Androids do dream of electric sheep

10 Ιανουαρίου, 2026

Παραμονές Χριστουγέννων στην Πτέρυγα Γ

*Πτέρυγα Γ: Ο χώρος στον οποίο στεγαζόταν τα εργαστήρια Η/Υ του Τμήματος Επιστήμης Υπολογιστών του Πανεπιστημίου Κρήτης από το 1984 μέχρι το 2011, όταν και ολοκληρώθηκε η μετεγκατάσταση όλου του Τμήματος στα νέα κτίρια του Πανεπιστημίου στις Βούτες Ηρακλείου. Υπάρχει σήμερα σχετικό Facebook group.

T ShirtCSD 1

Κοντεύει να χαράξει. Δηλαδή αυτό το “κοντεύει”, σηκώνει πολύ κουβέντα. Σιγά μην ξέρω τι ώρα ανατέλλει ο ήλιος στα τέλη Δεκέμβρη. Πάντως είναι πολύ πολύ αργά τη νύχτα, πολύ πολύ νωρίς το πρωί αφού το ρολόι στο χέρι μου δείχνει πως είναι επτά παρά. Επειδή όμως και βαριέμαι και δεν το πολυεμπιστεύομαι (παλιό γαρ), πατάω Ctrl-Z. Το source στην οθονίτσα εξαφανίζεται με την αναγγελία: “[1]+ Stopped  vi snerd.y” οπότε και πληκτρολογώ ‘date’ στο VT-320. Άμεση η απάντηση: Thu Dec 22 06:42:43 EET 1994. Δίνω ‘fg’ και νά ‘μαι πάλι στον editor, έχοντας μπροστά μου ένα κομμάτι του γεμάτο bugs προγράμματος. 

Τα μάτια κοιτάζουν την οθόνη του τερματικού, αλλά μόνο αυτά. Το μυαλό ήδη έχει εγκαταλείψει την προσπάθεια και δίνει τώρα περισσότερη προσοχή στους ήχους του περιβάλλοντος χώρου. Και να η Αγγελική που ακούγεται να καταριέται ό,τι ψηφιακό έχει μπροστά της, τόσο σε υλικό, όσο και σε λογισμικό (Sun Workstation, UNIX, X-Windows, Bash, yacc, you name it). Η δε γλώσσα της θα έκανε παλιόν ναυτικό να κοκκινήσει, Βρεττανό κάπελα να … ενθουσιαστεί και σεβάσμιο Αρχιμανδρίτη να θέλει να ρίξει καυστική ποτάσσα στα αυτιά του ώστε να απωλέσει δια βίου την ακοή! Υπαίτιο δε, φαίνεται να είναι το exception που για πολλοστή φορά τόλμησε να της σερβίρει ο πυρήνας του Solaris. Ανάβει άλλο ένα Gitanes άφιλτρο (το κάπνισμα εντός της αιθούσης επιτρεπόταν, μην πω ότι σχεδόν επιβαλλόταν κιόλας), και ξαναπιάνει το debugging αναστενάζοντας.

Εγκαταλείπω πια ως και την προσποίηση ότι δήθεν μελετώ το source στην οθόνη μου και δίνω όλη μου την προσοχή στο … οικοσύστημα γύρω. Σε μια γωνιά ο Φώτης μουρμουρίζει δακτυλογραφώντας μανιασμένα: 

– Κατάλαβες; Μας κάνουν πλάκα ως κι οι καθηγητές! Άκου όνομα για το project; SuperNerd – σούπερ “φυτό” δηλαδή. Πρέπει να γίνουμε και με τη βούλα φυτά για να περάσουμε το μάθημα. Κανονικό δούλεμα λέμε. Γνωρίζουμε κύριοι ότι μας θεωρείτε ……. (είπε την πιο συνηθισμένη βρισιά στην Ελλάδα)· είναι ανάγκη να μας το δείχνετε κιόλας; Αμ δε θα σας αφήσω έτσι. Μόλις διαβάσετε αυτό το mail εκεί στο faculty, θα καταλάβετε ότι οι φοιτητές δεν είμαστε ρομποτάκια όπως εσείς.

– Άσε ρε τα κομμουνιστικά και κοίτα να γράψεις καμιά γραμμή κώδικα γιατί σε βλέπω να αλλάζεις χρόνο εδώ μέσα κακομοίρη! Πετάγεται από κάπου ο papostol (aka: Παντελής απ’ τον Βόλο).

Είμαι πλέον δοσμένος ολόκληρος στην απίστευτη παράσταση που λαμβάνει χώρα γύρω μου: Ο Βασίλης σε μια γωνιά πληκτρολογεί πολύ αργά και με μεγάλη προσοχή κάτι στο τερματικό του. Να είναι ο μόνος που ασχολείται σοβαρά με την εργασία στους compilers; Πλησιάζω διακριτικά από πίσω του και βλέπω με κατάπληκτα μάτια ένα Χριστουγεννιάτικο δέντρο σχεδιασμένο με χαρακτήρες ASCII στην οθόνη του τερματικού του. Κυριολεκτικά δακτυλογραφημένο στον screen editor! Παραδίπλα, ο προνομιούχος -μιας και κάθεται σε κονσόλα Sun- Αντώνης, ακούει στα ηχειάκια ένα ελεεινό .au με τα κάλαντα των Χριστουγέννων. Η συχνότητα δειγματοληψίας δεν πρέπει να είναι μεγαλύτερη των 32 (αν όχι 24) kHz -”δεν είχα quota στο account μου”- και πάλι χρειάστηκαν κάμποσα λεπτά ως να “κατέβει” απ’ το διαδίκτυο. Όμως καθόμαστε και το ακούμε για λίγο χαμογελώντας νοσταλγικά.

XmasTree2 1

Τεντώνομαι και περνώντας μπροστά απ’ τους Θανάση και Νίκο που παίζουν Netmaze εν είδει … παρατεταμένου διαλείμματος, περνάω στην απέναντι αίθουσα με τα VTs (“βιτιά”, κι ευτυχώς όχι “βυτία”, όπως τα έλεγε ένας Ιταλοτραφής administrator). Αυτή κανονικά ανήκει στο Μαθηματικό, αλλά μας έχει δοθεί άδεια, σε μέρες υψηλού φόρτου εργασιών (όλον τον χρόνο δηλαδή) να τη χρησιμοποιούμε κι εμείς οι κομπιουτεράδες. Εννοείται 24/7 υπ’ ευθύνη μας. Εκεί ακούγεται παρατεταμένα ένα εκνευριστικό μπίιπ, το οποίο παραδόξως δε φαίνεται να ενοχλεί κανέναν.

Είναι ο Στέργιος που έχει γείρει πάνω στο γραφείο για έναν υπνάκο! Ο ψηλός Μετσοβίτης (κομπάζει ακόμη πως είναι γνήσιος βλάχος), έχει το αριστερό χέρι πάνω στο πληκτρολόγιο, του οποίου η ενδιάμεση μνήμη, ο “μπουφές” (buffer) έχει γεμίσει, εξ’ού και το σκούξιμο. Πλην όμως, από τη μια ο ίδιος φαίνεται να νανουρίζεται απ’ αυτό, ενώ ούτε οι υπόλοιποι στην αίθουσα δίνουν προσοχή. Ενδεικτικά: Οι δυο Καρδιτσιώτες συγκάτοικοι παραδίπλα, καταπιάνονται να κατσαδιάζουν ο ένας τον άλλον στεντορεία τη φωνή. Προσέχοντάς τους λίγο αντιλαμβάνομαι τον λόγο του καυγά. Καθόντουσαν μεν σε διαφορετικά τερματικά για να ασχοληθούν με το -ομαδικό- project, έκαναν όμως edit το ίδιο αρχείο κώδικα κι αλλάζοντας ο ένας όνομα στις globals του άλλου, ανάλογα με τα οπαδικά του γούστα. Έτσι, το int gPAO_ole; γινόταν int gAEK_ole; και τούμπαλιν, με αποτέλεσμα να μην ξέρει ούτε… ο gcc τι του γίνεται.

Κάποια στιγμή, οι φωνές ξυπνούν τον Στέργιο (που δεν τον ξύπναγε τόση ώρα ο γεμάτος buffer του VT), ο οποίος κοιτάζοντας το ρολόι του αναφωνεί πανικόβλητος ότι σε λίγες ώρες θα έπρεπε να πετά για Αθήνα μιας και ήταν εκείνη την ημέρα να φύγει για Χριστούγεννα. Έτσι και δεν προλάβαινε την πτήση, οι γονείς του -γκρίνιαξε- θα τον … πουλούσαν ως σκλάβο μπας και ξεχρεώσει το χαμένο εισιτήριο. Χωρίς ούτε καν να κάνει logout εξαφανίζεται πετώντας πίσω ένα: “καλές γιορτές”. Αργότερα μάθαμε πως ναι μεν πρόλαβε την πτήση, αλλά έφτασε πολύ καθυστερημένα στο Μέτσοβο λόγω χιονόπτωσης στους δρόμους. Γλίτωσε τουλαχιστον τη … σκλαβιά.

