος, την ένταση, την ιεράρχηση, τον τρόπο, αλλά και την σημασία ικανοποίησης των αναγκών. Μπορεί δηλαδή όλοι οι άνθρωποι, ως άνθρωποι να έχουν παντού ανάγκες που εμπίπτουν στις παραπάνω κατηγορίες, αλλά αυτές διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο, από κοινωνία σε κοινωνία, από πολιτισμό σε πολιτισμό, από κοινωνική τάξη σε κοινωνική τάξη, από φύλο σε φύλο, από περιοχή σε περιοχή, από ιστορική περίοδο σε ιστορική περίοδο.

Οι ανάγκες διακρίνονται σε εμφανείς, ενεργοποιημένες ανάγκες και επομένως τέτοιων που μπορούν να εκφραστούν και σε αφανείς, λανθάνουσες ανάγκες, δηλαδή τέτοιων που δεν εκφράζονται και δεν ενεργοποιούνται είτε γιατί οι συνθήκες δεν το επιτρέπουν, είτε επειδή υπάρχουν ανικανοποίητες ανάγκες πιο βασικές και πιο επείγουσες, είτε γιατί δεν έχουν αναπτυχθεί, δεν έχουν ενεργοποιηθεί, λόγω μιας περιοριστικής κοινωνικοποίησης. Ειδικά αυτές οι τελευταίες αποτελούν το κύριο ενδιαφέρον της διαφήμισης, αλλά και άλλων μηχανισμών επιρροής και διαμόρφωσης αναγκών για διαφόρους λόγους.

                Ο καταναλωτισμός εννοεί μια στάση ζωής προσανατολισμένης προς την κατανάλωση οποιουδήποτε προϊόντος ή υπηρεσιών χωρίς αυτό να αποσκοπεί στην ικανοποίηση μιας πραγματικής ανάγκης και χωρίς η κατανάλωση και η ικανοποίηση να αφορά το περιεχόμενο ή την αξία χρήσης, αλλά περισσότερο τη συμβολική αξία, η κατανάλωση ως αυτοσκοπός. Αυτό δεν αφορά μόνο προϊόντα υλικά, αλλά και πολιτιστικά και πνευματικά. Με άλλα λόγια είναι μια σχέση που αναφέρεται στον τύπο και όχι στην ουσία, γίνεται για το θεαθήναι και όχι για το είναι, αφορά στην κατοχή και όχι στη χρήση. Ο καταναλωτισμός είναι υποκατάστατο ενός ουσιαστικού, δημιουργικού βίου, ενός βίου με νόημα.

                Στην πορεία της ανθρώπινης ιστορίας προέκυψε μια οργάνωση της κοινωνίας στην οποία όχι μόνο το νόημα ζωής, αλλά και όλες οι ανθρώπινες αξίες και στόχοι περιορίστηκαν ασφυκτικά, αλλοιώθηκαν ως προς το περιεχόμενό τους, εμπορευματοποιήθηκαν και η ικανοποίησή τους μετατέθηκε, προσανατολίστηκε προς υλικά μέσα και φτηνές απολαύσεις, οι οποίες ωστόσο έχουν ένα πλεονέκτημα είναι χειροπιαστές και εμπορεύσιμες. Η έμφαση δίδεται στο να έχεις και όχι στο να είσαι. Η απόλυτη κυριαρχία της αγοράς και του οικονομικού κέρδους και συμφέροντος, υποστηριζόμενη από αντίστοιχες ιδεολογίες νέο-φιλελεύθερης χροιάς, που προωθούν την υπονόμευση της πολιτικής, των κοινωνικών συλλογικών θεσμών της αλληλεγγύης και της αλληλοβοήθειας, της άσκησης λόγω και έργω κριτικής και απονομιμοποιούν και καταστέλλουν οποιαδήποτε μορφή και προσπάθεια αντίστασης, ανυπακοής και αμφισβήτησης εκ μέρους της κοινωνίας των πολιτών, οδηγεί σε φαινόμενα ανορθολογικά και αντιπαραγωγικά προς την κατεύθυνση εγκαθίδρυσης μιας κοινωνίας που να αντιστοιχεί στις αξίες και τους στόχους των ανθρώπων.

Στις σύγχρονες καπιταλιστικές κοινωνίες οι διάφορες δραστηριότητες των ανθρώπων έχουν κατακερματιστεί, αυτονομηθεί και απαλλαγεί από χαρακτηριστικά και αξίες που κανονικά ενυπάρχουν σε όλες τις δραστηριότητες, όπως η πολιτιστική, αισθητική, κοινωνική και επικοινωνιακή διάσταση. Προσφέρονται ωστόσο με τη μορφή προϊόντων προς πώληση στην αγορά και υποτίθεται ότι η αλλοτριωμένη εργασία θα εξασφαλίζει τα μέσα και τη δυνατότητα ικανοποίησης αυτών των αναγκών διαμέσου της αγοράς και κατανάλωσης. Οι διαδικασίες αυτές οδήγησαν στην ανάδειξη μιας εγωιστικής ατομικότητας, ναρκισσισμού και στην εδραίωση μιας αντίληψης ότι ο καθένας μπορεί να τα καταφέρει μόνος του και ότι διαμέσου της κατανάλωσης θα βρει το νόημα της ζωής. Αυτό ενισχύει την κυρίαρχη στάση της επιδίωξης του εγωιστικού ατομικού συμφέροντος και κατά συνέπεια ακυρώνει την ανάγκη

Καταναλωτισμός και Έλληνες

Θα πρέπει να επισημάνουμε ότι στην περίπτωσή μας παίζουν καθοριστικό ρόλο και κάποια συγκεκριμένα γεγονότα, που συνδέονται άμεσα με το στάδιο εξέλιξης και ανάπτυξης της ελληνικής κοινωνίας. Οι εμπειρίες των κακουχιών, της στέρησης και της φτώχειας είναι ακόμη διάχυτες σε μεγάλο μέρος του πληθυσμού και ειδικότερα σε αυτό που γεννήθηκε κατά το μεσοπόλεμο και εντεύθεν μέχρι και στις αρχές της δεκαετίας του ΄70. Σημαντικό ρόλο εξάλλου στο φαινόμενο του καταναλωτισμού θα πρέπει να παίζει το γεγονός της εξαρτημένης ανάπτυξης της ελληνικής κοινωνίας, η οποία εκτός των άλλων συμβάλλει στη ριζική αλλαγή του τρόπου ζωής, αλλά και της κατανάλωσης.

                Ο καταναλωτισμός είναι βασικός όρος επιβίωσης και εξέλιξης του καπιταλιστικού συστήματος. Από την κλασική πολιτική οικονομία γνωρίζουμε ότι οι βασικοί παράγοντες της παραγωγής είναι η φύση, το κεφάλαιο και η εργατική δύναμη. Το κεφάλαιο έχει ωστόσο επικρατήσει κατά κράτος και επιβάλλει λογικές που εξυπηρετούν κατά κύριο λόγο τα δικά του συμφέροντα, δηλαδή το κέρδος. Η λογική αυτή βασίζεται σε κάποιες θεμελιώδεις παραδοχές για το κεφάλαιο:

1. Η φύση είναι ανεξάντλητη.
2. Η εργατική δύναμη είναι ευέλικτη και μπορεί να υποκαθίσταται από την ανάπτυξη της τεχνολογίας.
3. Η κατανάλωση είναι η κινητήρια δύναμη της αγοράς και της οικονομίας και μπορεί να αναπτύσσεται στο διηνεκές.

                Ανεξάρτητα από το γεγονός ότι και οι τρεις αυτές παραδοχές έχουν αποδειχθεί ιστορικά λανθασμένες παρατηρούμε καθημερινά ότι το κεφάλαιο, συνεπικουρούμενο από την κυρίαρχη πολιτική και το κράτος συνεχίζει να αγνοεί αυτή την πλάνη και προσπαθεί με διαφόρους τρόπους να την επιβάλει. Η φύση έχει φτάσει στα όριά της, εάν δεν τα έχει υπερβεί, η ευελιξία του εργατικού δυναμικού και η υποκατάστασή του από την τεχνολογία βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη και η κατανάλωση έχει αναβιβαστεί στον ύψιστο σκοπό της ζωής. Εδώ βέβαια φαίνεται μια κραυγαλέα αντίφαση αυτού του καπιταλιστικού τρόπου σκέψης:

                Πώς θα αυξάνεται η κατανάλωση, όταν πάρα πολλοί άνθρωποι είναι άνεργοι και ταυτόχρονα αυξάνονται οι τιμές; Εδώ βέβαια προσφέρει η διαφήμιση, η εφαρμογή διαφόρων μεθόδων διαμόρφωσης αναγκών και επιθυμιών και τα μέσα, που ζουν από τη διαφήμιση, ένα σημαντικό ρόλο, Όσο όμως η κατανάλωση ως δυνατότητα ή ως φαντασιακή προοπτική πείθει, λειτουργεί υπέρ της διατήρησης αυτής της αντιφατικής λογικής και της συσσώρευσης κέρδους και κατά της προοπτικής δημιουργίας μιας πραγματικά ανθρώπινης κοινωνίας.

                Η εντατικοποίηση των ρυθμών της ζωής είναι ένα ενδογενές δομικό στοιχείο της νέας φάσης εξέλιξης της κοινωνικής κατάστασης. Πιο γρήγορα, πιο ψηλά, πιο πολλά. Αυτό είναι συνυφασμένο με την καταναλωτική λογική, η οποία αντανακλάται σε όλα τα επίπεδα της ανθρώπινης ζωής. Από όλες τις ανθρώπινες δραστηριότητες αφαιρείται το στοιχείο της συνειδητής συμμετοχής με μια διαδικασία ταύτισης, ανα-στοχασμού, απόλαυσης. Όλα γίνονται μιας χρήσης: προϊόντα, υπηρεσίες, σχέσεις, συναισθήματα, άγχος, τρέξιμο, έλλειψη χρόνου, πολλές ώρες εργασίας, ελάχιστος προσωπικός χρόνος. Η στάση, η παύση, η ηρεμία, ο συλλογισμός, ο ανα-στοχασμός, το ενδιαφέρον για τον άλλο, για τα κοινά, όχι μόνο δεν θεωρούνται παραγωγικά και αποτελεσματικά, αλλά αντίθετα μάλιστα εμποδίζουν “την πρόοδο και την ανάπτυξη”.

