Μάθημα Φυσικοθεραπεία
ΓΦυσ-Π.ΕΠΑΛ Κατερίνης
Κεφάλαιο 8ο-Ενότητα 8.7
8.7 Μυοσκελετικές Παθήσεις Ηλικιωμένων
Πατήστε στο παρακάτω link για να διαβάσετε πως θα γίνει το μάθημα:
Οδηγός Μελέτης_Μυοσκελετικες παθήσεις Ηλικιωμένων
Τρείς είναι οι πιο συχνές μυοσκελετικές παθήσεις των ηλικιωμένων:
- Οστεοαρθρίτιδα γόνατος
- Οστεοπόρωση
- Κατάγματα Ισχίου
Βίντεο Μυοσκελετικές παθήσεις και ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ
1.Οστεοαρθρίτιδα Γόνατος
Η οστεοαρθρίτιδα του γόνατος είναι μια εκφυλιστική πάθηση των αρθρώσεων που επηρεάζει κυρίως τους ηλικιωμένους. Προκαλείται από την φθορά του χόνδρου που καλύπτει τις αρθρικές επιφάνειες.
Συμπτώματα:
- Πόνος στο γόνατο
- Δυσκαμψία και περιορισμός της κίνησης
- Οίδημα γύρω από την άρθρωση
- Μυική Αδυναμία
- Λειτουργική αποκατάσταση
Θεραπευτικές Προσεγγίσεις:
- Φυσικοθεραπεία
- Αντιφλεγμονώδη φάρμακα
- Χειρουργικές επεμβάσεις, όπως η αντικατάσταση άρθρωσης
Στόχοι Φυσικοθεραπείας
- Μείωση του πόνου και οιδήματος
- Θερμοθεραπεία-κρυοθεραπεία
- Αναλγητικά ρεύματα
- Λουτροθεραπεία
- Ανάπαυση
- Αποφόρτιση με χρήση βακτηριών ή κηδεμόνων
- Βελτίωση κινητικότητας
- Ενεργητική κινησιοθεραπεία
- Μηχανοθεραπεία
- Υδροκινησιοθεραπεία
3. Ενδυνάμωση μυών γόνατος
- Ισομετρικές,
- Υποβοηθούμενες ελεύθερες ενεργητικές στα όρια του πόνου
4. Λειτουργική επανεκπαίδευση
- Εκπαίδευση Βάδισης με βακτηρίες,
- Χρήση κηδεμόνων και ορθώσεων
- Λύσεις για την αυτοεξυπηρέτηση βοηθήματα ένδυσης, εργονομία κατοικίας.
2.Οστεοπόρωση
Η οστεοπόρωση είναι μια πάθηση που χαρακτηρίζεται από μείωση της οστικής πυκνότητας, καθιστώντας τα οστά εύθραυστα και επιρρεπή σε κατάγματα. Είναι ιδιαίτερα κοινή στις γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση.
Παράγοντες Κινδύνου:
- Γενετική προδιάθεση
- Έλλειψη ασβεστίου και βιταμίνης D
- Καθιστική ζωή
- Χρήση καπνού και κατανάλωση αλκοόλ
Πρόληψη και Θεραπεία:
- Διατροφή πλούσια σε ασβέστιο και βιταμίνη D
- Άσκηση με βάρη και αντοχή
- Φαρμακευτική αγωγή για την ενίσχυση της οστικής πυκνότητας
Οστεοπόρωση: Κατανόηση των Συμπτωμάτων
Η οστεοπόρωση είναι μία πάθηση που χαρακτηρίζεται από την απώλεια οστικής μάζας και την αποδυνάμωση των οστών, καθιστώντας τα πιο ευάλωτα σε κατάγματα. Ακολουθεί μια αναλυτική παρουσίαση των πιο κοινών συμπτωμάτων που μπορεί να υποδηλώνουν την παρουσία της οστεοπόρωσης.
Οι ηλικιωμένοι με Οστεοπόρωση
- Κατάγματα ακόμα και απο ελάχιστη Πίεση Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά συμπτώματα της οστεοπόρωσης είναι τα κατάγματα που συμβαίνουν με ελάχιστη πίεση ή τραυματισμό. Συχνά παρατηρούνται στο ισχίο, στον καρπό, ή στους σπονδύλους της σπονδυλικής στήλης.
- Μείωση Ύψους Καθώς τα οστά της σπονδυλικής στήλης εξασθενούν, μπορεί να παρατηρηθεί μια σταδιακή μείωση του ύψους του ατόμου. Αυτό οφείλεται σε μικρά κατάγματα στους σπονδύλους που οδηγούν σε συμπίεση.
