Διδακτικό Σενάριο: «Η Τούλα η Μαγνητούλα και η μυστική της δύναμη»

Διάρκεια: 2 διδακτικές ώρες

Θεματικό  πεδίο:Γ. Παιδί και  Φυσικές Επιστήμες, Γ.2.Φυσικές Επιστήμες, Γ.2.2. Ύλη και Φαινόμενα

Εμπλεκόμενα θεματικά πεδία : Α.Παιδί και Επικοινωνία, Α.1 Γλώσσα, Α.2 ΤΠΕ, Γ.1 Μαθηματικά.

🎯 Διδακτικός Στόχος

Τα παιδιά να:

• ανακαλύψουν ότι οι μαγνήτες έλκουν τα περισσότερα μεταλλικά αντικείμενα, κυρίως τα σιδερένια
• κατανοήσουν ότι η μαγνητική δύναμη δρα ακόμη και μέσα από υλικά όπως το νερό και το πλαστικό,
• διατυπώνουν υποθέσεις και να πειραματίζονται.

Για το συγκεκριμένο διδακτικό σενάριο χρησιμοποιήθηκε το διδακτικό μοντέλο εποικοδομητικής μάθησης 5E (constructivist learning model), το οποίο χρησιμοποιείται ευρέως για τον σχεδιασμό μαθημάτων, κυρίως στις φυσικές επιστήμες (STEM), προκειμένου να ενθαρρύνει την ενεργό συμμετοχή των μαθητών.

Το συγκεκριμένο σενάριο επίσης εφαρμόζεται διαφοροποιημένη διδασκαλία, καθώς διατηρείται κοινός στόχος για όλα τα νήπια, ενώ προσαρμόζονται ο τρόπος προσέγγισης, ο βαθμός καθοδήγησης προκειμένου να ανταποκρίνονται στις διαφορετικές μαθησιακές ανάγκες των παιδιών.

Περιγραφή του σεναρίου

1️⃣ (Αφόρμηση – Εμπλοκή)

Αφόρμηση για το σενάριο η συχνή ενασχόληση των νηπίων με ένα συγκεκριμένο παιχνίδι ψαρέματος. Ανάδειξη πρότερων γνώσεων και υποθέσεων.

👉 «Ψαρεύω ψαράκια με μαγνητικό καλάμι»

• Τα παιδιά ψαρεύουν ψαράκια και παρατηρούν ότι «κολλάνε» στο καλάμι.

💬 Ερωτήσεις εκπαιδευτικού:

• «Γιατί νομίζετε ότι κολλάνε τα ψαράκια;»
• «Τι έχει άραγε το καλάμι;»
• «Τι έχουν τα ψαράκια;»

Τα παιδιά αρχίζουν να κάνουν υποθέσεις και οι απαντήσεις τους καταγράφονται (είναι μαγικό το καλάμι, έχει κόλλα, το καλάμι έχει μαγνήτη, τα ψαράκια έχουν σίδερο). Όλες οι απαντήσεις επιδοκιμάζονται.

Μετάβαση στη διερεύνηση

«Θέλετε να δούμε αν αυτό που έχει το καλάμι, ο μαγνήτης μπορεί να κάνει κι άλλα “μαγικά”;», ρωτάει η εκπαιδευτικός.

🎥 Εισαγωγή Voki Avatar (Διαδικτυακή εφαρμογή δημιουργίας ψηφιακού χαρακτήρα). Ανοίγουμε το υπολογιστή και στην οθόνη εμφανίζεται ένα Άβαταρ: η «Τούλα η Μαγνητούλα»:https://www.voki.com/site/pickup?scid=20780570&chsm=bd7a19a16222f3bf479dad07faae03a2

«Καλημέρα παιδιά! Είμαι η Τούλα η Μαγνητούλα! Όλοι μου λένε ότι έχω μια μαγική δύναμη αλλά δε θυμάμαι τι μπορώ να κάνω. Μπορείτε να με βοηθήσετε;»

👉 Δημιουργούμε έτσι περιέργεια και κίνητρο στα νήπια.

