Άρθρα κατηγορίας Γραμματική

Μια ωραία παρέα: επίθετο και ουσιαστικό!

 Πάντα γκρινιάζουμε ότι τα παιδιά δεν χρησιμοποιούν επίθετα στον γραπτό τους λόγο. Άλλωστε ούτε κι εγώ σαν παιδί χρησιμοποιούσα! Μήπως όμως δεν τους έχουμε δείξει τον τρόπο; 

 Γενικά, μου αρέσει να “σπάω” τα μαθήματα σε επιμέρους μικρά βήματα ώστε κάθε φορά τα παιδιά να βάζουν ένα ακόμα πετραδάκι σε αυτό που έχουν μάθει. Θεωρώ ότι είναι απόδοτικότερο από το να τα φορτώνω και να τα πιέζω με όσα περισσότερα γίνεται σε μία μέρα.

 Επίσης προσπαθώ ο στόχος και το τι θα διδαχτούν να είναι ξεκάθαρο κάθε φορά και να είναι ένα το αντικείμενο, ειδικά σε σημαντικές ενότητες. Παλιότερα δεν το έκανα. Τώρα πια νομίζω είναι πιο αποτελεσματικό, αν και περισσότερο χρονοβόρο. Ειδικά με την πίεση της ύλης. 
 Τελικά, δεν ξέρω αν είναι το καλύτερο. Έχω όμως την αίσθηση ότι είναι πιο αποτελεσματικό για τα παιδιά. 
 Άλλωστε η τελική επιλογή είναι δική μας!

 Με αυτά στο μυαλό, σκέφτηκα ότι είχε ήρθε η στιγμή να “παντρέψω” την κοινή χρήση των επιθέτων με τα ουσιαστικά στον λόγο, κάτι για το οποίο προσφερόταν η ενότητα “Που λες είδα…” στην οποία βρισκόμασταν. 

 Αφού είχε ήδη γίνει μια μικρή εισαγωγή για το τι είναι ουσιαστικά στο προηγούμενο μάθημα και αφού είχε γίνει και η γνωριμία με τα επίθετα (λίγο πρόωρα λόγω της μεταφοράς της επετειακής ενότητας ) προχώρησα σε αυτό το “πάντρεμα”. 

Ο στόχος ήταν: 

  • Τα παιδιά να συνειδητοποιήσουν τη σημασία της ακριβούς περιγραφής ενός αντικειμένου
  • Να κατανοήσουν τον ρόλο των επιθέτων στην ακριβή περιγραφή
  • Να χρησιμοποιήσουν τα επίθετα σε μικρές προτάσεις. 

 Στην υποενότητα 2 της ενότητας “Που λες είδα…” (β’ τεύχος, σελ. 8) ο Λουκάς και η Γαλήνη περιγράφουν μια περίεργη μηχανή που είδαν στη Χωχαρούπα. 
 Η περιγραφή του Λουκά είναι μια απλή περιγραφή όπου χρησιμοποιεί μόνο ουσιαστικά ενώ της Γαλήνης περισσότερο ακριβής λόγω της χρήσης επιθέτων. 
 Σκέφτηκα λοιπόν αντί να διαβάσουν τα παιδιά τα δύο κείμενα και να εντοπίσουν τη διαφορά να το κάνω λίγο πιο βιωματικά.

 Αρχικά τους είχα κολλήσει στο τετράδια δύο άδειους “καμβάδες” και τους είπα ότι θα έπρεπε να ζωγραφίσουν αυτό που θα τους διάβαζα από την περιγραφή του κάθε παιδιού. Στη συνέχεια έπρεπε να γράψουν από κάτω ποιες λέξεις τα βοήθησαν για ζωγραφίσουν το αντικείμενο.

 Ξεκίνησα με την περιγραφή του Λουκά και αμέσως άρχισαν να μου κάνουν ερωτήσεις για να τα βοηθήσω τι να ζωγραφίσουν και πού. Όμως η απάντηση ήταν ότι ούτε κι εγώ ξέρω περισσότερα αφού τους διαβάζω ότι λέει ο Λουκάς. 
 Έπειτα, έκανα το ίδιο και με την περιγραφή της Γαλήνης, όπου τα πράγματα ήταν πιο εύκολα. 
 Στο τέλος ζήτησα να μου πουν: 
– τι είναι αυτό που τα βοήθησε στην περιγραφή της Γαλήνης. Η απάντηση ήταν ότι τα λέει πιο καλά και πιο αναλυτικά, και 
– τι λέξεις χρησιμοποίησε ο Λουκάς και τι η Γαλήνη για να είναι πιο αναλυτική η περιγραφή της. Η απάντηση ήταν ότι ο Λουκάς χρησιμοποίησε μόνο πράγματα – ουσιαστικά, ενώ η Γαλήνη έβαλε και επίθετα μαζί με κάθε ουσιαστικό και το έκανε ξεχωριστό! 