Γυρίζω στην αίθουσα με τα Sun (όλοι για μια θέση στον ήλιο αγωνιζόμαστε άλλωστε) όπου έχει εισβάλλει ο Γιώργος για να ανακοινώσει πως “ήρθε ο ανεφοδιασμός του Καλλίγερου”· τα logistics δηλαδή του κυλικείου μας. Πολλοί τρέχουν κάτω για να υποχρεώσουν έναν αγουροξυπνημένο “κυλικειάρχη” να πουλήσει τις τυρόπιτες “άμα τη εκφορτώσει τους”. Να φροντίσει δε άμεσα για τους πρωινούς καφέδες. Ο ήλιος άλλωστε είχε κιόλας σκάσει στην Ανατολή. Η μονίμως αναμένη τηλεόραση φαίνεται πως μας σαρκάζει παίζοντας εκείνη την ώρα το “The paper chase” (aka: “Όλα για το πτυχίο”) με τον περιβόητο professor Courcoubetis, εε, συγγνώμη, professor Kingsfield εννοούσα.

Με το που επιστρέφω στη ‘Γ’, βρίσκω κιόλας την Κούλα να ξύνει προβληματισμένη το κεφάλι της κοιτάζοντας τον φραπέ που είχε κατά λάθος χύσει στην έδρα, ευτυχώς πλάι και όχι πάνω στο πληκτρολόγιο. Αμέσως ο Νίκος παραδίπλα τής προτείνει ένα ρολό χαρτί υγείας για να καθαρίσει. Τον ρωτάω πως κι έχει μαζί του τέτοιο πράγμα. Είναι αποστομωτικός: “Είμαστε τόσες ώρες, ή σωστότερα μέρες εδώ μέσα. Άμα σε … ζώσει η ανάγκη (όπως λένε εδώ στην Κρήτη), είσαι σίγουρος πως θα βρεις χαρτί στις τουαλέτες; Εδώ ζει -κυριολεκτικά- τόσος κόσμος”! Ομολογώ ότι έχει δίκιο. Αποφασίζω από εδώ και στο εξής να κουβαλάω πάντα τέτοια … αγαθά στην πτέρυγα Γ. Ίσως και κανένα σαμπουάν ή έστω τα ξυριστικά μου μαζί. Αν μη τι άλλο, να θυμηθούμε και τον πρώτο διδάξαντα συνάδελφο, τον Richard M. Stallman, ο οποίος για ένα διάστημα κατοικούσε στο AI Lab του MIT (“[…] for some reason or other I’d have no apartment and I would spend a few months living at the lab.”)

Ο ήλιος έχει φανεί όμως και οι … βρυκόλακες πρέπει να αποχωρήσουμε σιγά-σιγά. Στη συνέχεια λοιπόν της διήγησης αναφέρω μόνο ότι τα πράγματα πήγαν περίπου όπως τα διηγείται παρακάτω ο συνάδελφος Σταύρος Σαχτούρης, απ’ τον οποίο και αντιγράφω:

Και τότε ανοίγει η πόρτα και μπαίνει η καθαρίστρια. Γυρνώ και κοιτώ τα X μου, κάπου έγραφε την ώρα, 07:30 ή κάτι τέτοιο.

– Καλημέρα

– Καλημέρα, σήκω να καθαρίσω

– Ναι, μια στιγμή, τώρα φεύγω.

Αλλά δεν έφευγα. Προσπαθώ να θυμηθώ τι είναι αυτό που είχα ανοίξει στο Netscape μου και δε με άφηνε να σηκωθώ. Ή ίσως να συνέθετα κάποιο mail στο pine. Πραγματικά, δε θυμάμαι. Αυτό που θυμάμαι είναι η αντίδραση της καθαρίστριας.

– Σήκω λέμε.

Δεν το είπε τρίτη φορά. Με αποφασισμένο βλέμμα πλησίασε, και πάτησε STOP+A. Μετά έγραψε boot. To Sparc άρχισε να μπουτάρει.

Σηκώθηκα και προχώρησα ηττημένος προς τη στάση του ΚΝΩΣΣΟΣ-ΦΟΡΤΕΤΣΑ καθώς το Ηράκλειο ανακλούσε στις γκρίζες ταράτσες του τον ήπιο πρωινό ήλιο.”

 

ΥΓ  Δε θα μάθουμε ποτέ αν η παραπάνω ιστορία είναι αληθινή. Πάντως, τα πρόσωπα με τα ονόματα όπως αναφέρονται είναι υπαρκτά και μάλιστα εντός του συγκεκριμένου χωροχρόνου.  

19 Δεκεμβρίου, 2025

Οι «αιώνιοι φοιτητές» ως αποδιοπομπαίοι τράγοι μιας αποτυχημένης πολιτικής

Η σχετικά πρόσφατη διαγραφή 391 φοιτητών από το Τμήμα Επιστήμης Υπολογιστών του Πανεπιστημίου Κρήτης (https://hiu.gr/s/1v), κατ’ εφαρμογή του νόμου 5224/2025 περί ανώτατου χρόνου φοίτησης, δεν είναι μια «ουδέτερη εφαρμογή του νόμου» κατά το δήθεν θέσφατο: “Dur lex, sed lex”. Είναι η πιο καθαρή απόδειξη ότι η Πολιτεία, ανίκανη ή -το πιθανότερο- απρόθυμη να στηρίξει ουσιαστικά τη δημόσια ανώτατη εκπαίδευση, επιλέγει τον εύκολο δρόμο: Να διαγράφει φοιτητές αντί να λύνει προβλήματα. Και φέρνει έτσι στο προσκήνιο ένα ζήτημα που η ακαδημαϊκή και επιστημονική κοινότητα όφειλε εδώ και καιρό να συζητήσει με νηφαλιότητα αλλά και ειλικρίνεια: Ποιο είναι το πραγματικό πρόβλημα που επιχειρούν να λύσουν κάποιοι με τις μαζικές διαγραφές φοιτητών — και ποιος τελικά ωφελείται από αυτές;

Η συζήτηση περί «αιώνιων φοιτητών» τείνει να γίνεται με όρους απλουστευτικούς και συχνά ηθικολογικούς. Ωστόσο, η εμπειρία όσων γνωρίζουν εκ των έσω τη λειτουργία των Τμημάτων Πληροφορικής δείχνει ότι το φαινόμενο της υπέρβασης του τυπικού χρόνου σπουδών δεν είναι αποτέλεσμα ατομικής αδιαφορίας, αλλά προϊόν συγκεκριμένων θεσμικών επιλογών.

Ο καθορισμός των εισακτέων και η ευθύνη της Πολιτείας

Μέχρι τουλάχιστον και τη δεκαετία του 1990, ίσχυε μια βασική -κατ’ εμέ- Ακαδημαϊκή αρχή: Τα ίδια τα Τμήματα όριζαν τον αριθμό των φοιτητών που μπορούσαν να εκπαιδεύσουν ποιοτικά, με βάση το διαθέσιμο προσωπικό, τις υποδομές και τη φύση του προγράμματος σπουδών. Η Πολιτεία, αντίστοιχα, όφειλε να στηρίζει οικονομικά αυτές τις επιλογές.

Τα τελευταία χρόνια, η αρχή αυτή έχει στην πράξη ανατραπεί. Τα Τμήματα καλούνται να δεχθούν σημαντικά αυξημένο αριθμό εισακτέων, χωρίς ανάλογη ενίσχυση σε:

  • Μέλη ΔΕΠ,

  • Εργαστηριακές υποδομές,

  • Διοικητική και τεχνική υποστήριξη.

Το αποτέλεσμα είναι προφανές: Συμφόρηση “χρωστούμενων” μαθημάτων, καθυστερήσεις και αντικειμενική αδυναμία έγκαιρης ολοκλήρωσης του προγράμματος σπουδών για μεγάλο αριθμό φοιτητών.

Η ιδιαιτερότητα των σπουδών Πληροφορικής

Ιδίως στα Τμήματα Πληροφορικής, ο μέσος χρόνος αποφοίτησης δεν μπορεί να αξιολογείται αποκομμένος από τη φύση και τη δυσκολία των σπουδών. Τα προγράμματα χαρακτηρίζονται από υψηλές απαιτήσεις σε μαθηματική σκέψη, θεωρητική θεμελίωση, συνεχείς εργασίες (ενίοτε εργαστηριακές), αυστηρές αλυσίδες μαθημάτων (“προαπαιτούμενα”) και συνεχή αξιολόγηση.

Ως απόφοιτος του Τμήματος Επιστήμης Υπολογιστών του Πανεπιστημίου Κρήτης κι έχοντας ολοκληρώσει τις σπουδές μου εντός του τυπικού χρόνου (4 έτη), γνωρίζω από προσωπική εμπειρία τόσο τις απαιτήσεις του προγράμματος σπουδών, όσο και την ποιότητα των συμφοιτητών μου. Γνωρίζω επίσης —και διατηρώ έως σήμερα επαγγελματικές και επιστημονικές σχέσεις— με εξαιρετικούς συναδέλφους που χρειάστηκαν πάνω από οκτώ χρόνια για να αποφοιτήσουν, χωρίς αυτό να μειώνει στο ελάχιστο την επιστημονική τους επάρκεια ή την επαγγελματική τους πορεία.

