Μπορώ να τα πιάσω! Είναι ουσιαστικά! (Β’ τάξη – κεφ. 9)

 Στη Β’ τάξη στο 9ο κεφάλαιο του βιβλίου της γλώσσας τα παιδιά έρχονται για πρώτη φορά σε επαφή με την κλίση των ουσιαστικών. 

 Αλλά τι είναι ουσιαστικά; 
 Δεν έχει αναφερθεί μέχρι αυτή τη στιγμή ο όρος αυτός. Μήπως ήρθε η στιγμή να μάθουν τι είναι το ουσιαστικό;

 Για το λόγο αυτό κι επειδή το κεφάλαιο αυτό επεξεργάζεται τα επίθετα και τη χρήση τους για την περιγραφή αντικειμένων σκέφτηκα να κάνω ένα μάθημα για το τι είναι ουσιαστικά.

 Ξεκινώντας με το κείμενο στη σελίδα 6 του 2ου τεύχους και μέσα από τις ερωτήσεις επεξεργασίας, στάθηκα στο τι συνάντησαν τα παιδιά στο ταξίδι τους στην Χωχαρούπα. Αφού έγραψα τις λέξεις που μου είπαν στον πίνακα, ρώτησα τι λέξεις είναι αυτές. 
Ρήματα δεν ήταν… Επίθετα δεν ήταν… Τι ήταν; Ήταν πράγματα όμως και φυτά και δέντρα, όπως μου ανέφεραν.
 – Όλα αυτά που μου λέτε μπορούμε να τα πιάσουμε; Ήταν η ερώτησή μου. Η απάντηση ήταν ναι. 

 Το συμπέρασμα ήταν πιο εύκολο τώρα. Υπάρχουν κάποιες λέξεις που μας δείχνουν πράγματα που μπορούμε να τα πιάσουμε αν θελήσουμε ή μπορούμε να τα δείξουμε ή να είμαστε μέσα σε αυτά όπως ένα σπίτι. 
 Αυτές οι λέξεις λέγονται ουσιαστικά. Είχε έρθει η στιγμή να κατηγοριοποιήσουμε τα ουσιαστικά που είχαμε βρει για να τα κατανοήσουν καλύτερα.

 Στον πίνακα έβαλα  την αφίσα που είχα σχεδιασμένη μόνο με μολύβι. Άρχισα να τους κάνω ερωτήσεις για να ομαδοποιήσουν τις λέξεις αυτές.
 Πρώτα τους κύκλωνα με ένα χρώμα τις λέξεις που άνηκαν στην ίδια κατηγορία, τα ρωτούσα τι μας δείχνουν αυτές οι λέξεις ή τι κοινό έχουν. Π.χ. είναι όλες άνθρωποι(πρόσωπα) άρα τα ουσιαστικά μας δείχνουν ένα πρόσωπο. Στη συνέχεια συμπλήρωνα την αφίσα.
 Παράλληλα τα παιδιά χρωμάτιζαν το αντίστοιχο πορτάκι του τετραδίου τους. 

 Μετά τους ζητούσα αν μου πουν παραδείγματα ουσιαστικών από την αντίστοιχη κατηγορία τα οποία έγραφα πάνω στην αφίσα. 

 Τέλος τα παιδιά έγραφαν στο τετράδιό τους μερικά δικά τους παραδείγματα. Τους ζήτησα να σκεφτούν πέντε.






 Με το ίδιο τρόπο εργάστηκα για όλες τις κατηγορίες των ουσιαστικών.


 Στο τέλος τους ζήτησα να γίνουν ντετέκτιβς ουσιαστικών! 
 Τους έδωσα ένα μικρό κειμενάκι στο οποίο έπρεπε να εντοπίσουν και να χρωματίσουν τα ουσιαστικά.
 Μόλις τελειώναν το κολλούσαν και στο τετράδιο.
 Μερικές φορές έχει σημασία το πώς θα αναφέρεις κάτι. Το ότι έπρεπε να γίνουν ντετέκτιβς ουσιαστικών, τους έβαζε σε έναν ρόλο ξεχωριστό και το κίνητρο για να προσέξουν και να τα εντοπίσουν ήταν μεγαλύτερο! 
 
 Το φύλλο εργασίας δεν προλάβαμε να το κάνουμε στην τάξη και γι’ αυτό δόθηκε σαν εργασία για το σπίτι.
 Νομίζω ότι ήταν έτοιμα να χρησιμοποιήσουν τα ουσιαστικά μαζί με τα επίθετα…στο επόμενο μάθημα!

Τα φύλλα εργασίας μπορείτε να τα βρείτε εδω: 
“Β’ τάξη – Που λες, είδα…”


Ο φίλος μας ο Μήτσος… ή πώς περιγράφουμε ένα πρόσωπο. (Β’ τάξη, κεφ. 12)

 Τα παιδιά γνώρισαν τα επίθετα, τις μαγικές λέξεις και ήρθε η στιγμή που έπρεπε να τα χρησιμοποιήσουν για να περιγράψουν ένα πρόσωπο. Γενικότερα η περιγραφή είναι κάτι καινούριο αφού δεν είχαν έρθει σε επαφή με αυτό το είδος γραπτού λόγου.  

 Έχοντας ήδη κάνει το κείμενο “Η τελευταία επίσκεψη του Αϊ-Βασίλη” διάβασαν το κείμενο και στη συνέχεια έπρεπε να εντοπίσουν στο κείμενο κάποια στοιχεία της περιγραφής του.
 Εντοπίζοντας τα στοιχεία αυτά συμπλήρωσαν τον πίνακα της σελίδας και μετά τα ρώτησα ποια από αυτά μπορούμε να τα δούμε βλέποντάς τον μόνο και ποια θα έπρεπε να τον γνωρίσουμε καλύτερα για να τα μάθουμε.

 Τότε ήρθε στην παρέα μας ο Μήτσος! Ο Μήτσος ήταν σχεδιασμένος με μολύβι σε χαρτί του μέτρου και θα ήταν ο καινούριος τους φίλος!
 Είπαμε ότι όταν τον γνωρίζουμε έχει κάποια χαρακτηριστικά ή φοράει κάποια ρούχα τα οποία τα βλέπουμε και δεν χρειάζεται να τον ρωτήσουμε για να τα μάθουμε. Άρχισαν λοιπόν να μου λένε τι έχει και στη συνέχεια τι φοράει ο Μήτσος και εγώ τα χρωμάτιζα και τα έγραφα στην αφίσα. Αυτή ήταν η εξωτερική εμφάνιση του Μήτσου.
 
 Όμως αυτός ήταν ο μισός Μήτσος γιατί ο άλλος μισός ήταν πράγματα τα οποία θα έπρεπε να μας τα πει ο ίδιος, να τον δούμε να τα κάνει ή να τον ακούσουμε να τα λέει. Για παράδειγμα ότι παίζει μπάσκετ θα πρέπει ή να μας το πει ή να τον δούμε να παίζει για να μάθουμε ότι του αρέσει το μπάσκετ. Αυτό ήταν το μέσα, η προσωπικότητά του.

  Στη συνέχεια έπρεπε να κάνουν το ίδιο για τον εαυτό τους. 
 Είχα ήδη κολλήσει στο τετράδιο τους ένα αγοράκι ή κοριτσάκι. Τα παιδιά έπρεπε να χρωματίσουν το ανθρωπάκι τους, τον εαυτό τους, και στη συνέχεια να σημειώσουν γύρω του τι έχει ή τι φοράει. Για να είναι ακριβής η περιγραφή των στοιχείων θα έπρεπε να κάνουν χρήση των επιθέτων.

  Μετά, έπρεπε να ανοίξουν το ανθρωπάκι τους και να γράψουν μερικά στοιχεία για τον εαυτό τους που δεν τα βλέπει κάποιος, αλλά θα πρέπει να τους τα πει ο ίδιος ή να τους γνωρίσει κάποιος καλύτερα για να τα μάθει.








 Τέλος, ήρθε η δύσκολη στιγμή που έπρεπε όλα αυτά να τα κάνουν ένα μικρό κειμενάκι όπου παρουσιάζουν τον εαυτό τους. Το σημαντικό ήταν ότι έπρεπε να γράψουν πρώτα τι έχουν, μετά τι φοράνε και στο τέλος τι τους αρέσει. Αφού ολοκλήρωσαν την περιγραφή έβαλαν κι έναν τίτλο στο κείμενό τους.
 Για πρώτη περιγραφή προσώπου νομίζω ότι τα αποτελέσματα ήταν ικανοποιητικά και το σημαντικότερο η διαδικασία ήταν ευχάριστη για τα παιδιά!

Το υλικό μπορείται να το βρείτε εδώ: 


G
M
T
Ανίχνευση γλώσσαΑγγλικάΑζερμπαϊτζανικάΑλβανικάΑραβικάΑρμενικάΑφρικάανςΒασκικάΒεγγαλικήΒιετναμεζικάΒιρμανικάΒοσνιακάΒουλγαρικάΓαλικιακάΓαλλικάΓερμανικάΓεωργιανάΓίντιςΓιορούμπαΓκουτζαρατικάΔανικάΕβραϊκάΕλληνικάΕσθονικάΕσπεράντοΖουλούΙαπωνικάΊγκμποΙνδονησιακάΙρλανδικάΙσλανδικάΙσπανικάΙταλικάΚαζακστανικάΚανάνταΚαταλανικάΚινέζικα (παραδ)Κινεζική (απλο)ΚορεατικάΚρεόλ ΑϊτήςΚροατικάΛάοΛατινικάΛετονικάΛευκορωσικάΛιθουανικάΜαλαγάσιΜαλαγιάλαμΜαλέιΜαλτεζικάΜαορίΜαραθικάΜογγολικάΝεπαλικάΝορβηγικάΟλλανδικάΟυαλικάΟυγγρικάΟυζμπεκικάΟυκρανικάΟυρντούΠαντζάμπιΠερσικάΠολωνικάΠορτογαλικάΡουμανικάΡωσικάΣεμπουάνοΣερβικάΣεσότοΣινχάλαΣλαβομακεδονικάΣλοβακικάΣλοβενικάΣομαλικάΣουαχίλιΣουηδικάΣούνταΤαζικιστανικάΤαϊλανδεζικάΤαμίλΤελούγκουΤζαβανεζικάΤούρκικαΤσεχικάΤσιτσέουαΦιλιπινεζικάΦινλανδικάΧάουσαΧίντιΧμερΧμονγκ
ΑγγλικάΑζερμπαϊτζανικάΑλβανικάΑραβικάΑρμενικάΑφρικάανςΒασκικάΒεγγαλικήΒιετναμεζικάΒιρμανικάΒοσνιακάΒουλγαρικάΓαλικιακάΓαλλικάΓερμανικάΓεωργιανάΓίντιςΓιορούμπαΓκουτζαρατικάΔανικάΕβραϊκάΕλληνικάΕσθονικάΕσπεράντοΖουλούΙαπωνικάΊγκμποΙνδονησιακάΙρλανδικάΙσλανδικάΙσπανικάΙταλικάΚαζακστανικάΚανάνταΚαταλανικάΚινέζικα (παραδ)Κινεζική (απλο)ΚορεατικάΚρεόλ ΑϊτήςΚροατικάΛάοΛατινικάΛετονικάΛευκορωσικάΛιθουανικάΜαλαγάσιΜαλαγιάλαμΜαλέιΜαλτεζικάΜαορίΜαραθικάΜογγολικάΝεπαλικάΝορβηγικάΟλλανδικάΟυαλικάΟυγγρικάΟυζμπεκικάΟυκρανικάΟυρντούΠαντζάμπιΠερσικάΠολωνικάΠορτογαλικάΡουμανικάΡωσικάΣεμπουάνοΣερβικάΣεσότοΣινχάλαΣλαβομακεδονικάΣλοβακικάΣλοβενικάΣομαλικάΣουαχίλιΣουηδικάΣούνταΤαζικιστανικάΤαϊλανδεζικάΤαμίλΤελούγκουΤζαβανεζικάΤούρκικαΤσεχικάΤσιτσέουαΦιλιπινεζικάΦινλανδικάΧάουσαΧίντιΧμερΧμονγκ
Η λειτουργία ομιλίας περιορίζεται σε 200 χαρακτήρες

Επίθετα: οι μαγικές λέξεις (Β’ τάξη)


 Τα επίθετα τα χρησιμοποιούμε καθημερινά και ομορφαίνουν τον λόγο μας. Είναι, όμως, το μεγάλο αγκάθι των παιδιών όταν έρχεται η στιγμή να τα αναγνωρίσουν στον λόγο. 