 Στη συνέχεια επιστρέψαμε στο κείμενο του προοργανωτή με σκοπό να παρατηρήσουν καλύτερα το ρόλο των επιθέτων κάνοντας την άσκηση του τετραδίου εργασιών. 
 Αρχικά έπρεπε να διαβάσουν και να εντοπίσουν το σημείο όπου περιγράφεται το Χωχαρουπάκι. 
 Στη συνέχεια καλούνταν στο μικρό φύλλο εργασίας που τους έδωσα να το ζωγραφίσουν και να σημειώσουν ποιες λέξεις τα βοήθησαν να το απεικονίσουν.

 Αφού ολοκλήρωσαν το Χωχαρουπάκι, τους έδωσα ένα αντίστοιχο φύλλο εργασίας με ένα τερατάκι! Αυτή τη φορά θα έπρεπε να το ζωγραφίσουν όπως θέλουν και στη συνέχεια να σημειώσουν τις λέξεις που το περιγράφουν και το κάνουν ξεχωριστό. 
Τα φύλλα εργασίας τα κόλλησαν στο τετράδιό τους.

 Στη τελευταία δραστηριότητα ο σκοπός ήταν να χρησιμοποιήσουν επίθετα και ουσιαστικά για να φτιάξουν μικρές προτάσεις. 


 Τους είχα ήδη κολλήσει στο τετράδιο δύο μικρές εικόνες οι οποίες άνοιγαν σαν πορτάκι. Ένα μήλο κι ένα λιοντάρι. 
 Τα παιδιά έπρεπε να ζωγραφίζουν τις δύο εικόνες και στη συνέχεια μέσα στο πορτάκι να σκεφτούν 3 επίθετα που κάνουν το μήλο ή το ζώο τους ξεχωριστό. 
 Έβαλα το όριο 3 γιατί έτσι δεν είναι κάτι αόριστο. Το 3 είναι ένας στόχος που όλα τα παιδιά μπορούν να φτάσουν ώστε να νιώθουν ότι τα κατάφεραν. Παράλληλα θα ξέρουν πόσα επίθετα να γράψουν και δε θα “κολλήσουν” στην προσπάθεια να σκεφτούν όσα περισσότερα γίνεται.
 Στη συνέχεια έπρεπε να σχηματίσουν 3 μικρές προτάσεις που να περιγράφουν το μήλο τους και το λιοντάρι τους.

 Όσο για το σπίτι; Επειδή κάποια παιδιά δεν πρόλαβαν να ολοκληρώσουν τις προτάσεις για το λιοντάρι, τελείωσαν την άσκηση στο σπίτι.
 Μετά, από αυτό νομίζω ότι θα ήταν έτοιμα για να κάνουν μια περιγραφή ενός αντικειμένου…Στο επόμενο μάθημα!

Τα φύλλα εργασίας μπορείτε να τα βρείτε εδώ: 

Επίθετα: οι μαγικές λέξεις (Β’ τάξη)


 Τα επίθετα τα χρησιμοποιούμε καθημερινά και ομορφαίνουν τον λόγο μας. Είναι, όμως, το μεγάλο αγκάθι των παιδιών όταν έρχεται η στιγμή να τα αναγνωρίσουν στον λόγο. 

 Στην ενότητα 9 του βιβλίου της Γλώσσας της Β’ τάξης τα παιδιά έρχονται σε επαφή με τη χρήση και τον ρόλο των επιθέτων. Στην ουσία μέχρι τότε δεν έχει αναφερθεί ο όρος επίθετα και δεν τα γνωρίζουν. 

 Φέτος, η χριστουγεννιάτικη ενότητα 12 έγινε πριν από την 9 έτσι ώστε να ασχοληθούμε με τα επετειακά κείμενα και δραστηριότητες που περιείχε. Η ενότητα αυτή όμως επεξεργάζεται και την περιγραφή προσώπου όπου η χρήση επιθέτων είναι απαραίτητη. Έτσι αποφάσισα να κάνω μια μικρή “σφήνα” με ένα μάθημα αποκλειστικά για τα επίθετα.

Ο στόχος ήταν:

  • Να κατανοήσουν το ρόλο των επιθέτων.
  • Να μπορούν να αναγνωρίζουν τα επίθετα.
  • Να μπορούν να τα χρησιμοποιούν στον λόγο τους.
 Αφορμή ήταν το κείμενο “Η τελευταία επίσκεψη του Αϊ-Βασίλη” (ΒΜ2 σελ. 40). 

