Άρθρα ανά μήνα: Σεπτέμβριος 2026

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο ΣΕΛ. 10-12

  1. Τι μας δείχνει ένας χάρτης;

Ο χάρτης μας δείχνει τη μορφή που έχει μια περιοχή, δηλαδή όλα όσα έχει δημιουργήσει η φύση αλλά και όσα έχει φτιάξει ο άνθρωπος.

 

  1. Πώς οι άνθρωποι καταλαβαίνουν τις πληροφορίες που δίνει ο χάρτης ακόμη κι αν μιλούν διαφορετικές γλώσσες;

Οι πληροφορίες του χάρτη δίνονται με σύμβολα που μπορεί να τα καταλάβει κάποιος ό,τι γλώσσα κι αν μιλάει. Π.χ. όταν δει μία άγκυρα καταλαβαίνει ότι εκεί υπάρχει λιμάνι.

 

  1. Ο χάρτης μιας περιοχής μένει πάντα ίδιος όσα χρόνια κι αν περάσουν;

Όχι. Ο χάρτης μιας περιοχής αλλάζει γιατί αλλάζει και η μορφή της περιοχής την οποία απεικονίζει.

 

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο ΣΕΛ. 13-15

  1. Ποιες είναι οι δύο βασικές κατηγορίες χαρτών;

Οι δύο βασικές κατηγορίες χαρτών είναι οι γενικοί και οι θεματικοί χάρτες.

 

  1. Σε τι διαφέρει ο γεωμορφολογικός (γεωφυσικός) από τον πολιτικό χάρτη;

Ο γεωμορφολογικός ή γεωφυσικός χάρτης μας δείχνει βουνά, ποτάμια, λίμνες, οροσειρές, πεδιάδες, οροπέδια και γενικά το ανάγλυφο μιας περιοχής έτσι όπως το έχει δημιουργήσει η φύση. Είναι η εικόνα που παρουσιάζει η επιφάνεια της γης αν τη δούμε από ψηλά.

Ο πολιτικός χάρτης μας δείχνει πρωτεύουσες, πόλεις, χωριά, νομούς, σύνορα, κράτη και γενικά έργα που έχει κάνει ο άνθρωπος  πάνω στην επιφάνεια της γης.

 

  1. Τι απεικονίζει κάθε ένα από τα παρακάτω είδη χαρτών:

α) Παραγωγής προϊόντων

β) Αστικός

γ) Οδικός

δ) Κλιματικός

 

α) Τα προϊόντα που παράγονται σε μια περιοχή

β) Τους δρόμους , τα σημαντικά κτίρια ή άλλα σημεία ενδιαφέροντος μιας πόλης

γ) Τους δρόμους που συνδέουν πόλεις, χωριά ή χώρες.

δ) Το κλίμα μιας περιοχής

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο ΣΕΛ. 16-18

  1. Ποιες πληροφορίες μας δίνει ο τίτλος ενός χάρτη;

Ο τίτλος του χάρτη μας πληροφορεί για το περιεχόμενό του.

 

  1. Τι εννοούμε με τη φράση «χαρτογραφικό αλφάβητο»;

Χαρτογραφικό αλφάβητο είναι τα σύμβολα και τα χρώματα που χρησιμοποιούνται στο χάρτη.

 

  1. Γιατί το χαρτογραφικό αλφάβητο έχει σύμβολα και όχι λέξεις;

Για να μπορούν να το καταλαβαίνουν όλοι οι άνθρωποι ό,τι γλώσσα κι αν μιλάνε.

Π.χ. όταν βλέπουμε μία άγκυρα καταλαβαίνουμε ότι εκεί υπάρχει λιμάνι ακόμη κι αν δεν ξέρουμε τη γλώσσα στην οποία είναι γραμμένος ο χάρτης.

 

  1. Τι είναι το υπόμνημα ενός χάρτη;

Το υπόμνημα του χάρτη είναι τα σύμβολα που χρησιμοποιεί μαζί με την εξήγησή τους.

 

  1. Ποια είναι τα δύο στοιχεία της ταυτότητας ενός χάρτη;

Τα δύο στοιχεία της ταυτότητας ενός χάρτη είναι ο τίτλος   και το υπόμνημα.

