
Ιστορία Ε΄ Δημοτικού : Στα βυζαντινά χρόνια.
| Α-ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΡΩΜΑΙΟΙ (κεφάλαια 1-4) |
Μάθαμε ότι :
Οι Ρωμαίοι:
- Κατάκτησαν την Ελλάδα και κράτησαν τους Έλληνες διαιρεμένους.
- Δημιούργησαν ένα απέραντο κράτος κι έγιναν κοσμοκράτορες.
- Εφάρμοσαν το «διαίρει και βασίλευε» για τη διακυβέρνηση των κατακτημένων.
- Επηρεάστηκαν από τον τρόπο ζωής και τον πολιτισμό των Ελλήνων.
Οι Έλληνες:
- Βρέθηκαν για πρώτη φορά υπόδουλοι σε ξένο κατακτητή.
- Διατήρησαν τη γλώσσα, τη θρησκεία τους, τα ήθη και τα έθιμά τους,
- «Κατάκτησαν τους κατακτητές» με τα γράμματα και τις τέχνες τους,
- Συνεργάστηκαν και δημιούργησαν τον «ελληνορωμαϊκό πολιτισμό».
Στα χρόνια της «ρωμαϊκής ειρήνης»:
- Προόδευσαν η γεωργία, η βιοτεχνία, η ναυτιλία και το εμπόριο.
- Περιορίστηκαν οι μεγάλες κοινωνικές διαφορές.
- Πλούσιοι και φτωχοί μετείχαν στις γιορτές.
- Οι Ρωμαίοι κυβερνούν τους Έλληνες
- Οι Έλληνες «κατακτούν» τους Ρωμαίους με τον πολιτισμό τους
- Η ρωμαϊκή αυτοκρατορία, μια υπερδύναμη του αρχαίου κόσμου
- Η καθημερινή ζωή στην αρχαία Ρώμη
| Β-Η ΡΩΜΑΪΚΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΝΕΤΑΙ (κεφάλαια 5-12) |
Μάθαμε ότι :
Ο Κωνσταντίνος:
- Υπέγραψε με το Λικίνιο το Διάταγμα της ανεξιθρησκίας στα Μεδιόλανα.
- Νίκησε το συνάρχοντά του Μαξέντιο κι έγινε μονοκράτορας.
- Μετέφερε την πρωτεύουσα του κράτους από τη Ρώμη στο Βυζάντιο.
- Έχτισε τη Νέα Ρώμη και τη στόλισε με θαυμαστά κτίρια και έργα τέχνης.
- Βοήθησε σημαντικά την επικράτηση και τη διάδοση του χριστιανισμού.
Ο Θεοδόσιος:
- Επέβαλε το χριστιανισμό ως επίσημη θρησκεία του κράτους.
- Χώρισε την αυτοκράτορα σε ανατολική και δυτική.
- Όρισε τους δύο γιους του, Αρκάδιο και Ονώριο, κυβερνήτες των δύο κρατών.
Να θυμάμαι:
- Το δυτικό ρωμαϊκό κράτος νικήθηκε από τους Γότθους και διαλύθηκε.
- Το ανατολικό διατηρήθηκε περισσότερο από χίλια χρόνια.
- Το παλάτι, ο ιππόδρομος, η αγορά και το λιμάνι ήταν κέντρα ζωής των πολιτών.
- Οι Βυζαντινοί έδιναν σημασία στη μόρφωση των παιδιών και τα έστελναν στα σχολεία για να μάθουν γράμματα.
Χρονολόγιο – Ιστοριογραμμή του Μ. Κωνσταντίνου.
Β΄ Η ΡΩΜΑΪΚΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΝΕΤΑΙ
- Μεγάλες αλλαγές στη διοίκηση της αυτοκρατορίας.
- Μια νέα πρωτεύουσα, η Κωνσταντινούπολη.
- Η Κωνσταντινούπολη οχυρώνεται και στολίζεται με έργα τέχνης.
- Ο χριστιανισμός γίνεται επίσημη θρησκεία.
- Η Αυτοκρατορία χωρίζεται σε Ανατολική και Δυτική.
- Το Παλάτι, ο Ιππόδρομος και οι Δήμοι.
- Η καθημερινή ζωή στο Βυζάντιο.
- Η εκπαίδευση στο Βυζάντιο.
| Γ-ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΚΡΑΤΟΣ ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΗ ΠΟΥ ΜΕΓΑΛΩΝΕΙ (κεφάλαια 13-16) |
Μάθαμε ότι :
Ο Ιουστινιανός στη διάρκεια της βασιλείας του:
- Διάλεξε ικανούς συνεργάτες.