                Η έννοια του υπερκαταναλωτισμού, ως έννοια που θέλει να χαρακτηρίσει τη σημερινή κατάσταση στις αναπτυγμένες κοινωνίες, είναι παραπλανητική. Η πλειοψηφία των ανθρώπων σε αυτές τις κοινωνίες δεν έχει τα μέσα για υπερκατανάλωση και ένα μεγάλο μέρος, όπως οι άνεργοι και οι φτωχοί, δεν έχουν καν τη δυνατότητα ενός ελάχιστου κατανάλωσης για επιβίωση. Αυτό που έχει ωστόσο σημασία είναι το ιδεολογικό και συμβολικό φορτίο που αποδίδεται στην υπερ-κατανάλωση. Όπως ήδη αναφέραμε πιο πάνω αυτό που είναι ιδιαίτερα σημαντικό είναι πως η αντίληψη αυτή σηματοδοτεί μια μετατόπιση των αξιών και των στόχων των ανθρώπων, όπου η κατανάλωση αναβιβάζεται σε ύψιστο σκοπό της ανθρώπινης ύπαρξης και ολοκλήρωσης, σε ένα είδος ολοκληρωτισμού, με όλες τις συνέπειες για τον άνθρωπο και τις κοινωνίες μας. Η ευθύνη γι’ αυτό όπως και για κάθε κοινωνικό φαινόμενο θα μπορούσε να μετατεθεί και να κατανεμηθεί ισομερώς σε όλα τα μέλη της κοινωνίας, όπως δυστυχώς συνηθίζεται. Μια τέτοια άποψη όμως παραγνωρίζει το γεγονός της ιστορικής γένεσης των κοινωνικών σχέσεων εξουσίας, εκμετάλλευσης, κυριαρχίας, συμφερόντων, κοινωνικών τάξεων και την απορρέουσα από αυτές άνιση κατανομή της ισχύος και της δυνατότητας παρέμβασης και συμμετοχής στο κοινωνικό και πολιτισμικό γίγνεσθαι. Η αντίσταση και η κριτική επομένως ενάντια σε τέτοια φαινόμενα, ατομικά, αλλά κύρια συλλογικά, είναι καθήκον και υποχρέωση των πολιτών και ιδιαίτερα αυτών που διαθέτουν συνείδηση και “κοινωνικό-πολιτικό κουράγιο”.

Λύση

Η σημερινή κοινωνία διαθέτει όλες τις υλικές και άυλες δυνάμεις για να δημιουργήσει ένα κόσμο διαφορετικό που να ανταποκρίνεται στις μεγάλες ανθρώπινες αξίες και προσδοκίες. Το ότι αυτό δεν πραγματοποιείται έχει να κάνει με τον συγκεκριμένο τρόπο οργάνωσής τους. Αυτό σημαίνει πως εάν στο μέλλον δεν αλλάξει αυτός, τότε δεν μπορούμε να είμαστε αισιόδοξοι για όσα το μέλλον ήδη προμηνύει. Η μόνη αισιοδοξία είναι η ύπαρξη κάποιων, έστω και λίγων που αντιτάσσονται σε αυτή την προοπτική και με μια κριτική στάση ζωής αποκαλύπτουν τις διαδικασίες και τις συνθήκες μιας τέτοιας πορείας. Αυτός ο αγώνας είναι βέβαια άνισος, δεδομένης της μεταλλαγής και της συγκάλυψης – και με τη βοήθεια της τεχνολογίας – των συνθηκών εκμετάλλευσης, ανισοτήτων, διακρίσεων και αλλοτρίωσης. Γι’ αυτό θα πρέπει ιδιαίτερα σήμερα να επιμείνουμε σε μια κουλτούρα της αντίστασης, της αμφισβήτησης, της κριτικής και της αντιπαράθεσης.

Ένας άλλος κόσμος όχι μόνο είναι εφικτός, αλλά και αναγκαίος.

*Καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης

Αναδημοσίευση: www.e-keimena.gr

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  καταναλωτισμός  Με ετικέτα:   καταναλωτισμός, περιβάλλον 21 Δεκεμβρίου 2015 ΚΟΚΚΙΝΟΓΕΝΗ ΜΑΡΙΑ

Σερζ Λατούς, Λιτή αφθονία, ο νέος τρόπος ζωής

Συνέντευξη στον Γιάννη Eλαφρό

«Το ποτάμι της κατανάλωσης ξεχείλισε, πλημμύρισε τα πάντα και τώρα αφήνει τον βάλτο της ύφεσης. Αφού οι κοινωνίες αρρώστησαν από υπερβολική ανάπτυξη της οικονομίας, τώρα “σβήνουν” από το σκάσιμο της φούσκας. Μήπως ήρθε η ώρα να σκεφτούμε την προοπτική της αποανάπτυξης;». Συναντήσαμε τον «προφήτη» της ουτοπίας της λιτής αφθονίας, τον Γάλλο διανοούμενο Σερζ Λατούς, έναν προφήτη χωρίς θεό. «Είμαστε οι άθεοι της οικονομίας, της πραγματικής θρησκείας της νεωτερικότητας», μας λέει ο ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Paris-Sud 11 (Orsais), ειδικός στις οικονομικές και πολιτικές σχέσεις Βορρά-Νότου. Ο Σ. Λατούς ήρθε στην Ελλάδα προσκεκλημένος από κινήσεις εναλλακτικής κοινωνικής και οικολογικής προσέγγισης.

                Η Ελλάδα υποφέρει σήμερα από την ύφεση, την κρίση και τις μνημονιακές πολιτικές άγριων περικοπών. Τι νόημα έχει να μιλάμε για αποανάπτυξη, ρωτάμε. «Ας μην μπερδεύουμε το δικό μας πρόταγμα με τη στέρηση. Ίσα ίσα, αυτό που συμβαίνει και στην Ελλάδα και σε όλη την Ευρώπη είναι οι τρομακτικές συνέπειες της κρίσης των κοινωνιών της χρηματιστικοποίησης, της υπερανάπτυξης και της κατανάλωσης. Για πολλές δεκαετίες το σύστημα μας έλεγε ότι πρέπει να δώσουμε τα πάντα για την ανάπτυξη, χωρίς να ρωτάμε για την επόμενη μέρα. Ο πλανήτης όμως είναι πεπερασμένος, οι πηγές ενέργειας, τα φυσικά αποθέματα θέλουν μια άλλη διαχείριση», απαντά ο Γάλλος φιλόσοφος.

                «Η σύγχρονη τραγωδία», σύμφωνα με τον Σ. Λατούς, «συνίσταται στο ότι, ενώ βρισκόμαστε σε μια κοινωνία υπερ-καταναλωτική, δεν μπορούμε να καταναλώσουμε. Στη λογική της λιτής αφθονίας, που πρεσβεύουμε, δεν υπάρχει στέρηση. Απεναντίας στη σημερινή κοινωνία που στηρίζεται στην αγορά, ο δείκτης στέρησης είναι πάντα μεγαλύτερος από τον δείκτη ικανοποίησης, γιατί μόνο έτσι δημιουργείται η ανάγκη της κατανάλωσης. Η διαφήμιση αναπαράγει τη στέρηση και δημιουργεί νέες ανάγκες, πλαστές».

                Για τον διανοητή της αποανάπτυξης, οι σύγχρονες κοινωνίες είναι θεμελιωμένες πάνω στην απόλυτη έλλειψη μέτρου και γι’ αυτό «διαπράττεται ύβρις, με την αρχαιοελληνική έννοια του όρου. Για πολλές δεκαετίες, η κυρίαρχη αρετή στον οικονομικό κλάδο είναι η απληστία». Έτσι δεν δημιουργήθηκαν οι φονικοί – μάνατζερ και τα χρηματιστηριακά όπλα μαζικής καταστροφής;

                Σύμφωνα με τον Γάλλο φιλόσοφο, το πρόταγμα της αποανάπτυξης καλεί σε οικοδόμηση της κοινωνίας με άλλες αξίες. «Για να βρούμε το μέτρο, αλλάζοντας και τον άνθρωπο και την κοινωνία». Ο Σ. Λατούς για να δείξει καλύτερα τι εννοεί, χρησιμοποιεί ένα απόσπασμα από μια παλιά ομιλία του Ρόμπερτ (Μπομπ) Κένεντι, που εκφωνήθηκε λίγες μέρες πριν από τη δολοφονία του: «Το δικό μας Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν περιλαμβάνει επίσης την ατμοσφαιρική ρύπανση, τις διαφημίσεις για τα τσιγάρα και τις διαδρομές των ασθενοφόρων που μαζεύουν τους τραυματίες από τους δρόμους. Περιλαμβάνει την καταστροφή των δασών μας και την καταστροφή της φύσης. Περιλαμβάνει τις ναπάλμ και το κόστος της αποθήκευσης των ραδιενεργών απορριμμάτων. Από την άλλη, το ΑΕΠ δεν λαμβάνει υπόψη την υγεία των παιδιών μας, την ποιότητα της μόρφωσης, τη χαρά των παιχνιδιών τους, την ομορφιά της ποίησής μας ή τη σταθερότητα των γάμων μας. Δεν εκτιμά το κουράγιο μας, την ακεραιότητά μας, την αντίληψή μας, τη σοφία μας. Τα μετράει όλα, εκτός απ’ αυτά που δίνουν αξία στη ζωή».

                Πώς όμως μπορούμε να μεταβούμε σε αυτή την άλλη κοινωνική πραγματικότητα; Το εγχειρίδιο της «συγκεκριμένης ουτοπίας της αποανάπτυξης» περιέχει τη μέθοδο των οκτώ R: Επαναξιολόγηση (re-evaluation), επανεννοιολόγηση (re-conceptualization), αναδόμηση (re-structure), αναδιανομή (re-distribution), επανατοπικοποίηση (re-localization), μείωση (reduction), επαναχρησιμοποίηση (re-utilization), ανακύκλωση (recycling). Αν και το πρόσημο είναι στην κατεύθυνση της μείωσης της ανάπτυξης, υπάρχουν και στοιχεία αναδιανομής, έτσι ώστε να καλυφθούν οι αποστάσεις μεταξύ Βορρά-Νότου.

