Άρθρα κατηγορίας Γλώσσα

Διπλοχάρακο τετράδιο – ο “άγνωστος” βοηθός της καλής γραφής!

   Από τότε που ήμουν μαθήτρια θυμάμαι ότι τό μεγάλο μου πρόβλημα ήταν τα άσχημα γράμματά μου. Τα σχόλια ήταν συνεχώς τα ίδια “κάνε καλύτερα γράμματα”. Προσπαθούσα να τα συμμαζέψω, το σχόλιο ήταν “κάνε μεγαλύτερα γράμματα”, προσπαθούσα να τα μεγαλώσω το σχόλιο ήταν “κάνε μικρότερα γράμματα”…
 

  Τελικά, πόσο μεγάλα ήταν το σωστό και πόσο μικρά ήταν ικανοποιητικά; Κανένας δε μου εξήγησε, οπότε τα γράμματα απλά χειροτέρευαν…

 Σαν εκπαιδευτικοί χρησιμοποιούμε την αντιγραφή κυρίως ή και σαν μέσο βελτίωσης των γραμμάτων. 
 Όταν όμως επιλέγουμε την αντιγραφή με σκοπό να βελτιωθεί ο γραφικός χαρακτήρας των μαθητών μας θα πρέπει να υπάρχει κι ένας τρόπος να αξιολογήσουμε το αποτέλεσμα. Έτσι οι μαθητές θα ξέρουν τι πρέπει να κάνουν για να βελτιωθούν. 

  • Πώς μπορούμε να δείξουμε γιατί τα γράμματα δεν είναι σωστα (είναι πολύ μεγάλα ή πολύ μικρά) και πώς θα υποδείξουμε το σωστό μέγεθος; 
  • Αλλά και πώς θα μπορέσει ο μικρός μαθητής να συνηθίσει τη σωστή κίνηση στο χέρι του και να σταθεροποιηθεί;

  Η λύση σε αυτό νομίζω ότι είναι το διπλοχάρακο τετράδιο. Το τετράδιο αυτό έχει διπλή χάραξη στις γραμμές του, δηλαδή πέρα από τις κλασικές γραμμές έχει ανάμεσά τους και μια μικρή (βοηθητική). 


  •  Η κάτω γραμμή του τετραδίου εξασφαλίζει την ευθυγράμμιση στο κείμενο. Όπως σε όλα τα τετράδια, τα γράμματα πρέπει να “πατάνε” σε αυτή έτσι ώστε να είναι όλο το κείμενο γραμμένο σε ευθεία γραμμή.
  • Κάτω από αυτή τη γραμμή “κρέμονται” οι “ουρές” από τα γράμματα που έχουν “ουρές”.
  • Η μεσσαία γραμμή ορίζει το μέγεθος των πεζών γραμμάτων. Μέσα σε αυτή τη γραμμή γράφονται όλα τα μικρά “κοντά” γράμματα. 
  • Η επάνω γραμμή ορίζει το μέγεθος των κεφαλαίων γραμμάτων. Τα κεφαλαία και τα “ψηλά γράμματα ξεπερνούν τη μεσσαία γραμμή και φτάνουν μέχρι την επάνω, όπως συμβαίνει και στα κανονικά τετράδια.

  Εξασκούμενα τα παιδιά σε αυτό το τετράδιο από μικρή ηλικία σταθεροποιείται η κίνηση του χεριού στο συγκεκριμένο μέγεθος γραμμάτων με αποτέλεσμα να μπορεί να ορίζει τα γράμματά του σε οποιοδήποτε φύλλο χαρτιού.
  Χρησιμοποιώ το διπλοχάρακο τετράδιο όλα τα χρόνια τα οποία δουλεύω. Η πρακτική μου έχει δείξει ότι όσο πιο μικρή είναι η τάξη που το παιδί θα ξεκινήσει να χρησιμοποιεί το διπλοχάρακο τετράδιο για την αντιγραφή τόσο πιο καλά αποτελέσματα έχει. 
   Στην Α’ τάξη η κλασική αντιγραφή των γραμμάτων, των λέξεων ή των προτάσεων που ορίζονται κάθε φορά γίνεται πάντα σε μια σελίδα αυτού του τετραδίου. 
  Στις μεγαλύτερες τάξεις (Γ’ και Δ’) συνήθως βάζω να αντιγράφουν μια φορά τις λέξεις που διδάσκονται για ορθογραφία (οι οποίες μπορει να είναι από το λεξιλογίο του κειμένου, από οικογένειες λέξεων κτλ). Παράλληλα ζητάω να γράψουν σε αυτό το τετράδιο μερικές προτάσεις με τις λέξεις της αντιγράφης, έτσι ώστε να εξασκούνται στη σωστή γραφή αλλά όχι με το βαρετό τρόπο αντιγραφής ενός κειμένου.