 Στην ενότητα 9 του βιβλίου της Γλώσσας της Β’ τάξης τα παιδιά έρχονται σε επαφή με τη χρήση και τον ρόλο των επιθέτων. Στην ουσία μέχρι τότε δεν έχει αναφερθεί ο όρος επίθετα και δεν τα γνωρίζουν. 

 Φέτος, η χριστουγεννιάτικη ενότητα 12 έγινε πριν από την 9 έτσι ώστε να ασχοληθούμε με τα επετειακά κείμενα και δραστηριότητες που περιείχε. Η ενότητα αυτή όμως επεξεργάζεται και την περιγραφή προσώπου όπου η χρήση επιθέτων είναι απαραίτητη. Έτσι αποφάσισα να κάνω μια μικρή “σφήνα” με ένα μάθημα αποκλειστικά για τα επίθετα.

Ο στόχος ήταν:

  • Να κατανοήσουν το ρόλο των επιθέτων.
  • Να μπορούν να αναγνωρίζουν τα επίθετα.
  • Να μπορούν να τα χρησιμοποιούν στον λόγο τους.
 Αφορμή ήταν το κείμενο “Η τελευταία επίσκεψη του Αϊ-Βασίλη” (ΒΜ2 σελ. 40). 

 Αρχικά τα παιδιά διάβασαν το κείμενο. Στη συνέχεια έκανα ερωτήσεις και τους ζήτησα να βρουν την απάντηση μέσα από το κείμενο.



– Πώς είναι τα ρούχα του;
– Πώς είναι το πρόσωπό του; 
– Τι έκφραση έχει;

 Τα παιδιά μου έδωσαν απαντήσεις χωρίς να αναφέρουν τα επίθετα. Δηλαδή: φοράει στολή και μπότες, έχει γένια. Αυτό με διευκόλυνε στη διαδικάσί κι έγραψα στον πίνακα ότι μου είπαν. 
 Μόλις τελείωσαν, τους είπα ότι δεν έχω καταλάβει καλά πώς είναι γιατί δεν τον βλέπω. Δηλαδή: 

– Πώς είναι η στολή του; 
– Πώς είναι οι μπότες του; 
– Πώς είναι τα γένια του; 

 Και συμπλήρωσα τις λέξεις που  μου είπαν (τα επίθετα) μπροστά στα ουσιαστικά! 
 Τότε ρώτησα τι δουλειά κάνουν αυτές οι λέξεις και αν μας είναι χρήσιμες. Βγήκε το συμπέρασμα ότι καταλαβαίνουμε πώς είναι κάτι, γιατί το κάνει ξεχωριστό. Δηλαδή: δεν είναι οποιεσδήποτε μπότες είναι γυαλιστερές μπότες, δεν είναι οποιαδήποτε στολή είναι κατακόκκινη στολή κτλ.

 Είχα ήδη μισο-ετοιμάσει μια αφίσα σε χαρτί του μέτρου την οποία έβαλα στον πίνακα. 
 Στην ουσία φαίνονταν τα περιγράμματα των αντικειμένων και τα υπόλοιπα ήταν με μολύβι.
 Ζήτησα από τα παιδιά να μου πουν τι ξεχωριστό έχει το κάθε τι. Έβαζα χρώμα αν χρειαζόταν σε κάθε εικόνα, μου έλεγαν τι το ξεχωριστό έχει και έγραφα το επίθετο. Στο τέλος συμπλήρωσα το συμπέρασμα πυ είχαμε πει. Δηλαδή ότι οι μαγικές αυτές λέξεις που κάνουν το καθετί ξεχωριστό λέγονται επίθετα.


 Στη συνέχεια ήρθε η ώρα να δουλέψουν μόνα τους. Είχα ήδη κολλήσει στα τετράδιά τους την πρώτη δραστηριότητα. Σε αυτήν έπρεπε να διαβάσουν την πρόταση. Μετά να χρωματίσουν και να κάνουν το αντικείμενο ξεχωριστό. Και τέλος να αντιγράψουν την πρόταση με το ξεχωριστό αντικείμενο.  

 Αν και θεώρησα ότι η άσκηση θα ήταν αρκετά εύκολη, γιατί ζωγραφίζοντας το αντικείμενο θα τους ήταν εύκολο να ξαναγράψουν την πρόταση μαζί με το επίθετο, τα παιδιά δυσκολεύτηκαν. Τώρα πια πιστεύω ότι αυτό έγινε γιατί στην ουσία είχε διπλό στόχο: και να βρουν το επίθετο και να γράψουν την πρόταση. Αν έκανα το ίδιο μάθημα τώρα, θα άφηνα αυτή την δραστηριότητα για το τέλος.
 Παρά τη δυσκολία,ολοκλήρωσαν όλα τα παιδιά τη δραστηριότητα αυτή και συνεχίσαμε. 

 Οι επόμενες είχαν μια χριστουγεννιάτικη νότα, αφού τότε ζούσαν ήδη στο ρυθμό των Χριστουγέννων. 

 Αρχικά, τους έδωσα ένα μπισκότο (έναν μπισκοτένιο όπως μου τον είπαν) και αρκετές λέξεις κάτω από αυτό.
 Τα παιδιά έπρεπε να το κόψουν και να το κολλήσουν στο τετράδιό τους. Στη συνέχεια έπρεπε να διαλέξουν ποιες από τις λέξεις που τους έδωσα μπορούν να το κάνουν ξεχωριστό, να τις κόψουν και να τις κολλήσουν γύρω του. Όποιος τελείωνε γρήγορα μπορούσε φυσικά να το χρωματίσει.

 Στην επόμενη δραστηριότητα τους έδωσα ένα έλατο και χρωματιστά χαρτιά όπου πάνω ήταν τυπωμένες χριστουγεννιάτικες μπάλες. 
 Τα παιδιά έπρεπε να κόψουν το δέντρο τους, να το κολλήσουν στο τετράδιό τους και στη συνέχεια να το στολίσουν με όσες μπάλες ήθελαν. Όμως η κάθε μπάλα θα έπρεπε να περιείχε και μια λέξη που έκανε το δέντρο τους ξεχωριστό. Ο κανόνας ήταν ότι δεν είχε σημασία πόσες μπάλες θα έβαζαν στο δέντρο τους αλλά καμία μπάλα δεν θα έπρεπε να είναι άδεια! 

  Το αποτέλεσμα ήταν εξαιρετικό και μερικά επίθετα που σκέφτηκαν πραγματικά εντυπωσιακά!

 Τελικά είναι ωραίο το μάθημα να γίνεται παιχνίδι και στο τέλος να ακούς: “Κυρία, σήμερα δεν κάναμε καθόλου μάθημα!” 

Το υλικό μπορείται να το βρείτε εδώ: 
G
M
T
Ανίχνευση γλώσσαΑγγλικάΑζερμπαϊτζανικάΑλβανικάΑραβικάΑρμενικάΑφρικάανςΒασκικάΒεγγαλικήΒιετναμεζικάΒιρμανικάΒοσνιακάΒουλγαρικάΓαλικιακάΓαλλικάΓερμανικάΓεωργιανάΓίντιςΓιορούμπαΓκουτζαρατικάΔανικάΕβραϊκάΕλληνικάΕσθονικάΕσπεράντοΖουλούΙαπωνικάΊγκμποΙνδονησιακάΙρλανδικάΙσλανδικάΙσπανικάΙταλικάΚαζακστανικάΚανάνταΚαταλανικάΚινέζικα (παραδ)Κινεζική (απλο)ΚορεατικάΚρεόλ ΑϊτήςΚροατικάΛάοΛατινικάΛετονικάΛευκορωσικάΛιθουανικάΜαλαγάσιΜαλαγιάλαμΜαλέιΜαλτεζικάΜαορίΜαραθικάΜογγολικάΝεπαλικάΝορβηγικάΟλλανδικάΟυαλικάΟυγγρικάΟυζμπεκικάΟυκρανικάΟυρντούΠαντζάμπιΠερσικάΠολωνικάΠορτογαλικάΡουμανικάΡωσικάΣεμπουάνοΣερβικάΣεσότοΣινχάλαΣλαβομακεδονικάΣλοβακικάΣλοβενικάΣομαλικάΣουαχίλιΣουηδικάΣούνταΤαζικιστανικάΤαϊλανδεζικάΤαμίλΤελούγκουΤζαβανεζικάΤούρκικαΤσεχικάΤσιτσέουαΦιλιπινεζικάΦινλανδικάΧάουσαΧίντιΧμερΧμονγκ
ΑγγλικάΑζερμπαϊτζανικάΑλβανικάΑραβικάΑρμενικάΑφρικάανςΒασκικάΒεγγαλικήΒιετναμεζικάΒιρμανικάΒοσνιακάΒουλγαρικάΓαλικιακάΓαλλικάΓερμανικάΓεωργιανάΓίντιςΓιορούμπαΓκουτζαρατικάΔανικάΕβραϊκάΕλληνικάΕσθονικάΕσπεράντοΖουλούΙαπωνικάΊγκμποΙνδονησιακάΙρλανδικάΙσλανδικάΙσπανικάΙταλικάΚαζακστανικάΚανάνταΚαταλανικάΚινέζικα (παραδ)Κινεζική (απλο)ΚορεατικάΚρεόλ ΑϊτήςΚροατικάΛάοΛατινικάΛετονικάΛευκορωσικάΛιθουανικάΜαλαγάσιΜαλαγιάλαμΜαλέιΜαλτεζικάΜαορίΜαραθικάΜογγολικάΝεπαλικάΝορβηγικάΟλλανδικάΟυαλικάΟυγγρικάΟυζμπεκικάΟυκρανικάΟυρντούΠαντζάμπιΠερσικάΠολωνικάΠορτογαλικάΡουμανικάΡωσικάΣεμπουάνοΣερβικάΣεσότοΣινχάλαΣλαβομακεδονικάΣλοβακικάΣλοβενικάΣομαλικάΣουαχίλιΣουηδικάΣούνταΤαζικιστανικάΤαϊλανδεζικάΤαμίλΤελούγκουΤζαβανεζικάΤούρκικαΤσεχικάΤσιτσέουαΦιλιπινεζικάΦινλανδικάΧάουσαΧίντιΧμερΧμονγκ
Η λειτουργία ομιλίας περιορίζεται σε 200 χαρακτήρες

“Έχεις μήνυμα!” – Τα μηνύματα ως μορφή γραπτού ή προφορικού λόγου (Γλώσσα Β’ τάξη-ενότητα 6)

  “Έχεις μήνυμα!” 
Πόσο συνηθισμένη έκφραση; 

 Μηνύματα…στο ψυγείο, στο ταμπλό, στο τραπέζι, στο κινητό, στον υπολογιστή ή στον τηλεφωνητή. 
 Μηνύματα…γραπτά, ηλεκτρονικά ή προφορικά, τα  μηνύματα κατακλύζουν τη ζωή μας και αποτελούν μορφή γραπτού ή προφορικού λόγου. Τα παιδιά μαθαίνουν πώς να διαβάζουν, να κατανοούν και να γράφουν μηνύματα από την Β’ τάξη του δημοτικού.