- Κύφωση- Σκυφτή στάση Η κύφωση, ή αλλιώς «καμπούρα», είναι μια συχνή ένδειξη προχωρημένης οστεοπόρωσης. Προκαλείται από την κατάρρευση των σπονδύλων, οδηγώντας σε μια σκυφτή στάση στο πάνω μέρος της σπονδυλικής στήλης και προβλήματα . Οι μύς του θώρακα είναι συνεχώς σε σύσπαση “σφιγμένοι” και οι μυς της πλάτης χαλαροί και “αδύναμοι”
- Πόνος στην Πλάτη Ο χρόνιος ή αιφνίδιος πόνος στην πλάτη μπορεί να υποδηλώνει κατάγματα στους σπονδύλους, τα οποία είναι συχνά στην οστεοπόρωση.
Συμπτώματα
- Δυσκαμψία στην περιοχή της πλάτης, και πόνο στη ράχη,
- Σφιγμένοι μυς του θώρακα, που οδηγούν σε προβλήματα με την έκπτυξη του θώρακα.
- Πόνο απο τα μικροκατάγματα
- Παραμορφώσεις στο θώρακα
Στόχοι Φυσικοθεραπείας
- Βελτίωση κινητικότητας του σώματος με διατατικές ασκήσεις με ήπιες ασκήσεις.
- Βελτίωση της αναπνευστικής λειτουργίας (Αναπνευστικές ασκήσεις)
- Μείωση του πόνου με υδροκινησιοθεραπεία σε θερμαινόμενη πισίνα, λουτροθεραπεία, αναλγητικά ρεύματα, θεραπευτικοί υπέρηχοι. Οι διαθερμίες αποφεύγονται.
- Βελτίωση ισορροπίας – Πρόληψη τραυματισμών (Ασκήσεις ισορροπίας)
- Αερόβια Άσκηση μέτριας Ένταση (Στατικό ποδήλατο, διάδρομος βάδισης, περπάτημα)
- Βελτιώση λειτουργικότητας, επανεκπαίδευση καθημερινών δραστηριοτήτων
Πρόληψη και Διαχείριση
Η πρόληψη της οστεοπόρωσης περιλαμβάνει υγιεινή διατροφή πλούσια σε ασβέστιο και βιταμίνη D, τακτική άσκηση, και αποφυγή καπνίσματος και υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ. Εάν υπάρχουν υποψίες για οστεοπόρωση, είναι σημαντικό να συμβουλευτείτε έναν ιατρό για κατάλληλες διαγνωστικές εξετάσεις και θεραπεία.
Με την έγκαιρη διάγνωση και τη σωστή διαχείριση, η πρόληψη των καταγμάτων και η βελτίωση της ποιότητας ζωής είναι εφικτές.
3.Κατάγματα Ισχίου
Κάταγμα είναι ο ιατρικός όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει το σπάσιμο ή τη ρωγμή ενός οστού. Αποτελεί μία από τις πιο κοινές μορφές τραυματισμού και μπορεί να προκληθεί από διάφορους παράγοντες, όπως τραύμα, υπερβολική καταπόνηση ή ορισμένες παθολογικές καταστάσεις που εξασθενούν τα οστά.
Κατηγορίες Καταγμάτων
Τα κατάγματα χωρίζονται σε διάφορες κατηγορίες ανάλογα με τη φύση και την αιτία του τραυματισμού. Οι βασικές κατηγορίες περιλαμβάνουν:
- Ανοιχτό κάταγμα: Όταν το οστό διαπερνά το δέρμα.
- Κλειστό κάταγμα: Όταν το οστό σπάει αλλά δεν διαπερνά το δέρμα.
- Εγκάρσιο κάταγμα: Όταν το σπάσιμο είναι σε ορθή γωνία με τον άξονα του οστού.
- Λοξό κάταγμα: Όταν το σπάσιμο είναι υπό γωνία.
- Σπειροειδές κάταγμα: Όταν το σπάσιμο έχει σπειροειδή μορφή λόγω της περιστροφικής δύναμης.
Συμπτώματα καταγμάτων
Τα κοινά συμπτώματα ενός κατάγματος περιλαμβάνουν:
- Κριγμός κατα την κίνηση
- Έντονος πόνος στην περιοχή του τραυματισμού
- Οίδημα και μελανιές
- Δυσκολία κίνησης ή και Παράδοξη κίνηση, το μέλος κινείται με μη φυσιολογικό τρόπο.
- Παραμόρφωση του μέλους
Θεραπεία καταγμάτων
Η θεραπεία ενός κατάγματος εξαρτάται από τον τύπο και την σοβαρότητα του τραυματισμού. Οι συνηθισμένες μέθοδοι περιλαμβάνουν:
- Ακινητοποίηση: Χρήση γύψου ή νάρθηκα για την αποφυγή της κίνησης του τραυματισμένου οστού.
- Χειρουργική επέμβαση: Σε σοβαρές περιπτώσεις, μπορεί να απαιτείται χειρουργική παρέμβαση για την ανατοποθέτηση και σταθεροποίηση των οστών.
- Φυσικοθεραπεία: Μετά την αποκατάσταση, η φυσικοθεραπεία βοηθά στην επαναφορά της κίνησης και της δύναμης στο τραυματισμένο μέλος.