  Εκτός όμως ότι βοηθάει τους μαθητές στη σωστή τοποθέτηση των γραμμάτων τους πάνω στη γραμμή και το σωστό μέγεθος, το τετράδιο αυτό βοηθάει κι εμένα να δείξω ποιο ήταν το λάθος όταν τα γράμματα δεν είναι σωστά και πώς θα πρέπει να τα τοποθετήσει την επόμενη φορά.

   Σίγουρα το να είναι κάποιος καλλιγράφος είναι και ένα είδος ταλέντου, όμως με τη σωστή εξάσκηση μπορεί και αυτός που δεν έχει το ταλέντο της καλλιγραφίας να εξασκηθεί και να αποκτήσει έναν ευανάγνωστο γραφικό χαρακτήρα. Δεν είναι σημαντικό αυτό;


Προγραφικές ασκήσεις – μια καλή αρχή για την Α’ τάξη;

 Προγραφικές είναι οι ασκήσεις οι οποίες πραγματοποιούνται με στόχο την βελτίωση των γραφοκινητικών δεξιοτήτων. Κρατώντας με τον σωστό τρόπο το μολύβι, το παιδί εξασκείται να σχηματίζει ομαλά τα βασικά σχήματα, αποκτάει αντίληψη των γραμμάτων και μαθαίνει να αναγνωρίζει φόρμες.
 Η παλιά σειρά βιβλίων του δημοτικού ξεκινούσε με προγραφικές ασκήσεις. Στα καινούρια βιβλία αυτές δεν υπάρχουν πια αφού θεωρούνται δεδομένες από το νηπιαγώγειο. 
  Η αλήθεια είναι ότι η υποχρεωτική φοίτηση στο νηπιαγωγείο, καθώς και το προνήπιο, έχει καταστήσει σίγουρο το γεγονός ότι τα παιδιά έρχονται προετοιμασμένα στην Α’ τάξη. 

Όμως η μικρή μου εμπειρία μου έχει δείξει ότι, παρόλο που οι νηπιαγωγοί κάνουν εξαιρετική δουλειά, πάντα θα υπάρχει κάποιο παιδάκι που δεν βρίσκεται αναπτυξιακά στο επίπεδο των υπολοίπων. Μου έχει τύχει επίσης η περίπτωση να έχω στην τάξη μου παιδί που δεν έχει παροκουλουθήσει ολοκληρωμένα το νηπιαγωγείο όπως και παιδί που δεν το είχε παρακολουθήσει καθόλου.

  Για το λόγο αυτό θεωρώ ότι οι προγραφικές ασκήσεις είναι απαραίτητες για τις πρώτες μέρες στην Α’ τάξη του δημοτικού σχολείου. Οι ασκήσεις αυτές βοηθούν τους μαθητές:
  • να προσαρμοστούν σταδιακά και ομαλά στο πρόγραμμα του δημοτικού
  • να κατακτήσουν πλήρως την κίνηση και τη χειρονομία της γραφής, αφού υπάρχει περισσότερος χρόνος να ασχοληθείς με αυτό ακριβώς. Δηλαδή να τους εντοπίσεις την ορθή φορά της κίνησης και το σωστό πιάσιμο του μολυβιού 
  • να ισορροπήσουν τις μυϊκές τους δυνάμεις και να χρησιμοποιούν με ευλυγισία κάθε άρθρωση του χεριού τους  

  
   Στο διαδίκτυο μπορεί να βρει κανείς έναν μεγάλο αριθμό προγραφικών ασκήσεων. Έχω ξεχωρίσει κάποιες αυτές στις οποίες το παιδί δε χρειάζεται να “πατάει” σε ήδη προσχεδιασμένες γραμμές και τις έχω χωρίσει σε πέντε μαθήματα, τα οποία είναι:

  1. Μπορώ να κάνω γραμμούλες.
  2. Μπορώ να κάνω μπαστουνάκια.
  3. Μπορώ να κάνω κύκλους και φεγγαράκια.
  4. Μπορώ να κάνω μυτούλες και σκεπούλες.
  5. Μπορώ να κάνω τραπεζάκια και Χ.

Το υλικό υπάρχει εδώ: Προγραφικές ασκήσεις

    πηγή: 1. http://emathima.gr/?cat=39
          2. “Εξοικείωση με τη γραφή” Β.Πολυμεροπούλου