  Στην ενότητα 6 του βιβλίου της γλώσσας τα παιδιά έρχονται σε επαφή με τα μηνύματα γραπτά ή προφορικά. Στόχος λοιπόν είναι:
  • να καταλάβουν γιατί στέλνουμε ένα μήνυμα
  • να εξοικειωθούν με τη μορφή τους
  • να μπορούν να γράψουν ή να αφήσουν ένα μήνυμα (προφορικό ή γραπτό)

  Τη μέρα που μπήκαμε στην ενότητα 6 και με αφορμή τον προοργανωτή της ενότητας τα παιδιά βρήκαν στην τάξη χαρτάκια post-it κολλημένα στην βιβλιοθήκη. Όλα τα χαρτάκια περιείχαν το ίδιο μήνυμα από εμένα σε κάθε παιδί ξεχωριστά. Τα τοποθέτησα το πρωί πριν αρχίσουν να έρχονται τα παιδιά στο σχολείο και διάλεξα τη βιβλιοθήκη γιατί είχα αρκετό χώρο, ξεχώριζαν και τα παιδιά θα μπορούσαν να τα φτάσουν μόνα τους.
 Φυσικά, τα εντόπισαν αμέσως και τους ενεργοποίησε το ενδιαφέρον οπότε τα άφησα να τα περιεργαστούν καθώς ετοιμάζονταν για το μάθημα. 
 Γρήγορα αντιλήφθηκαν ότι γράφουν ονόματα πάνω. Σε κάποια έπεσε απευθείας το μάτι στο δικό τους όνομα οπότε άκουσα: “Γράφει το όνομά μου! Για μένα είναι;” οπότε τους είπα ότι αν νομίζουν πως είναι για τα ίδια μπορούν να το πάρουν.

 Όταν ηρέμησε ο ενθουσιασμός, είχαν βρει τα μηνύματά τους και κάθισαν στις θέσεις τους, έκανα κάποιες ερωτήσεις.

 Όπως: 

– Πώς κατάλαβαν ότι είναι το δικό τους;
– Ποιος τους γράφει το μήνυμα αυτό; Πώς το κατάλαβαν;
– Γιατί να το άφησε σε εκείνο το σημείο;
– Για ποιο λόγο άφησε ένα μήνυμα;

 Αφού απάντησαν τις ερωτήσεις αυτές, κόλλησα στον πίνακα το ίδιο μήνυμα εκτυπωμένο σε χαρτί Α4. 
 Κάνοντας τις ίδιες ερωτήσεις, εντοπίζαμε τα στοιχεία του μηνύματος και τα σημείωνα επάνω με χρωματιστό μαρκαδόρο. 
 Το ίδιο έκαναν τα παιδιά στο τετράδιό τους. Αφού κόλλησαν το μήνυμα που είχαν πάρει, σημείωσαν με χρωματιστό μολύβι τα στοιχεία του μηνύματος. 

Έτσι έβγαλαν το συμπέρασμα ότι: 
– πρώτα γράφουμε το όνομα αυτού στον οποίου στέλνουμε το μήνυμα (σαν να θέλαμε να τον φωνάξουμε να μας ακούσει), 
– μετά βάζουμε κόμμα, 
– το μήνυμα είναι μικρό και δεν γράφουμε πολλά, 
– και στο τέλος γράφουμε το όνομά μας. 

Επίσης τα ρώτησα με ποιον τρόπο στέλνουμε ένα μήνυμα και αν χρειάζεται να πάμε στο ταχυδρομείο.


 Στη συνέχεια προχωρήσαμε στα μηνύματα του προοργανωτή της ενότητας (ΒΜ σελ 51). Τα επεξεργαστήκαμε ένα ένα και έτσι βρήκαν και άλλες περιπτώσεις μηνυμάτων. Όπως: 

  1. Μια υπενθύμιση στον εαυτό μας για να μην ξεχάσουμε κάτι που πρέπει να κάνουμε (η πρώτη εικόνα) και σκέφτηκαν τι δεν χρειάζεται να γράψουμε σε αυτή την περίπτωση. 
  2. Στην δεύτερη εικόνα εντόπισαν ότι δεν έγραφε για ποιον είναι το μήνυμα και προβληματίστηκαν γιατί να μην το έβαλε, πώς θα καταλάβει για ποιον είναι το μήνυμα και σε ποιες περιπτώσεις μπορούμε να μην αποκαλέσουμε το όνομα του παραλήπτη πχ αν το αφήσουμε σε σημείο που μόνο αυτός μπορεί να το δει. 
  3. Στην τρίτη εικόνα σκέφτηκαν γιατί ο Λουκάς να έγραψε το μήνυμα αυτό στη μαμά του. 
  4. Τέλος στην τέταρτη εικόνα τα ρώτησα τι μήνυμα είναι αυτό. Κατάλαβαν ότι είναι στον τηλεφωνητή και τους εξήγησα ότι λέγεται προφορικό μήνυμα. Μετά εντόπισαν τι κοινό έχει το μήνυμα αυτό με τα γραπτά και σκέφτηκαν ότι κι εδώ ο Αρμπέν αποκάλεσε το όνομα του φίλου του, είπε το δικό του και ότι το μήνυμά του ήταν σύντομο.
 Στη συνέχεια έκαναν εξάσκηση. Τους έδωσα δύο μηνύματα όπου έλειπαν κάποια στοιχεία και ένα σημείωμα με το τι έλεγε το μήνυμα. Αφού διάβασαν τι έλεγε το μήνυμα έπρεπε να συμπληρώσουν τα στοιχεία και να κολλήσουν το μήνυμα στο τετράδιο. 



 Τέλος του έδωσα να πάρουν χαρτάκια post-it και ζήτησα να μου απαντήσουν στο αρχικό μήνυμα που τους είχα αφήσει στην τάξη και να το κολλήσουν στο τετράδιο κάτω από το δικό μου. 
 Έτσι τελείωσε η 1η μέρα επεξεργασίας των μηνυμάτων.




2ο δίωρο

 Την επόμενη μέρα ήταν η μέρα όπου τα παιδιά εξασκήθηκαν στην σύνταξη μηνυμάτων με αφορμή την υποενότητα 1 του βιβλίου (ΒΜ σελ 52-53)
 Αρχικά, όμως ασχοληθήκαμε με τις σκέψεις των ηρώων σχετικά με το ταξίδι στη Χωχαρούπα και τα παιδιά σκέφτηκαν και πρότειναν τι χρειαζόμαστε να ξέρουμε όταν ετοιμαζόμαστε για ένα ταξίδι. 
 Στη συνέχεια διάβασαν τις σκέψεις της Γαλήνης, αλλά ο τηλεφωνικός κατάλογος είναι ένα αντικείμενο άγνωστο για τα παιδιά στις μέρες μας και δεν ήξεραν τι είναι. Τους εξήγησα τι είναι και ποια η χρησιμότητά του. Ήταν λάθος δικό μου που ξέχασα να φέρω  έναν τηλεφωνικό κατάλογο να τον δουν από κοντά.
 Η αναζήτηση της Γαλήνης στον τηλεφωνικό κατάλογο έδωσε στα παιδιά μια ιδέα του τρόπου που είναι τοποθετημένα τα ονόματα εκεί (αργότερα η χρήση του λεξικού θα βοηθήσει καλύτερα).

 Παράλληλα, μας άφησε χρόνο ώστε να σηκωθούν τα παιδιά και να αναζητήσουν στους χάρτες (Ελλάδας, Ευρώπης και Παγκόσμιο) τις χώρες που ανέφερε και να βάλουν σημάδια. Η βοήθεια από εμένα ήταν σχετική με το αν είναι κοντά στην Ελλάδα ή πολύ μακριά ή αν είναι κοντά σε κάποια άλλη χωρά που έχουν ήδη εντοπίσει. 

 Η αναζήτηση αυτή τα προβλημάτισε γιατί στον έναν χάρτη η ίδια χώρα φαίνεται μικρή και στον άλλον μεγάλη. Κι έτσι έβγαλαν το συμπέρασμα ότι στον ένα είναι με πιο πολύ ζουμ για να την δούμε πιο καλά! 
 Στη συνέχεια διαβάσαμε τα λόγια της Γαλήνης. Τα παιδιά κατάλαβαν ότι της απάντησε ο τηλεφωνητής και άφησε ένα προφορικό μήνυμα. Το μήνυμα της Γαλήνης υπενθύμισε στα παιδιά τα στοιχεία ενός μηνύματος και τότε ήρθε η στιγμή να αφήσουν τα ίδια προφορικά μηνύματα! 
  Μια συσκευή τηλεφώνου εμφανίστηκε στην τάξη και ζήτησα ποιος θέλει να καλέσει! Οι “τολμηροί” ήταν 2-3. 
 Ο πρώτος, λοιπόν, πήρε τη συσκευή και του έδωσα οδηγίες ποιον θα καλέσει και για ποιον λόγο. 
 Σήκωσε το ακουστικό και υποκρίθηκε ότι σχημάτισε τον αριθμό. 
 Όμως του απάντησε ο τηλεφωνητής (η φωνή η δική μου) που τον ενημέρωσε ότι αυτός που καλεί απουσιάζει και ότι μπορούσε να αφήσει μήνυμα. Έτσι άφησε μήνυμα στον τηλεφωνητή σύμφωνα με τις οδηγίες που αρχικά είχαν δοθεί. Η διαδικασία ενθουσίασε τα παιδιά κι έτσι το τηλέφωνο πέρασε από όλους και όλοι άφησαν ένα προφορικό μήνυμα σύμφωνα με τις οδηγίες που τους έδινα κάθε φορά.

 Στη συνέχεια ήρθε η ώρα να συντάξουν γραπτά μηνύματα και η ασκήσεις 2 και 3 στη σελίδα 31 και 32 του τετραδίου εργασιών ήταν ιδανικές! Τα παιδιά δούλεψαν μόνα τους και ετοίμασαν τα μηνύματα που τους ζητούσαν οι ασκήσεις.