2️⃣ (Εξερεύνηση)

Πείραμα: Μαγνήτης  – Συνδετήρες – Μπουκάλι

Υλικά:

• Πλαστικό μπουκάλι
• Νερό
• Συνδετήρες
• Μαγνήτης

Η εκπαιδευτικός φέρνει στην παρεούλα έναν μαγνήτη και συνδετήρες και ρωτάει τα παιδιά τι πιστεύουν ότι θα συμβεί.  «Πάμε να δούμε τι πιστεύει ο καθένας!»  «Όσοι νομίζετε ότι ΘΑ κολλήσουν οι συνδετήρες στο μαγνήτη, σηκώστε το χέρι.». Οι υποθέσεις των παιδιών πάλι καταγράφονται. Η εκπαιδευτικός συνεχίζει με νέες υποθέσεις φέρνοντας στην παρεούλα ένα μπουκάλι με νερό και παροτρύνει τα νήπια να ρίξουν συνδετήρες μέσα σε αυτό.

Δραστηριότητα:

• Βάζουμε τους συνδετήρες μέσα στο μπουκάλι με νερό.
• Τα παιδιά χρησιμοποιούν τον μαγνήτη εξωτερικά.

👀 Παρατηρούν:

• Οι συνδετήρες κινούνται μέσα στο νερό!

💬 Ερωτήσεις:

• «Τους ακουμπάμε;»
• «Πώς κινούνται;»
• «Τι περνάει μέσα από το μπουκάλι;»

3️⃣ (Εξήγηση)

Η εκπαιδευτικός καθοδηγεί τα παιδιά να εκφράσουν τι είδαν.

👉 Συνοψίζεις με απλά λόγια:

• «Ο μαγνήτης έχει μια δύναμη που τραβάει ορισμένα μέταλλα.»
• «Η δύναμη αυτή περνάει μέσα από το νερό και το πλαστικό.»

Στην οθόνη του υπολογιστή εμφανίζεται πάλι η Τούλα η μαγνητούλα και «εξηγεί» με απλό τρόπο τη μαγική δύναμη του μαγνήτη. Το άβαταρ τώρα παροτρύνει τα παιδιά να δοκιμάσουν ποια άλλα αντικείμενα έλκει ο μαγνήτης. https://www.voki.com/site/pickup?scid=20780572&chsm=432739e91935b6ca59e17037a347e47e

4️⃣  (Εμπλουτισμός – Εφαρμογή)

Δραστηριότητες επέκτασης:

🔍 Παιχνίδι ταξινόμησης

Ποια αντικείμενα μαγνητίζονται  / ποια δεν μαγνητίζονται

Στόχος δραστηριότητας

Τα παιδιά να:

• διακρίνουν ποια υλικά μαγνητίζονται και ποια όχι
• κατηγοριοποιούν αντικείμενα
• αιτιολογούν την επιλογή τους

Φέρνουμε στην παρεούλα διάφορα αντικείμενα (κέρματα, τουβλάκια, βιβλίο, πινέζες, καρφιά, ψαλίδι, συρραπτικό, γόμα, χάρακα, μολύβι κλπ.) και τα παιδιά παροτρύνονται να κάνουν δοκιμές και να ανακαλύψουν ποια αντικείμενα μαγνητίζονται και ποια όχι. Πριν από κάθε δοκιμή η εκπαιδευτικός θέτει και πάλι ερωτήματα- υποθέσεις (τι πιστεύετε ο χάρακας μαγνητίζεται;).

Στη συνέχεια εκτυπώνουμε φωτογραφίες με τα αντικείμενα που χρησιμοποιήσαμε και καλούμε τα παιδιά να φτιάξουμε έναν μεγάλο πίνακα σε χαρτόνι και τον χωρίζουμε στη μέση.

Τα παιδιά επιλέγουν την εικόνα που επιθυμούν και την κολλούν στην αντίστοιχη στήλη του πίνακα.

💬 Ενθάρρυνση αιτιολόγησης

«Γιατί το έβαλες εκεί;»
«Πώς το ξέρεις;»

«Πάμε να το δοκιμάσουμε πάλι με τον μαγνήτη!»

«Το δοκιμάσαμε; Τι έγινε;»

Συμπερασματική φάση

Όταν ολοκληρωθεί ο πίνακας:

«Τι παρατηρούμε; Ποια αντικείμενα μπήκαν εδώ;»

👉 Οδηγείς στο συμπέρασμα:

«Τα αντικείμενα που κολλάνε έχουν μέσα τους σίδερο!»