                «Το ζητούμενο σήμερα δεν είναι να κατέχουμε περισσότερα, αλλά να κατακτήσουμε το ευ ζην, όχι μέσω της κατανάλωσης, αλλά μέσω κοινωνικών δικτύων υποστήριξης και κάλυψης των κοινωνικών αναγκών», μας λέει ο Σ. Λατούς. «Σήμερα», σημειώνει, «υπάρχουν ορισμένες κοινωνικές τάσεις στις οποίες εμφανίζονται ανάλογοι προβληματισμοί, όπως είναι οι λεγόμενες πόλεις σε μετάβαση στην Αγγλία (οι οποίες προσπαθούν να μειώσουν τις εξαρτήσεις από εισροές ενέργειας και άλλους πόρους και να προασπίσουν το περιβάλλον) ή το κίνημα για την εξοικονόμηση ενέργειας και την μετά άνθρακα εποχή στη Γαλλία. Επίσης, σε ατομικό επίπεδο, στη Βόρεια Αμερική εκατομμύρια άτομα έχουν επιλέξει συνειδητά τη στάση της ηθελημένης απλότητας. Προσπαθούν να ζουν πιο απλά, πιο λιτά, χωρίς να σημαίνει ότι στερούνται τα δικαιώματά τους. Αλλά η ατομική στάση, η ατομική ηθική δεν άλλαξε ποτέ από μόνη της την κοινωνία. Απαιτείται πολιτική αλλαγή. Δεν αρκούν ατομικές ή και ομαδικές αλλά αποσπασματικές ενέργειες. Χρειάζεται μια συνολική αλλαγή πλεύσης. Για παράδειγμα, εάν εγώ δεν καταναλώνω βενζίνη, τίποτα δεν μου λέει ότι ένας άλλος δεν θα καταναλώσει περισσότερο».

                Γι’ αυτό ο Σ. Λατούς εμπνέεται περισσότερο από ολοκληρωμένες πολιτικές παρεμβάσεις, όπως αυτές που έγιναν στη Βολιβία και στο Εκουαδόρ. «Εκεί, μέσα από κοινωνικές εξεγέρσεις, προέκυψαν κυβερνήσεις με επικεφαλής ιθαγενείς, οι οποίοι έχουν μια διαφορετική σχέση με τη Φύση. Κατοχυρώθηκε, και συνταγματικά, ότι η Φύση δεν μπορεί να κακοποιείται, καθώς και ότι οι πηγές ενέργειας ανήκουν στην κοινωνία και δεν μπορούν να ιδιωτικοποιηθούν».

                «Πρέπει να απελευθερώσουμε το φαντασιακό μας από την αποικιοκρατία της οικονομίας, όπως τόνιζε και ο Κορνήλιος Καστοριάδης», τονίζει ο Σερζ Λατούς, σημειώνοντας τη στρέβλωση των αξιών που έχει επιβάλει η κατά Ντεμπόρ «Κοινωνία του θεάματος».

Ο Σερζ Λατούς μιλά για την εναλλακτική μιας οικοσοσιαλιστικής δημοκρατίας και για υπέρβαση του καπιταλισμού, ασκώντας όμως κριτική στον μαρξισμό και στην Αριστερά. «Η ουσία του καπιταλισμού είναι η ανάπτυξη. Η Αριστερά έχει πέσει στην παγίδα του παραγωγισμού».

                Επικριτικός είναι ο Γάλλος φιλόσοφος και στις θεωρίες της βιώσιμης ή της πράσινης ανάπτυξης: «Μοιάζει σαν οι μεγάλες πολυεθνικές και τα γιγαντιαία λόμπι των συμφερόντων να έχουν απαγάγει την έννοια του περιβάλλοντος, βαφτίζοντας το κρέας, ψάρι. Πριν από τη Φουκουσίμα, για παράδειγμα, προσπαθούσαν να μας πείσουν ότι η πυρηνική ενέργεια είναι φιλική προς το περιβάλλον και αντίθετη στην κλιματική αλλαγή. Μπορεί όμως να παραδοθεί η προστασία του περιβάλλοντος σε αυτούς που το κατέστρεψαν;». Από τα βέλη του δεν ξεφεύγουν και ηγετικά τμήματα των Πράσινων κομμάτων της Ευρώπης, τα οποία κατηγορεί ότι βούλιαξαν στη διαχείριση, κυβερνητική ή άλλη.

                Μήπως η πρόταση της αποανάπτυξης αποτελεί μια ιστορική οπισθοδρόμηση, γυρίζει πίσω το ρολόι της κοινωνικής εξέλιξης; Μήπως οδηγεί σε κοινωνίες απομονωμένες;

                Ο Σερζ Λατούς προβλέπει ότι η σημερινή κρίση θα βαθύνει, προαναγγέλλοντας χαοτικές καταστάσεις, χωρίς να λείπουν και τα ενδεχόμενα μεγακαταστροφών, όπως της Φουκουσίμα. «Είναι η κρίση της κοινωνίας της κατανάλωσης που μας γυρίζει πίσω. Σήμερα τίθεται το δίλημμα αποανάπτυξη ή βαρβαρότητα».

Πηγή: Εφημερίδα Καθημερινή, 22/05/2011

http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_civ_1_22/05/2011_442645

Αναδημοσίευση: www.e-keimena.gr

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  καταναλωτισμός  Με ετικέτα:   καταναλωτισμός, περιβάλλον 21 Δεκεμβρίου 2015 ΚΟΚΚΙΝΟΓΕΝΗ ΜΑΡΙΑ

Φυσικό Περιβάλλον, Σημειώσεις – Σχεδιάγραμμα

Το φυσικό περιβάλλον συνιστά όχι μόνο το χώρο μέσα στον οποίο κινούνται και διαβιούν οι άνθρωποι, αλλά και το χώρο από τον οποίο αντλούν πολύτιμους πόρους για την καθημερινή τους δράση και επιβίωση. Πολλοί θεωρούν το περιβάλλον σαν κάτι δεδομένο. Η πίεση όμως που ασκείται στους πεπερασμένους πόρους της Γης αυξάνεται με πρωτοφανείς ρυθμούς. Πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες για τη μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση του κοινού, την αποτελεσματικότερη χρήση των πόρων και την εξάλειψη κάθε είδους επιβλαβούς συμπεριφοράς που ευνοεί τη σπατάλη. Διαφορετικά, οι μελλοντικές γενιές θα στερηθούν τη νόμιμη κληρονομιά τους.

Το περιβάλλον αντιμετωπίζει πλέον μερικές σοβαρές παγκόσμιες προκλήσεις, όπως η συνεχής αύξηση του παγκόσμιου πληθυσμού, η διεύρυνση της μεσαίας τάξης που χαρακτηρίζεται από υψηλά ποσοστά κατανάλωσης, η ταχεία οικονομική ανάπτυξη των αναδυόμενων οικονομιών, η αυξανόμενη ζήτηση ενέργειας και ο εντεινόμενος παγκόσμιος ανταγωνισμός για τους διαθέσιμους πόρους.

Προβλήματα στο φυσικό περιβάλλον που οφείλονται στην ανθρώπινη δράση

– Παρεμβάσεις στο περιβάλλον και υπερεκμετάλλευση: Η αυξημένη βιομηχανική ανάπτυξη καθώς και η ανάγκη διαμόρφωσης του περιβάλλοντα χώρου, ώστε να εξυπηρετεί τις ανάγκες των κατοίκων μιας ευρύτερης περιοχής, έχουν ως αποτέλεσμα αφενός την εντατική άντληση φυσικών πόρων και αφετέρου τις εκτεταμένες τεχνικές παρεμβάσεις στο φυσικό χώρο, που προκαλούν την αλλοίωσή του.

Ο τρόπος ζωής μας ασκεί τεράστια πίεση στον πλανήτη. Κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα, δωδεκαπλασιάστηκε παγκοσμίως η χρήση ορυκτών καυσίμων και εξορύχτηκαν 34 φορές περισσότεροι υλικοί πόροι. Η ζήτηση για τρόφιμα, ζωοτροφές και ίνες ενδέχεται να αυξηθεί κατά 70 % έως το 2050.

– Υπερπληθυσμός: Η θεαματική αύξηση του πληθυσμού σε παγκόσμιο επίπεδο οδηγεί σε ολοένα και μεγαλύτερες ανάγκες κατανάλωσης πρώτων υλών και τροφίμων. Προκύπτει, έτσι, μια δίχως προηγούμενο απαίτηση ενίσχυσης των καλλιεργειών, της κτηνοτροφίας, του πόσιμου ύδατος, αλλά και της βιομηχανικής παραγωγής· στοιχεία που συνθέτουν ένα ασφυκτικό πλαίσιο για τις περιορισμένες δυνατότητες παροχής σημαντικών φυσικών πόρων.

Η αύξηση του πληθυσμού και η βελτίωση του βιοτικού επιπέδου αυξάνουν τη ζήτηση και τις τιμές, αλλά συγχρόνως μειώνουν τους φυσικούς πόρους, όπως τα μέταλλα, τα ορυκτά και τα τρόφιμα, από τους ποίους εξαρτόμαστε. Κάθε μέρα, ο παγκόσμιος πληθυσμός αυξάνεται κατά 200.000. Στις αναπτυσσόμενες χώρες, μέχρι το τέλος της επόμενης δεκαετίας, 2 δισεκατομμύρια άτομα επιπλέον ενδέχεται να έχουν υιοθετήσει τις υψηλές καταναλωτικές συνήθειες της μεσαίας τάξης.