Δεν είναι τυχαίο ότι, σε όλο το Πανεπιστήμιο Κρήτης βάσει στοιχείων απ’ την ΕΘΑΑΕ, μόνο το 27,5% των φοιτητών ολοκληρώνει τις σπουδές του στην κανονική διάρκεια αυτών· ενώ σύμφωνα με στοιχεία που αναφέρουν σήμερα φοιτητικοί σύλλογοι, ο μέσος χρόνος αποφοίτησης σε τμήματα όπως το Επιστήμης Υπολογιστών ή το Φυσικό στο Ηράκλειο ξεπερνά επτάμιση (7,5) χρόνια! Το γεγονός αυτό δεν συνιστά «παθογένεια τεμπελιάς», αλλά αντικειμενική δυσκολία σπουδών, που καμία νομοθεσία δεν μπορεί να εξαφανίσει με διοικητικές πράξεις.

Οι «αόρατοι» φοιτητές του συστήματος

Παράλληλα, το ισχύον πλαίσιο ορίων σπουδών δεν λαμβάνει επαρκώς υπόψη κρίσιμες παραμέτρους:

  • εργαζόμενους φοιτητές,
  • φοιτητές με αναπηρία (ΑΜΕΑ),
  • σοβαρά προβλήματα υγείας ή οικογενειακές υποχρεώσεις,
  • τις επιπτώσεις της πανδημίας και των αλλεπάλληλων ανατροπών στη λειτουργία των ΑΕΙ.

Η οριζόντια εφαρμογή αυστηρών χρονικών ορίων, χωρίς ουσιαστικές δικλίδες ευελιξίας, οδηγεί αναπόφευκτα σε κοινωνικά άδικα αποτελέσματα και σε απώλεια ανθρώπινου δυναμικού που έχει ήδη επενδύσει σημαντικό μέρος της ζωής του στις σπουδές.

Οι θέσεις των Καθηγητών

Στο σημείο αυτό θα ήταν παράλειψη να μην αναφερθούμε εκτενώς και στα όσα σχολιάζει και αντιπροτείνει τόσο η ΠΟΣΔΕΠ, όσο και η Διοίκηση της Φιλοσοφικής Σχολής του ΕΚΠΑ, του παλαιότερου δηλαδή Πανεπιστημίου της χώρας.

Η ΠΟΣΔΕΠ, εκπροσωπώντας τα μέλη ΔΕΠ των ελληνικών ΑΕΙ, έχει επισημάνει ότι η υπέρβαση του τυπικού χρόνου σπουδών δεν μπορεί να εξετάζεται αποκομμένη από τις συνθήκες λειτουργίας των Πανεπιστημίων. Στις τοποθετήσεις της τονίζεται ότι η χρόνια υποχρηματοδότηση, η μείωση του διδακτικού προσωπικού και η διόγκωση των φοιτητικών πληθυσμών καθιστούν συχνά ανέφικτη την ομαλή και έγκαιρη ολοκλήρωση των σπουδών. Υπό αυτές τις συνθήκες, οι διαγραφές δεν αντιμετωπίζουν την αιτία του προβλήματος, αλλά μεταφέρουν την ευθύνη της Πολιτείας στους φοιτητές και στα ίδια τα Ιδρύματα.

Παράλληλα, η ΠΟΣΔΕΠ έχει επισημάνει ότι απουσιάζει οποιαδήποτε τεκμηριωμένη μελέτη που να δείχνει πως οι διαγραφές οδηγούν σε βελτίωση της ποιότητας των σπουδών ή της ακαδημαϊκής λειτουργίας. Αντιθέτως, υπογραμμίζεται ότι πρόκειται για ρυθμίσεις με έντονο κοινωνικό αποτύπωμα, οι οποίες αγνοούν τις ανάγκες εργαζόμενων φοιτητών, φοιτητών με προβλήματα υγείας ή αναπηρίες, καθώς και όσων επηρεάστηκαν σοβαρά από τις συνθήκες της πανδημίας.

Στο ίδιο πνεύμα, η Φιλοσοφική Σχολή του ΕΚΠΑ έχει εκφράσει τη θεσμική της αντίθεση στις οριζόντιες διαγραφές, επισημαίνοντας ότι ο χρόνος φοίτησης δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως ενιαίο, μηχανιστικό μέγεθος για όλα τα επιστημονικά αντικείμενα. Στις σχετικές αποφάσεις της τονίζεται ότι μεγάλος αριθμός φοιτητών που υπερβαίνουν τον τυπικό χρόνο σπουδών παραμένουν ενεργοί, συμμετέχουν σε εξετάσεις και προχωρούν σταδιακά προς την ολοκλήρωση των σπουδών τους.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο γεγονός ότι η διαγραφή φοιτητών που βρίσκονται κοντά στην αποφοίτηση συνιστά απώλεια εκπαιδευτικού κεφαλαίου στο οποίο έχει ήδη επενδύσει η κοινωνία, τόσο μέσω δημόσιων πόρων όσο και μέσω της προσωπικής προσπάθειας των ίδιων των φοιτητών. Υπό αυτή την έννοια, η Σχολή επισημαίνει ότι το Πανεπιστήμιο κινδυνεύει να μετατραπεί από θεσμό παιδαγωγικής στήριξης και ολοκλήρωσης της γνώσης σε μηχανισμό διοικητικής αποβολής.

Εν ολίγοις, οι Καθηγητές διαχωρίζουν σαφώς τους ανενεργούς (“λιμνάζοντες”) φοιτητές από όσους απλώς καθυστερούν να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους. Υποστηρίζουν δηλαδή την εκκαθάριση των μητρώων από τους ανενεργούς φοιτητές, αλλά είναι αντίθετοι με την οριζόντια διαγραφή όπως προβλέπει ο νόμος.

Οι παρεμβάσεις αυτές έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα, διότι προέρχονται από συλλογικά όργανα με άμεση γνώση της καθημερινής λειτουργίας των ΑΕΙ. Αναδεικνύουν ότι το ζήτημα των λεγόμενων «αιώνιων φοιτητών» δεν αποτελεί μεμονωμένη παθογένεια, αλλά σύμπτωμα ενός συστήματος που λειτουργεί διαρκώς πέρα από τις πραγματικές του δυνατότητες.

Το αναπόφευκτο ερώτημα της σκοπιμότητας

Προβληματιζόμαστε λοιπόν: Ποιος ωφελείται από τη διαγραφή φοιτητών που έχουν ήδη επενδύσει χρόνια προσπάθειας στο δημόσιο πανεπιστήμιο;

Δεν ωφελούνται τα ίδια τα Τμήματα, τα οποία χάνουν φοιτητές συνήθως κοντά στην αποφοίτηση.
Δεν ωφελείται η κοινωνία, που έχει ανάγκη από αποφοίτους Πληροφορικής υψηλού επιπέδου.
Δεν ωφελείται η εθνική οικονομία, που διαπιστώνει έλλειμμα εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού. Επιπλέον, το Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσ/νίκης έχει αποφανθεί ότι η διαγραφή των λεγόμενων “αιώνιων” φοιτητών δεν επιφέρει κανένα οικονομικό όφελος στο Δημόσιο, αφού αποδείχθηκε ότι “οι υπό διαγραφή φοιτητές έχουν απολέσει ήδη τυχόν κρατικές παροχές που ελάμβαναν (επιδόματα, συγγράμματα)”.

Κι επειδή ως γνωστόν “η γυναίκα του Καίσαρα δεν αρκεί να είναι, αλλά πρέπει και να φαίνεται τίμια”, μάς γεννάται ο προβληματισμός: Μήπως η συστηματική απαξίωση της δημόσιας ανώτατης εκπαίδευσης λειτουργεί, έστω έμμεσα, υπέρ ιδιωτικών “Πανεπιστημίων”/Κολλεγίων που υπόσχονται τίτλους σπουδών εντός ελάχιστου χρόνου, με το αντίστοιχο φυσικά οικονομικό αντάλλαγμα; Δεν είναι τυχαίο π.χ. ότι έχουν ήδη υπάρξει σχετικά δημοσιεύματα: https://www.efsyn.gr/ellada/ekpaideysi/494330_ap-ayti-kai-sta-idiotika-aei

Ένας αναγκαίος επαναπροσδιορισμός

Η συζήτηση για τα όρια σπουδών δεν μπορεί να διεξάγεται αποσπασματικά. Απαιτεί:

  • Επαναφορά του δικαιώματος των Τμημάτων να ορίζουν τους εισακτέους τους,

  • Ουσιαστική και διαφανή χρηματοδότηση,

  • Αναγνώριση της ιδιαιτερότητας και της δυσκολίας των σπουδών Πληροφορικής,

  • Ειδική μέριμνα για κοινωνικά και επαγγελματικά ευάλωτες ομάδες φοιτητών.

Κατά τη γνώμη του γράφοντα, η επιστημονική κοινότητα της Πληροφορικής καθώς και φορείς όπως η Ένωση Πληροφορικών Ελλάδας, έχουν λόγο και ευθύνη να συμβάλουν σε αυτή τη συζήτηση με τεκμηρίωση και θεσμική σοβαρότητα. Οι μαζικές διαγραφές δεν συνιστούν εκπαιδευτική μεταρρύθμιση. Αποτελούν αντιθέτως ένδειξη μετατόπισης της ευθύνης από την Πολιτεία προς τους φοιτητές και τις οικογένειές τους – και αυτό είναι κάτι που οφείλουμε να επισημάνουμε εγκαίρως.