- Πήρε αποφασιστικά μέτρα για την ανασυγκρότηση του κράτους.
- Αντιμετώπισε τη στάση του «Νίκα», που άφησε πολλά τραύματα στην αυτοκρατορία.
- Έκτισε στην Κωνσταντινούπολη την Αγία Σοφία, τον πιο μεγάλο και πιο όμορφο ως τότε ναό με πρωτότυπο για την εποχή αρχιτεκτονικό σχέδιο.
- Με νικηφόρους πολέμους επανάκτησε τα κατακτημένα εδάφη στη Δύση.
- Επέκτεινε την αυτοκρατορία στα παλιά της σύνορα και έκανε πάλι τη Μεσόγειο «Βυζαντινή λίμνη».
Κτήρια της Βυζαντινής Κωνσταντινούπολης
Γ΄ ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΚΡΑΤΟΣ ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΗ ΠΟΥ ΜΕΓΑΛΩΝΕΙ
- Ο Ιουστινιανός μεταρρυθμίζει τη διοίκηση και τη νομοθεσία.
- Οι Δήμοι αναστατώνουν την πρωτεύουσα με τη «στάση του νίκα».
- Η Αγία Σοφία, ένα αριστούργημα της αρχιτεκτονικής.
- Το βυζαντινό κράτος μεγαλώνει και φτάνει στα παλιά σύνορα της αυτοκρατορίας.
| Δ- ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΚΡΑΤΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΓΕΙΤΟΝΙΚΟΙ ΛΑΟΙ (κεφάλαια 17-22) |
Μάθαμε ότι :
Οι Βυζαντινοί χρησιμοποιούσαν πολλούς τρόπους για να αντιμετωπίσουν τους γειτονικούς λαούς και να ζήσουν ειρηνικά μαζί τους:
- Ασφάλιζαν με στρατό τα σύνορά τους κι αντιμετώπιζαν τις απειλές τους.
- Επικοινωνούσαν κι υπέγραφαν συνθήκες ειρήνης μαζί τους.
- Χρησιμοποιούσαν διπλωματικά μέσα για να λύνουν τις διαφορές τους.
- Εξαγόραζαν με χρήματα τη συμφωνία τους, σε κάποιες περιπτώσεις.
- Τους παραχωρούσαν γη και τους έπαιρναν μισθοφόρους στο στρατό τους.
- Επέκτεινε την αυτοκρατορία στα παλιά της σύνορα και έκανε πάλι τη Μεσόγειο «Βυζαντινή λίμνη».
Συγκεκριμένα:
- Έκλεισαν ειρήνη με τους Αβάρους, δίνοντάς τους πολλά χρήματα.
- Πολέμησαν και νίκησαν τους Πέρσες στη χώρα τους
- Απώθησαν τους Άραβες από την Πόλη χρησιμοποιώντας το «υγρό πυρ».
- Εκχριστιάνισαν τους Σλάβους, τους Βουλγάρους και τους Ρώσους.
- «Χρησιμοποίησαν τη διπλωματία συχνότερα από το ξίφος».
Χάρτης : Οι Σλάβοι (8ος – 9ος αιώνας μ.Χ.)
Δ΄ ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΚΡΑΤΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΓΕΙΤΟΝΙΚΟΙ ΛΑΟΙ
- Οι γείτονες των Βυζαντινών.
- Οι Πέρσες και οι Άβαροι συμμαχούν εναντίον του Βυζαντίου.
- Οι Βυζαντινοί και οι Άραβες.
- Η φύλαξη των ανατολικών συνόρων και οι Ακρίτες.
- Το Βυζάντιο εκχριστιανίζει τους Σλάβους.
- Φιλικές σχέσεις και συγκρούσεις με τους Βουλγάρους και τους Ρώσους.
| Ε- Η ΜΕΓΑΛΗ ΑΚΜΗ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ (κεφάλαια 23-27) |
Μάθαμε ότι :
Στα χρόνια των Ισαύρων αυτοκρατόρων έγιναν τολμηρές μεταρρυθμίσεις στη νομοθεσία και στη διοίκηση:
- Χωρίστηκε η αυτοκρατορία σε θέματα.
- Ψηφίστηκαν νόμοι για καλύτερες συνθήκες ζωής στους αγρότες.
- Ανατέθηκε στους δικαστές η πιστή εφαρμογή των νόμων.
Όμως:
- Δημιουργήθηκε το πρόβλημα της λατρείας των εικόνων.
- Διχάστηκε ο λαός σε εικονομάχους και στους εικονολάτρες.
- Καταστράφηκαν ανεκτίμητα έργα τέχνης.