– Άκριτη επιδίωξη οικονομικού κέρδους: Η βιομηχανική παραγωγή, αλλά και πλήθος άλλων δραστηριοτήτων που αποσκοπούν στο οικονομικό κέρδος, πραγματοποιούνται συχνά χωρίς καμία μέριμνα ή με ελλιπή φροντίδα για τις επιπτώσεις στο περιβάλλον. Συνεπακόλουθο του ισχύοντος υπερκαταναλωτικού πνεύματος είναι η επιθυμία αυξημένης παραγωγής, έστω κι αν αυτή γίνεται με τη χρήση πολύτιμων πόρων για την παραγωγή δευτερεύουσας σημασίας προϊόντων, που δεν συμβάλλουν στη βελτίωση της ποιότητας ζωής, αλλά ζημιώνουν -ανώφελα- το περιβάλλον.

Θα πρέπει, άλλωστε, να λαμβάνεται υπόψη πως επιβάρυνση του περιβάλλοντος δεν προκύπτει μόνο λόγω της εκπομπής βιομηχανικών ρύπων, αλλά, πλέον, κυρίως μέσω της σπατάλης σημαντικών πόρων που δύσκολα αναπληρώνονται.

Η αποτελεσματική χρήση των πόρων συνίσταται στην αποσύνδεση της οικονομικής ανάπτυξης από τη χρήση πόρων. Βοηθά την οικονομία να επιτύχει περισσότερα με λιγότερα μέσα, μέσω της παραγωγής προϊόντων μεγαλύτερης αξίας με λιγότερες εισροές, της βιώσιμης χρήσης των πόρων και της ελαχιστοποίησης των επιπτώσεών τους στο περιβάλλον.

– Χημικά προϊόντα: Τα χημικά προϊόντα αποτελούν σημαντική συνιστώσα της καθημερινής μας ζωής. Ωστόσο, ορισμένα από αυτά μπορούν να βλάψουν σοβαρά την ανθρώπινη υγεία και άλλα θα μπορούσαν να είναι επικίνδυνα αν δεν χρησιμοποιηθούν σωστά. Οι επιχειρήσεις θα πρέπει να είναι υπεύθυνες για την αξιολόγηση και τη διαχείριση των κινδύνων που απορρέουν από τα χημικά προϊόντα τα οποία χρησιμοποιούν ή πωλούν, καθώς και για την παροχή στους καταναλωτές κατάλληλων οδηγιών για την ασφαλή χρήση αυτών των προϊόντων.

– Απόβλητα: Μόνο η οικονομία των κρατών της Ευρωπαϊκής Ένωσης χρησιμοποιεί 16 τόνους υλικών ανά άτομο ετησίως, εκ των οποίων 6 τόνοι απορρίπτονται ως απόβλητα και τα μισά από αυτά καταλήγουν σε χώρους υγειονομικής ταφής.

Αν τα απόβλητα δεν είναι δυνατό να αποφευχθούν, θα πρέπει τουλάχιστον να επαναχρησιμοποιούνται, να ανακυκλώνονται και να ανακτώνται τα υλικά τους που μπορεί να αποτελέσουν πολύτιμο πόρο.

– Ατμοσφαιρική ρύπανση: Η ατμοσφαιρική ρύπανση αποτελεί μια από τις σοβαρότερες περιβαλλοντικές ανησυχίες και προκαλεί πολλούς πρόωρους θανάτους κάθε χρόνο. Το διοξείδιο του άνθρακα που προκύπτει από κάθε είδους καύση, οι εκπομπές μολύβδου λόγω της βιομηχανικής δραστηριότητας και της χρήσης οχημάτων παλαιού τύπου, η καύση ορυκτών καυσίμων για την παραγωγή ενέργειας, συνιστούν ενδεικτικές πηγές του έντονου και ιδιαίτερα επιβλαβούς προβλήματος της ατμοσφαιρικής ρύπανσης.

– Αύξηση υλοτομίας: Τα δάση υλοτομούνται με ανησυχητικούς ρυθμούς σε όλο τον κόσμο, προκαλώντας ιδιαίτερη ανησυχία για την προφανή μείωση ενός σημαντικού φυσικού πόρου κρίσιμου για την ομαλή λειτουργία του οικοσυστήματος.

– Θόρυβος: Η ηχορρύπανση προκαλεί διάφορα προβλήματα υγείας. Επίσης, βλάπτει την άγρια πανίδα και χλωρίδα. Ο θόρυβος, που προέρχεται από διάφορες πηγές, συμπεριλαμβανομένων των αυτοκινήτων, των τρένων και των μηχανημάτων που χρησιμοποιούνται σε εξωτερικούς χώρους, αν και δεν γίνεται συχνά αντιληπτός ως μείζον πρόβλημα του περιβάλλοντος επιβαρύνει ωστόσο σημαντικά το ήδη πολλαπλά ζημιωμένο φυσικό περιβάλλον.

– Έλλειψη οικολογικής συνείδησης και σπατάλη: Ελλείψει οικολογικής αγωγής και ανάλογης αίσθησης ευθύνης οι περισσότεροι πολίτες αδυνατούν να αντιληφθούν πόσο επιζήμια για το φυσικό περιβάλλον είναι η υπερκαταναλωτική διαβίωσή τους που βασίζεται στη δίχως λόγο σπατάλη προϊόντων (η παραγωγή των οποίων απαιτεί αφενός αξιοποίηση και άρα δαπάνη πρώτων υλών και αφετέρου επιβάρυνση του περιβάλλοντος μέσω της βιομηχανικής ρύπανσης).

Είναι, επομένως, σημαντικό να γίνει κατανοητό πως μόνο με την ορθολογική χρήση και κατανάλωση φυσικών πόρων επιτυγχάνεται η ενίσχυση της ανθεκτικότητας των οικοσυστημάτων μας, που παρέχουν τρόφιμα, πόσιμο νερό, πρώτες ύλες και πολλά άλλα οφέλη, η οποία με τη σειρά της συμβάλλει στην παραγωγικότητα και στην ποιότητα της ζωής μας, ενώ παράλληλα μειώνει το κόστος της δημόσιας υγείας.

Δράσεις για την αντιμετώπιση του οικολογικού προβλήματος

Βασικός στόχος είναι η βελτίωση της ποιότητας του περιβάλλοντος, η προστασία της ανθρώπινης υγείας, η συνετή και ορθολογική χρήση φυσικών πόρων και η προώθηση διεθνών μέτρων για την αντιμετώπιση παγκόσμιων ή περιφερειακών περιβαλλοντικών προβλημάτων.

Παλαιότερα, σε ό,τι αφορά το οικολογικό πρόβλημα, δινόταν έμφαση σε παραδοσιακά περιβαλλοντικά ζητήματα, όπως η προστασία των ειδών και η μείωση της ρύπανσης με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας του αέρα που αναπνέουμε και του νερού που πίνουμε. Σήμερα, ωστόσο, δίνεται έμφαση σε μια πιο συστηματική προσέγγιση που λαμβάνει υπόψη τη διασύνδεση μεταξύ των διαφόρων ζητημάτων και την παγκόσμια διάστασή τους. Αυτό σημαίνει μετάβαση από την αποκατάσταση στην πρόληψη της υποβάθμισης του περιβάλλοντος. Συνεπώς, κι άλλοι τομείς, όπως η γεωργία, η ενέργεια, οι μεταφορές, η αλιεία, η περιφερειακή ανάπτυξη και η έρευνα θα πρέπει να λαμβάνουν πλήρως υπόψη τις περιβαλλοντικές συνέπειες των δράσεών τους.

– Αξιοποίηση της αγοράς: Η αγορά είναι ένας αποτελεσματικός από την άποψη του κόστους τρόπος προστασίας και βελτίωσης του περιβάλλοντος και ελάφρυνσης της πίεσης που ασκείται στους σπάνιους πόρους. Οι φόροι και οι επιδοτήσεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως κίνητρα ή αντικίνητρα για να παρακινηθούν οι επιχειρήσεις και οι καταναλωτές να επιλέγουν πιο οικολογικές μεθόδους παραγωγής και πιο οικολογικά προϊόντα. Πολλά από αυτά τα μέσα υπάρχουν ήδη, όπως τα τέλη για την κοπή δένδρων ή τη διάθεση των αποβλήτων.

– Ενθάρρυνση της οικοκαινοτομίας: Η οικοκαινοτομία είναι κάθε μορφή καινοτομίας που στοχεύει ή καταλήγει σε σημαντική και σαφή πρόοδο προς την κατεύθυνση της βιώσιμης ανάπτυξης, μειώνοντας τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις, ενισχύοντας την ανθεκτικότητα στις περιβαλλοντικές πιέσεις και επιτυγχάνοντας μια πιο αποτελεσματική και υπεύθυνη χρήση των φυσικών πόρων.

Ας σημειωθεί, ωστόσο, πως ενώ οι τομείς περιβαλλοντικής τεχνολογίας αποτελούν ήδη σημαντικό τμήμα της οικονομίας, εντούτοις, -με εξαίρεση τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας- η οικοκαινοτομία έχει διεισδύσει στις αγορές με σχετικά αργούς ρυθμούς.

– Επιμονή στην εφαρμογή της σχετικής νομοθεσίας για την προστασία του περιβάλλοντος: Από τη δεκαετία του 1970, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει εγκρίνει περισσότερες από 200 νομοθετικές πράξεις για την προστασία του περιβάλλοντος. Η νομοθεσία όμως από μόνη της δεν έχει αξία αν δεν εφαρμόζεται και δεν επιβάλλεται με τον σωστό τρόπο. Συνεπώς, ο στόχος σήμερα είναι η αποτελεσματική εφαρμογή της νομοθεσίας που έχει εγκριθεί. Η μη εφαρμογή της νομοθεσίας έχει πολλές αρνητικές συνέπειες. Μπορεί να υπονομεύσει θεμελιώδεις περιβαλλοντικούς στόχους, να βλάψει τη δημόσια υγεία και να προκαλέσει την αβεβαιότητα του επιχειρηματικού κόσμου ως προς το ρυθμιστικό πλαίσιο, καθώς τα συμφωνηθέντα πρότυπα δεν εφαρμόζονται με τον ίδιο τρόπο σε όλη την Ένωση.

– Αύξηση της ευαισθητοποίησης: Ένα σημαντικό βήμα για την ενεργή προστασία του περιβάλλοντος και των φυσικών του πόρων είναι η ευαισθητοποίηση των πολιτών, ώστε μέσω των καταναλωτικών τους επιλογών και συνηθειών, να ενισχύσουν τις εταιρείες εκείνες που σέβονται το περιβάλλον και αντιστοίχως να απομακρυνθούν από τα προϊόντα εκείνα που το επιβαρύνουν.