30 Σεπτεμβρίου, 2025

Λόγος βραχύς επετειακός ως οφειλή

Κάτω από: Χωρίς κατηγορία —— Φώτης Αλεξάκος @ 12:40 μμ

Είναι Πέμπτη 7 Αυγούστου 2025 και σουρουπώνει. Βρισκόμαστε οικογενειακώς στο σπίτι του Βασίλη του Μανασάκη που με τιμά με τη φιλία του απ’ το 1991. Η περιοχή είναι ο Βραχόκηπος Ηρακλείου και έχω για άλλη μια φορά τη χαρά να είμαι ανάμεσα σε αγαπημένους συμφοιτητές, συντρόφους απ’ τα χρόνια που ήμασταν αγνοί, καθαροί ανθρώποι· από τότε που κόχλαζε το αίμα μέσα μας. Καθώς ετοιμαζόμαστε να συμφάγομε (κάπου 20 άτομα, όπως μόνο στην Κρήτη ξέρουν), για λόγους που δεν έχω καταλάβει, ο Βασίλης ζητάει να εκφωνήσω εγώ τον … πανηγυρικό της βραδιάς. Πλην όμως με βρίσκει παντελώς απροετοίμαστο, ίσως και επειδή είμαι τόσο συγκινημένος που δύσκολα βγαίνει έξω το “μέσα” και μάλιστα με προφορικό, πεζό λόγο. Μεταξύ λοιπόν πολλών κομπιασμάτων, υπόσχομαι να γράψω κάποια στιγμή όσα θα ήθελα να πω σε μια τέτοια μάζωξη. Έτσι, και απαλλάχτηκαν πολλοί απ’ τη βαριά Αιολική μου διάλεκτο και προέκυψε και το παρόν· πιο πολύ από δική μου ανάγκη δηλαδή.

Αυτά λοιπόν που θα έλεγα -αν μπορούσα- εκείνο το βράδυ έχουν να κάνουν με το γιατί συγκινούμαι τόσο πολύ κάθε φορά που βρίσκομαι με παλιούς συμφοιτητές· τι το διαφορετικό δηλαδή πιστεύω πως είχαμε όσοι περάσαμε απ’ την περιβόητη “Πτέρυγα Γ” στα πρώτα 15 περίπου χρόνια λειτουργίας του Τμήματός μας στο Παν. Κρήτης. Και φυσικά η απάντηση είναι πως ζήσαμε μαζί πολλά πράγματα αδιανόητα σε οποιονδήποτε σύγχρονο φοιτητή, οποιουδήποτε Τμήματος στην Ελλάδα τουλάχιστον. Δεν ξέρω πόσοι θυμούνται τη σειρά σταθμό του BBC: The Paper chase (1973) με τον John Houseman στον ρόλο του φλεγματικού Καθηγητή Charles Kingsfield· σειρά που είχε παιχθεί και στη χώρα μας υπό τον τίτλο “Όλα για το πτυχίο” κυρίως τη δεκαετία του 1980. Πάντως στο Τμήμα Επιστήμης Υπολογιστών (CSD) του Παν. Κρήτης θαρρώ πως ζήσαμε ό,τι και οι φοιτητές στην εν λόγω σειρά. Μάλιστα εμείς είχαμε μεγαλύτερη … γκάμα καθηγητών τύπου Kingsfield να “αντιμετωπίσουμε”. Εκτός δε από ξενύχτια μελέτης των 4-5 ανθρώπων σε σπίτια, είχαμε επιπλέον συνεχόμενα διήμερα ως και τριήμερα στα εργαστήρια της περιβόητης (ως σήμερα) Πτέρυγας, δεκάδων “συναγωνιστών” για την ολοκλήρωση των projects. Θυμάμαι χαρακτηριστικά πως την πρώτη φορά που κάποιος (ξεχνώ ποιος) απογοητευμένος από το -εικοστό ίσως- μήνυμα “Segmentation violation – core dumped”, εγκατέλειψε το εργαστήριο βρίζοντας (ήτοι και το project, ήγουν και το μάθημα) για να πάει για ύπνο. Είχα τότε αυθόρμητα ξεστομίσει τον γνωστό τίτλο του Χρόνη Μίσσιου “καλά, εσύ σκοτώθηκες νωρίς”, σκορπώντας απίστευτα γέλια σε όλη τη “Γ“.

Πόσοι πρώην φοιτητές θυμούνται συναδέλφους τους να έρχονται να τους αντικαταστήσουν στο εργαστήριο (αυτό με τα Sun Workstations), έχοντας το χαρτί υγείας υπό μάλης (απαραίτητο διότι ποτέ δεν ξέρεις “πότε θα καλέσει η φύση”), ένα θερμός τίγκα στον καφέ, κολατσό κλπ; Ούτε στο μεροκάματο δεν πήγαινες έτσι προετοιμασμένος. Πόσοι βρήκαν τον … “συνέταιρο” να κοιμάται πάνω στο πληκτρολόγιο παρά το διαρκές, εκνευριστικό σκούξιμο του γεμάτου buffer; Κι αλήθεια, οι υπόλοιποι στο εργαστήριο δεν ενοχλούνταν τόση ώρα; Όχι, διότι εκεί μέσα είχαν γίνει στην κυριολεξία φυτά (nerds) κοιτώντας τον κώδικα στον vi (“screen editor” το λέμε κανονικά). Από πόσα εργαστήρια υπολογιστών έχει περάσει καθαρίστρια με γνώσεις όπως “πατώντας L1+A και γράφοντας boot επανεκκινείς το SparcStation”; Πόσοι απελπισμένοι φοιτητές Πληροφορικής σήμερα θα καθίσουν να σχεδιάσουν στον text editor ένα Χριστουγεννιάτικο δένδρο; Ουδείς, διότι ποιος είναι σε εργαστήριο υπολογιστών νύχτα στα τέλη του Δεκέμβρη; Σήμερα κανείς και πουθενά· κάποτε όμως… μόνο στο CSD/UOC.

Αυτά και πολλά άλλα, όπως π.χ. τα χαρτοπαίγνια στο καράβι της φυγής όταν είχε απαγορευτικό (και όχι μόνο), η 24/7 λειτουργία του κυλικείου, τα πάρτυ μέσα στο Πανεπιστήμιο, οι μαχητικότατες κινητοποιήσεις για την επετηρίδα Πληροφορικής κλπ, βοήθησαν στο να γνωριστούμε πραγματικά και γενικά μάς έδεσαν σε σημείο να έχουν γίνει πολλοί γάμοι μεταξύ συμφοιτητών ακόμα και του ίδιου έτους, ακόμα και με κουμπάρους επίσης από το CSD! Παρ’ όλο λοιπόν που διαφωνούμε -φυσιολογικότατα- σε πολλά· από πολιτική ιδεολογία μέχρι οπαδικά ως και μουσικά γούστα, μπορούμε 30 και 40 χρόνια μετά να βρισκόμαστε στην πάντα φιλόξενη Κρήτη, στη δεύτερη -τολμώ να πω- ιδιαίτερη πατρίδα μας το Ηράκλειο, μαζί με όσους είτε δεν έφυγαν ποτέ, είτε επέλεξαν να ζήσουν μόνιμα εδώ, εγγύτατα στον τόπο αναπαύσεως τού –και Ξένιου– Δία.

Καλώς ή κακώς όμως η τεχνολογία προχωρά και οι νέοι πλέον φοιτητές δε χρειάζεται καν να επισκέπτονται κάποιο εργαστήριο με παρωχημένα ίσως SparcStations, ενώ -ελέω τηλεδιασκέψεων- είναι πολύ λίγες οι φορές που θα χρειαστεί πραγματικά να πάνε στο αμφιθέατρο, στην αίθουσα, πόσο μάλλον στο κυλικείο. Ως εκ τούτου είναι μάλλον απίθανο να αναπτυχθούν ποτέ ξανά τέτοιοι δεσμοί. Ας απολαύσουμε λοιπόν το … προνόμιο (του σοφού παλιού άραγε; ) με τη συνοδεία μουσικής και στίχων από άλλον έναν παλιό φοιτητή του Παν. Κρήτης (στο Μαθηματικό αυτός) που κι εκείνος πήγε για λίγο κι όμως έμεινε πολύ: https://www.greeklyrics.gr/stixoi-pasxalidis-miltiadis-ksenios

[…]

Στήνει τη βίγλα του στο Κάστρο
Και του νοτιά ανάβει τ’ άστρο
Και στο
Κομμένο το Μπεντένι
Κάποια
Αριάδνη περιμένει

[…]

Κι από το θρόνο του στο Γιούχτα
Θυμάται τον παλιό χρησμό
Κι αμίλητος παραμονεύει
Το δεύτερο κατακλυσμό

Κι είναι το μόνο που τον σώνει
Μια δοξαριά του Ψαραντώνη.