Τα μηνύματα σαν πραγματική κατάσταση:
 Όμως επειδή στις μέρες μας τα μηνύματα δεν είναι μόνο στον τηλεφωνητή ή σε χαρτάκια…αλλά στο κινητό, στον υπολογιστή, στο τάμπλετ κι επειδή δεν μπορούμε να έχουμε τέτοια ευκαιρία στην τάξη…βρήκαμε άλλη λύση: 

Στο ταμπλό φτιάξαμε το “τάξη-book”! Εκεί υπάρχουν θέσεις όπου ο καθένας μπορεί να αφήσει ένα μήνυμα σε όλη την τάξη. Κάτι που του άρεσε, που σκέφτηκε, μια ευχή, οτιδήποτε θέλει να το μοιραστεί! 
 Στην ουσία πρόκειται για πλαίσια χαρτιού πλαστικοποιημένα στα οποία μπορούν να γράψουν με μαρκαδόρο που σβήνει. Ο κανόνας είναι ότι δεν σβήνουμε το μήνυμα κάποιου άλλου αλλά το παλιό το δικό μας. 

 Κι επειδή κάποιος μπορεί να θέλει να αφήσει ένα προσωπικό μήνυμα, δίπλα στη μολυβοθήκη με τον μαρκαδόρο στήθηκε ένα κουτάκι με χρωματιστά χαρτάκια και μολύβι όπου κάποιος μπορεί να αφήσει ένα προσωπικό μήνυμα και να το καρφιτσώσει στο ταμπλό. 
 Όμως για να καταλάβει κάποιος αν είναι για τον ίδιο το μήνυμα και ποιος του το στέλνει πρέπει να ακολουθούμε τους κανόνες των μηνυμάτων! 
 Επίσης, ανέφερα ότι δεν πρέπει να ξεχνάμε το “scripta manent” και τους εξήγησα τι σημαίνει!


  Αυτό ήταν! Η τάξη μας γέμισε μηνύματα σε χρωματιστά χαρτάκια!!!

Το υλικό που χρησιμοποίησα μπορεί να το βρει κανείς εδώ: 







 

Συλλογική δημιουργία παραμυθιού…ή τα πρώτα βήματα για μικρούς παραμυθάδες! (Γλώσσα Β’ τάξη – κεφ. 7)

 Όλοι έχουμε στο μυαλό μας την γραπτή έκφραση με τον όρο έκθεση. Κι όλοι έχουμε περάσει από το θρυλικό πλέον “σκέφτομαι και γράφω” των παλιών σχολικών βιβλίων. 
Έτσι όταν ακούμε “έκθεση” μας έρχεται στο μυαλό η γραφική εικόνα μιας δασκάλας να λέει “σήμερα θα κάνουμε έκθεση, βγάλτε το τετράδιό σας”, να γράφει έναν τίτλο στον πίνακα, να κάθεται στην έδρα και όλα τα παιδιά ως δια μαγείας να γράφουν εύκολα και αβίαστα ένα κείμενο!
Τι καλά θα ήταν να γινόταν έτσι και όλοι να μαθαίναμε με αυτόν τον τρόπο να γράφουμε κείμενα!
 Όμως η πραγματικότητα απέχει πολύ και τέτοιες εικόνες βγαλμένες από κάποια ταινία, οδηγούν μόνο όσους έχουν την σπίθα της συγγραφής να γράφουν ένα κείμενο και τους υπόλοιπους να βασανίζονται να γράψουν 2-3 προτάσεις στην καλύτερη περίπτωση.
 Όπως έχω αναφέρει σε παλιότερη ανάρτηση (Δουλεύοντας τον γραπτό λόγο με την Μάθηση Μέσω Σχεδιασμού – η πρώτη επαφή!)η γραπτή έκφραση είναι χάρισμα και διδασκαλία. Δηλαδή για όσους δεν έχουν το χάρισμα να μπορούν να εκφράζονται γραπτώς μπορούν να αναπτύξουν την ικανότητα αυτή μέσα από τη διδασκαλία.
 Οπότε για να φτάσουμε στο στάδιο που τα παιδιά γράφουν αβίαστα, θα πρέπει να έχουν προηγηθεί ώρες διδασκαλίας και ίσως ούτε και τότε…αν σκεφτώ ότι μαθητές στην Γ’ λυκείου πάντα φτιάχνουν ένα σχεδιάγραμμα ξεκινήσουν να γράφουν αλλά και οι συγγραφείς σβήνουν και γράφουν και σημειώνουν μέχρι το τελικό τους κείμενο!
 Στο 7ο κεφάλαιο του βιβλίου της γλώσσα της Β’ τάξης του δημοτικού τα παιδιά έρχονται σε επαφή με τη δομή του παραμυθιού/ιστορία και στη συνέχεια καλούνται να δημιουργήσουν τη δική τους ιστορία. Έτσι λοιπόν σκέφτηκα να ξεφύγω λίγο από την πρόταση του βιβλίου του δασκάλου που αναφέρει μια συλλογική παραγωγή όπου τα παιδιά αφηγούνται λίγο λίγο την ιστορία, ένα παιδί την καταγράφει και αναρτάται στην αίθουσα. Αποφάσισα να δημιουργήσουν ένα παραμύθι δουλεύοντας σε δυάδες. Με ποιον τρόπο όμως;

 Πριν φτάσουν στο σημείο της συγγραφής είχαμε επεξεργαστεί το κείμενο με τον “Ψεύτη βοσκό”.
  Τα παιδιά οδηγήθηκαν να εντοπίσουν τα βασικά σημεία του κειμένου: την αρχή, τη μέση και το τέλος. 
 Ζητώντας τους να κάνουν ερωτήσεις παρατήρησαν τι περιμένουμε να μάθουμε σε κάθε ένα από αυτά τα σημεία του κειμένου. Έτσι κατάλαβαν ότι:

  • στην αρχή αναφέρονται ο ήρωας, ο τόπος και ο χρόνος
  • στη μέση ο ήρωας αντιμετωπίζει ένα πρόβλημα και
  • στο τέλος έρχεται μια λύση. 

 Την ίδια στιγμή μέσα από αυτή τη διαδικασία τα παιδιά εξασκούνταν στις ερωτηματικές προτάσεις που είχαμε δει στο προηγούμενο μάθημα. Όλες τις διαπιστώσεις των παιδιών της αποτύπωσα σε μια μικρή αφίσα. 

 

Στο τέλος του μαθήματος αυτού δούλεψαν την άσκηση 9 (σελ.39) του τετραδίου εργασιών όπου έπρεπε να βάλουν στη σωστή σειρά ένα παραμύθι. Με τον τρόπο αυτό εξασκήθηκαν να εντοπίζουν τα στοιχεία της ιστορίας καθώς την διάβαζαν κάτι που θα τα βοηθήσει να κατανοούν ένα κείμενο. Η άσκηση αυτή δόθηκε σε κάρτες αφού είναι πιο χειροπιαστό και μπορούν να τις μετακινήσουν, να τις τοποθετήσουν με τη σειρά που θέλουν και να την αλλάξουν αν χρειαστεί. Μια παρόμοια άσκηση έγινε και στο τετράδιο εργασιών, μόνο που έπρεπε να δημιουργήσουν μόνα τους το τέλος.



 Την επόμενη ημέρα τα παιδιά θυμήθηκαν ξανά τα μέρη μιας ιστορίας. Στη συνέχεια τα ρώτησα να μου πουν ιδέες. Δηλαδή:

– Ποιος θα μπορούσε να είναι ο ήρωας σε ένα παραμύθι
– Πού θα μπορούσε να βρίσκεται ο ήρωας μας;
– Πότε ήταν εκεί ο ήρωάς μας;
– Τι πρόβλημα θα μπορούσε να αντιμετωπίσει ο ήρωας;
– Τι λύσεις θα μπορούσε να είχε μια ιστορία;

 Κάθε φορά που έκανα μια ερώτηση, τα παιδιά με βομβάρδισαν με ιδέες. Τις ιδέες τους τις έγραφα μονολεκτικά σε χρωματιστά χαρτιά που είχα κολλήσει στον πίνακα. 
 Μόλις στέρευε η πηγούλα στο μυαλό τους τότε έκανα την επόμενη ερώτηση. Η αλήθεια είναι ότι με εντυπωσίασαν με τις ιδέες τους!
 Στη συνέχεια τα ρώτησα ποια από αυτά τα μαθαίνουμε στην αρχή μιας ιστορίας, μου ανέφεραν τον ήρωα, τον τόπο και τον χρόνο.
  Τότε πήρα τα χαρτιά με τις ιδέες τους, τα έκοψα σε λωρίδες, έτσι ώστε σε κάθε κομμάτι να υπάρχει  μια από τις ιδέες. Μετά έβαλα την κάθε δυάδα να διαλέξει από έναν ήρωα, τόπο και χρόνο τυχαία. Χωρίς δηλαδή να βλέπουν τι θα διαλέξουν. 
 Στη συνέχεια τους έδωσα το πρώτο φύλλο εργασίας. Σε αυτό έπρεπε με τον ήρωα, τον τόπο και τον χρόνο που διάλεξαν τυχαία να συνθέσουν την αρχή μιας ιστορίας και να την εικονογραφήσουν.

 Κάθε δυάδα που τελείωνε ερχόταν και διάλεγε το πρόβλημα του ήρωα, τυχαία πάλι! Έπαιρνε το δεύτερο φύλλο εργασίας κι έπρεπε να συνεχίσει την ιστορία περιγράφοντας το πρόβλημα που αντιμετωπίζει ο ήρωας. 
 Στο τέλος επέλεξαν μια λύση τυχαία για να ολοκληρώσουν το παραμύθι τους στο τρίτο φύλλο εργασίας. 

 Το αποτέλεσμα ήταν εκπληκτικό αφού τα παιδιά συνεργάστηκαν άψογα και βρήκαν τρόπο να συνδυάσουν τα βασικά στοιχεία της ιστορίας που επέλεξαν με τυχαίο τρόπο! Υπήρχε και μια περίπτωση που η λύση ήταν τέτοια ώστε δεν ταίριαζε με κανέναν τρόπο, οπότε τους έδωσα την ευκαιρία να επιλέξουν πάλι στην τύχη μια άλλη λύση.

 Τελειώνοντας τα παιδιά έγραψαν τις ιστορίες τους ολοκληρωμένες στο τετράδιό τους, τις ξαναδιάβασαν κι έβαλαν έναν τίτλο. 

 Ολοκληρώνοντας τη διαδικασία τα παιδιά διάβασαν τα παραμύθια τους στην τάξη.

 Η πρώτη τους προσπάθεια να γράψουν ένα παραμύθι ήταν επιτυχημένη. Τα παιδιά συνειδητοποίησαν την ύπαρξη μιας δομής στην πλοκή του παραμυθιού, εργάστηκαν πάνω σε αυτό, συνεργάστηκαν και καλλιέργησαν την φαντασία τους. 
 Οι εργασίας τους τοποθετήθηκαν στην τάξη με την υπερηφάνεια τους να φουντώνει όταν τις είδαν!

Ασκήσεις στο τετράδιο… αχ! (μικρές συμβουλές)

  Όσο κι αν η τεχνολογία εξελίσεται, όσο κι αν όλα τα σχολεία έχουν σύγχρονα φωτοτυπικά μηχανήματα και οι φωτοτυπίες είναι πια η εύκολη και γρήγορη λύση, όσο κι αν ο υπολογιστής είναι στη ζωή μας και η δαχτυλογράφηση ενός κειμένου στην καθημερινότητά μας η απλή και κλασική λύση του χειρόγραφου κειμένου θα είναι πάντα χρήσιμη και απαραίτητη.