Θα πρέπει να καταστεί κοινή συνείδηση πως πρέπει να βασίσουμε την ευημερία και το υγιές περιβάλλον μας σε μια καινοτόμο και κυκλική οικονομία, όπου δεν γίνονται σπατάλες και όπου διασφαλίζεται η βιώσιμη διαχείριση των φυσικών πόρων και η προστασία, αποτίμηση και αποκατάσταση της βιοποικιλότητας με τρόπους που ενισχύουν την ανθεκτικότητα της κοινωνίας μας.

– Ενεργοποίηση της Πολιτείας: Κρίσιμα ζητήματα, όπως είναι η διαχείριση και αξιοποίηση των απορριμμάτων μέσω της ανακύκλωσης, η προώθηση ανανεώσιμων μορφών ενέργειας, η υιοθέτηση τεχνολογιών που δεν επιβαρύνουν το περιβάλλον, η αναζήτηση διεθνούς συνεργασίας με απώτερο στόχο την έλλογη χρήση των φυσικών πόρων, αλλά και η συστηματική προφύλαξη του περιβάλλοντος από τις βιομηχανικές μονάδες που δεν λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα, συνιστούν μια σειρά ζητημάτων που απαιτούν τη μέριμνα της Πολιτείας.

Μπορούν, βέβαια, να γίνουν ακόμη περισσότερα για να καταστεί το περιβάλλον πιο ανθεκτικό σε μελλοντικούς κινδύνους. Μπορούν να αξιοποιηθούν σύγχρονες πηγές πληροφοριών και τεχνολογίες, νέες μέθοδοι λογιστικής για τους πόρους, εδραιωμένη νοοτροπία πρόνοιας και προληπτικής δράσης όσον αφορά την αποκατάσταση των ζημιών στην πηγή, όπως και η εφαρμογή της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει». Η διαχείριση του περιβάλλοντος μπορεί να γίνει πιο αποτελεσματική με την ενίσχυση της παρακολούθησης του περιβάλλοντος και την υποβολή επικαιροποιημένων στοιχείων για περιβαλλοντικούς ρύπους και απόβλητα, μέσω της χρησιμοποίησης των πλέον αξιόπιστων διαθέσιμων πληροφοριών και τεχνολογιών αιχμής.

Πηγή: http://latistor.blogspot.com/2015/04/blog-post_98.html#ixzz3ubGVNBOd

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  περιβάλλον  Με ετικέτα:   περιβάλλον 21 Δεκεμβρίου 2015 ΚΟΚΚΙΝΟΓΕΝΗ ΜΑΡΙΑ

Γιάννης Μακριδάκης (για το περιβάλλον και την ανάπτυξη)

Η ανάπτυξη δεν υπάρχει (Δεκέμβριος 2015)

Μήπως έτυχε να δείτε σημερινές φωτογραφίες από τον θάλαμο αερίων που ονομάζεται Πεκίνο;
Αιθαλομίχλη τόσο πυκνή που περιορίζει την ορατότητα σε μερικά μέτρα στους δρόμους της κινεζικής πρωτεύουσας.

Το 2011 ήταν η πρώτη χρονιά στην ιστορία της ανθρωπότητας, που η Κίνα απέκτησε πληθυσμό αστών καταναλωτών περισσότερο από τον πληθυσμό των παραγωγών-αγροτών. Το 2008 ήταν η πρώτη χρονιά που ο πληθυσμός των αστών καταναλωτών της γης ξεπέρασε τον πληθυσμό των παραγωγών- αγροτών, και άρχισε η οικονομική κρίση, τι σύμπτωση…

Πριν ένα χρόνο η Κίνα ψήφισε νόμους περαιτέρω ενθάρρυνσης της αστυφιλίας με σκοπό οι αστοί καταναλωτές κάτοικοί της να ανέλθουν στο 60% του συνολικού πληθυσμού της χώρας, για να τονωθεί η εσωτερική αγορά.

Εν τω μεταξύ η ερημοποίηση της γης, λόγω των εκτεταμένων και εντατικών μονοκαλλιεργειών για να εκτρέφονται, κι όχι να τρέφονται, οι καταναλωτές, και λόγω της χρήσης φυτοφαρμάκων, λιπασμάτων και άλλων απαράδεκτων γεωργικών μεθόδων, που μολύνουν το νερό και καθιστούν τη γη άγονη και νεκρή, έχει υπερβεί κάθε όριο συναγερμού αφού η έρημος έχει ήδη φτάσει μόλις 70 χιλιόμετρα βόρεια του Πεκίνου και τίποτε δεν μπορεί να ανακόψει την πορεία της προς την κατάκτησή του.
Αυτά φυσικά δεν συμβαίνουν μόνον στην Κίνα. Στον θεσσαλικό κάμπο π.χ. η μονοκαλλιέργεια, η χρήση χημικών έχουν φέρει το ίδιο ακριβώς αποτέλεσμα, τα πηγάδια έχουν κατέβει στα 340μ και αντλούν νερό θολό, όπως ακριβώς στις πρώην καλλιεργήσιμες εκτάσεις της Μογγολίας, νυν ερημοποιημένες και εγκαταλελειμμένες εντός μόνον 20 ετών.

Αυτή ακριβώς είναι η εικόνα, το αποτέλεσμα και οι γνωστές πλέον συνέπειες στην ζωή και στην υγεία μας, της διαβόητης ανάπτυξης, την οποίαν εδώ και χρόνια έχουμε ως ζητούμενο εμείς, η ανθρωπότητα των πλανεμένων και εντελώς εξηλιθιωμένων πια, δυστυχώς, καταναλωτών, των προσκολλημένων στην ανόητη λογική και την ευτελή ηθική του χρήματος.

Αυτήν ακριβώς την ανάπτυξη, ακόμη πιο επιθετική από πριν, πρεσβεύουν, επιθυμούν, σχεδιάζουν και εκτελούν οι θλιβεροί κρετίνοι με πτυχία, που έχουν πάρει στα σοβαρά τον εαυτό και τον ρόλο τους και προσπαθούν να μας σώσουν είτε ως λεγόμενοι κυβερνήτες είτε ως λεγόμενοι τεχνοκράτες.
Αν νιώσει σύντομα η ανθρωπότητα ότι η ανάπτυξη που φαντασιώνεται εδώ και πολλά χρόνια, πολύ απλά δεν υπάρχει, ίσως καταφέρει να αποφύγει την πλήρη αργή και επώδυνη κατανάλωση του εαυτού της και τον τελικό κανιβαλισμό.

Ίντα θα γίνομε Νικολή

Posted on December 5, 2015

Από την ώρα που είδα τις πρώτες στιγμές από το βίντεο του φίλου μου του Αντώνη (διότι ολόκληρο δεν θέλω να το δω), έχω πέσει σε βαθιά θλίψη, δεν έχω διάθεση για κουβέντες και κείμενα, νιώθω το τέλος της εποχής που μας προσπέρασε ήδη όλους εμάς τους λεγόμενους ρομαντικούς ή αντυαναπτυξιακούς, και κουνάω μονάχα το κεφάλι μου με απογοήτευση για την ιδιοτέλεια, την αχορταγιά αλλά κυρίως την ανοησία και την απρονοησία της ανθρωπότητας των πολιτισμένων, των εκπαιδευμένων, των προοδευμένων.

Είχα γράψει λοιπόν το Λαγού μαλλί, έναν αποχαιρετισμό στο Αιγαίο, στην παραδοσιακή ναυπηγική, στα σκαριά και στους ανθρώπους του, που έπεσαν θύματα της ισοπεδωτικής Ευρωπαϊκής Ένωσης, και του παγκόσμιου καταναλωτικού καπιταλισμού, που έχει Θεό το χρήμα και μπούσουλα το ευτελές αξιακό του σύστημα, έτσι δεν σέβεται τίποτε απολύτως, ιδίως τις πολιτισμικές και περιβαλλοντικές ιδιαιτερότητες, τη διαφορετικότητα δηλαδή του κάθε λαού και τόπου, τα θέλει όλα ισοπεδωμένα, απελπιστικά όμοια αντίγραφα, μια μονοκαλλιέργεια ηλιθίων και άψυχων καταναλωτών τον πλανήτη.

Ήταν το Λαγού μαλλί μια νουβέλα που γράφτηκε κατά τις πρώτες μόλις ημέρες της οικονομικής κρίσης, αφού έχει ως στιγμή έμπνευσης το πρωθυπουργικό διάγγελμα ένταξης της χώρας μας στο ΔΝΤ, το οποίον απηύθυνε ο ΓΑΠ από το Καστελόριζο, και ως πρόσωπο έμπνευσης τον καπτά Σίμο, τον ψαρά, που περνούσε με το πράσινο καϊκι του σε δεύτερο πλάνο μες στο λιμάνι του νησιού, πίσω από τον πρωθυπουργό της χώρας.

Τότε δεν είχαμε ακόμη καταλάβει τίποτε από όσα θα ακολουθούσαν και από όσα μας περίμεναν. Έχουν περάσει 5 και πλέον χρόνια έκτοτε, έχουν εφαρμοστεί στο σαρκίο, στο μυαλό και στην ψυχή μας τρία δεξιά και αριστερά μνημόνια και έχουμε όλοι νιώσει πλέον και καταλάβει καλά ότι το ζητούμενο ήταν να μας χτυπήσουν στην αξιοπρέπεια, να χάσουμε ό,τι είχε απομείνει από τον εαυτό μας, να απωλέσουμε δια παντός το Είναι μας ολάκερο. Ένα παραδοσιακό σκαρί είμαστε εμείς και η χώρα, η αξιοπρέπειά μας ως πρόσωπα, ως πολίτες, ως κοινωνία ένα παλιό σκαρί είναι, το οποίο ήρθε καταρχήν η ερπύστρια της “ανάπτυξης” να το θέσει σε κρίση ταυτότητας, να το κυριεύσει, να το εκσυγχρονίσει, να του πάρει εν τέλει την ψυχή, και ακολούθως, στα χρόνια της λεγόμενης οικονομικής κρίσης, όρμηξε πάνω του η μπουλντόζα της χυδαίας ευρωπαϊκής νομισματικής ένωσης και της Ε.Ε., για να το κατασπάσει σε χίλια κομμάτια και να το καταστήσει άχρηστο ρετάλι, να το βάλει στο χέρι μια για πάντα αντικαθιστώντας το με τα άψυχα ομοιώματα δικής της επιλογής.