Μιλτιάδης Πασχαλίδης: “Ξένιος

16 Ιουλίου, 2025

Mitsotakis delenda est

Κάτω από: Appeals,Γενικά —— Φώτης Αλεξάκος @ 6:54 μμ

Στις 28 Μαρτίου του 1969, ο Νομπελίστας μας ποιητής Γιώργος Σεφέρης επιλέγει για πρώτη και -ως έμελλε- μοναδική φορά να μιλήσει ξεκάθαρα (όχι μέσω ποίησης) για πολιτική και συγκεκριμένα για την Χούντα των Συνταγματαρχών. Είχε τότε δηλώσει στο BBC τα εξής:

«Πάει καιρὸς ποὺ πῆρα τὴν ἀπόφαση νὰ κρατηθῶ ἔξω ἀπὸ τὰ πολιτικὰ τοῦ τόπου. Προσπάθησα ἄλλοτε νὰ τὸ ἐξηγήσω. Αὐτὸ δὲ σημαίνει διόλου πὼς μοῦ εἶναι ἀδιάφορη ἡ πολιτικὴ ζωή μας. Ἔτσι, ἀπὸ τὰ χρόνια ἐκεῖνα, ὡς τώρα τελευταῖα, ἔπαψα κατὰ κανόνα νὰ ἀγγίζω τέτοια θέματα· ἐξάλλου τὰ ὅσα δημοσίεψα ὡς τὶς ἀρχὲς τοῦ 1967 καὶ ἡ κατοπινὴ στάση μου – δὲν ἔχω δημοσιέψει τίποτα στὴν Ἑλλάδα ἀπὸ τότε ποὺ φιμώθηκε ἡ ἐλευθερία – ἔδειχναν, μοῦ φαίνεται, ἀρκετὰ καθαρὰ τὴ σκέψη μου.

Μολαταῦτα, μῆνες τώρα, αἰσθάνομαι μέσα μου καὶ γύρω μου, ὁλοένα πιὸ ἐπιτακτικά, τὸ χρέος νὰ πῶ ἕνα λόγο γιὰ τὴ σημερινὴ κατάστασή μας. Μὲ ὅλη τὴ δυνατὴ συντομία, νὰ τί θὰ ἔλεγα:

Κλείνουν δυὸ χρόνια ποὺ μᾶς ἔχει ἐπιβληθεῖ ἕνα καθεστὼς ὁλωσδιόλου ἀντίθετο μὲ τὰ ἰδεώδη γιὰ τὰ ὁποῖα πολέμησε ὁ κόσμος μας καὶ τόσο περίλαμπρα ὁ λαός μας στὸν τελευταῖο παγκόσμιο πόλεμο. Εἶναι μία κατάσταση ὑποχρεωτικῆς νάρκης, ὅπου ὅσες πνευματικὲς ἀξίες κατορθώσαμε νὰ κρατήσουμε ζωντανές, μὲ πόνους καὶ μὲ κόπους, πᾶνε κι αὐτὲς νὰ καταποντιστοῦν μέσα στὰ ἑλώδη στεκούμενα νερά. Δὲ θὰ μοῦ ἦταν δύσκολο νὰ καταλάβω πῶς τέτοιες ζημιὲς δὲ λογαριάζουν πάρα πολὺ γιὰ ὁρισμένους ἀνθρώπους.

Δυστυχῶς δὲν πρόκειται μόνον γι᾿ αὐτὸ τὸν κίνδυνο. Ὅλοι πιὰ τὸ διδάχτηκαν καὶ τὸ ξέρουν πὼς στὶς δικτατορικὲς καταστάσεις ἡ ἀρχὴ μπορεῖ νὰ μοιάζει εὔκολη, ὅμως ἡ τραγωδία περιμένει ἀναπότρεπτη στὸ τέλος. Τὸ δράμα αὐτοῦ τοῦ τέλους μᾶς βασανίζει, συνειδητὰ ἢ ἀσυνείδητα, ὅπως στοὺς παμπάλαιους χοροὺς τοῦ Αἰσχύλου. Ὅσο μένει ἡ ἀνωμαλία, τόσο προχωρεῖ τὸ κακό.

Εἶμαι ἕνας ἄνθρωπος χωρὶς κανένα ἀπολύτως πολιτικὸ δεσμὸ καί, μπορῶ νὰ τὸ πῶ, μιλῶ χωρὶς φόβο καὶ χωρὶς πάθος. Βλέπω μπροστά μου τὸν γκρεμὸ ὅπου μᾶς ὁδηγεῖ ἡ καταπίεση ποὺ κάλυψε τὸν τόπο. Αὐτὴ ἡ ἀνωμαλία πρέπει νὰ σταματήσει. Εἶναι ἐθνικὴ ἐπιταγή. […] » (ΕΚΠΑ)

Δυστυχώς, 56 (πενηντέξι) χρόνια αργότερα, σε εποχές Δημοκρατίας, έστω και … «Νέας», η παρούσα κυβέρνηση μου θυμίζει -πολύ έντονα η αλήθεια είναι- εκείνες τις γραμμές του μεγάλου μας ποιητή. Συγκεκριμένα, τα τελευταία τουλάχιστον έξι (6) χρόνια έχουν συμβεί πράγματα όπως τα ακόλουθα:

  • Οι τηλεφωνικές συνομιλίες δημοσιογράφων, πολιτικών, απλών πολιτών αλλά ακόμη και αρχηγών κομμάτων και του ίδιου του ΑΓΕΕΘΑ, υποκλέπτονται από υπηρεσίες που υπάγονται απευθείας στον ίδιο τον ΠΘ και χωρίς μάλιστα να μπορούν τα θύματα να μάθουν τον λόγο που συμβαίνει αυτό.
  • Πολίτες προσάγονται αναίτια και με βίαιο τρόπο σε αστυνομικά τμήματα όπου ενίοτε κακοποιούνται και τελικά, -όταν και αν- αφήνονται ελεύθεροι, δε μαθαίνουν καν για ποιον λόγο έγινε αυτό.
  • Με 100% ευθύνη του Υπουργείου Μεταφορών είχαμε το έγκλημα στο Τέμπη, το οποίο ακόμη προσπαθούν να συγκαλύψουν.
  • Συνεχίζεται η λειτουργία της –απίθανης- Ομάδας Α(λ)ήθειας που διαστρεβλώνει με τον χυδαιότερο τρόπο την πραγματικότητα.
  • Εκπαιδευτικοί περνούν από Πειθαρχικά Συμβούλια και τιμωρούνται επειδή συμμετείχαν σε νόμιμη, προκηρυγμένη απεργία των Σωματείων τους.
  • Διεθνώς η Ελλάδα, διά της Κυβερνήσεώς της δηλώνει πιστή σύμμαχος εγκληματιών πολέμου, υποστηρίζει τη γενοκτονική πολιτική του κράτους δολοφόνου υπό τον Νετανιάχου, κλείνει τα μάτια σε βομβαρδισμούς και μακελειό αμάχων σε Γάζα, Λίβανο, Συρία και Ιράν. Επίσης παρέχει και υλική βοήθεια στους ναζί της Ουκρανίας (Azov, Δεξιός Τομέας, Svoboda κλπ.) ενώ χειροκροτεί ομιλίες τους στο Ελληνικό Κοινοβούλιο.
  • Εσωτερικά πάλι, και μόνο μια μπλούζα με ζωγραφισμένο ένα καρπούζι (χρώματα της Παλαιστίνης) να φορέσεις μπορεί να κατηγορηθείς απ’ τα κραταιά ΜΜΕ (μέχρι και να συλληφθείς) ως … Freikorps του 21ου αιώνα.
  • Στη χώρα κουμάντο κάνουν οι τράπεζες και οι εφοπλιστές, αυτοί δηλ. που στη Ρωσία τους λένε «ολιγάρχες».
  • Το ίδιο το Σύνταγμα εκμηδενίζεται κατά το δοκούν του κάθε «κολλεγιάρχη».
  • Οι 13ωρες εργασίας ανά ημέρα παρουσιάζονται ως «εύνοια υπέρ των εργαζομένων».
  • Ανάπηροι άνεργοι, στα όρια της επιβίωσης, πετιούνται έξω απ’ τα σπίτια τους για 500€ από αποπληρωμένο (τουλάχιστον ως προς το κεφάλαιο) χρέος που ανέλαβαν πριν απολυθούν ή αρρωστήσουν.
  • Την ίδια ώρα το κόμμα του Πρωθυπουργού και το ΠΑΣΟΚ μαζί οφείλουν σχεδόν ένα (1) δις στα Δημόσια Ταμεία.
  • Το ένα σκάνδαλο κατασπατάλησης δημοσίου χρήματος (απευθείας αναθέσεις, ΟΠΕΚΕΠΕ, ως και τα γεύματα των προσφύγων σε «δικό μας») και η μια παρανομία διαδέχεται την άλλη, ώστε πάντα να κερδίζει μια συγκεκριμένη ομάδα «ημετέρων».
  • Ο ίδιος ο –κατά τα άλλα άριστος- ΠΘ, όποτε στριμωχτεί δηλώνει άγνοια και καταφεύγει σαν γνήσιος πατριδοκάπηλος και χριστέμπορας στην Πίστη και στην «ανάγκη ομοψυχίας απέναντι στους εθνικούς κινδύνους», κινδύνους που συνήθως προσωποποιούνται στους δύστυχους ικέτες που προσφεύγουν στη χώρα μας (εσχάτως εκ Λιβύης) για να σωθούν από καταστροφές για τις οποίες και η χώρα μας ως μέλος του ΝΑΤΟ είναι υπεύθυνη.

Η λίστα θα μπορούσε να τραβήξει πολύ ακόμη. Θεωρώ όμως ότι αρκούν αυτά για να μας ξαναοδηγήσουν στα λόγια του Σεφέρη και ιδίως στην κατάληξη του ποιητή:

«Αὐτὴ ἡ ἀνωμαλία πρέπει νὰ σταματήσει. Εἶναι ἐθνικὴ ἐπιταγή.»