 Αρχικά τα παιδιά διάβασαν το κείμενο. Στη συνέχεια έκανα ερωτήσεις και τους ζήτησα να βρουν την απάντηση μέσα από το κείμενο.



– Πώς είναι τα ρούχα του;
– Πώς είναι το πρόσωπό του; 
– Τι έκφραση έχει;

 Τα παιδιά μου έδωσαν απαντήσεις χωρίς να αναφέρουν τα επίθετα. Δηλαδή: φοράει στολή και μπότες, έχει γένια. Αυτό με διευκόλυνε στη διαδικάσί κι έγραψα στον πίνακα ότι μου είπαν. 
 Μόλις τελείωσαν, τους είπα ότι δεν έχω καταλάβει καλά πώς είναι γιατί δεν τον βλέπω. Δηλαδή: 

– Πώς είναι η στολή του; 
– Πώς είναι οι μπότες του; 
– Πώς είναι τα γένια του; 

 Και συμπλήρωσα τις λέξεις που  μου είπαν (τα επίθετα) μπροστά στα ουσιαστικά! 
 Τότε ρώτησα τι δουλειά κάνουν αυτές οι λέξεις και αν μας είναι χρήσιμες. Βγήκε το συμπέρασμα ότι καταλαβαίνουμε πώς είναι κάτι, γιατί το κάνει ξεχωριστό. Δηλαδή: δεν είναι οποιεσδήποτε μπότες είναι γυαλιστερές μπότες, δεν είναι οποιαδήποτε στολή είναι κατακόκκινη στολή κτλ.

 Είχα ήδη μισο-ετοιμάσει μια αφίσα σε χαρτί του μέτρου την οποία έβαλα στον πίνακα. 
 Στην ουσία φαίνονταν τα περιγράμματα των αντικειμένων και τα υπόλοιπα ήταν με μολύβι.
 Ζήτησα από τα παιδιά να μου πουν τι ξεχωριστό έχει το κάθε τι. Έβαζα χρώμα αν χρειαζόταν σε κάθε εικόνα, μου έλεγαν τι το ξεχωριστό έχει και έγραφα το επίθετο. Στο τέλος συμπλήρωσα το συμπέρασμα πυ είχαμε πει. Δηλαδή ότι οι μαγικές αυτές λέξεις που κάνουν το καθετί ξεχωριστό λέγονται επίθετα.


 Στη συνέχεια ήρθε η ώρα να δουλέψουν μόνα τους. Είχα ήδη κολλήσει στα τετράδιά τους την πρώτη δραστηριότητα. Σε αυτήν έπρεπε να διαβάσουν την πρόταση. Μετά να χρωματίσουν και να κάνουν το αντικείμενο ξεχωριστό. Και τέλος να αντιγράψουν την πρόταση με το ξεχωριστό αντικείμενο.  

 Αν και θεώρησα ότι η άσκηση θα ήταν αρκετά εύκολη, γιατί ζωγραφίζοντας το αντικείμενο θα τους ήταν εύκολο να ξαναγράψουν την πρόταση μαζί με το επίθετο, τα παιδιά δυσκολεύτηκαν. Τώρα πια πιστεύω ότι αυτό έγινε γιατί στην ουσία είχε διπλό στόχο: και να βρουν το επίθετο και να γράψουν την πρόταση. Αν έκανα το ίδιο μάθημα τώρα, θα άφηνα αυτή την δραστηριότητα για το τέλος.
 Παρά τη δυσκολία,ολοκλήρωσαν όλα τα παιδιά τη δραστηριότητα αυτή και συνεχίσαμε. 

 Οι επόμενες είχαν μια χριστουγεννιάτικη νότα, αφού τότε ζούσαν ήδη στο ρυθμό των Χριστουγέννων. 

 Αρχικά, τους έδωσα ένα μπισκότο (έναν μπισκοτένιο όπως μου τον είπαν) και αρκετές λέξεις κάτω από αυτό.
 Τα παιδιά έπρεπε να το κόψουν και να το κολλήσουν στο τετράδιό τους. Στη συνέχεια έπρεπε να διαλέξουν ποιες από τις λέξεις που τους έδωσα μπορούν να το κάνουν ξεχωριστό, να τις κόψουν και να τις κολλήσουν γύρω του. Όποιος τελείωνε γρήγορα μπορούσε φυσικά να το χρωματίσει.

