Χριστόδουλος Σώζος
Νομικός, δήμαρχος Λεμεσού (1908-1912), ήρωας των Βαλκανικών πολέμων. Γεννήθηκε στη Λεμεσό στις 10 Μαρτίου του 1872 και έπεσε στην Ήπειρο (Μπιζάνι), ηρωικά μαχόμενος στις τάξεις του ελληνικού στρατού, στις 6 Δεκεμβρίου του 1912. Ο πατέρας του, Σώζων Λοΐζου, είχε υπηρετήσει ως εθελοντής στον πόλεμο του 1866 στην Κρήτη. Ο παππούς του, Αντώνιος Ιακώβου Λοΐζου, είχε υπηρετήσει επίσης ως εθελοντής στην Ελλάδα, κατά τη διάρκεια της ελληνικής επανάστασης, και πολέμησε υπό τον Φαβιέρο στην Αθήνα όπου και είχε πληγωθεί. Μητέρα του ήταν η Μαρία Χριστοδούλου Χατζηπαύλου από τη Λεμεσό.
Ο Χριστόδουλος Σώζος εξελέγη και υπηρέτησε ως δήμαρχος Λεμεσού από το 1908 μέχρι τον θάνατο του το 1912. Κατά τη διάρκεια της δημαρχίας του έγιναν μεταξύ άλλων τα πιο κάτω έργα που φέρουν τη δική του σφραγίδα: 1) Ο δημόσιος κήπος. 2) Δρόμοι. 3) Η φιλαρμονική. 4) Ηλεκτροφωτισμός και ονομασία των δρόμων. 5) Επίσης διοργάνωσε την πρώτη Παγκύπρια Γεωργική και Βιομηχανική Έκθεση στο Κομισαριάτο κατά την εβδομάδα της Διακαινησίμου το 1911, ταυτόχρονα με τους Παγκύπριους αγώνες του 1911. 6) Βοήθησε στην κατασκευή προκυμαίας. 7) Μετέφερε στη Λεμεσό νερό από κεφαλόβρυσο των Πλατρών.
Μετά την κήρυξη του Βαλκανικού πολέμου, τον Οκτώβριο του 1912, αυθόρμητα και επίμονα ζήτησε να καταταγεί σαν εθελοντής στρατιώτης στον ελληνικό στρατό. Στην Αθήνα συναντήθηκε με τον Ελευθέριο Βενιζέλο ο οποίος προσπάθησε μάταια να τον πείσει να μείνει σε στρατιωτική υπηρεσία στην ελληνική πρωτεύουσα. Σκοπός μου εἶναι νά βάλω τήν τιμίαν στολήν τοῦ στρατιώτου, νά πάρω τό τουφέκι και νά ὑπάγω εἰς τήν γραμμήν τοῦ πυρός, έλεγε. Προτού αναχωρήσει, ντυμένος στρατιωτικά, πήγε ξανά για να χαιρετήσει τον Ελευθέριο Βενιζέλο στο υπουργείο. Ὁ Βενιζέλος συνεκινήθη και τά μάτια του γέμισαν δάκρυα, όπως έγραψε ο ίδιος στη γυναίκα του. Σαν στρατιώτης του Α’ Πεζικού Συντάγματος πήγε στη Θεσσαλία, τη Μακεδονία και την Ήπειρο.
Στις 10 Δεκεμβρίου 1912 στάλθηκε από την Πρέβεζα το ακόλουθο τηλεγράφημα: Σῶζος ἐφονεύθη, Χατζηϊωάννου ἐτραυματίσθη 6ην, μαχόμενοι εἰς Προφήτην Ἠλίαν. Κισσονέργης, Κυριακίδης, Κύπριοι στρατιώτες.
Από το Γενικό Επιτελείο στάληκε επίσημα: Στρατιώτης πρώτου πεζικοῦ Συντάγματος Σῶζος ἐφονεύθη εἰς τήν Ἤπειρον, 6ην Δεκεμβρίου. Ἕμπεδον Ἐπιτελικόν Τμῆμα. Κοντογιάννης Ἀντισυνταγματάρχης.
Το άγγελμα του θανάτου του συντάραξε κάθε Έλληνα Κύπριο. Σε ένδειξη τιμής κι ευγνωμοσύνης προς τον Σώζο η Κύπρος έστησε μνημείο στον δημόσιο κήπο της Λεμεσού, που ο ίδιος δημιούργησε, με το ακόλουθο επίγραμμα:
Χριστόδουλος Σῶζος Δήμαρχος Λεμεσοῦ, Δικηγόρος, Βουλευτής, Μέλος Ἐκτελεστικοῦ Συμβουλίου τῆς Κύπρου, πεσών ἡρωϊκῶς τῇ 6ῃ Δεκεμβρίου 1912 ἐπί τοῦ λόφου τοῦ Προφήτου Ἡλία πρό τῶν Ἰωαννίνων. Ὁ Δῆμος καί ἡ πόλις τῆς Λεμεσοῦ μετά τῶν ἀπανταχοῦ φίλων τοῦ ἥρωος εὐγνωμονοῦντες ἀναθέτουσι, κόσμον μέν καί τιμήν τῇ πόλει, τοῖς δέ ἐπιγιγνομένοις ὕψιστον φιλοπατρίας δίδαγμα. Τεθνάμεναι γάρ καλόν ἐπί προμάχοισι πεσόντα. Ἂνδρ’ ἀγαθόν περί ᾗ πατρίδι μαρνάμενον.
Οι πληροφορίες αντλήθηκαν από: https://www.polignosi.com/cgibin/hweb?-A=10078&-V=limmata
Συλλογή Εικόνων
Βίντεο