Έγραφε εκεί ο Σεφέρης σχετικά με το ποιος/α θα έρθει μετά την “ανωμαλία”; Όχι φυσικά! Θεωρώ λοιπόν πως ούτε εδώ χωράει παρόμοια ερώτηση.

23 Μαΐου, 2025

Εσύ ρε, γιατί να μην αξιολογηθείς;

Κάτω από: Εκπαίδευση —— Φώτης Αλεξάκος @ 11:09 πμ

Ακούγοντάς με τις προάλλες να σκυλοβρίζω όσο άκουγα εκπομπή …έγκριτου ΑΡΔ στο One channel, ο μεγάλος γιος (17χρονος για την ακρίβεια) με ρώτησε αυστηρά:

Δηλαδή εσύ μπαμπά δε θες να αξιολογηθείς; Και γιατί παρακαλώ”;

Ευτυχώς θυμήθηκα πως εκτός από πληροφορικός και πατέρας, είμαι και εκπαιδευτικός, οπότε όφειλα να απαντήσω ήρεμα και με κάθε σοβαρότητα στον μαθητή του Λυκείου. Έτσι ξεκίνησα με τα τετριμμένα και προέκυψε ο παρακάτω διάλογος:

– Κι όμως έχω εμμέσως αξιολογηθεί αγαπητέ. Μάλιστα πήρα χαμηλό βαθμό.

– Πόσο χαμηλό;

– Τόσο που ούτε υποδιευθυντής δεν μπόρεσα να γίνω στο σχολείο όπου υπηρετούσα επί 15 περίπου χρόνια. Κι ας έχω και μεταπτυχιακές σπουδές με άριστα και τα περισσότερα … “ένσημα” μεταξύ των υποψηφίων. Τη θέση δε που έχω τώρα στο Τμήμα Πληροφορικής της Δ/νσης Δ. Ε. την απέκτησα επειδή ήμουν ο μόνος υποψήφιος. Τόσα χρόνια που η συγκεκριμένη θέση (ΚΕΠΛΗΝΕΤ) είχε επίδομα, δεν τολμούσα καλά – καλά να κάνω αίτηση για εκεί ώστε να γλιτώσω τουλάχιστον το πέρα-δώθε στην κωμόπολη όπου υπηρετώ.

– Ε, αν οι άλλοι είχαν περισσότερα προσόντα, σωστά τους προτιμούσαν.

– Συμφωνώ. Είχαν όντως προσόντα! Μπορεί κάποιοι να μην είχαν καν πτυχίο Πληροφορικής, όμως ήταν του … κόμματος κι αυτό αρκούσε.

– Εντάξει. Αυτά συνέβαιναν παλιά. Ξέρω όμως πως τώρα υπάρχει το ΑΣΕΠ και επιπλέον κατά την αξιολόγησή σου θα εξεταστείς πάνω στη δουλειά, μέσα δηλ. στο μάθημα. Τι σχέση μπορεί να έχει αυτό με τα κομματικά;

– Ποιος και πώς θα με εξετάσει τέκνον μου; Θα σου άρεσε εσένα να σε βαθμολογούσε ο Γυμναστής στα Μαθηματικά ή η γιαγιά σου -που δεν έχει διδάξει ποτέ- στα Αρχαία; Πώς θα σου φαινόταν να επέλεγα εγώ τερματοφύλακα για την Αναγέννηση Καρδίτσας, όταν δεν έχω παίξει ποτέ τέρμα στη ζωή μου;

– (Γελώντας). Καλά, εσύ μπαμπά από καμιά θέση δεν ξέρεις. Μικρός δεν έπαιζες καθόλου μπάλα;

– Ναι. Δεν “το είχα”, η αλήθεια είναι. Καλώς ή κακώς προτιμούσα να διαβάζω Ιούλιο Βέρν όταν οι άλλοι τρέχαν στις αλάνες. Πώς θα τους φαινόταν τώρα αν άκουγαν πως έγινα δήθεν διάσημος προπονητής ποδοσφαίρου; Θυμάμαι όμως έναν μεγάλο παίκτη, τον Εγγλέζο Γκάρυ Λίνεκερ, ο οποίος είχε πει: “Το ποδόσφαιρο είναι ένα άθλημα που παίζουν 22 παίκτες και στο τέλος νικούν οι Γερμανοί”.

– Υποννοείς κάτι μ’ αυτό το τελευταίο;

– Φυσικά. Αλλά θα μου δώσεις τον χρόνο να το κάνω πιο … λιανά μιας κι εσύ ξεκίνησες την κουβέντα.

– Εντάξει. Έχω λίγη ώρα ως να πάω στο φροντιστήριο.

– Πριν λίγο με διέκοψες ενώ άκουγα ειδήσεις. Παρεμπιπτόντως: Είναι Μάϊος. Πότε ήρθε καθηγητής Γαλλικών στο Γυμνάσιο του αδερφού σου; Κανονικά έχει και Γαλλικά στο πρόγραμμα.

– Δεν έχει έρθει ακόμα. Στα Γαλλικά εξακολουθούν νομίζω να μην τους βάζουν βαθμό.

– Κι όμως στις ειδήσεις λέει πως όλα είναι κομπλέ στα σχολεία. Η κυβέρνηση λοιπόν, ενώ: Αφήνει τα σχολεία χωρίς εκπαιδευτικούς, τα δημόσια νοσοκομεία χωρίς γιατρούς και λοιπό νοσηλευτικό προσωπικό, τους δασκάλους και τους πυροσβέστες των νησιών να κοιμούνται στ’ αυτοκίνητα, ανθρώπους με βαριές αναπηρίες στη φροντίδα των συγγενών τους (αν έχουν συγγενείς κι αυτοί μπορούν), τους φοιτητές σε εστίες χωρίς θέρμανση (όπου υπάρχουν τέτοιες) και χωρίς βιβλία κοκ, θέλει δήθεν να “μετρήσει” τις επιδόσεις μας στη δουλειά. Σιχαίνομαι να χρησιμοποιώ τσιτάτα, μα θα το (ξανα)πώ: Αυτοί που μας πήραν το βιβλίο μάς κατηγορούν επειδή είμαστε αδιάβαστοι.

Όσο για το ΑΣΕΠ; Πλέον η συνηθέστερη εκδοχή του έχει να κάνει με το να επεξεργάζεται αγορασμένους τίτλους σπουδών και ανούσιες πιστοποιήσεις. Τα ίδια και με την υπηρεσιακή (και μισθολογική) ανέλιξη: Θα έχεις δει στο σχολείο σου εκπαιδευτικούς (ή ακόμη και τον ίδιο τον Διευθυντή/ντρια) να μάχονται να εκτυπώσουν σε δύο όψεις κάτι από τον Η/Υ και να ζητούν τη βοήθεια κάποιου συμμαθητή σου! Αυτό που ίσως δεν ξέρεις είναι ότι αυτοί μπορεί να έχουν … Ευρωπαϊκή Άδεια Οδήγησης Υπολογιστή (European Computer Driving Licene – ECDL) ή ακόμα και Μεταπτυχιακό στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Ο δε Πληροφορικός (με πτυχίο Θεολογίας ίσως) που σας αφήνει να παίζετε βιντεοπαιχνίδια στο εργαστήριο, το κάνει ενδεχομένως για να ολοκληρώσει τη συγγραφή της μεταπτυχιακής διατριβής του στην “Εκπαιδευτική Διοίκηση & Ηγεσία”.

– Και γιατί κερδίζουν πάντα αυτοί που λες “Γερμανούς” (έστω κατά Λίνεκερ) ;

– Διότι παίρνουν άριστα! “Αριστεύουν” κι αμείβονται αυτοί που έχουν πιστοποιητικό C2 στην Ιταλική γλώσσα κι ας γνωρίζουν μόνο τη φράση: “Io sono Greco, non parlo Italiano”, ή μεταπτυχιακό στην Εκπαίδευση Ενηλίκων κι ας μην έχουν διδάξει ούτε ώρα σε ενήλικες, ή σπουδές στη Βυζαντινή Αγιογραφία κι εργάζονται ως Τμηματάρχες σε διοικητικές υπηρεσίες του Υπ. Παιδείας ή είναι Σχολικοί Σύμβουλοι ενώ έχουν πάνω από 15 χρόνια να διδάξουν στην τάξη. Κερδίζουν αυτοί που στο βιογραφικό τους γράφουν πως είναι και δεξιοί ψάλτες στον ενοριακό τους ναό, ή έχουν υπάρξει π.χ. εθελοντές αιμοδότες, ή υπηρέτησαν ως Δόκιμοι Έφεδροι Αξιωματικοί στον στρατό· να γιατί.