- Η εικονομαχία σκίασε το έργο και η δόξα των Ισαύρων.
Το πρόβλημα της εικονομαχίας λύθηκε οριστικά με την αναστήλωση των εικόνων.
Στα χρόνια διακυβέρνησης των Μακεδόνων:
- Το κράτος αναδιοργανώθηκε και μεγάλωσε.
- Ψηφίστηκαν φιλάνθρωποι και δίκαιοι νόμοι.
- Άνθισαν ιδιαίτερα τα γράμματα και οι τέχνες.
- Δημιουργήθηκαν και λειτούργησαν ανώτατες σχολές.
- Διδάχτηκαν και διασώθηκαν πολλά αρχαία ελληνικά κείμενα.
- Προόδευσε η γεωργία, η βιοτεχνία και το εμπόριο.
Ε΄ Η ΜΕΓΑΛΗ ΑΚΜΗ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ
- Η νομοθεσία και η διοίκηση εκσυγχρονίζονται.
- Η κρίση της εικονομαχίας διχάζει τους Βυζαντινούς.
- Η ανάπτυξη των γραμμάτων και η μελέτη των Ελλήνων κλασσικών.
- Η καθημερινή ζωή των Βυζαντινών στην ύπαιθρο.
- Το Βυζάντιο φτάνει στο απόγειο της ακμής του.
| ΣΤ- ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΚΡΑΤΟΣ ΠΑΡΑΚΜΑΖΕΙ ΚΑΙ ΥΠΟΚΥΠΤΕΙ ΣΕ ΚΑΤΑΚΤΗΤΕΣ (κεφάλαια 28-36) |
Μάθαμε ότι :
Το Βυζάντιο άρχισε να παρακμάζει επειδή:
- Παραχώρησε προνόμια στους ξένους.
- Κατάργησε το νόμο του Αλληλέγγυου.
- Εμφανίστηκαν νέοι εχθροί, οι Σελτζούκοι στην Ανατολή και οι Νορμανδοί στη Δύση.
- Οι Φράγκοι σταυροφόροι κατέλαβαν την Πόλη, το 1204.
Το 1261, στα χρόνια της βασιλείας του Μιχαήλ Η’ Παλαιολόγου, η Πόλη απελευθερώθηκε. Τα εσωτερικά προβλήματα και οι εμφύλιες διαμάχες όμως παρέμειναν. Και οι εχθροί του Βυζαντίου εξακολούθησαν να είναι πολλοί και επικίνδυνοι.
Τη δύσκολη κατάσταση των Βυζαντινών την εκμεταλλεύτηκαν οι Οθωμανοί Τούρκοι και κατέλαβαν πολλές επαρχίες της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, ο τελευταίος Αυτοκράτορας του Βυζαντίου, προσπάθησε να σώσει την Πόλη. Πήρε πολλά μέτρα να περιορίσει τα εσωτερικά και εξωτερικά προβλήματα. Όμως δεν τα κατάφερε. Η Πόλη κυριεύτηκε το 1453 από τους Οθωμανούς, παρά τη γενναία αντίσταση του αυτοκράτορα και των υπερασπιστών της.
Χρονολόγιο – Ιστοριογραμμή Οθωμανικής επέκτασης.
ΣΤ΄ ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΠΑΡΑΚΜΑΖΕΙ ΚΑΙ ΥΠΟΚΥΠΤΕΙ ΣΕ ΚΑΤΑΚΤΗΤΕΣ
Διάλεξε μάθημα και κάνε επανάληψη όσα έμαθες παίζοντας.
- Το κράτος αντιμετωπίζει μεγάλα εσωτερικά προβλήματα.
- Νέοι εχθροί εμφανίζονται και αποσπούν εδάφη από την αυτοκρατορία.
- α. Η τέταρτη σταυροφορία και η άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Φράγκους. β. Τα ελληνικά κράτη μετά την άλωση της Πόλης.
- Η ανάκτηση της Πόλης από το Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγο.
- Η Θεσσαλονίκη γνωρίζει μεγάλη ακμή.
- Οι Οθωμανοί Τούρκοι κατακτούν βυζαντινά εδάφη.
- Ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος προσπαθεί να σώσει την πρωτεύουσα.
- Οι Τούρκοι πολιορκούν την Κωνσταντινούπολη.
- Η άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Τούρκους.
Ζ΄ ΘΕΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
- Η βυζαντινή Κύπρος.
- Η διπλωματία των Βυζαντινών.
- Η γυναίκα στη βυζαντινή κοινωνία.
- Η βυζαντινή τέχνη.
- Η παιδεία στο Βυζάντιο.
- 42. Η γλώσσα των βυζαντινών