 Στην επόμενη δραστηριότητα τους έδωσα ένα έλατο και χρωματιστά χαρτιά όπου πάνω ήταν τυπωμένες χριστουγεννιάτικες μπάλες. 
 Τα παιδιά έπρεπε να κόψουν το δέντρο τους, να το κολλήσουν στο τετράδιό τους και στη συνέχεια να το στολίσουν με όσες μπάλες ήθελαν. Όμως η κάθε μπάλα θα έπρεπε να περιείχε και μια λέξη που έκανε το δέντρο τους ξεχωριστό. Ο κανόνας ήταν ότι δεν είχε σημασία πόσες μπάλες θα έβαζαν στο δέντρο τους αλλά καμία μπάλα δεν θα έπρεπε να είναι άδεια! 

  Το αποτέλεσμα ήταν εξαιρετικό και μερικά επίθετα που σκέφτηκαν πραγματικά εντυπωσιακά!

 Τελικά είναι ωραίο το μάθημα να γίνεται παιχνίδι και στο τέλος να ακούς: “Κυρία, σήμερα δεν κάναμε καθόλου μάθημα!” 

Το υλικό μπορείται να το βρείτε εδώ: 
G
M
T
Ανίχνευση γλώσσαΑγγλικάΑζερμπαϊτζανικάΑλβανικάΑραβικάΑρμενικάΑφρικάανςΒασκικάΒεγγαλικήΒιετναμεζικάΒιρμανικάΒοσνιακάΒουλγαρικάΓαλικιακάΓαλλικάΓερμανικάΓεωργιανάΓίντιςΓιορούμπαΓκουτζαρατικάΔανικάΕβραϊκάΕλληνικάΕσθονικάΕσπεράντοΖουλούΙαπωνικάΊγκμποΙνδονησιακάΙρλανδικάΙσλανδικάΙσπανικάΙταλικάΚαζακστανικάΚανάνταΚαταλανικάΚινέζικα (παραδ)Κινεζική (απλο)ΚορεατικάΚρεόλ ΑϊτήςΚροατικάΛάοΛατινικάΛετονικάΛευκορωσικάΛιθουανικάΜαλαγάσιΜαλαγιάλαμΜαλέιΜαλτεζικάΜαορίΜαραθικάΜογγολικάΝεπαλικάΝορβηγικάΟλλανδικάΟυαλικάΟυγγρικάΟυζμπεκικάΟυκρανικάΟυρντούΠαντζάμπιΠερσικάΠολωνικάΠορτογαλικάΡουμανικάΡωσικάΣεμπουάνοΣερβικάΣεσότοΣινχάλαΣλαβομακεδονικάΣλοβακικάΣλοβενικάΣομαλικάΣουαχίλιΣουηδικάΣούνταΤαζικιστανικάΤαϊλανδεζικάΤαμίλΤελούγκουΤζαβανεζικάΤούρκικαΤσεχικάΤσιτσέουαΦιλιπινεζικάΦινλανδικάΧάουσαΧίντιΧμερΧμονγκ
ΑγγλικάΑζερμπαϊτζανικάΑλβανικάΑραβικάΑρμενικάΑφρικάανςΒασκικάΒεγγαλικήΒιετναμεζικάΒιρμανικάΒοσνιακάΒουλγαρικάΓαλικιακάΓαλλικάΓερμανικάΓεωργιανάΓίντιςΓιορούμπαΓκουτζαρατικάΔανικάΕβραϊκάΕλληνικάΕσθονικάΕσπεράντοΖουλούΙαπωνικάΊγκμποΙνδονησιακάΙρλανδικάΙσλανδικάΙσπανικάΙταλικάΚαζακστανικάΚανάνταΚαταλανικάΚινέζικα (παραδ)Κινεζική (απλο)ΚορεατικάΚρεόλ ΑϊτήςΚροατικάΛάοΛατινικάΛετονικάΛευκορωσικάΛιθουανικάΜαλαγάσιΜαλαγιάλαμΜαλέιΜαλτεζικάΜαορίΜαραθικάΜογγολικάΝεπαλικάΝορβηγικάΟλλανδικάΟυαλικάΟυγγρικάΟυζμπεκικάΟυκρανικάΟυρντούΠαντζάμπιΠερσικάΠολωνικάΠορτογαλικάΡουμανικάΡωσικάΣεμπουάνοΣερβικάΣεσότοΣινχάλαΣλαβομακεδονικάΣλοβακικάΣλοβενικάΣομαλικάΣουαχίλιΣουηδικάΣούνταΤαζικιστανικάΤαϊλανδεζικάΤαμίλΤελούγκουΤζαβανεζικάΤούρκικαΤσεχικάΤσιτσέουαΦιλιπινεζικάΦινλανδικάΧάουσαΧίντιΧμερΧμονγκ
Η λειτουργία ομιλίας περιορίζεται σε 200 χαρακτήρες