Γιατί; Γιατί είναι πιο άμεση, είναι πιο γρήγορη, είναι πάντα … διαθέσιμη! 


 Μπορεί το μέλλον να με διαψεύσει, αλλά προσωπικά πιστεύω ότι είναι απαραίτητο να μαθαίνουν τα παιδιά να γράφουν στο τετράδιο.

 Πολλές φορές στην ταχύτητα της καθημερινότητας, στην αγωνία της ύλης και στην έννοια μας να βάλουμε όσες περισσότερες ασκήσεις γίνεται, επιλέγουμε την εύκολη λύση της φωτοτυπίας. Και είναι αλήθεια ότι είναι περισσότερο πρακτική αφού δεν χάνουμε χρόνο για να γίνει η αντιγραφή της άσκησης. Όμως έτσι δεν ασκούμε τους μαθητές μας σε βασικές δεξιότητες όπως:

  • Αντιγραφή από τον πίνακα (όχι από το βιβλίο). Σκεφτείτε πόσες φορές μπορεί να χρειαστεί στη ζωή σας να ταυτήσετε ή να σημειώσετε πληροφορίες που βρίσκονται σε εναν πίνακα ή ένα ταμπλό απέναντί σας πχ τα δρομολόγια ενός τρένου.
  • Βελτιώνει την ταχύτητα της γραφής.
  • Οργάνωση του τετραδίου τους. Έχω παρατηρήσει ότι η οργάνωση και η τάξη είναι ένας κύκλος. Η οργάνωση στην τάξη επηρεάζει την οργάνωση των πραγματων τους, επηρεάζει την οργάνωση του τετραδίου, επηρεάζει την οργάνωση των γραμμάτων τους, επηρεάζει την οργάνωση τη σκέψης τους και παει λέγοντας. Νιώθω ότι το ένα επηρεάζει το άλλο δημιουργώντας μια αόρατη αλυσίδα γι αυτό και προσπαθώ να εξασκούνται και να διατηρούν μια τάξη και οργάνωση γενικώς στη σχολική τους ζωή.
  • Εξάσκηση στην αντιγραφή, παρατήρηση της ορθογραφίας των λέξεων και ανάπτυξη οπτικού λεξιλογίου. Μελέτες κατα καιρούς έχουν δείξει ότι η γραφή ενεργοποιεί περισσότερα κέντρα του εγκεφάλου με αποτέλεσμα αυτό να συμβάλει στη μάθηση.

  Για τους λόγους αυτούς ανέκαθεν εισήγαγα την χρήση του τετραδίου αρκετά νωρίς στην Α΄τάξη και φρόντιζα να το δουλεύω συχνά. Παλιότερα συνήθιζα η έναρξη να γινόταν περίπου πριν τα Χριστούγεννα. 
 Όμως πριν μερικά χρόνια στη συνεργασία που είχα με δύο συναδέλφους είχαμε ξεκινήσει το τετράδιο ήδη από το μάθημα “Αντίο θάλασσα” δημιουργώντας ένα είδος μικρού αλφαβητάριου. Τελικά είδαμε ότι αφιερώνοντας τον κατάλληλο χρόνο, είναι εφικτό και ιδιαίτερα εποικοδομητικό να ξεκινήσει η άσκηση στο τετράδιο από τόσο νωρίς.

  Μπορεί για εμάς να είναι κάτι εύκολο να γράψουμε στο τετράδιο. Εκτός από το τι θα γράψουμε, ξέρουμε πού θα το γράψουμε, πού θα αφήσουμε κενό, πού δε θα γράψουμε και το κάνουμε αυτόματα. Όμως όταν δόσεις σε ένα παιδί 6 χρονών ένα τετράδιο, το φυσιολογικό και αναμενώμενο είναι να γράψει… όπου βρει! Οπότε είναι απαραίτητο να του διδάξουμε εμείς τον τρόπο χρήσης ενός τετραδίου!


6 και 1 οδηγίες για να μάθουν να γράφουν στο τετράδιο ασκήσεων:

  1.   Στην Α’ τάξη τα παιδιά γράφουν μόνο στη δεξιά σελίδα του τετραδίου. Επιλέγω αυτό τον τρόπο γιατί σε αυτή την ηλικία δεν ελέγχουν ικανοποιητικά τη δύναμη που ασκούν στο χέρι τους με αποτέλεσμα να αφήνουν ανάγλυφα σημάδια στην πίσω σελίδα. Όπως καταλαβαίνετε αυτό θα δυσκολέψει τα παιδάκια που τώρα μαθαίνουν να σχηματίζουν τα γράμματα να γράψουν στην πίσω σελίδα που τις περισσότερες φορές είναι ανάγλυφη. Αν χρειαστεί να χρησιμοποιηθεί η πίσω σελίδα κολλώ μια φωτοτυπημένη άσκηση.
  2. Τα παιδιά γράφουν σειρά παρά σειρά. Έχω επιλέξει αυτόν τον τρόπο γιατί σε αυτή τη φάση τα παιδιά δεν ελέγχουν πολύ καλά το μέγεθος των γραμμάτων τους με αποτέλεσμα πολλές φορές τα γράμματα που κρέμονται κάτω από τη γραμμή να είναι αρκετά μεγάλα και να μπερδεύονται με τα ψηλά γράμματα της κάτω σειράς. Είναι σημαντικό τα παιδιά σε αυτή τη φάση να μπορούν να σχηματίζουν τα γράμματα ανενόχλητα και παράλληλα να είναι ευδιάκριτα για να μπορούν να τα ξαναδιαβάσουν ή να τα ελεγξουν αν χρειαστεί. Επίσης ένα γραπτό “μπουκωμένο” είναι για όλους μια εικόνα κάπως απογοητευτική.
  3. Αν θέλω να γράψουν σε δύο στήλες τότε καθοδηγώ τα παιδιά να τσακίζουν κάθετα τη σελίδα στη μέση. Έτσι αυτόματα η σελίδα χωριζεται σε δύο άνετες και ευδιάκριτες στήλες όπου μπορούν να γράψουν διατηρώντας την τάξη και την όμορφη εικόνα του γραπτού τους. Τις πρώτες φορές θα χρειαστεί να βοηθήσουμε τα παιδιά να κάνουν την τσακιση. Μαθαίνουν όμως να το κάνουν μόνα και το βλέπουν σαν παιχνίδι! Μακροπρόθεσμα έχω δει ότι επιλέγουν και μόνα τους αυτόν τον τρόπο όταν θέλουν να χωρίσουν το τετράδιο σε δύο στήλες!
  4. Επιμένω να συνηθίσουν να σέβονται τα περιθώρια του τετραδίου. ‘Οχι μόνο δεξιά και αριστερά αλλά ακόμα το περιθώριο στο υποσέλιδο όπως και στην κεφαλίδα της σελίδας.
  5. Μαθαίνουν να γράφουν την ημερομηνία και πού να τη γράφουν. Δηλαδή στην πρώτη σειρά του τετραδίου κι όχι στο περιθώριο. Αρχικά γράφουν τη σύντομη και σταδιακά τα ενθαρρύνω να γράφουν την ημερομηνία ολοκληρωμένα.
  6. Συνηθίζουν να σημειώνουν τι είναι αυτό που γράφουν στη συνέχεια. Για παράδειγμα όταν γράφουν ασκήσεις γράφοντας τη λέξη “ασκήσεις”, τις αριθμούν αν χρειαστεί και τις διαχωρίζουν αφήνοντας κενές σειρές.
  7. Σε εμένα μου αρέσει να υπάρχει είτε η λευκή σελίδα που έχουν κάποια τετράδια στην αρχή ή αν δεν υπάρχει να αφήνουν μόνα τους μια κενή σελίδα στην αρχή για ομορφιά. Παράλληλα βοηθάει να μην αποτυπωθεί στο μέσα μέρος του εξωφύλλου ό,τι είναι γραμμένο στην πρώτη σελίδα.
  Οι περισσότεροι από τους κανόνες αυτούς ισχύουν αν θέλουμε να μάθουν και παιδιά μεγαλύτερων τάξεων να γράφουν οργανωμένα στο τετράδιό τους.
  Εκτός όμως από τους κανόνες που πρέπει να διδάξουμε στα παιδιά, θα πρέπει κι εμείς να ακολουθήσουμε μια διαδικασία ώστε να τα διδάξουμε να αντιγράφουν από τον πίνακα.

 Είναι αυτονόητο ότι αν γράψουμε ένα κατεβατό στον πίνακα σε μια τάξη με πρωτάκια ή σε παιδιά που δεν έχουν μάθει να γράφουν απο τον πίνακα, τότε το αποτέλεσμα θα είναι απογοητευτικό. Επίσης αυτό δεν βοηθάει τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολές. 


 Την πρώτη φορά που θα γράψουν στο τετράδιο, αλλά και όσες από τις επόμενες φορές χρειαστεί…

  1. Φτιάχνουμε σειρές στον πίνακα με χρώμα, πάνω στις οποίες θα γράψουμε, σχηματίζοντας μια μεγάλη σελίδα τετραδίου στον πίνακα. Μπορούμε να φτιάξουμε μερικές σειρές για αρχή και να προσθέτουμε στη συνέχεια. Ιδιαίτερα βοηθητικό για τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες έιναι η κάθε σειρά έχει διαφορετικό χρώμα. 
  2. Για να δείξω το χώρισμα που έχει κάνει η τσάκιση στη σελίδα ώστε να δημιοργήσω στήλες, τραβάω μια γραμμή και τονιζω οτι εγώ κάνω γραμμή γιατί δεν μπορώ να τσακίσω τον πίνακα στη μέση. Τους φαίνεται τόσο αστείο που το καταλαβαίνουν και το θυμούνται.
  3. Σχηματίζουμε στον πίνακα τις γραμμές που ορίζουν τα περιθωρία και εξηγούμε ότι δεν γράφουμε σε αυτά τα σημεία για να είναι όμορφο το τετράδιό μας.
  4. Γράφουμε την ημερομηνία και περιμένουμε να την γράψουν.
  5. Αφήνουμε μια κενή γραμμή και δείχνουμε ότι πρέπει να αφήσουν άδεια μια σειρά.
  6. Γράφω μια μια τις λέξεις στον πίνακα και περιμένω να γράψουν όλοι πριν προχωρήσω στην επόμενη. Στη συνέχεια αυξάνω τον αριθμό των λέξεων. Όταν πρόκειται για Α’ τάξη όπως είχα εξηγήσει και  στην ανάρτηση “Μαθαίνοντας τα γράμματα” αρχικά γράφουμε άπλά συλλαβές και λέξεις με το γράμμα που διδάχτηκαν. Αργότερα οι λέξεις σχετίζονται με κάποιον κανόνα που μαθαίνουν.

