Η Ευρωπαϊκή Βραδιά Ερευνητή αποτελεί έναν πανευρωπαϊκό θεσμό που φέρνει πιο κοντά την επιστήμη και την κοινωνία, μέσα από ζωντανές δράσεις, πειράματα, παρατηρήσεις και παρουσιάσεις από ερευνητικά και πανεπιστημιακά ιδρύματα. Φέτος στη χώρα μας, η Ευρωπαϊκή Βραδιά Ερευνητή «ΦΥΣΙΚΗ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ» διοργανώθηκε για τρίτη χρονιά στις 24-26/9/2026 από το PICO-New Horizons Project, στο οποίο συμμετείχαν το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών και η Ελληνογερμανική Αγωγή, με χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
ΟΙ εξ’ αποστάσεως δράσεις στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Βραδιάς Ερευνητή 2026, πραγματοποιήθηκαν στις 24-25 και 26 Σεπτεμβρίου 2026.
Πιο αναλυτικά, οι μαθητές και οι μαθήτριες από όλη την Ελλάδα είχαν τη δυνατότητα να παρακολουθήσουν διαδικτυακά την εικονική επίσκεψη στο πείραμα νετρίνων KATRIN στην Γερμανία. Εκεί, με μια «γιγάντια ζυγαριά», ένα υπερσύγχρονο φασματόμετρο σε σχήμα τεράστιου μεταλλικού αερόπλοιου, οι επιστήμονες προσπαθούν να ζυγίσουν τα διαβόητα «σωματίδια-φαντάσματα». Ανακαλύψαμε πώς αυτά τα αόρατα συστατικά της ύλης, που διαπερνούν τα πάντα στο πέρασμά τους, κρατούν το κλειδί για να κατανοήσουμε την εξέλιξη ολόκληρου του Σύμπαντος.
Επόμενος σταθμός, η εικονική επίσκεψη στο πείραμα CMS στο CERN. Μπήκαμε σε έναν από τους μεγαλύτερους ανιχνευτές υποατομικών σωματιδίων στον κόσμο, 100 μέτρα κάτω από τη γη, στα σύνορα Ελβετίας και Γαλλίας. Εκεί, με μια «γιγάντια ψηφιακή κάμερα» βάρους 14.000 τόνων, οι επιστήμονες απαθανατίζουν 40 εκατομμύρια συγκρούσεις πρωτονίων το δευτερόλεπτο. Ανακαλύπτουμε πώς αυτά τα μικροσκοπικά πυροτεχνήματα ενέργειας αποκαλύπτουν τα θεμελιώδη συστατικά της ύλης, όπως το διάσημο σωματίδιο Higgs.
Ακολούθησε η διαδικτυακή επίσκεψη στο Virgo, στο μεγαλύτερο ευρωπαϊκό παρατηρητήριο βαρυτικών κυμάτων, στην Πίζα της Ιταλίας. Εκεί, με «γιγάντια αυτιά» μήκους 3 χιλιομέτρων, οι επιστήμονες ακούν τις συγκρούσεις μαύρων τρυπών και άστρων νετρονίων. Ανακαλύπτουμε πώς αυτά τα αχνά κοσμικά σήματα, που προέβλεψε ο Αϊνστάιν, άλλαξαν για πάντα τον τρόπο που βλέπουμε το Σύμπαν.
Τέλος, ο μαθητές ανακάλυψαν και εξερεύνησαν τον Ήλιο ως άστρο. Από το Κέντρο Επισκεπτών Πεντέλης του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, συνδεθήκαμε ζωντανά με το ειδικό ηλιακό τηλεσκόπιο και παρατηρήσαμε τον Ήλιο όπως δεν μπορούμε να τον δούμε με γυμνό μάτι. Ανακαλύψαμε τη θέση του Ήλιου ανάμεσα στα δισεκατομμύρια άστρα του Γαλαξία μας και εξερευνήσαμε τα εντυπωσιακά φαινόμενα που συμβαίνουν στην επιφάνεια και την ατμόσφαιρά του: ηλιακές κηλίδες, προεξοχές και εκρηκτικά φαινόμενα που μπορούν να επηρεάσουν ακόμη και το διαστημικό περιβάλλον της Γης, τους δορυφόρους και τις τηλεπικοινωνίες μας. Γνωρίσαμε επίσης τις διαστημικές αποστολές που ταξιδεύουν όλο και πιο κοντά στον Ήλιο, προσπαθώντας να αποκαλύψουν τα μυστικά του. Ο Ήλιος δεν είναι μόνο το άστρο που κάνει δυνατή τη ζωή στη Γη· είναι το κοντινότερο αστροφυσικό εργαστήριο που διαθέτουμε για να κατανοήσουμε πώς λειτουργούν τα άστρα και το Σύμπαν.
Τέλος, οι μαθητές μέσα από ζωντανές αστρονομικές παρατηρήσεις από τρία σημεία της Ελλάδας με τρία τηλεσκόπια και τρεις διαφορετικές τοποθεσίες, ανακάλυψαν έναν κοινό ουρανό! Το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών και η Ελληνογερμανική Αγωγή ένωσαν τις δυνάμεις τους σε μια ξεχωριστή ζωντανή διαδικτυακή αστρονομική παρατήρηση και έστρεψαν τα τηλεσκόπιά τους στο Σύμπαν. Από τρία διαφορετικά σημεία της Ελλάδας και της Κύπρου ανοίχτηκαν ταυτόχρονα τρία παράθυρα στον ουρανό. Περιηγηθήκαμε στη Σελήνη και τους πλανήτες, αναζητήσαμε άστρα και μακρινούς ουράνιους στόχους και ανακαλύψαμε πώς οι αστρονόμοι παρατηρούν και εξερευνούν το Σύμπαν. Κάθε τηλεσκόπιο μας προσφέρε τη δική του ματιά στον ουρανό. Τρεις ομάδες επιστημόνων συνεργάστηκαν ζωντανά, αλλάζοντας στόχους, μοιράζοντας εικόνες και φέρνοντας την εμπειρία της πραγματικής αστρονομικής παρατήρησης στις οθόνες μας. Η δράση έλαβε χώρα υπό την επίβλεψη της εκπαιδευτικού κας Ελένης Φιλιππούση (ΠΕ04.01).
Μάγγος Αλέξανδρος, Μαθητής Β΄ Λυκείου
Φιλιππούση Ελένη, Εκπαιδευτικός, (ΠΕ04.01)