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο ΣΕΛ. 10-11

  1. Τι σημαίνει η φράση «διαίρει και βασίλευε»;

Πολλές φορές οι βασιλιάδες για να βασιλεύουν, δηλαδή να κυβερνούν, χωρίς προβλήματα προσπαθούν να κρατούν τον λαό τους διχασμένο και να μην αφήνουν τους ανθρώπους να συνεργάζονται και να διαμαρτύρονται ή να διεκδικούν ενωμένοι τα δικαιώματά τους. Έτσι στρέφονται ο ένας εναντίον του άλλου αντί να ενωθούν και να στραφούν όλοι μαζί εναντίον του βασιλιά.

 

  1. Πώς συμπεριφέρθηκαν οι Ρωμαίοι σε όσους αντιστάθηκαν και πώς στους άλλους;

Σε όσους αντιστάθηκαν φέρθηκαν πολύ σκληρά για να τους τιμωρήσουν. Γκρέμιζαν τα τείχη τους, τους έπιαναν αιχμάλωτους, άρπαζαν τα όπλα τους, την περιουσία τους και τους θησαυρούς της πόλης, τους υποχρέωναν να πληρώνουν βαριά φορολογία, έβαζαν φρουρές να τους φυλάνε και Ρωμαίους διοικητές να τους κυβερνούν.

Αντίθετα όσοι δεν αντιστάθηκαν είχαν πιο ευνοϊκή μεταχείριση. Τους έδιναν αυτονομία, δηλαδή το δικαίωμα να αποφασίζουν μόνοι τους για ορισμένα θέματα που αφορούσαν την πόλη τους και έβαζαν Έλληνες να τους διοικούν με την προϋπόθεση βέβαια ότι αυτοί οι Έλληνες ήταν φίλοι των Ρωμαίων.

 

  1. Ποιες συνέπειες είχε η παρουσία του ρωμαϊκού στρατού στην ύπαιθρο;

Οι Ρωμαίοι στρατιώτες άρπαζαν τη σοδειά των κατοίκων της υπαίθρου και τους υποχρέωναν να πολεμούν στο πλευρό τους με αποτέλεσμα οι κάτοικοι να νιώθουν συνέχεια φόβο και ανασφάλεια. Πολλοί στην απελπισία τους άφηναν τη γη τους και μετανάστευαν στις πόλεις. Αλλά κι εκεί η ζωή τους δεν ήταν καλύτερη αφού κι εκεί τους περίμενε φτώχεια και καταπίεση από τους Ρωμαίους κατακτητές.

 

  1. Γιατί οι Έλληνες ξεσηκώνονταν εναντίον των Ρωμαίων; Πώς το αντιμετώπιζαν οι Ρωμαίοι;

Οι Έλληνες ξεσηκώνονταν εναντίον των Ρωμαίων γιατί δεν άντεχαν να ζουν υπόδουλοι σε ένα ξένο λαό. Ο ρωμαϊκός στρατός όμως σταματούσε τις εξεγέρσεις με αίμα και τιμωρούσε σκληρά όσους θεωρούσε υπεύθυνους της εξέγερσης κάθε φορά.

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο ΣΕΛ. 12-13

  1. Ποια στοιχεία του ελληνικού πολιτισμού θαύμαζαν οι Ρωμαίοι;

Τους ναούς, τα αγάλματα, τα στάδια, τα θέατρα, τις γιορτές και κυρίως τους σπουδαίους δασκάλους και την πρόοδο των Ελλήνων στα γράμματα και τις τέχνες.

 

  1. Τι αποτέλεσμα είχε ο θαυμασμός των Ρωμαίων για τον ελληνικό πολιτισμό;

Οι Ρωμαίοι άλλαξαν τη σκληρή στάση που είχαν στην αρχή απέναντι στους Έλληνες. Θέλησαν να κάνουν κι αυτοί παρόμοια έργα με αυτά των Ελλήνων στη Ρώμη, μάθαιναν την ελληνική γλώσσα που μιλιόταν σε όλες τις κατακτημένες περιοχές της Ανατολής, έπαιρναν Έλληνες δασκάλους για τα παιδιά τους ή τα έστελναν στην Ελλάδα να σπουδάσουν, μετέφρασαν στη δική τους γλώσσα, δηλαδή στα λατινικά, έργα σπουδαίων Ελλήνων συγγραφέων και πολλοί Ρωμαίοι αυτοκράτορες και άρχοντες που αγαπούσαν την Ελλάδα φρόντιζαν να διαθέτουν χρήματα για τη φροντίδα και τη διακόσμηση της Αθήνας και άλλων περιοχών της Ελλάδας.

