ΚΑΛΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ!!
ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ!!
Ηλιοστάσιο
1.Ηλιοστάσιο του Δεκεμβρίου
Χειμερινό ηλιοστάσιο 2022.
Σήμερα, 21 Δεκεμβρίου ξημέρωσε η μικρότερη ημέρα του έτους και θα ακολουθήσει η μεγαλύτερη νύχτα. Αστρονομικά μπαίνουμε στο χειμώνα.
Στην συνέχεια η ημέρα θα αρχίσει να μεγαλώνει έναντι της νύχτας, μέχρι να φτάσουμε στην εαρινή ισημερία στις 20 Μαρτίου 2023, όπου η διάρκεια της ημέρας θα έχει εξισωθεί με την διάρκεια της νύχτας.
Καλό χειμερινό ηλιοστάσιο!
2.Ηλιοστάσιο του Δεκεμβρίου
Χειμερινό και Θερινό Ηλιοστάσιο
Στις 21 Δεκεμβρίου η διάρκεια της ημέρας θα φτάσει στο ελάχιστο του έτους και η έναρξη του χειμώνα θα είναι γεγονός. Το χειμερινό ηλιοστάσιο, όπως ονομάζεται, είναι η μέρα που όταν ο Ήλιος μεσουρανεί θα βρίσκεται στη χαμηλότερη του θέση. Αντίστοιχα, η 21η του Ιουνίου θεωρείται η πρώτη μέρα του καλοκαιριού, ή το θερινό ηλιοστάσιο, με τον ήλιο να βρίσκεται στην υψηλότερη του θέση στον ουράνιο θόλο.
Η λέξη “ηλιοστάσιο”, εκ των “Ήλιος” και “στέκω”, προέρχεται από τη φαινομενική στάση του ηλίου κατά το πέρας των ημερών. Καθ’όλη τη διάρκεια του χρόνου, το άστρο μας ανατέλλει και φτάνει σε ένα μέγιστο σημείο στον ουρανό. Αν φωτογραφίσουμε αυτό το σημείο κάθε μέρα για ολόκληρο το έτος, όπως στην Εικόνα 1 παρακάτω, θα παρατηρήσουμε ότι η μεταβολή του δημιουργεί έναν σχηματισμό σαν το νούμερο 8.
Εικόνα 1: Ηλιακό ανάλημμα. Photo Credit: Giuseppe Donatiello
Κατά το χειμερινό ηλιοστάσιο στο βόρειο ημισφαίριο, οι ακτίνες του Ηλίου σχηματίζουν την ελάχιστη τους γωνία, με την Ελλάδα να λαμβάνει το ηλιακό φως σε γωνία περίπου 30ο. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με το ότι οι νύχτες είναι αρκετά μεγαλύτερες από τις ημέρες, κάνει την ατμόσφαιρα και την επιφάνεια να απορροφούν όλο και λιγότερη ενέργεια από τον Ήλιο. Ως αποτέλεσμα, η μέση θερμοκρασία του ημισφαιρίου πέφτει ολοένα και περισσότερο. Έτσι, έχει καθιερωθεί να θεωρούμε το χειμερινό ηλιοστάσιο ως την αρχή του χειμώνα1.
Εικόνα 2: Χειμερινό Ηλιοστάσιο. Δεξιά: Η γωνία που δημιουργούν οι ακτίνες του Ηλίου με την επιφάνεια της Γης στις 21 Δεκεμβρίου από το γεωγραφικό πλάτος της Ελλάδας. Αριστερά: Απεικόνιση του συστήματος Γης-Ηλίου με κάθετο άξονα τον άξονα περιστροφής της Γης. Image Credit: Nebraska Astronomy Tools
Αντίστοιχα, στο θερινό ηλιοστάσιο, οι ακτίνες του Ηλίου σχηματίζουν τη μέγιστη τους γωνία, με την Ελλάδα να λαμβάνει το ηλιακό φως σε γωνία περίπου 73ο (βλέπε Εικόνα 3). Ο Ήλιος βρίσκεται για περισσότερο χρόνο στον ουρανό και οι θερμοκρασίες αρχίζουν να αυξάνονται, οπότε το θερινό ηλιοστάσιο θεωρείται η έναρξη του καλοκαιριού.
https://www.seilias.gr/images/stories/myvideos/Geo/DayNightWorlDayNightWorld.d.swf
https://astro.unl.edu/classaction/animations/coordsmotion/eclipticsimulator.html
https://astro.unl.edu/animationsLinks.html
https://astro.unl.edu/classaction/animations/coordsmotion/eclipticsimulator.html
https://2science.gr/solstice/
3.Ηλιοστάσιο του Δεκεμβρίου
Τετάρτη 21 Δεκεμβρίου 2022
Χειμερινό ηλιοστάσιο 2022 (Βόρειο ημισφαίριο)
To χειμερινό ηλιοστάσιο (winter solstice) είναι η μεγαλύτερη νύχτα του έτους και συμβαίνει στη χειμερινή τροπή του Ήλιου, τότε που το άστρο της μέρας τρέπεται από το Νότιο ημισφαίριο στο Βόρειο.
Την Τετάρτη 21 Δεκεμβρίου 2022 ο Ήλιος θα βρίσκεται στο
χειμερινό ηλιοστάσιο και έτσι θα ξεκινήσει και αστρονομικά ο φετινός χειμώνας.
Οι γιορτές των Χριστουγέννων και του νέου έτους (Πρωτοχρονιάς) έχουν τις ρίζες τους στον εορτασμό του χειμερινού ηλιοστάσιου στο βόρειο ημισφαίριο της Γης. Tη χρονική αυτή περίοδο ανέκαθεν γιορταζόταν και γιορτάζεται το σταδιακό ξαναμεγάλωμα της μέρας (αύξηση του φωτεινού τμήματος του εικοσιτετραώρου) μετά τη μεγαλύτερη νύχτα του έτους (bruma), που παραδοσιακά συμβαίνει στις 21 ή 22 Δεκεμβρίου. Ο Ήλιος τότε αρχίζει και πάλι να απλώνει τις ζωογόνες ακτίνες του στο Βόρειο ημισφαίριο της Γης. Στην αρχαιότητα γιορτάζονταν τα Γενέθλια του
Ανίκητου Ήλιου (Dies Natalis Invicti Solis), παράλληλα, όμως, πανηγυρίζονταν και
πολλές άλλες γιορτές, όπως τα Μπρουμάλια (Brumalia), τα Λαρεντάλια (Larentalia),
τα Σατουρνάλια (Saturnalia) κ.ά. Φυσικά όλες αυτές οι γιορτές στη θεοκρασία που ακολούθησε τη νέα θρησκεία ενσωματώθηκαν στη μεγάλη γιορτή των Χριστουγέννων και στα έθιμα της Πρωτοχρονιάς.
.
Βιβλιογραφία
Θεοδοσίου Στράτος και Δανέζης Μάνος, «Η Οδύσσεια των ημερολογίων, Β΄ τόμος:
Αστρονομία και Παράδοση». Εκδόσεις Δίαυλος, Αθήνα 1995.
Θεοδοσίου Στράτος και Δανέζης Μάνος, «Ο κύκλος του χρόνου-Αστρονομία και
μυστηριακές λατρείες». Εκδόσεις Δίαυλος, Αθήνα 2004.
https://www.facebook.com/stratostheodossiou/
DayNightWorld.
https://www.seilias.gr/images/stories/myvideos/Geo/DayNightWorlDayNightWorld.d.swf