Δεν πρόκειται ποτέ να ξεχάσω όσο ζω τον αδίστακτο καταστροφέα της χώρας Σημίτη: Γινόμαστε Ευρώπη, είπε ένα αυγουστιάτικο πρωί στη Σίφνο καθώς έβγαινε από το μπαρμπέρικο όπου συνήθιζε να κουρεύεται, γινόμαστε Ευρώπη, τα κουρεία θα γίνουν κομμωτήρια και τα καφενεία καφετέριες, έτσι είπε ο αχρείος και οι νεοέλληνες πλανεμένοι τότε από την “ανάπτυξη” ένιωσαν την πρόοδο και τον εκσυγχρονισμό να τους διαπερνά σαν ρίγος στη ραχοκοκαλιά αντί να σηκωθεί η τρίχα τους από την οργή για τον εκπορνευτή τους.

Έδεκείνα φέραν τούτα, έτσι λέει η ρήση η λαϊκή. Έτσι φτάσαμε εδώ. Κι εγώ θα πρεπε, αφού είχα γράψει το Λαγού μαλλί και μου είχε διδάξει τόσα και τόσα περί αξιοπρέπειας ο καπτά Σίμος το Σφαντό, να ‘χα σιωπήσει έκτοτε, να μην ξαναπω και ξαναγράψω τίποτε για το υπό κατάρρευση καθεστώς, μονάχα για τη μετακαταναλωτική εποχή της αρμονίας με το Χάος θα θελα να έγραφα και στο μέλλον να γράφω, έτσι νιώθω και έτσι ακριβώς καταλαβαίνω τώρα, ότι δεν έχω άλλο τίποτα να πω πια για τα παλιά, τουλάχιστον όσο διαρκεί η ιστορική στιγμή της εκποίησης και της καταστροφής.

Ίντα θα γίνομε Νικολή, φιρί φιρί το πάνε να μας ξεκάτσουνε από το γυαλό, μα δε θα τως κάμω το χατίρι, θα το κάψω στα τελευταία, δε θα μου δώκουνε δεκάρα μα θα το βγάλω εκεινά, να του βάλω φωτιά να το κάψω. Δε θέλω τίποτι, ούτε μου δώκατε όλη μου τη ζωή που είμαι ψαράς, πούστηδοι, ούτε θα μου δώκετε, άμα τελειώσω την αποστολή μου θα του βάλω πυρκαγιά εκεινά να το κάψω. Και ν’ αφήκω και την άδεια μέσα, κι όλα μαζί να πάνε στ’ ανάθεμα, αυτή είναι η τελευταία μου επιθυμία, να του βάλω φωτιά να το κάψω…

Σπουδαία τα λάχανα

Posted on October 16, 2015

Το φθινόπωρο, για την ακρίβεια ο Οκτώβριος αποτελεί την απόδειξη της πλάνης του σύγχρονου ανθρώπου. Ο οποίος εγκαταλείπει την ύπαιθρο χώρα, όπου βρισκόταν μέχρι πρόσφατα χάριν “διακοπών”, επανέρχεται στις πόλεις και απομακρύνεται ξανά από το οικοσύστημα, το οποίον όμως διέρχεται περίοδο μικρής άνοιξης, αλλιώτικης, ήρεμης και γαλήνιας, όχι οργιώδους, προσφέρει δε απλόχερα τα κάλλη του και τους καρπούς του και είναι όλα πολύ πιο όμορφα και πιο γλυκά από το καλοκαίρι.

Η θάλασσα υπέροχη, τα ψάρια της επανήλθαν και κάθε μεσημέρι το μπάνιο είναι σαν αίσθηση πρώτης και ταυτόχρονα τελευταίας φοράς στη δροσιά της. Το χωράφι ολοπράσινο από τις νυχτερινές δροσιές, γεμάτο ραδίκια, ρόκες, σέσκουλα, σπανάκια, παντζάρια, ραπάνια, μαϊντανά, σέλινα, άνηθα και μάραθα, σπαράγγια, τα λάχανα και τα μπρόκολα μεγαλώνουν κάθε πρωί εμφανώς, οι φασολιές και οι μπάμιες φίσκα στον καρπό, οι ντοματιές να σπάσουν, κάθε μέρα κοκκινίζουν μια ποδιά ντομάτες, μελιτζάνες, πιπεριές στο φόρτε τους και οι κουρμάδες οι ελιές αρχινούν να πέφτουν απ’ τα δέντρα και να τις τρώμε κατευθείαν απ’ τη γη.

Φεύγει λοιπόν ο σύγχρονος άνθρωπος καταναλωτής από τον πλούτο και από τη ζωή διότι οι διακοπές του τέλειωσαν, πάει ξανά στην πλάνη του, στο χρήμα και στην αγορά, μα το φθινόπωρο είναι εδώ, ολόγλυκο, νηφάλιο, προσφέρει τον ήρεμό του πλούτο και καλεί κοντά του κάθε ευαίσθητη ψυχή που νιώθει αυτά που χάνει.

Η πρόταση που έκανα πριν μερικές μέρες προς τον δήμο για ένα εργαστήρι πάνω στους άξονες της φυσικής καλλιέργειας, φυσικής ζωής και φυσικής διατροφής, προκάλεσε το ενδιαφέρον κάποιων ανθρώπων από το ΔΣ του Συνδέσμου Αρτοποιών του νησιού, οι οποίοι κατέχουν εδώ και δυο αιώνες ως σινάφι ένα κτήμα έκτασής 6 στρεμμάτων στο κέντρο της πόλης, εγκαταλελειμμένο από χρόνια, μια μικρή ζούγκλα με σπουδαίες όμως προδιαγραφές. Το είδα και μου άρεσε, έτσι όπως το φαντάστηκα να γίνεται στο άμεσο μέλλον. Εξέφρασαν λοιπόν την διάθεσή τους να μου το παραχωρήσουν με κάποιον τρόπο και για κάποιο χρόνο, ώστε, με αρωγό και τον δήμο, να προσπαθήσω να το φτιάξω σιγά σιγά ως πρότυπο κτήμα φυσικής καλλιέργειας, να οργανώσω εκεί τα βιωματικά εργαστήρια, να έρχονται σχολεία αλλά και δημότες ή ομάδες και σύλλογοι που θα υιοθετούν κάποια έκταση και θα προβαίνουν στις δικές τους μεθόδους και καλλιέργειες, να κάνουμε εισαγωγή στην φιλοσοφία της μη παραγωγής απορριμμάτων αλλά και στην διαχείριση όσων προς το παρόν “παράγουμε”, και γενικώς να προσπαθήσουμε να παράξουμε εκεί μέσα έναν διαφορετικό πολιτισμό από τον υφιστάμενο καταναλωτικό, με στόχο να αλλάξουμε κάποτε το οικονομικοκοινωνικοπολιτικό τοπίο και μοντέλο γύρω μας και να περάσουμε στην μετακαταναλωτική εποχή της ιστορίας μας ως ανθρωπότητα.

Σπουδαία τα λάχανα, θα πείτε. Τόσο σπουδαία, που φέρνουν γέλιο χλευαστικό στο στόμα αρκετών, για το ότι η ανθρωπότητα θα αλλάξει εποχή από ένα κτήμα του συνδέσμου αρτοποιών χίου, μες στο οποίο κάποιοι αλλόκοτοι θα συναχτούν και θα επαναστήσουν το αξιακό τους σύστημα ερχόμενοι σε επαφή και πάλι με τη γη, τους σπόρους και τους φυσικούς πόρους, με τον απόλυτο και μοναδικό δηλαδή πλούτο, του οποίου θα μετατραπούν αυτομάτως σε τιμητές και φύλακες.

Η απάντηση σε αυτό είναι τόσο απλή, όσο και το ότι ο πλούτος είναι η φύση.

Η ανθρωπότητα είναι σύνολο ανθρώπων, την εκπροσωπεί δηλαδή και την ορίζει ο καθένας μας όσο είναι στη ζωή αυτή,  μπορεί λοιπόν να προσθέσει ο καθένας από μας τις δράσεις του στο σύνολο των δράσεων και να τις αφήσει να πλανάρουν κι αυτές μέσα στο Χάος που βαστά σε ισορροπία τον Κόσμο, με την ελπίδα και την πίστη ότι κι άλλοι άνθρωποι, αλλού, κάνουν το ίδιο, ότι δρούμε ολοένα και περισσότεροι, ο καθένας στον τόπο του, προς την ίδια κατεύθυνση και έτσι προκαλούμε ήδη μια παγκόσμια αλλαγή, τη γέννηση της νέας εποχής τώρα που βλέπουμε πλέον όλοι καθαρά ότι πεθαίνει η προηγούμενη.

Δεν είναι ουτοπία, είναι απόλυτος ρεαλισμός. Έτσι ακριβώς λειτουργεί το οικο-σύστημα εδώ και χιλιάδες χρόνια. Με μικρές κινήσεις μικρών ταπεινών αμελητέων οργανισμών, που προκαλούν χαοτικά τα τρομερά ρίγη της γης, αλλάζει μορφή το σύμπαν.

Λίγα λόγια για τον συγγραφέα…

Ο Γιάννης Μακριδάκης γεννήθηκε το 1971 στη Χίο και σπούδασε μαθηματικά. Από το 1997, που ίδρυσε το Κέντρο Χιακών Μελετών με σκοπό την έρευνα, αρχειοθέτηση, μελέτη και διάδοση των τεκμηρίων της Χίου, οργάνωνε τα ερευνητικά και εκπαιδευτικά προγράμματα του Κέντρου, επιμελούνταν τις εκδόσεις του και διηύθυνε το τριμηνιαίο περιοδικό “Πελινναίο” έως το 2011.