 

  1. Πώς γεννήθηκε ο ελληνορωμαϊκός πολιτισμός;

Από την συνύπαρξη και τη συνεργασία Ελλήνων και Ρωμαίων γεννήθηκε ο σπουδαίος ελληνορωμαϊκός πολιτισμός γιατί είχε στοιχεία από τους πολιτισμούς και των δύο αυτών λαών.

 

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο ΣΕΛ. 14-15

  1. Γιατί οι Ρωμαίοι ονόμαζαν τη Μεσόγειο «η θάλασσά μας»;

Οι Ρωμαίοι μέσα σε 3 αιώνες κατάφεραν να κατακτήσουν όλες τις χώρες γύρω από τη Μεσόγειο θάλασσα σε Ευρώπη, Ασία και Αφρική. Γι’ αυτό την ονόμαζαν στα λατινικά «mare nostrum» που σημαίνει «η θάλασσά μας».

 

  1. Τι σημαίνει ότι η ρωμαϊκή αυτοκρατορία ήταν «πολυπολιτισμική»;

Οι Ρωμαίοι είχαν κατακτήσει πολλούς λαούς που ο καθένας είχε το δικό του πολιτισμό δηλαδή τη δική του γλώσσα, θρησκεία, τέχνη, τις δικές του συνήθειες, τα δικά του ήθη και έθιμα και τον δικό του τρόπο ζωής. Η ρωμαϊκή αυτοκρατορία, λοιπόν, είχε στο έδαφός της πολλούς πολιτισμούς γι’ αυτό λέμε ότι ήταν πολυπολιτισμική.

 

  1. Ποια μέτρα πήραν οι Ρωμαίοι για τα παρακάτω ζητήματα:

     α)   Τον αυτοκράτορα

     β)   Την ιδιότητα του Ρωμαίου πολίτη

     γ)   Το στρατό

     δ)   Τη διοίκηση των διαφόρων περιοχών

     ε)   Τη φορολογία

     στ) Τη νομοθεσία

 

α) Ονόμασαν τον αυτοκράτορα «πρώτο πολίτη» και όλοι όφειλαν πίστη και υπακοή σ’ αυτόν.

β) Έδιναν την ιδιότητα του ρωμαίου πολίτη σε όσους κατακτημένους αποδέχονταν την ρωμαϊκή κυριαρχία.

γ) Οργάνωσαν δυνατό και πειθαρχημένο στρατό για να φυλάει τα σύνορα, να διατηρεί την τάξη και την ειρήνη στο εσωτερικό της αυτοκρατορίας και να αποτρέπει ή να σταματάει τυχόν εξεγέρσεις.

δ) Κάθε περιοχή είχε έναν Ρωμαίο κυβερνήτη που ονομαζόταν «ανθύπατος». Αυτός είχε την υποχρέωση να επιβλέπει τους τοπικούς άρχοντες και να ενημερώνει τον αυτοκράτορα για σημαντικά ζητήματα της περιοχής του.

ε) Μείωσαν τους φόρους για να μπορούν όλοι να τους πληρώνουν και οργάνωσαν καλύτερα τον τρόπο είσπραξής τους.

στ) Ψήφισαν πιο δίκαιους νόμους και φρόντιζαν να τους τηρούν όλοι.

 

  1. Τι ήταν η περίοδος της ρωμαϊκής ειρήνης;

Χάρη στα μέτρα που πήραν οι Ρωμαίοι, για περίπου 200 χρόνια στην αυτοκρατορία επικράτησε τάξη, ασφάλεια και δικαιοσύνη χωρίς πολέμους και συγκρούσεις. Η περίοδος αυτή ονομάστηκε στα λατινικά «pax romana» που σημαίνει «ρωμαϊκή ειρήνη». Την περίοδο αυτή αναπτύχθηκαν πολύ η γεωργία, το εμπόριο, η ναυτιλία και η βιοτεχνία.