-Άρα μπαμπά αυτήν την αξιολόγηση δε θέλεις! Εντάξει, καταλαβαίνω. Μια “άλλη” ίσως;

-Μα από χρόνια εφαρμόζεται μια άλλη. Ο μέσος όρος της βαθμολογίας των μαθητών μου είναι η δική μου βαθμολογία. Το “ευχαριστώ” ενός παιδιού ή ενός γονέα είναι άλλη μια αξιολόγηση. Το ίδιο και η καλησπέρα μιας άγνωστης στο δρόμο μαζί με την υπενθύμιση: “Με είχατε μαθήτρια πριν 10 χρόνια. Έχω καλές αναμνήσεις από εσάς”. Ή -ανάποδα- ο σερβιτόρος στην καφετέρια που κάνει πως δεν σε θυμάται, την ώρα που εσύ σκέφτεσαι ότι μάλλον απέτυχες μαζί του. Κι αυτά αξιολόγηση είναι. Μόνο που δεν θέλουν κάτι τέτοιο. Κι όπως είπε μια εργαζόμενη:

«Όταν ρωτάνε τους πολίτες “θέλετε να καταργηθεί η μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων” συμβαίνει το εξής: Οι πολίτες απαντούν σαν να τους ρωτούν: “Θέλετε να απολυθούν οι αστυνομικοί που εμπλέκονται στην Greek Mafia, οι υπάλληλοι που εμπλέκονται στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, οι γιατροί που παίρνουν φακελάκι”;

Ενώ στην πραγματικότητα τους ρωτούν: “Θέλετε να απολυθεί ο Παπανικολάου, η Χοτζόγλου, η Τοσονίδου, η υπάλληλος που αποκάλυψε το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, η δασκάλα του παιδιού σας, ο άνθρωπος που σας εξυπηρέτησε στο ΚΕΠ χτες, ο πυροσβέστης που σας έσωσε;”

Όταν σας ρωτάνε αν θέλετε να απολυθούν δημόσιοι υπάλληλοι, να θυμάστε ότι απαντάτε για τους πρώτους, αλλά θα απολυθούν οι δεύτεροι.»

– Πατέρα πέρασε η ώρα και αναφέρεις κι ονόματα που δε γνωρίζω. Θα δω κι εγώ ειδήσεις στην TV το βράδυ μπας και μάθουμε να συνεννοοούμαστε κάποτε.

Ο στεναγμός μου που ακολούθησε, σίγουρα δεν ήταν ανακούφισης…

10 Απριλίου, 2025

… κι ας μην είμαστε ήρωες

Κάτω από: Γενικά,Εκπαίδευση —— Φώτης Αλεξάκος @ 9:57 πμ

Τον τελευταίο καιρό ακούω πολύ συχνά από συναδέλφους (και όχι μόνο) ερωτήσεις όπως:

«Μα τι νόημα έχουν οι κινητοποιήσεις των Σωματείων πια»;

«Τι θέλετε; Να φύγουν αυτοί και να έρθουν … ποιοι ακριβώς»;

Ή χειρότερα:

«Ξέρουμε πως σε κάποιους σαν εσάς δεν αρέσει η αστική δημοκρατία. Νομίζετε όμως πως με μια-δυο απεργίες θα φέρετε… τη Σοβιετία Νο. 2; Λες και δεν έχουμε δει που μας οδήγησε η πρώτη.»

«Τι άλλο ζητάτε; Αφού έχει έρθει πια το “τέλος της Ιστορίας”. Δεν το έχετε πάρει χαμπάρι μερικοί;»

Και πάει λέγοντας…

Θυμήθηκα λοιπόν ένα ποίημα που οι υπηρετούντες φιλόλογοι το διδάσκουν στη Β’ Λυκείου. Είναι γραμμένο απ’ τον Γ. Σεφέρη υπό τον τίτλο «Τελευταίος σταθμός» κι απ’ αυτό κρατάω το παρακάτω μικρό απόσπασμα:

«Στα σκοτεινά πηγαίνουμε στα σκοτεινά προχωρούμε…».

Οι ήρωες προχωρούν στα σκοτεινά.

Ο Σεφέρης, ο ένας απ’ τους νομπελίστες ποιητές μας και διπλωμάτης στο επάγγελμα· έγραψε το εν λόγω ποίημα τον Οκτώβρη του 1944 περιμένοντας να επιστρέψει στην Ελλάδα, η οποία σε λίγο θα ελευθερώνονταν απ’ τους Ναζί. Η χώρα μας απελευθερώθηκε χάρη στους αγώνες Ελλήνων που παρέμειναν εκεί στην Κατοχή και έδωσαν το αίμα τους γι’ αυτόν τον σκοπό. Σ’ αυτούς αναφέρεται ο ποιητής αποκαλώντας τους ήρωες. Αυτούς τους στίχους, ένας άλλος φιλόλογος, ο Κωνσταντίνος Μάντης τους καταλαβαίνει έτσι:

Αγωνίζονταν και πάλευαν κατά των Γερμανών, χωρίς εγγυήσεις και χωρίς φτηνές προσδοκίες κέρδους, όπως έκαναν οι καιροσκόποι πολιτικοί. Οι Έλληνες αγωνίζονταν για την ελευθερία τους, έστω κι αν ο αγώνας τους έμοιαζε καταδικασμένος, έστω κι αν δεν μπορούσαν να ξέρουν τι θα φέρει η επόμενη μέρα, μετά την αδιανόητη καταστροφή που είχε χτυπήσει τη χώρα τους.

Οι ήρωες επομένως προχωρούν στα σκοτεινά, γιατί δεν θυσιάζονται προσδοκώντας το κέρδος και γιατί δεν έχουν ανάγκη από εγγυήσεις για να παλέψουν για την πατρίδα τους.”

Και μήπως έτσι δεν ήταν; Όταν οι πατριώτες του ΕΛΑΣ, του ΕΔΕΣ και του συντάγματος 5/42 σκοτωνόντουσαν για να διώξουν τους κατακτητές απ’ τα χώματα των προγόνων, γνώριζαν μήπως ποιοι θα έρθουν να κυβερνήσουν κατόπιν; Είχαν άραγε την παραμικρή υποψία για τις συμφωνίες που έμελε να υπογραφούν σε Γιάλτα και Πότσνταμ; Ή μπας και αδημονούσαν για την επιστροφή των … φευγάτων στο Κάιρο; Όχι φυσικά! Το μόνο για το οποίο πάλευαν ήταν για την ελευθερία της πατρίδας. Για να φύγουν αυτοί που απομυζούσαν τον λαό και τους φυσικούς μας πόρους. Αυτοί που μας σκότωναν. Αγωνιζόντουσαν για να τους διώξουν χωρίς να ρωτούνε τίποτα!

Κάπως έτσι λοιπόν θα απαντούσα στις ερωτήσεις στην αρχή του παρόντος. Με τη διαφορά πως εμείς καθόλου δεν είμαστε κι ούτε διεκδικούμε να θεωρούμαστε ήρωες. Από ντροπή μόνο μπροστά σ’ εκείνους τους αληθινούς, σωστούς ήρωες του ποιητή, προχωρούμε στα σκοτεινά. Δεν μπορούμε άλλωστε να κάνουμε διαφορετικά.

“Να μιλήσω για ήρωες να μιλήσω για ήρωες: ο Μιχάλης

που έφυγε μ’ ανοιχτές πληγές απ’ το νοσοκομείο

ίσως μιλούσε για ήρωες όταν, τη νύχτα εκείνη

που έσερνε το ποδάρι του μες στη συσκοτισμένη πολιτεία,

ούρλιαζε ψηλαφώντας τον πόνο μας∙ «Στα σκοτεινά

πηγαίνουμε στα σκοτεινά προχωρούμε…»

Οι ήρωες προχωρούν στα σκοτεινά.

Λίγες οι νύχτες με φεγγάρι που μ’ αρέσουν.”

Cava dei Tirreni, 5 Οκτωβρίου ’44

10 Μαρτίου, 2025

Βατόμουρα για ξεβλάχεμα

“Έκανα μόνο καλό. Εγώ πιστεύω ότι ξεβλάχεψα σε μεγάλο βαθμό, ξεβλάχεψα ένα μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού, το οποίο εκείνη τη στιγμή έψαχνε την Ευρώπη”.

©2018, Πέτρος Κωστόπουλος, Σοσιαλεπώνυμος Εκδότης, Ευρωπαϊστής.

Έτυχε τις προάλλες να παρακολουθήσω την ταινία “BlackBerry” του Matt Johnson (https://en.wikipedia.org/wiki/BlackBerry_(film)), η οποία ομολογουμένως μου άρεσε πολύ. Η ταινία περιγράφει την άνοδο και την πτώση της Καναδικής εταιρείας κινητής τηλεφωνίας Research in Motion που δημιούργησε το πρώτο ουσιαστικά smartphone και μεσουράνησε (φτάνοντας να έχει το 45% της αγοράς) στις αρχές αυτού του αιώνα, μέχρι την (ουσιαστικά) εξαφάνισή της γύρω στο 2013.

Δε χρειάζεται να είναι κανείς ειδικός· αρκεί να έχει βιώσει τη χρήση των συσκευών BlackBerry ώστε να αντιληφθεί το μέγεθος της καινοτομίας που ο Ελληνοκαναδός Mike Lazaridis κι ο Καναδός Douglas Fregin είχαν εισαγάγει στην αγορά ήδη από το 1999. Χάρη βέβαια και στους δημιουργούς του ανοιχτού προτύπου Mobitex (τις Σουηδικές Televerket Radio και Ericsson). Ο υπογράφων θυμάται πολύ καλά τη χρήση των εν λόγω συσκευών στην Ελληνική επαρχία εκεί γύρω στο 2008. Αυτή δε ακριβώς η ανάμνηση που ενισχύθηκε κι από την παρακολούθηση της ταινίας είναι που με ωθεί να καταθέσω το παρόν.