Στην οθόνη εμφανίζεται και πάλι η Τούλα η Μαγνητούλα και οδηγεί τα νήπια στην εξαγωγή του συμπεράσματος αφού τα ευχαριστήσει για την πολύτιμη βοήθειά τους. https://www.voki.com/site/pickup?scid=20780585&chsm=475094d26fb3c4b1a392dcc7872abd9e

Σύνδεση με τις αρχικές υποθέσεις

«Θυμάστε τι είχαμε πει πριν;
Ποιοι είχατε πει ότι θα κουνηθούν;»

Χρησιμοποιούμε τη στρατηγική αναστοχασμού (KWL)

🧠 Αναστοχασμός: «Τι ήξερα – Τι έμαθα – Πώς το έμαθα»

• Τι ήξερα πριν;

«Πριν ξεκινήσουμε το πείραμα, τι νομίζατε για τους μαγνήτες;»

👉 Πιθανές απαντήσεις:

• «Δεν ήξερα τι κάνουν»
• «Νόμιζα ότι έχουν κόλλα»

• Τι έμαθα τώρα;

«Τώρα που κάναμε το πείραμα, τι μάθαμε για τους μαγνήτες;»

👉 Καθοδήγηση:

• «Ο μαγνήτης τραβάει κάποια αντικείμενα»
• «Κολλάνε όλα τα πράγματα»
• «Κολλάνε αυτά που έχουν σίδερο»
• «Μπορεί να δουλεύει και μέσα από το νερό»

• Πώς το έμαθα;

«Πώς το ανακαλύψαμε αυτό;»

👉 Απαντήσεις παιδιών:

• «Με το πείραμα»
• «Με το ψάρεμα»
• «Με το μπουκάλι και τους συνδετήρες»
• «Με τον μαγνήτη»

“Θέλετε να ζωγραφίσουμε όσα ανακαλύψαμε;”

5️⃣ (Αξιολόγηση)

«Πάμε να δούμε τι θυμάστε από αυτά που μάθαμε με την Τούλα τη Μαγνητούλα!»

🐝 Παιχνίδι με το εκπαιδευτικό ρομπότ BeeBot 

Η εκπαιδευτικός έχει ετοιμάσει μια πίστα με εικόνες:

• αντικείμενα που έλκονται (π.χ. συνδετήρας)
• αντικείμενα που δεν έλκονται (π.χ. τουβλάκι)

👉 Τα παιδιά:

• προγραμματίζουν τη μελισσούλα BeeBot να πάει μόνο στα «σωστά» αντικείμενα που μαγνητίζονται και να φτάσει η μελισσούλα στον μαγνήτη.

💬 Ερωτήσεις αξιολόγησης:

• «Γιατί πήγες εκεί;»
• «Αυτό κολλάει στον μαγνήτη;»

Τέλος η εκπαιδευτικός μοιράζει φύλλο εργασίας που έχει ετοιμάσει με τα αντικείμενα  που μαγνητίζονται και αυτά που δεν μαγνητίζονται.

🧠Ανατροφοδότηση

 Κριτήρια Επιτυχίας

Τα παιδιά:
✔ αναγνωρίζουν ποια αντικείμενα έλκονται
✔ κατανοούν ότι η μαγνητική δύναμη δρα από απόσταση
✔ συμμετέχουν ενεργά στο πείραμα
✔ διατυπώνουν απλές εξηγήσεις

✨ Παιδαγωγική αξία του σεναρίου

• Βιωματική μάθηση
• Ενεργή διερεύνηση
• Ενίσχυση επιστημονικής σκέψης
• Διαθεματική προσέγγιση της γνώσης
• Ενσωμάτωση ΤΠΕ (Voki, BeeBot)

Το σενάριο προσαρμόστηκε στις ανάγκες, τα ενδιαφέροντα και το επίπεδο ετοιμότητας των παιδιών, με αποτέλεσμα να συμμετέχουν όλα ενεργά. Η διαφοροποιημένη διδασκαλία ενσωματώθηκε σε όλα τα στάδια τους σεναρίου. Ο διδακτικός στόχος παρέμεινε κοινός για όλα τα παιδιά και προσαρμόστηκε η διαδικασία της μάθησης π.χ τα παιδιά δούλεψαν σε μικρές ομάδες, δόθηκε επιπλέον καθοδήγηση σε παιδιά που δυσκολεύονται με πιο απλές οδηγίες. χρήση απλών εννοιών, χρήση οπτικών βοηθημάτων (εικόνες, πίνακας), επανάληψη οδηγιών, διαφοροποίηση στην αξιολόγηση με πιο απλές διαδρομές.