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4ο ΣΕΛ. 17

  1. Ποια ήταν η πρωτεύουσα της αυτοκρατορίας; Πού ήταν χτισμένη και πού έμεναν ο αυτοκράτορας και οι κάτοικοί της;

Η πρωτεύουσα της αυτοκρατορίας ήταν η Ρώμη, χτισμένη δίπλα στον ποταμό Τίβερη. Είχε σπουδαίους ναούς, ωραία κτίρια και θαυμαστά έργα τέχνης. Ο αυτοκράτορας έμενε στο παλάτι που ήταν χτισμένο στον Παλατινό λόφο. Οι κάτοικοι, που μαζί με τους ξένους και τους δούλους έφταναν το ενάμισι εκατομμύριο, ζούσαν σε πολυκατοικίες και οι πιο πλούσιοι είχαν μονοκατοικίες.

 

  1. Ποια επαγγέλματα ασκούσαν κυρίως οι κάτοικοι στην ύπαιθρο;

Οι κάτοικοι στην ύπαιθρο ήταν κυρίως αγρότες, κτηνοτρόφοι, τεχνίτες και μικροέμποροι. Οι μεγαλοϊδιοκτήτες είχαν στην κατοχή τους τεράστιες και γόνιμες εκτάσεις γης. Ακόμη είχαν μεγάλα σπίτια, στάβλους, κοτέτσια και αποθήκες για τους καρπούς και τις ζωοτροφές. Όλα αυτά τα φρόντιζαν οι δούλοι που έμεναν εκεί.

 

  1. Πώς ζούσαν οι πλούσιοι και πώς οι φτωχότεροι στην ύπαιθρο;

Οι πλούσιοι γαιοκτήμονες δεν δούλευαν αλλά είχαν δούλους στα σπίτια και τα χωράφια τους.

Οι φτωχοί αγρότες καλλιεργούσαν μόνοι τους τα χωράφια τους και ζούσαν από τα λιγοστά προϊόντα της παραγωγής τους. Πολύ συχνά τα παιδιά τους εγκατέλειπαν την ύπαιθρο για να βρουν δουλειά στην πόλη, στο στρατό, στη βιοτεχνία και στα δημόσια έργα.

 

  1. Για ποιο λόγο επισκέπτονταν συχνά τη Ρώμη οι κάτοικοι της υπαίθρου;

Όλοι οι κάτοικοι της υπαίθρου, πλούσιοι και φτωχοί επισκέπτονταν τη Ρώμη για να πάρουν μέρος σε μεγάλες γιορτές και αγώνες που γίνονταν εκεί.

 

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΕΦ 1 ΣΕΛ. 8-11 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

  1. Γιατί οι άνθρωποι ζουν σε ομάδες;

Για να ικανοποιήσουν τις ανάγκες τους.

 

  1. Τι έχουν κοινό τα μέλη μιας ομάδας;

Έχουν κοινούς σκοπούς.

 

  1. Ποια είναι η πρώτη ομάδα που ανήκουμε μόλις γεννηθούμε;

Η οικογένεια

 

  1. Ποιες άλλες ομάδες ξέρεις εκτός την οικογένεια;

Το σχολείο, η τάξη, ο πολιτιστικός σύλλογος, ένα αθλητικό σωματείο, κτλ.

 

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΕΦ 2, ΣΕΛ. 12-15 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

  1. Τι σημαίνει ότι κάποιος έχει την ιθαγένεια μιας χώρας;

‘Οταν κάποιος έχει την ιθαγένεια μιας χώρας σημαίνει ότι έχει όλα τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που έχουν οι πολίτες αυτής της χώρας.

 

  1. Τι είναι το ληξιαρχείο;

Το ληξιαρχείο είναι μία υπηρεσία όπου καταγράφονται σημαντικά γεγονότα στη ζωή ενός πολίτη όπως η γέννηση, η βάφτιση, ο γάμος και ο θάνατος.

 

  1. Με ποιους τρόπους αποκτά κανείς ελληνική ιθαγένεια;

α) Με τη γέννηση (αν ένας τουλάχιστον από τους δύο γονείς του είναι Έλληνας).

β) Αν έχει φοιτήσει σε ελληνικό σχολείο και έχει ολοκληρώσει την υποχρεωτική εκπαίδευση.

γ) Με πολιτογράφηση.