  7. Όταν έρχεται η στιγμή να γράψουμε τη δεύτερη λέξη της σειρά τονιζουμε ότι γράφουμε μετά το τσάκισμα και γράφουμε κι εμείς μετά την κάθετη γραμμή που έχουμε βάλει στον πίνακα γι αυτό τον σκοπό. Αν χρειαστεί, μέχρι να γράψουν, περνάμε και βάζουμε σημαδάκια με ένα μολύβι.
  8. Κάθε φορά που πρέπει να αφήσουν γραμμή κενή, αφήνω κι εγώ στο “τετράδιο” του πίνακα.
  9. Αν χρειαστεί να γράψουμε φράση, τότε κι αυτή τη γράφω λέξη λέξη. Τονίζω ότι ξεκινάω με μεγάλο γράμμα. Δεν προχωράω στην επόμενη αν δεν έχουν γράψει όλα τα παιδια. 
  10. Τοποθετώ το χέρι μου για να δείξω πώς πρέπει να βάλουν το δάχτυλό τους ώστε να αφήσουν το κενό για την επόμενη λέξη. Μάλιστα κάνω ένα μικρό σημάδι επειδή καθαρίζεται ο πίνακας από την σκόνη καθώς τον ακουμπάω και αυτό λειτουργεί βοηθητικά.
 Χρειάζεται αρκετή επιμονή και υπομονή τις πρώτες φορές, όπως και να περνάμε συχνά από τα τετράδια για να βάλουμε σημάδια στο σημείο που πρέπει να γράψουν κάποια παιδιά που δυσκολέυονται. Τις πρώτες φορές θα υπολογίσουμε ότι θα χρειαστούμε μια διδακτική ώρα (40΄ περίπου) γι’ αυτό. Σταδιακά ο χρόνος θα μειωθεί αρκετά και η αντιγραφή θα γίνεται ικανοποιητικά γρήγορα. Μην ξεχνάμε ότι είναι η Α’ τάξη! 
 Αρχικά, θέλοντας να φτιάξω ένα μικρό αλφαβητάριο το τετράδιο των παιδιών, κολλούσα στην αριστερή σελίδα το γράμμα που διδασκόταν κάθε φορά. Όταν ολοκληρώθηκε η εκμάθηση των γραμμάτων η σελίδα αυτή αντικαταστάθηκε με μια σελίδα γραμματικής όπου υπήρχε ένα παράδειγμα του κανόνα και μια άσκηση. 
 Η διαδικασία με την οποία αξιοποιείται το τετράδιο για να διδαχτεί ένα γραμματικό φαινόμενο είναι η εξης:
  1. Γράφουν τις λέξεις μια μια όπως περιγράφεται παραπάνω.
  2. Ρωτώ τι παρατηρούν.
  3. Καθοδηγώ όσο μπορώ να παρατηρήσουν αυτό που θέλω.
  4. Από την παρατήρηση εξηγούμε τον κανόνα.
  5. Χρωματίζουν τα γράμματα που σχετίζονται με τον κανόντα πχ τελικό ι, άρθο κτλ. Αυτό βοηθάει ιδιαίτερα τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες.
  6. Όταν υπάρχει, διαβάζουν τον κανόνα από την αριστερή σελίδα (μπορεί η σελίδα να είναι έτοιμη ή μπορούμε να δώσουμε να την κολλήσουν εκείνη τη στιγμή), εντοπίζουν τον κανόνα στο παράδειγμα και λύνουν την άσκηση.
  7. Γράφουν την άσκηση για το σπίτι με τον ίδιο τρόπο όπως γράψαμε όλη τη σελίδα.

 

     Με τον τρόπο αυτό μπορούμε να δημιουργήσουμε ένα διαδραστικό τετράδιο εργασιών το οποίο περιλαμβάνει όλα όσα διδάχτηκαν τη χρονιά και μπορούν να ανατρέξουν σε αυτό όποια στιγμή χρειαστεί. 
     Είναι επίσης αρκετά βοηθητικό για τους γονείς αφού περιλαμβάνει λέξεις που τα παιδιά μπορούν να διαβάσουν και να γράψουν καθώς και τον τρόπο με τον οποίο έχει γίνει η αναφερά στα γραμματικά φαινομένα.
     Οι σελίδες που χρησιμοποίησα για να κολλήσω στο αλφαβητάριο βρίσκονται εδω: Η αλφαβήτα σε κάρτες


     

    Α’ τάξη – Μαθαίνοντας τα γράμματα!

      Στην Α’ τάξη η ενσυναίσθητη διαδικασία επεξεργασίας των γραμμάτων πραγματοποιείται στις ενότητες “Η παρέα”, “Μια παράσταση στην πλατεία” και “Το σύννεφο έφερε βροχή”. 

        Ήδη στην προηγούμενη ενότητα, την ενότητα “Πού είναι ο Άρης;” έχουν κάνει μια γνωριμία με τα γράμματα α, ε, ο, ι, π, τ, κ, λ, μ, ν. Έχουν μάθει να τα συνδυάζουν μεταξύ τους σχηματίζοντας συλλαβές και λέξεις είτε ολικά είτε αναλυτικοσυνθετικά.
     Στις επόμενες ενότητες οι μαθητές επεξεργάζοντα τα γράμματα αυτά καθώς και τα υπόλοιπα της αλφαβήτου με διαφορετικό τρόπο από ότι στο κεφάλαιο αυτό και επίσης έρχονται σε επαφή με τα πρώτα κειμενικά είδη για ανάγνωση.

     Για τη διδασκαλία των μαθημάτων αυτών ακολουθώ την ίδια περίπου διαδικασία κάθε φορά. Σε αρκετές περιπτώσεις, που το θέμα προσφερόταν, έγιναν μικρές τροποποίησεις για να μην υπάρχει μονοτονία αλλά και για να δουλευτούν πιο διαθεματικά.

    Όλα αυτά τα μαθήματα αυτά ολοκληρώνονται σε δύο δίωρα. Σε κάποιες περιπτώσεις ίσως χρειαστούν και τρία δίωρα. 
     Τα χωρίζω με την εξής λογική: 

    • την πρώτη ημέρα να γίνει επεξεργασία του γράμματος και 
    • τη δεύτερη μέρα να έρθουν σε επαφή με τον κανόνα γραμματικής που μπορεί να φέρει, διαισθητικά. 

       Επίσης η δεύτερη ημέρα είναι μια ευκαιρία για να δουλέψουμε στο τετράδιο. 
     Θεωρώ σημαντικό ότι πρέπει από πολύ νωρίς να μάθουν να γράφουν στο τετράδιο, να οργανώνουν τη δουλειά τους σε αυτό, αλλα και να αντιγράφουν γρηγορα. 

     Έχω παρατηρήσει ότι η χρήση της φωτοτυπίας από τη μία μπορεί να γλιτώνει χρόνο, αλλά δεν εξασκεί τα παιδιά στο γρήγορο γράψιμο. 
     Έτσι με τον τρόπο αυτό, εξασκούν διαφορετικές δεξιότητες και παράλληλα φτιάχνουν το πρώτο τους τετράδιο-αλφαβητάρι αλλά και γραμματική!
        
    1η ημέρα: Επεξεργασία κείμενου και γράμματος

     1. Σύνδεση με τα προηγούμενα.

     Αρχικά ζητάω εναν “δημοσιογράφο” για να μου πει με λίγα λόγια τι έκανε η παρέα στην προηγούμενη περιπέτειά της. Είναι μια ευκαιρία να εξασκήσουν τον προφορικό τους λόγο χρησιμοποιώντας παρελθοντικό χρόνο. 

    2. Περιγραφή της εικόνας.
     Στη συνέχεια προχωρώ στο καινούριο κείμενο. Ξεκινάω με την περιγραφή της εικόνας. Οι μικροί μαθητές έχουν μια τάση να εστιάζουν στις ασήμαντες λεπτομέρεις μιας εικόνας και να ξεκινούν την περιγραφή από εκεί. Για το λόγο αυτό προσπαθώ να βάζω μια σειρά ώστε να συνηθίσουν να μου περιγράφουν ποιοι, είναι πού και τι κάνυν. 
     Τέλος διάβαζω και τον τίτλο που είναι ήδη γραμμένος και στον πίνακα. Κάνω ερωτήσεις σχετικά με την εξέλιξη της πλοκής. Έτσι θα ενεργοποιήσουν τη φαντασία για το τι μπορεί να συμβαίνει.

    3. Ενεργοποίηση της φαντασίας
     Εδώ υπάρχει ένα μεγάλο θέμα. Υπάρχουν πάντα μαθητές οι οποίοι έχουν διαβάσει το μάθημα με τους γονείς από την προηγούμενη ημέρα έτσι ώστε “να είναι έτοιμοι όταν θα τους ρωτήσει η δασκάλα”.
        Αυτό είναι μια μεγάλη παγίδα γιατί μέσα από τις ερωτήσεις που κάνω κατά την περιγραφή της εικόνα θέλω δύο πράγματα: 

      1. να ενεργοποιήσουν τη φαντασία τους και 
      2. να εκφραστούν πάνω σε σκέψεις που έχουν στο μυαλό τους, εκφράζοντας προφορικό λόγο. 

         Οπότε, ερχόμενα τα παιδιά έτοιμα για να “τα πουν στη δασκάλα”, δεν κερδίζουν τον καλο βαθμό (που ούτως ή άλλως δεν υπάρχει στην Α’ τάξη). Αντιθέρως, χάνουν από τη διαδικασία αυτή. Επίσης χάνουν το μυστήριο του τι πρόκειται να συμβεί. Πάει το ενδιαφέρον… Είναι σα να διαβάζουν ένα βιβλίο που ξέρουν ήδη το τέλος.

         Πώς λυνω το θέμα αυτό; Ρωτάω πρώτα μαθητές που ξέρω ότι δεν έρχονται προετοιμασμένοι. Ότι κι αν μου απαντήσουν, όσο περίεργο κι αν ειναι συμφωνώ και λέω ότι θα μπορούσε να συμβαίνει κι αυτό. Επίσης, ρωτάω τι είναι αυτό που βλέπουν στην εικόνα και τους κάνει να το πιστεύουν. Πολλές φορές οι “έτοιμοι” μαθητές μπορεί να αντιδράσουν γιατι έρχεται σε αντίφαση με αυτό που έχουν διαβάσει. Αλλά με τον καιρό καταλαβαίνουν ότι δεν υπάρχει σωστό και λάθος και προσπαθούν να σκεφτούν και τα ίδια πιθανές εξελίξεις της πλοκής.

        4. Η ιστορία
         Στη συνέχεια διαβάζω την ιστορία και κάνω κάποιες ερωτήσεις σχετικά με την ιστορία ώστε να ξεκαθαρίσουμε τι έχει συμβεί τελικά. 
            
        5. Παρουσίαση του νέου γράμματος
         Τα κείμενα αυτά είναι έτσι σχεδιασμένα όπου υπάρχει τις περισσότερες φορές μια παρήχηση του γράμματος που πρόκειται να διδαχτεί.
         Οπότε αφού τελειώσουμε τις ερωτήσεις λέω με τέτοιον τρόπο μερικές λέξεις ή μια φράση από την ιστορία ώστε να ακουστεί καλύτερα αυτή η παρήχηση. 
         Μου λένε ποιο γράμμα ακούγεται περισσότερο και ξεκινάει η επεξεργασία του γράμματος.