Η σωστή και έγκαιρη αντιμετώπιση ενός κατάγματος είναι απαραίτητη για την πλήρη και γρήγορη αποκατάσταση του ασθενούς. Τα κατάγματα ισχίου είναι σοβαρά τραύματα που συμβαίνουν συχνά σε ηλικιωμένους λόγω πτώσεων, κυρίως σε άτομα με οστεοπόρωση.
Συνέπειες καταγμάτων:
- Απώλεια κινητικότητας
- Αυξημένος κίνδυνος επιπλοκών, όπως πνευμονία και θρόμβωση
- Ανάγκη για χειρουργική επέμβαση και μακροχρόνια αποκατάσταση
Φυσικοθεραπεία και κατάγματα
Η φυσιοθεραπευτική αντιμετώπιση διακρίνεται σε 2 φάσεις
-
- α. Φάση ακινητοποίησης
- β. Φάση κινητοποίησης
α. Φάση Aκινητοποίησης (μετά το χειρουργείο και την τοποθέτηση γύψου).
Στόχοι Φυσικοθεραπείας
- RICE ή ΚΑΠΑ
- Διατήρηση Κινητικότητας Γειτονικών Αρθρώσεων: Ασκήσεις για τις αρθρώσεις που δεν έχουν ακινητοποιηθεί (π.χ. αν το κάταγμα είναι στον καρπό, κινητοποιούνται τα δάχτυλα, ο αγκώνας και ο ώμος) για την αποφυγή δυσκαμψίας.
- Μείωση του πόνου και του οιδήματος: Οδηγίες για την ανάρροπη θέση του μέλους και ειδικές τεχνικές για τη μείωση του πρηξίματος, το οποίο είναι αναμενόμενο μετά από ένα κάταγμα.
- Βελτίωση της κυκλοφορίας του αίματος με ισομετρικές ασκήσεις για τους μυς της περιοχής του κατάγματος: Ενεργοποίηση των μυών κάτω από τον γύψο χωρίς να μετακινηθεί το οστό. Αυτό βοηθά στη μείωση της μυϊκής ατροφίας και στη βελτίωση της κυκλοφορίας του αίματος.
- Πρόληψη Θρομβώσεων με ασκήσεις αντλίας: Ειδικά σε κατάγματα κάτω άκρων, η κινητοποίηση βοηθά στην αποφυγή φλεβικής θρόμβωσης.
- Εκπαίδευση στη Βάδιση με βακτηρίες: Αν πρόκειται για κάταγμα στα πόδια, ο φυσικοθεραπευτής διδάσκει τη σωστή χρήση βοηθημάτων (πατερίτσες, Π) και τον βαθμό φόρτισης που επιτρέπει ο ιατρός
β. Φάση κινητοποίησης (μετά την αφαίρεση γύψου)
Στόχοι Φυσικοθεραπείας
- Αύξηση του Εύρους Κίνησης της άρθρωσης που ήταν ακινητοποιημένη για να “ξεκολλήσει” με διατάσεις, ενεργητικές, παθητικές και αυτοδιατάσεις.
- Διαχείριση Πόνου και Οιδήματος: Χρήση φυσικών μέσων (υπέρηχοι, TENS, κρυοθεραπεία ή θερμοθεραπεία) για την ανακούφιση από τον πόνο που προκαλεί η πρώτη κίνηση.
- Προοδευτική Μυική Ενδυνάμωση: Αρχίζοντας από τις ισομετρικές σε ασκήσεις και συνεχίζοντας με υποβοηθούμενες και ελεύθερες ενεργητικές, τέλος ασκήσεις με αντίσταση (λάστιχα, βάρη), καθώς οι μύες έχουν ατροφήσει σημαντικά κατά την ακινητοποίηση.
- Ιδιοδεκτικότητα και Ισορροπία: Επανεκπαίδευση του νευρικού συστήματος ώστε να ελέγχει σωστά το μέλος στον χώρο. Αυτό είναι κρίσιμο για την αποφυγή νέων τραυματισμών.
- Επανεκπαίδευση Λειτουργικότητας: Αν πρόκειται για πόδι, εστιάζουμε στη σωστή βάδιση χωρίς υποστήριξη. Αν πρόκειται για χέρι, εστιάζουμε στη λεπτή κινητικότητα και τη δύναμη λαβής.
Προληπτικά Μέτρα:
- Ασκήσεις ισορροπίας για την πρόληψη πτώσεων
- Προσαρμογή του οικιακού περιβάλλοντος για μείωση των κινδύνων πτώσης
- Τακτική εξέταση οστικής πυκνότητας
Η κατανόηση και η διαχείριση των μυοσκελετικών παθήσεων είναι ζωτικής σημασίας για τη διατήρηση της ανεξαρτησίας και της ποιότητας ζωής των ηλικιωμένων. Η έγκαιρη διάγνωση και η ολοκληρωμένη θεραπευτική προσέγγιση μπορούν να μειώσουν τον πόνο και να βελτιώσουν την κινητικότητα.