Κατόπιν άφησε τις πόλεις και μετακόμισε για μόνιμη διαμονή στην Βολισσό της ΒΔ Χίου. Εκεί, στράφηκε προς την φυσική καλλιέργεια της γης και έγινε παρατηρητής της αργής αβίαστης φυσικής ανάπτυξης. Ίδρυσε το Απλεπιστήμιο Βολισσού, μέσα από το οποίο διοργανώνει σεμινάρια φυσικής καλλιέργειας, αλκαλικής διατροφής και πολιτικής στάσης ζωής με γνώμονα τον αντικαταναλωτισμό, την αποανάπτυξη και την πορεία της ανθρωπότητας προς την μετακαταναλωτική εποχή.

Πολιτικά και φιλοσοφικά του κείμενα έχουν δημοσιευτεί στον διεθνή τύπο, έντυπο και ηλεκτρονικό στα γαλλικά, ισπανικά, ολλανδικά, σουηδικά, γερμανικά, αγγλικά.

Έχει γράψει τα βιβλία:

“Συρματένιοι, ξεσυρματένιοι, όλοι. Χιώτες πρόσφυγες και στρατιώτες στη Μέση Ανατολή: Μαρτυρίες 1941 – 1946″ (εκδ. Κ.Χ.Μ., Πελινναίο 2006 και Εστία 2010)

“10.516 μέρες: Ιστορία της νεοελληνικής Χίου 1912 -1940″, ιστορικό αφήγημα (εκδ. Κ.Χ.Μ., Πελινναίο 2007)

“Aνάμισης ντενεκές”, μυθιστόρημα (Eστία 2008), το οποίο κυκλοφόρησε και στα τουρκικά με τίτλο Bir bucuk teneke (εκδόσεις Senocak 2009). Το 2015 ανέβηκε στο θέατρο σε σκηνοθεσία Μαρίας Αιγινίτου.

“Η δεξιά τσέπη του ράσου”, νουβέλα (Εστία 2009),

“Ήλιος με δόντια”, μυθιστόρημα (Εστία 2010), το οποίο ανέβηκε στο θέατρο (2012) σε σκηνοθεσία Βασίλη Βασιλάκη

“Λαγού μαλλί”, νουβέλα (Εστία 2010),

“Η άλωση της Κωσταντίας”, μυθιστόρημα (Εστία 2011), το οποίο ανέβηκε στο θέατρο (2012) σε σκηνοθεσία Χρήστου Βαλαβανίδη. Κυκλοφόρησε στα Γαλλικά με τίτλο La chute de Constantia (εκδόσεις S. Wespieser 2015)

“Το ζουμί του πετεινού”, νουβέλα (Εστία 2012).

“Του Θεού το μάτι”, νουβέλα (Εστία 2013)

“Αντί Στεφάνου”, νουβέλα (Εστία 2015)

Πηγή: όλο το υλικό αντλήθηκε από το ιστολόγιο του Γ. Μακριδάκη (http://yiannismakridakis.gr/)

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  περιβάλλον  Με ετικέτα:   περιβάλλον 21 Δεκεμβρίου 2015 ΚΟΚΚΙΝΟΓΕΝΗ ΜΑΡΙΑ

«Για τη χώρα μας το μέλλον ανήκει στον ήλιο και όχι στο κάρβουνο»

Επιστολή της Greenpeace στον πρωθυπουργό | EUROKINISSI

14.12.2015, efsyn.gr

Ανοικτή επιστολή προς τον πρωθυπουργό της χώρας, Αλέξη Τσίπρα, απευθύνει  το Ελληνικό Γραφείο της Greenpeace στην οποία επισημαίνει ότι η ιστορική Συμφωνία που επιτεύχθηκε στην παγκόσμια διάσκεψη για το Κλίμα στο Παρίσι αποτελεί ευκαιρία  για στροφή της Ελλάδας στην καθαρή ενέργεια.

Ακολουθεί η επιστολή:

«Αξιότιμε κ. πρωθυπουργέ,

Το περασμένο Σάββατο 196 χώρες του ΟΗΕ στο Παρίσι υπέγραψαν την ιστορική συμφωνία για το κλίμα, με την οποία θέτουν στόχο συγκράτησης της παγκόσμιας θερμοκρασίας αρκετά κάτω από τους επικίνδυνους 2°C, και, αν είναι δυνατόν, στον 1,5°C. Για πρώτη φορά στην ιστορία, όλες οι χώρες αποφάσισαν από κοινού τον μηδενισμό των επικίνδυνων εκπομπών των αερίων  του θερμοκηπίου (εκ των οποίων τα 2/3 περίπου προέρχονται από την καύση ορυκτών καυσίμων) κάποια στιγμή στο δεύτερο μισό του αιώνα.

Επί της ουσίας, τα παραπάνω σημαίνουν ότι για πρώτη φορά οι χώρες έδωσαν την έγκρισή τους για τερματισμό της χρήσης των ορυκτών καυσίμων περίπου μέχρι τα μέσα του αιώνα, όπως άλλωστε επιβεβαιώνει η σχετική επιστημονική έκθεση του ΟΗΕ ότι απαιτείται για επίτευξη του στόχου του 1,5°C.

Πλέον επισήμως τα ορυκτά καύσιμα βρίσκονται στη λάθος πλευρά της ιστορίας. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο την Τετάρτη 9 Δεκεμβρίου προβήκαμε σε ακτιβιστική δράση στον ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου, τον μεγαλύτερο και πιο ρυπογόνο λιγνιτικό σταθμό της χώρας.

Σε μία σύμπτωση με μεγάλη σημειολογική σημασία, την ίδια ημέρα ο υπουργός ενέργειας της χώρας δε βρισκόταν στο Παρίσι για τις διαπραγματεύσεις της Συμφωνίας, αλλά στη Βουλγαρία για την υπογραφή κατασκευής νέου αγωγού φυσικού αερίου.

Σας ζητάμε να πάρετε τις σχετικές πρωτοβουλίες και να αλλάξετε την κατεύθυνση της ενεργειακής πολιτικής της χώρας. Σας καλούμε να ευθυγραμμίσετε την ενεργειακή πολιτική της Ελλάδας με τη Συμφωνία στο Παρίσι για τερματισμό των ορυκτών καυσίμων ως το 2050 και να ανακοινώσετε:

• Την ακύρωση των προγραμματισμένων κατασκευών νέων λιγνιτικών και πετρελαϊκών μονάδων.
• Την οριστική στροφή της χώρας στην εκμετάλλευση του πραγματικού της πλούτου: των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και της εξοικονόμησης ενέργειας.

Κύριε Πρωθυπουργέ, να είστε σίγουρος ότι σε αυτήν την απόφαση θα βρείτε μπροστά σας τη λυσσαλέα αντίδραση από τα εγχώρια λόμπι των ορυκτών καυσίμων, που έχουν συνηθίσει να καθορίζουν σε σημαντικό βαθμό την ενεργειακή πολιτική της χώρας.

Εδώ όμως βρίσκεται το πρόβλημα. Αναλογιστείτε μόνο τα πεπραγμένα του τελευταίου χρόνου: Η Ελλάδα της οικονομικής ύφεσης εξακολουθεί να προωθεί επενδύσεις δισεκατομμυρίων ευρώ σε ξεπερασμένες τεχνολογικά μονάδες λιγνίτη, πετρελαίου και φυσικού αερίου και όχι στην ενεργειακή αναβάθμιση των σπιτιών μας και στην αποκεντρωμένη παραγωγή καθαρής ενέργειας. Αναγκάζει τους χιλιάδες μικρομεσαίους παραγωγούς ΑΠΕ να επιδοτήσουν την ενεργοβόρο και ρυπογόνο βαριά βιομηχανία (νόμος διακοψιμότητας) και όχι το αντίθετο. Η ΔΕΗ στο πλαίσιο της διαβούλευσης για την κλιματική πολιτική της χώρας αιτήθηκε εξαίρεση από το μοναδικό εργαλείο κλιματικής πολιτικής της Ευρώπης (αγορά δικαιωμάτων ρύπανσης), κάτι που το Υπουργείο Ενέργειας υποστήριξε.

Ωστόσο σήμερα η Συμφωνία στο Παρίσι σας παρέχει τη μοναδική ιστορική ευκαιρία να το αλλάξετε αυτό. Έχετε την ευκαιρία να γίνετε ο πρώτος πρωθυπουργός της Ελλάδας που θα ανακοινώσει το τέλος των ορυκτών καυσίμων και θα ανακατευθύνει τα διαθέσιμα κονδύλια της χώρας σε επενδύσεις πραγματικού εκσυγχρονισμού της οικονομίας σε νέες και καθαρές τεχνολογίες. Επενδύσεις που έχουν στο επίκεντρο τους πολίτες και τις πιο ευάλωτες κοινωνικές ομάδες και όχι τα συμφέροντα μίας ξεπερασμένης βιομηχανίας με ημερομηνία λήξης.

Σε αυτήν την απόφαση δεν θα είστε μόνος. Η συντριπτική πλειονότητα των Ελλήνων πολιτών ζητά φιλόδοξους στόχους για την ανάπτυξη των ΑΠΕ και της εξοικονόμησης στην Ελλάδα, ενώ δεκάδες χιλιάδες πολίτες σε ολόκληρη την Ελλάδα διεκδικούν τη στροφή της χώρας στην ηλιακή οικονομία που προστατεύει τα συμφέροντα των πιο ευάλωτων κοινωνικά ομάδων.

Σας υπενθυμίζουμε ότι αποδεδειγμένα η σημερινή οικονομική συγκυρία δεν αποτελεί εμπόδιο για τη λήψη φιλόδοξων κλιματικών πολιτικών. Αντιθέτως, η γρήγορη έξοδος της χώρας από την ύφεση και η προστασία ευάλωτων κοινωνικών ομάδων από την ενεργειακή φτώχεια επιβάλλουν την αλλαγή της ενεργειακής πολιτικής της χώρας.