        6. Η επεξεργασία του γράμματος

        1.  Τοποθετώ στον πίνακα το καρτελάκι με το γράμμα (μικρό και κεφαλαίο). Λέμε τον ήχο (πάντα προσέχουμε στα σύμφωνα να ακουστεί όσο πιο κοφτά και καθαρά ο ήχος, χωρίς να δημιουργεί συλλαβή δηλαδή “τ” όχι “του”)
        2.  Ψάχνουν στο κείμενο και κυκλώνουν το γράμμα όπου το έβρισκαν
        3.  Λένε λέξεις που αρχίζουν από αυτό το γράμμα. Στο τέλος εμφανίζω την εικόνα με τη λέξη που έχω εγώ στο ταμπελάκι μου και την τοποθετώ κάτω από το γράμμα
        4.  Εντοπίζουν αν ειναι γράμμα που φωνάζει ή που δεν φωνάζει. Βρίσκουν με ποια γράμματα μπορεί να κάνει παρέα (αυτά που φωνάζουν κάνουν παρέα με αυτά που δεν φωνάζουν). Έτσι φτιαχνούν τις συλλαβές. Τις γράφω στον πίνακα και τις διαβαζούν όλα τα παιδιά.
        5.  Διαβάζουν από τον πίνακα (όπου είναι ήδη γραμμένο το χρωματισμένο προς ανάγνωση κείμενο) τις λέξεις που περιέχουν το γράμμα αυτό.
        6.  Συμπληρώνουν την άσκηση του βιβλίου
        7.  Δείχνω την ορθή γραφή στον πίνακα. Έχω σε ένα σημείο του πίνακα σχεδιασμένες διπλοχάρακες σειρές. Σχηματίζω στις γραμμές αυτές λάθος τρόπους γραφής που έχω εντοπίσει ότι συνηθίζουν τα παιδιά να κάνουν και μου λένε αν είναι σωστό ή όχι.
        8.  Συμπληρώνουν την άσκηση στο τετράδιο εργασιών. Σε πρώτη φάση περνώ πάντα να πιάσω το χεράκι τους ώστε να τους δώσω τη σωστή φορά στην κίνηση. Επίσης βάζω σημάδια για να μην γράψουν πολλά σε κάθε σειρά και τα κολλήσουν μεταξύ τους. Αυτό μέχρι να καταλάβουν τη λογική να γράφουν κάτω από τα ήδη γραμμένα στην πρώτη σειρά. 

        Είναι σημαντικό να τετράδια να είναι καθαρογραμμένα. Ειδικά σε αυτή τη φάση. Έτσι είναι σαφείς στα παιδιά οι μορφές των γραμμάτων και δεν “μπουχτίζει” το μάτι μέσα σε μια άσκηση πυκνογραμμένη. 

         Επίσης είναι σημαντικό να έχουν σχηματίσει τα γράμματα με τη σωστή φορά ώστε να συνηθίσει το ψέρι τους. Η σωστή φορά θα τα βοηθήσει μελλοντικά και να γράφουν γρήγορα αφού είναι η φορά που διευκολύνη την κίνηση του χέριου. 
        Μην ξεχνάτε! Σημασία έχει η ποιότητα και όχι η ποσότητα.
        1. Λύνουν τις ασκήσεις τη φωτοτύπιας.
        2. Τέλος γίνεται ανάγνωση του προς ανάγνωση κειμένουν, ατομικά από όλους του μαθητές τελειώνοντας τις ασκήσεις τους.

           Αυτή η διαδικασία διαφοροποιείται από το το μάθημα “Ρινόκερος και κόκορας” και μετά. 

          Τα στάδια 4,5,6 και 8 γίνονται παράλληλα με τις ασκήσεις 1-6 της φωτοτυπίας. 
         Η άσκηση 7 και 8 μένουν για το τέλος ή πριν τη συμπλήρωση της άσκησης στο τετράδιο εργασιών.  

           Κλείνοντας το μάθημα βάζω το καρτελάκι με το γράμμα στη θέση που θα έχει όταν σχηματιστεί η αλφαβήτα στον τοίχο. Πρώτα προσπαθούσαν να μαντέψουν σε ποιο σημείο της αλφαβήτας ταιριάζει

         Φροντίζω να έχω τοποθετήσει τα γράμματα που έχουν διδαχτεί στην εισαγωγική ενότητα με τέτοιον τρόπο ώστε να υπάρχει τόσο κενό ανάμεσα τους όσο τα γράμματα που δεν εχουν διδαχτεί. Αυτό δημιουργεί μια προσμονή μέχρι να συμπληρωθεί η αλφαβήτα.


         Για το σπίτι εκτός από την ανάγνωση, έχουν για αντιγραφήτη λέξη ή φράση που προτείνει το βιβλίο.

        Τα φύλλα εργασία που χρησιμοποίησα σε κάθε ενότητα βρίσκονται εδώ:
        2. Η παρέα
        3. Μια παράσταση στην πλατεία 
        4. Το σύννεφο έφερε βροχή 

          Επίσης σε αυτό το στάδιο γίνεται και η ολική εκμάθηση κάποιων βασικών λέξεων, όπως είχα περιγράψει στην ανάρητηση Α΄ τάξη – Λέξεις ολικής εκμάθησης”.  

          
        Τα φυλλάδια που χρησιμοποιώ γι αυτό τον σκοπό είναι εδώ: Λέξεις ολικής εκμάθησης




        2η ημέρα: Περαιτέρω εξάσκηση και διαισθητική επαφή με τον γραμματικό κανόνα

         Την επόμενη ημέρα αρχικά γίνεται ανάγνωση του κειμένου που είχαν για εξάσκηση στο σπίτι. 
          Σε πρώτα στάδια η διαδικασία αυτή γίνεται ατομικά από το κάθε παιδί. Σταδιακά περνάει σε όλη την τάξη, έτσι ώστε να αρχίσουν όλοι να είναι ικανοί να παρακολουθούν και να συνεχίζουν την ανάγνωση.
          Επίσης, τα πρώτα κείμενα είναι αρκετά μικρά κι εύκολα με αποτέλεσμα τα παιδιά έυκολα να τα “παπαγαλίζουν”. Για το λόγο αυτό βάζω να μου διαβάσουν πάντα ανακατωμένα τις φρασούλες. Επιπλέον τους προτείνω να διαβάσουν και άλλες λέξεις με τα γράμματα που έχουν διδαχτεί. 
         Έτσι μπορώ να ξέρω σε ποιο επίπεδο βρίσκονται, τι δυσκολία αντιμετωπίζουν και αν χρειάζονται βοήθεια.
         

        1. Ξεκινάω το νέο μάθημα με το τραγουδάκι που υπάρχει στο βιβλίο. Το διαβάζω, το ακούμε, χορεύουν αν θέλουν ή και το τραγουδάνε! Είναι μια αγαπημένη διαδικασία που βγάζει το άγχος που είχαν με την ανάγνωση.
        2. Κάνω τις ασκήσεις στο τετράδιο εργασιών. 
        3. Η τελευταία άσκηση τουυ τετραδίου εργασιών είναι πάντα η ορθογραφία της επόμενης ημέρας. Οπότε όπως είναι γραμμένη στον πίνακα, ρωτάω τι είναι αυτο που θα τα δυσκόλευε να γράψουν σωστά τις λέξεις. Θυμίζω κανόνες ρωτώντας γιατί γράφεται με ι ή η ή ο κτλ. Χρωματίζω με διαφορετικό χρώμα το γράμμα αυτό και θυμούνται τον κανόνα. Όσο για τις δύκολες λέξεις; Βοηθάει πάντα η εικονογραφική μέθοδος που έχω περιγράψη σε παλιότερη ανάρτηση: “Εικονογραφική μέθοδος ορθογραφίας – Εικονογραφώντας τις λέξεις!”
        4. Ασκήσεις στο τετράδιο. Αυτή είναι μια μεγάλη διαδικασία που θα χρειαστεί να αφιερώσω μια ολόκληρη ανάρτηση. 

            Σε γενικές γραμμές, 

        • γράφουν το γράμμα
        • γράφουν και διαβάζουν συλλαβές με το γράμμα αυτό
        • γράφουν και διαβάζουν λέξεις με το γράμμα αυτό είτε στην αρχή είτε να περιέχεται
        • γράφουν φράσεις στις οποίες περιέχεται το γράμμα το οποίο επεξεργαζόμαστε. 

          

          Σταδιακά αυτές οι λέξεις εξυπηρετούν κάποιον κανόνα ή κάποιον σκοπό. 
         Για παράδειγμα στο μάθημα “ρινόκερος και κόκορας”. Ο σκοπός του μαθήματος σύμφωνα με το βιβλίο του δασκάλου είναι οι λέξεις που διαφέρουν μόνο σε ένα γράμμα, οπότε επιλέγω αντίστοιχες λέξεις. Αντίστοιχα σε άλλα μαθήματα υποδεικνύεται η κατάληξη του ουδέτερου, του θυληκού, του πληθυντικού κτλ.

         Στην αριστερή σελίδα είχα κολλημένη μια ετικέτα με το γράμμα που επεξεργαζόμασταν και μια εικόνα από το γράμμα αυτό.

        Οι ετικέτες που χρησιμοποίησα βρίσκοντα εδω: η αλφαβήτα

         Η διαδικασία με την οποία αξιοποιείται το τετράδιο για να διδαχτεί ένα γραμματικό φαινόμενο είναι η εξης:

        1. Γράφουν τις λέξεις μια μια όπως περιγράφεται παραπάνω.
        2. Ρωτώ τι παρατηρούν.
        3. Καθοδηγώ όσο μπορώ να παρατηρήσουν αυτό που θέλω.
        4. Από την παρατήρηση εξηγούμε τον κανόνα.
        5. Χρωματίζουν τα γράμματα που σχετίζονται με τον κανόντα πχ τελικό ι, άρθο κτλ

        6. Όταν υπάρχει, διαβάζουν τον κανόνα από την αριστερή σελίδα (μπορεί η σελίδα να είναι έτοιμη, μπορούμε να δώσουμε να την κολλήσουν εκείνη τη στιγμή), εντοπίζουν τον κανόνα στο παράδειγμα και λύνουν την άσκηση.
        7. Γράφουν την άσκηση για το σπίτι.

          Για το σπίτι εκτός από την αντιγραφή και την ορθογραφία, ετοίμαζουν μια άσκηση στο τετράδιο.

        Εικονογραφική μέθοδος ορθογραφίας – Εικονογραφώντας τις λέξεις!


        Έχοντας δουλέψει κάποιες φορές την Α΄ τάξη είχα πάντα την ανησυχία πώς θα μπορέσω να κάνω τα παιδάκια που τώρα μόλις έχουν μάθει να γράφουν να θυμούνται την ορθογραφία των λέξεων.

