Στην πρώτη δημοτικού το παιδί θα πρέπει να μάθει τα γράμματα σαν σύμβολα(μορφή) και σαν ήχους και μετά να τα συνδυάζει για να φτιάχνει φωνές(συλλαβές) και λέξεις.

 Για να το καταφέρει αυτό απαραίτητη προϋπόθεση είναι να μπορεί να συνειδητοποιεί και να αναγνωρίζει τα στοιχεία που “χτίζουν” την κάθε λέξη της γλώσσας μας. Αυτά τα στοιχεία είναι τα φωνήματα, δηλαδή οι ήχοι(φθόγγοι). Με απλά λόγια, το παιδί θα πρέπει να είναι ικανό να αντιλαμβάνεται τους ήχους που υπάρχουν μέσα σε μια λέξη.
 Θα έλεγε κανείς  ότι είναι μια εύκολη διαδικασία. Εμείς την κάνουμε αυτόματα. Σωστά; Ναι! Όμως πώς φτάσαμε σε αυτό; Και πόσο χρόνο χρειαστήκαμε; 
Για να το καταφέρουν, λοιπόν, τα παιδιά, χρειάζονται χρόνο και δύο στάδια που πρέπει να κατακτήσουν. 

 Το να μάθουν τα παιδιά απ’ έξω την άλφαβήτα είναι σχετικά μια εύκολη διαδικασία. Μπορούν να την μάθουν όπως μαθαίνουν ένα ποίημα και με τα τραγουδάκια που υπάρχουν μπορεί αυτό να γίνει ακόμα πιο εύκολο και διασκεδασικό! Όμως, όταν βιαζόμαστε να μαθουν τα παιδιά το όνομα του κάθε γράμματος, τα κάνουμε να ταυτίσουν το σύμβολο δηλαδή την εικόνα του γράμματος με τον ήχο που κάνει όλο το όνομά του π.χ. κ – “κάπα”, σ – “σίγμα”, γ – “γιώτα”.

 Μου έχει τύχει αρκετές φορές, παιδάκια τα οποία αν κι έχουν ικανοποιητική φωνολογική επίγνωση, στην προσπάθειά τους να διαβάσουν να τους βγαίνει αυθόρμητα το όνομα του γράμματος και από αυτό η συλλαβή του. Δηλαδή:

νερό: νι-ε ρο
Λένε νι και ρο γιατί είναι τα ονόματα των γραμμάτων.

 Σε αυτή την περίπτωση υπερισχύει αυτό που έχουν διδαχθεί πιο νωρίς και όχι αυτό που έμαθαν πρόσφατα και ακόμα δεν έχουν την εμπειρία. Χρησιμοποιούν την συλλαβή του ονόματος του γράμματος γιατί μπορούν να την απομονώσουν εύκολα. Οδηγούνται σε λάθος γιατι σχηματίζουν κάτι που δεν τους δίνει νόημα. Και τελικά διορθώνουν, χρησιμοποιώντας το σωστό. Τσάμπα κόπος!
 Κι αν ένα παιδάκι έχει μία μεγαλύτερη δυσκολία; Αν για κάποιον λόγο δυσκολεύεται να διακρίνει ακουστικά τους ήχους; Τότε, η γνώση των ονομάτων των γραμμάτων κάνει ακόμα δυσκολότερη τη διαδικασία αυτή και φυσικά το απομακρύνει από τον τελικό στόχο που είναι η ανάγνωση.

 Γι αυτό το λόγο,  το βιβλίο του δασκάλου συμβουλεύει η διδασκαλία της άλφαβήτα να γίνει μετά την ολοκλήρωση της διδασκαλίας όλων των γραμμάτων, δηλαδή στο τέλος του Α΄τεύχους.

 
Και δηλαδή το παιδί μου πώς θα προετοιμαστεί για την Α΄τάξη;

 Αρχικά, δεν είπε κανείς ότι το παιδί πρέπει να ξέρει τα γράμματα ή να ξέρει να διαβάζει πριν ξεκινήσει την Α’ τάξη για να είναι πρετοιμασμένο. Γιατί αν τα ξέρει ήδη ποιος ο λόγος να πάει;
 Επιπλέον, η δουλειά που γίνεται στο νηπιαγωγείο αρκεί! Οι νηπιαγωγοί κάνουν την απαραίτητη προσπάθεια τα παιδάκια του νηπιαγωγείου να έχουν αρχίσει να αναπτύσσουν αυτή την ικανότητα, στο επίπεδο που μπορούν για την ηλικία τους. Η υπόλοιπη δουλειά θα συνεχιστεί στο δημοτικό, αφού τότε θα έχουν και μεγαλύτερη ωριμότητα.
 Τέλος, οι “παλιοί” είχαν πολύ ωραία παιχνίδια τα οποία ίσως στις μέρες μας να φαντάζουν “χαζά” αλλά…. αν το σκεφτούμε ίσως να βοηθούν να εξασκούνται τα παιδιά παίζοντας. Ας θυμηθούμε δύο από αυτά!

1. Ποιος θυμάται το “Σε βάζω! Σε βάζω!”;

– Σε βάζω! Σε βάζω!
– Πού με βάζεις;
– Πάνω στη βρύση!
– Κι άμα πέσω από τη βρύση;
– Θα έρθει ο άγγελος/η μαμα/η γιαγιά (όποιος θέλετε) να σε φιλήσει/πατήσει/ρωτήσει! 
   (Άλλη εκδοχή: …να σου μιλήσει!)


 Δεν έχει σημασία αν θα βγάζει νόημα αλλά να κάνει ηχητικά ομοιοκαταληξία με την προηγούμενη λέξη! Αυτό το παιχνίδι θα το βοηθήσει να διακρίνει τους τελευταίους ήχους από τις λέξεις που είναι και πιο δύσκολο σε σχέση με το να διακρίνει τους πρώτους.

 Παίξτε το παιχνίδι με το παιδί και φτιάξτε ομοιοκαταληξίες. 
 Αρχικά εσείς! Φτιάξτε ομοιοκαταληξίες που ταιριάζουν. Στη συνέχεια άλλες που δεν ταιριάζουν. Παρατηρείστε αν αντιλαμβάνεται ότι δεν ομοιοκαταληκτούν οι λέξεις και ότι του φαινεται ηχητικά αστείο ή λάθος!
 Στη συνέχεια δώστε εσείς τη μια λέξη (δηλαδή που το βάζετε!) και κάντε το να σας βοηθήσει ώστε να σκεφτεί τη λέξη που θα ομοιοκαταληκτεί! 

2. Η εύκολη προφορική εκδοχή του “όνομα-ζώο-φυτό”

Διαλέξτε μια κατηγορία. Επιλέξτε έναν φθόγγο που θα αρχίζουν οι λέξεις σας. Είναι σημαντικό να είναι φθόγγος και όχι γράμμα! Πείτε τον κανόνα: 
– Θα βρίσκουμε λέξεις/ζώα/πράγματα που αρχίζουν από “κ”.
Όχι από “κου” ούτε από  “κάπα”! Είπαμε θέλουμε καθαρούς ήχους!
Προσπαθήστε να λέτε εναλλάξ λέξεις. Δώστε χρόνο! 

Εναλλακτικός τρόπος: να ζωγραφίσετε κάτι που αρχίζει από “κ”.

 Αυτές είναι μερικές ιδέες, αλλά μπορούμε ακόμα να επινοήσουμε και δικά μας ώστε να βοηθήσουμε τα παιδιά να καταφέρουν να αντιλαμβάνονται τους ήχους μέσα στις λέξεις.