Σας αναφέρουμε ενδεικτικά την απολύτως υλοποιήσιμη πρόταση της Greenpeace για την παροχή δωρεάν ηλιακής ενέργειας από τη ΔΕΗ σε 300.000 φτωχά νοικοκυριά, τα οποία θα μπορούν να εξοικονομήσουν χρήματα, να αποπληρώσουν τα χρέη τους προς την Επιχείρηση και να βγουν από την ενεργειακή ένδεια κερδίζοντας πίσω την αξιοπρέπειά τους. Ο λόγος που κάτι τέτοιο είναι εφικτό οφείλεται, εν πολλοίς, στο τεράστιο ηλιακό δυναμικό της χώρας, στο οποίο – πιστεύουμε θα συμφωνείτε μαζί μας – κάθε νοικοκυριό και επιχείρηση πρέπει να έχει πρόσβαση.

Κ. Πρωθυπουργέ, η Συμφωνία στο Παρίσι επικύρωσε με κάθε επισημότητα την αρχή του τέλους για τη βρώμικη ενέργεια. Για τη χώρα μας το μέλλον ανήκει στον ήλιο και όχι στο κάρβουνο.

Σας καλούμε να αποφασίσετε σε πια πλευρά της ιστορίας θα εντάξετε την Ελλάδα.

Νίκος Χαραλαμπίδης

Γενικός Διευθυντής Ελληνικού Γραφείου Greenpeace».

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  περιβάλλον ,Χωρίς κατηγορία  Με ετικέτα:   περιβάλλον 21 Δεκεμβρίου 2015 ΚΟΚΚΙΝΟΓΕΝΗ ΜΑΡΙΑ

Οι ρύποι προέρχονται κυρίως από το 10% του παγκόσμιου πληθυσμού

ΓΙΑΝΝΗΣ ΕΛΑΦΡΟΣ

Ενας κόσμος ανάποδα, έγραφε ο σπουδαίος Ουρουγουανός συγγραφέας Εντουάρντο Γκαλεάνο, και να που τα αποτελέσματα έρευνας της βρετανικής μη κυβερνητικής οργάνωσης Οxfam για το κοινωνικό υπόβαθρο της κλιματικής αλλαγής έρχονται να αποκαλύψουν έναν κόσμο ανάποδα. Και να γιατί: το φτωχότερο 50% του παγκόσμιου πληθυσμού (περίπου 3,5 δισ. άνθρωποι) είναι υπεύθυνο μόνο για το 10% των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου που οφείλονται στην ιδιωτική κατανάλωση. Αντίθετα, το πλουσιότερο 10% του παγκόσμιου πληθυσμού ευθύνεται περίπου για το 50% των εκπομπών αυτών!

«Η κλιματική αλλαγή και οι συνέπειές της είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με την οικονομική ανισότητα», τονίζει στην έκθεσή της η Oxfam, μια ανισότητα η οποία μετατρέπεται επίσης σε ενεργειακή και ανθρακική, δηλαδή σε άνισα επίπεδα εκπομπών, καθώς το υψηλότερο βιοτικό επίπεδο συνδέεται με περισσότερες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Η βρετανική ΜΚΟ μιλάει για «ακραία ανθρακική ανισότητα» και δεν έχει άδικο: Το πλουσιότερο 10% του παγκόσμιου πληθυσμού έχει κατά μέσο όρο 11 φορές μεγαλύτερο οικολογικό αποτύπωμα (η κατανάλωση ενεργειακών και άλλων φυσικών πόρων) από το φτωχότερο μισό του πληθυσμού και 60 φορές περισσότερο από το φτωχότερο 10%. Οσο για την κορυφή της πυραμίδας του πλούτου, το πλουσιότερο 1% καταναλώνει και εκπέμπει 30 φορές περισσότερο από όσους ανήκουν στο φτωχότερο μισό του παγκόσμιου πληθυσμού (ο μέσος όρος αυτού είναι 1,57 τόνοι CO2 τον χρόνο) και 175 φορές περισσότερο από τους φτωχούς, που βρίσκονται στον εισοδηματικό πυθμένα του 10%. Οι υπολογισμοί αναφέρονται στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου που οφείλονται στην ιδιωτική κατανάλωση και θεωρείται πως καλύπτουν το 64% των συνολικών εκπομπών (εξαιρούνται όσες οφείλονται στον δημόσιο τομέα, στις δημόσιες υποδομές κ.λπ.).

Η μεγάλη αντίφαση είναι πως το φτωχότερο τμήμα της ανθρωπότητας, το οποίο ευθύνεται πολύ λιγότερο για το φαινόμενο του θερμοκηπίου, είναι ακριβώς εκείνο που ζει σε χώρες που πλήττονται ιδιαίτερα από την απορρύθμιση του κλίματος και τα ακραία καιρικά φαινόμενα.

Η κοινωνική ανάλυση διευκολύνει να δούμε πως ακόμα και τώρα οι πλουσιότεροι της Κίνας, της Ινδίας, της Νότιας Αφρικής και της Βραζιλίας καταναλώνουν και άρα εκπέμπουν πολύ λιγότερο από τους πλούσιους των ΗΠΑ ή της Ε.Ε. Η εικόνα αυτή οφείλεται και στο γεγονός πως πολλά από τα προϊόντα που παράγονται στην Κίνα και σε άλλες αναπτυσσόμενες χώρες καταναλώνονται στις οικονομικά ανεπτυγμένες χώρες της Ευρώπης και της Βόρειας Αμερικής.

Η έκθεση της Oxfam σημειώνει πως ο μέσος όρος των εκπομπών του πλουσιότερου 10% των Κινέζων είναι ίσος με εκείνο του φτωχότερου 40% των Ευρωπαίων. Το οικολογικό αποτύπωμα του φτωχότερου 50% των κατοίκων της Ινδίας είναι 20 φορές μικρότερο από το αντίστοιχο του φτωχότερων 50% των πολιτών των ΗΠΑ. Τα 600 εκατομμύρια των φτωχότερων Κινέζων έχουν οικολογικό αποτύπωμα που φτάνει μόνο το ένα τρίτο εκείνου που έχουν 30 εκατομμύρια Αμερικανοί, οι οποίοι ανήκουν στο προνομιούχο 10% των ΗΠΑ. Αντίστοιχα, 600 εκατομμύρια φτωχοί Ινδοί εκπέμπουν μόλις το 50% των αερίων του πλουσιότερου 10% των Ιαπώνων. Η πλειονότητα των ατόμων που συγκαταλέγονται στο πλουσιότερο 10% διεθνώς μένει σε χώρες-μέλη του ΟΟΣΑ, το ένα τρίτο στις ΗΠΑ.

Και εντός των χωρών

Μεγάλες όμως είναι οι αποστάσεις και οι αντιθέσεις μέσα σε κάθε χώρα. Οι πιο μεγάλες ανισότητες καταγράφονται στη Νότια Αφρική και στη Βραζιλία, όπου το πλουσιότερο 10% εκπέμπει περισσότερο από το φτωχότερο 10%, δέκα φορές στη χώρα της Αφρικής και οκτώ φορές στη μεγάλη χώρα της Νότιας Αμερικής. Και εντός των ΗΠΑ όμως η απόσταση είναι μεγάλη μεταξύ των 50 τόνων CO2 ανά άτομο που ανήκει στο πλουσιότερο 10% και των 8,5 τόνων του φτωχότερου 40%. Στη Βρετανία το προνομιούχο 10% εκπέμπει 24,5 τόνους το έτος, ενώ το φτωχότερο 40% μόλις 5 τόνους.

Η έκθεση της Oxfam υπογραμμίζει ακόμα πως ο τομέας αξιοποίησης των ορυκτών καυσίμων (πετρέλαιο, φυσικό αέριο, άνθρακας) είναι εξαιρετικά προσοδοφόρος και πολύ ισχυρός οικονομικά και κατά συνέπεια και πολιτικά. Μεταξύ της προηγούμενης Διεθνούς Διάσκεψης για το Κλίμα στην Κοπεγχάγη (2009) και της φετινής στο Παρίσι, ο αριθμός των δισεκατομμυριούχων, που αναφέρονται στη λίστα Φορμπς και επενδύουν στα ορυκτά καύσιμα, αυξήθηκε από 54 το 2010 σε 88 το 2015. Η περιουσία τους σε αυτό το διάστημα έχει ανεβεί από άνω των 200 δισ. δολαρίων σε 300 δισ. δολάρια. Ακριβώς γι’ αυτό έχουν χρήματα για… λόμπινγκ. Ετσι, οι εταιρείες ορυκτών καυσίμων ξοδεύουν 44 εκατομμύρια ευρώ για λόμπινγκ στις Βρυξέλλες, περίπου 120.000 ευρώ την ημέρα! Αντίστοιχα, στις ΗΠΑ ξοδεύονται 157 εκατομμύρια δολάρια (430.000 την ημέρα) για αντίστοιχη προσπάθεια πολιτικού επηρεασμού.

http://www.kathimerini.gr/842004/article/epikairothta/perivallon/oi-rypoi-proerxontai-kyriws-apo-to-10-toy-pagkosmioy-plh8ysmoy

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  περιβάλλον  Με ετικέτα:   περιβάλλον 21 Δεκεμβρίου 2015 ΚΟΚΚΙΝΟΓΕΝΗ ΜΑΡΙΑ

Καλή αρχή…

Οι – έντεκα στον αριθμό, τυχαίο; – φιλόλογοι του σχολείου μας, 11ου ΓΕΛ Ηρακλείου, για να διευκολύνουμε τους μαθητές μας, να διευκολυνθούμε και οι ίδιοι, αποφασίσαμε να δοκιμαστούμε… διαδικτυακά. Με άλλα λόγια, να αναρτούμε υλικό βοηθητικό για τη διδασκαλία των γλωσσικών μαθημάτων, κείμενα κυρίως για την έκθεση, αλλά όχι μόνο, σημειώσεις δικές μας ή συναδέλφων, διευθύνσεις και ό,τι άλλο φανεί ενδιαφέρον και χρήσιμο.

1 σχόλιο Δημοσιευμένο στην κατηγορία  Χωρίς κατηγορία 8 Οκτωβρίου 2015 ΚΟΚΚΙΝΟΓΕΝΗ ΜΑΡΙΑ