         Οι καταλήξεις κάποιων λέξεων αρχίζουν να διδάσκεται πολύ νωρίς στην Α΄ταξη. Αρχικά ξεχωρίζοντα τα η-ι, μετά τα ο-ω και συνεχίζει με τις κυριότερες καταλήξεις. 
         Όμως το θέμα των λέξεων πώς θα το θυμούνται αφού δεν έχουν αναπτύξει κανένα ορθογραφικό λεξιλόγιο στο μυαλό τους;
         Κάπου εκεί θυμήθηκα κάτι που είχα δει στο εξωτερικό, την εικονογράφιση των λέξεων.  Δηλαδή το “δύκολο” γράμμα το εικονογραφούμε με τέτοιο τρόπο ώστε να μπορεί το παιδί μετά να το θυμάται. Μάλιστα τότε μας είχαν εξηγήσει ότι αυτή η μέθοδος βοηθάει ιδιαίτερα τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες. Κι έτσι έβαλα τη φαντασία μου να δουλεύει ώστε να τους δημιουργώ εικόνες στο μυαλό. 
          Αρχικά κάνω μια συμφωνία στα παιδιά ότι υπάρχουν έυκολες λέξεις που γράφονται με τα εύκολα γράμματα ι, ε, ο και δύσκολες γιατί έχουν τα δύσκολα η, υ, ω, αι, οι, ει και τα διπλά σύμφωνα σσ κτλ.
          Αφού έχουν μάθει να γράφουν και έχουν δει και τις πρώτες καταλήξεις ι-η (στα θηλυκά και ουδέτερα) έρχεται στο βιβλίο η λέξη ζύμη. 

        • Πώς να θυμηθούν το υ; 

        Μα το υ είναι ένα μπολάκι για να βάζουμε μέσα τη ζύμη! Φυσικά και το ζυμάρι χρειάζεται μπολάκι και όταν ζυμώνω χρειάζομαι μπολάκι!

        • Το δώρο στη συνέχεια; 
        Έχει έναν φιόγκο οπότε το ω μετατρέπεται σε φιόγκο. 
        • Το σύννεφο; 
        Θέλει πολλά μπολάκια για να χωρέσει μέσα το νερό της βροχής κι ετσι τα -υνν- μετατρέπονται σε σύννεφο. 
        • Και το ψηλό βουνό; 

        Χρειάζεται μια σκάλα για να ανέβει ο άνθρωπος ψηλά και το η γίνεται ένας άνθρωπος που ανεβαίνει μια σκάλα. 

        • Και στη θάλασσα ακούμε το κυμα που σκάει κι έτσι θελει σσ!
        • Το ψωμί έχει δυο φουσκωτά καρβέλια στο ω!
        • το χρώμα θέλει δύο μπουκαλάκια στο ω για να το βάλουμε μέσα!
        • Το παιδί όταν παίζει με τα παιχνίδια του είναι σκανταλιάρικο και κάνει σκανταλιές οπότε όλες αυτές οι λέξεις θέλουν το δύσκολο ε…αι!
        • Το κλειδί θέλει και την κλειδαριά του μαζί κι έτσι θυμόνται το ει
          Με τέτοιες ιδέες προσπαθώ να τους ενεργοποιήσω τη φαντασία αφού πρώτα εντοπίσουν την ορθογραφία της κατάληξης. 
          Στην αρχή δημιουργώ καρτέλες για τις πρώτες λέξεις και στη συνέχεια απλά κάνω την κίνηση με το χέρι μου και αμέσως καταλαβαίνουν!  
         Νομίζω ότι αυτό έχει μεγάλη επιτυχία, αφού μετά προσπαθούν να βρίσκουν δικές τους “ιστορίες” για να δικαιολογήσουν το δύσκολο γράμμα. 
         Τότε είναι που οι γονείς με ρωτούν μα τι είναι αυτές οι ιστορίες που μας λένε τα παιδιά;  




         Αργότερα διάβασα ότι η μέθοδος αυτή στην Ελλάδα είναι γνωστή σαν μέθοδος Μαυρομάτη αφού είναι η πρώτη ερευνήτρια που την εισήγαγε σαν μια μέθοδος αντιμετώπισης της δυσορθογραφίας. 
         Βέβαια η μέθοδος Μαυρομάτη έχει διαφορές από τον τρόπο που χρησιμοποιώ εγώ. Για παράδειγμα στη συγκεκριμένη μέθοδο το κάθε δύσκολο γράμμα έχει πάντα συγκεκριμένο τρόπο εικονογράφησης, όπως το “ει” που παρουσιάζεται πάντα σαν ένα ανθρωπάκι που κρατάει κάτι που μοιάζει με ι. 

         Αντίθετα ο δικός μου τρόπος βασίζεται στη φαντασία μου! Η εικόνα σχηματίζεται βάση της έννοιας της λέξης. Οπότε θεωρώ ότι βοηθάει και να φτιάχνουν δικές τους ιστορίες και να θυμούνται την εικόνα περισσότερο.


        Περισσότερες πληροφορίες για τη μέθοδο Μαυρομάτη βρίσκονται εδώ
        Επίσης ένα ακόμα ενδιαφέρον άρθρο θα δείτε κι εδώ.

        Α΄ τάξη – Λέξεις ολικής εκμάθησης

          Ξεκινώντας την ενσυνείδητη εκμάθηση των γραμμάτων στην Ά’ τάξη και ενώ ακόμα μαθαίνουν να συλλαβίζουν οι  μαθητές καλλούνται να μάθουν λέξεις όπως το είναι, έχει κτλ.

          Η διδασκαλία αυτών τον λέξεων γίνεται ολικά.

          Ολική εκμάθηση σημαίνει ότι δε θα πρέπει να μάθουν να συλλαβίζουν τις λέξεις αυτές, αλλά να τις θυμούνται σαν εικόνα. Μάλιστα κάποιες απο αυτές θα είναι ικανά να τις συλλαβίζουν αρκετούς μηνές αργότερα όταν θα διδαχτούν τα διπλά φωνήντα.

          Οι λέξεις που μαθαίνονται ολικά είναι οι λέξεις: τι, όχι, και, είναι, έχει. Η διαδικασία αυτή είναι βοηθητική για να υπάρχει η δυνατότητα να δημιουργούνται περισσότερες προτάσες και κείμενα με πραγματικό νόημα. Παράλληλα οι μορφές αυτές των βασικών ρημάτων (είναι, έχει) θα αποτελέσουν ένα σημείο αναφοράς στο οποίο θα μπορούν να πατήσουν στη συνέχεια για να μάθουν να γράφουν άλλες μορφές των ρημάτων όπως τα είμαι, είσαι, είχε κτλ.

          Με σκοπό να παρατηρήσουν τις λέξεις αυτές και να εξασκηθούν ώστε να τις θυμούνται έχω δημιουργήσει μερικά φυλλάδια. Για τα φυλλάδια αυτά πήρα ιδέες από σελίδες για την αγγλική γλώσσα όπου η εκμάθησή της βασίζεται περισσότερο στην ολική μέθοδο.





        Τα φυλλάδια θα τα βρείτε εδώ: Λέξεις ολικής εκμάθησης

        Α΄τάξη – Πού είναι ο Άρης;

          Η βασικότερη διαδικασία που συντελείται στην Α’ τάξη είναι αυτή του συλλαβισμού. Αν αυτή η διαδικασία ολοκληρωθεί ομαλά τότε η εκμάθηση των υπόλοιπων γραμμάτων και η ικανότητα να διαβάζουν είναι “εύκολη” υπόθεση. Όλη η βάση για την απόκτηση του μηχανισμού του συλλαβισμού συντελείται, πριν την ενσυναίσθητη εκμάθηση των γραμμάτων, στην εισαγωγική ενότητα “Πού είναι ο Άρης”.

          Την πρώτη φορά που ανέλαβα την Α’τάξη ακολούθησα τη σειρά και τους χρόνους του βιβλίου του δασκάλου για να διδάξω την εισαγωγική ενότητα και το αποτέλεσμα ήταν ότι τα μισά παιδάκια δεν μπορούσαν να συλλαβίσουν ικανοποιητικά κατά την ολοκλήρωσή της. 
          Για καλή μου τύχη την ημέρα που “τελείωνα” την ενότητα είχε έρθει να μας επισκεφτεί ο τότε Σχολικός Σύμβουλος. Του είπα τον προβληματισμό μου και μου απάντησε απλά: “Ε! Και γιατί δεν την ξανακάνεις;”. 
          Φυσικά άρχισε να βαράει μέσα μου το καμπανάκι για την ύλη που θα έμενε πίσω, το χρόνο που θα χανόταν από την υπόλοιπη ύλη, αν θα ολοκλήρωνα τα βιβλία κτλ κτλ… Όμως ακολούθησα στη συμβουλή του. 
           Το αποτέλεσμα ήταν όλα τα παιδιά να αναπτύξουν την ικανότητα του συλλαβισμού μετά τη δεύτερη φορά και η υπόλοιπη διαδικασία έγινε πολύ εύκολη.
          Αυτό ήταν το πρώτο μάθημα σε αυτή την τάξη: Δε βιαζόμαστε! Χρειάζεται υπομονή, επιμονή και η ενότητα “Πού είναι ο Άρης” πρέπει να διδάσκεται όσο πιο αργά γίνεται. 
          Μετά από 4 χρόνια και τη συνεργασία με συναδέλφους, κατέληξα να την χωρίζω σε 15 μαθήματα τα οποία ακολουθούνται από 15 φύλλα εργασίων και ένα σωρό δραστηριότες που γίνονται στην τάξη και οι οποίες κάθε χρόνο εμπλουτίζονται. 
         Οι υποενότητες είναι οι εξής:

        1.  Το γράμμα Α.
        2.  Το γράμμα Π και η συλλαβή πα.
        3.  Το γράμμα Ι και η συλλαβή πι.
        4.  Η δισύλλαβη λέξη παπί.
        5.  Το γράμμα Τ και η συλλαβή τα.
        6.  Η δισύλλαβη λέξη πίτα.
        7.  Η τρισύλλαβη λέξη πατάτα.  
        8.  Το γράμμα Ο και οι συλλαβές πο και το.
        9.  Η δισύλλαβη λέξη τόπι.
        10.  Το γράμμα ε.
        11.  Το γράμμα Λ, η συλλαβή λα και η λέξη έλα.
        12.  Το γράμμα Ν, η συλλαβή να και οι λέξεις ένα και πανί. 
        13.  Το γράμμα Μ, η συλαββή με και η λέξη πάμε.
        14.  Επανάληψη.       

          Χρησιμοποιώ ένα δισέλιδο για κάθε υποένοτητα που έχω θέσει.

                    

         Όλα τα φύλλα έχουν τη λογική κάθε γράμμα, συλλαβή ή λεξούλα να εντάσσεται σταδιακά ξεκινώντας από πιο εύκολες δραστηριότητες που βασίζονται σε γνώσεις που ήδη έχουν τα παιδιά.

         Τα φύλλα εργασιών συμπληρώνονται στο σχολείο αφού έχει προηγηθεί η επεξεργασία της εικόνας και του γράμματος, της συλλαβής ή της λέξης που πρόκειται να διδαχθεί.  
         Οι ασκήσεις οι οποίες είναι με αστεράκι είναι παρόμοιες με άλλες που υπάρχουν στο φυλλάδιο ή στο Τετράδιο Εργασιών και για το λόγο αυτό προορίζονται για το σπίτι. 
         Τέλος, το γράμμα, τη συλλαβή ή τη λέξη που διδάσκεται τα παιδιά την αντιγράφουν στο διπλοχάρακο τετράδιο έτσι ώστε σιγά σιγά να βελτιώνουν την τοποθέτηση των γραμμάτων τους στη γραμμή του τετραδίου και να συνηθίζουν το σωστό μέγεθος.

         Τα φύλλα εργασίας για την ενότητα αυτή θα τα βρείτε εδώ: Πού είναι ο Άρης.