Την εποχή της μεγάλης της δόξας λοιπόν, η συσκευή BlackBerry δεν ήταν απλώς ένα τηλέφωνο κι ένας υπολογιστής παλάμης συνδεδεμένος μονίμως στο διαδίκτυο. Ήταν κι ένα σύμβολο κοινωνικής καταξίωσης, ένα status symbol, όπως λένε και στην Εσπερία. Και ποιοι θα … κράδαιναν τέτοια σύμβολα στην Ψωροκώσταινα αν όχι οι σοσιαλεπώνυμοι αμοραλιστές, οι οποίοι συχνά-πυκνά την εξουσίαζαν; Για να το θέσουμε όσο πιο λακωνικά γίνεται: Αν εκεί γύρω στο 2008 έβλεπες τον συνδαιτυμόνα σου να βγάζει στο τραπέζι ένα τηλέφωνο BlackBerry, ήξερες πως είχες να κάνεις με στέλεχος του ΠΑΣΟΚ.

Το πώς είχε επιτευχθεί αυτό, δεν το γνωρίζω με βεβαιότητα. Σίγουρα πάντως τα 6€ της ετήσιας συνδρομής κάθε μέλους, δύσκολα θα μπορούσαν να καλύψουν το κόστος απόκτησης τέτοιας συσκευής. Είτε λοιπόν το Κίνημα είχε κάνει μεγάλη παραγγελία τηλεφώνων κατευθείαν από Καναδά, πετυχαίνοντας έτσι καλύτερες τιμές, ή είχε “τσοντάρει” τμήμα της κρατικής επιχορήγησής του στην αγορά των τηλεφώνων ώστε τα μέλη να τα παίρνουν φθηνότερα, είτε και τα δυο μαζί. Μπορούμε άλλωστε να υποθέσουμε χωρίς κίνδυνο πως τότε το χρέος του εν λόγω κόμματος προς το Ελληνικό Δημόσιο απείχε πολύ ακόμη απ’ τα 450 εκατομμύρια ευρώ που είναι σήμερα.

Το θέμα είναι πως με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, χιλιάδες «σοσιαλιστές» συμπολίτες μας έγιναν τυχεροί κάτοχοι της πλέον καινοτόμου συσκευής/status symbol της εποχής κι ας αγνοούσαν εντελώς ίσως και το 98% των δυνατοτήτων της, ιδίως οι πιο ηλικιωμένοι. Και κάπου εδώ είναι που το πράγμα αρχίζει να γίνεται οξύμωρο έως γελοίο. Βρεθήκαμε λοιπόν σύντομα να έχουμε μια Υπουργό Παιδείας που εμφανίζεται μεν ως λάτρις των λεγόμενων νέων τεχνολογιών, αλλά με το BlackBerry ανά χείρας δηλώνει, ούτε λίγο ούτε πολύ, ότι δε χρειάζεται και τόση Πληροφορική στην εκπαίδευση, καθώς “οι μαθητές μας ξέρουν να χτυπάνε τα πλήκτρα” (του Η/Υ, όχι του κλειδοκύμβαλου προφανώς). Πρόεδρος δε του Κινήματος γίνεται ο άνθρωπος που ως Υπουργός Παιδείας του πατρός του είχε φροντίσει να διορίζονται κατά προτεραιότητα Θεολόγοι, Γυμναστές κλπ. ως καθηγητές Πληροφορικής στη Δευτεροβάθμια, σε βάρος όσων είχαν σπουδάσει την επιστήμη αυτή. Εμφανιζόμενος πάντα ως λάτρης της καινοτομίας, των Ψηφιακών μέσων, των wearables (αργότερα) και φυσικά των συσκευών του Mike Lazaridis.

Την ίδια περίπου εποχή, διευθυντές τραπεζών, ΔΕΚΟ, ασφαλιστικών ταμείων, σχολείων και άλλων υπηρεσιών του Δημοσίου, έψαχναν να βρουν κανέναν “κομπιουτερά” υπάλληλο να εξηγήσει (στους πιο ψαγμένους) τι είναι το πρωτόκολλο WAP ή να τους ρυθμίσει το e-mail, ή απλώς να βάλει κανέναν πράσινο ήλιο ως background και το Carmina Burana ως ringtone στο BlackBerry· έλα όμως που δεν έβρισκαν. Ιδίως στην Εκπαίδευση που είχε γεμίσει από καθηγητές Πληροφορικής “με πτυχίο” ECDL κ.τ.ό. Εκεί, βοηθούσε περισσότερο ο/η εκπαιδευτικός των Αγγλικών, τουλάχιστον ώσπου ν’ αλλάξει την default γλώσσα στο smartphone.

Τα παραπάνω δεν εμπόδιζαν βέβαια την εμφάνιση άρθρων στα ΜΜΕ με τίτλους όπως “Κινητή τηλεφωνία ‘σοσιαλιστικού τύπου’”, όπου διάβαζε κανείς: “[…] τα στελέχη εξοικειώνονται με τις νέες τεχνολογίες, κάτι που αποτελεί στόχο για τον Γιώργο Παπανδρέου. Ο νέος πρωθυπουργός είναι φίλος της τεχνολογίας και μάλιστα, υπήρξε από τους πρώτους χρήστες κινητής τηλεφωνίας 3ης γενιάς, όταν αυτή ακόμα βρισκόταν σε πιλοτικό επίπεδο αρχές του 2004.

Την ίδια ώρα η χώρα μας είχε τις ακριβότερες τηλεπικοινωνίες και Internet στην ΕΕ, ενώ οι … ιθαγενείς λογάριαζαν ως Πληροφορική τη δακτυλογράφηση («χτύπημα των πλήκτρων»), την περιήγηση στον ιστό και την ανταλλαγή μηνυμάτων e-mails (ιδίως όταν αυτή γινόταν με χρήση προηγμένων κινητών τηλεφώνων). Μην παραλείψουμε τον “ηλεκτρονικό” τζόγο (κυρίως μέσω στοιχημάτων ποδοσφαίρου) και τα -νεότευκτα τότε- κοινωνικά δίκτυα Facebook, MySpace και Google+. Αν είχες λογαριασμό κάπου εκεί σε αντιμετώπιζαν μέχρι και ως εκκολαπτόμενο Μηχανικό Λογισμικού. Όλα είναι θέμα Παιδείας άλλωστε.

Ήδη από χρόνια βλέπαμε σχετικές αλλαγές: Πρώην καταστήματα πώλησης και service φωτοτυπικών είχαν πια μετονομαστεί σε computer shops, ενώ λογιστικά γραφεία είχαν γίνει εν μία νυκτί εταιρείες παραγωγής λογισμικού με ονόματα όπως «SoftHouse & partners», «BBL (Bill, Babis, Litsa) software», «MicroTrikala Ltd.» και πάει λέγοντας. Είναι βέβαια γνωστό από παλιά το μεράκι των συμπατριωτών μας για τις ξένες γλώσσες. Καλλιεργήθηκε πλέον, έτι περαιτέρω και το λεγόμενο «Ελληνικό δαιμόνιο» ως αγάπη τώρα για τις νέες –μα πάντοτε νέες- τεχνολογίες.

Καλώς ή κακώς όμως, οι Apple και Google με τα – άγνωστα έως τότε στον μέσο Έλληνα- προϊόντα τους: iPhone και Android στάθηκαν οι εξολοθρευτές της Research in Motion και του BlackBerry, ενώ η καπιταλιστική κρίση (που προκλήθηκε εδώ κυρίως απ’ τους κυβερνήτες μας της Μεταπολίτευσης) οδήγησε στο τέλος του … “σοσιαλισμού” και των φθηνών smartphones για κάποιους συμπολίτες.

Και ιδού λοιπόν σε τι ατραπούς οδηγείται η σκέψη και η μνήμη ενός Έλληνα Πληροφορικού όταν ξενυχτάει στην -τηλεοπτική- οθόνη.

 

12 Ιανουαρίου, 2025

Ἴτε παῖδες Ἀράβων

Κάτω από: Χωρίς κατηγορία —— Φώτης Αλεξάκος @ 11:58 πμ

“I’ll never see my sons again.

My heart’s been buried in this plain.

The sky is dark, the sound has fled,

The stones are cracked, the grass has bled.

This land is ours, it’s ours,

It always has been ours.

We’ll never leave it,

Because our roots are deep within it.”

(Τραγουδούν οι Τρωάδες. https://www.youtube.com/watch?v=mdg6CZt5FUM (~31:00)

“Τρωάδες” του Ευριπίδη σε μετάφραση Edith Hamilton, σκηνοθεσία Μιχάλη Κακογιάννη, 1971. Μουσική: Μ. Θεοδωράκης)MarchAqabah

Ανάμνηση πρώτη: Φοιτητής. Βλέπω για 2η ή 3η (ίσως και 4η) φορά το “Laurence of Arabia” τού -κάθε άλλο παρά κομμουνιστή- David Lean (μιλάμε άλλωστε για τον άνθρωπο που έκανε μεγάλη ταινία το … samizdat του Μπορίς Παστερνάκ), όμως αυτήν τη φορά έχω μείνει εκστατικός με την κάτωθι (πολύ δημοφιλή) σκηνή:

Οι Άραβες οδεύοντας προς την – κατεχόμενη απ’ τους Τούρκους- Aqabah παρακολουθούν τον λυσσαλέο βομβαρδισμό της απ’ το πυροβολικό της Αντάντ. Ο Omar Sharif ως ‘Sharif Ali ibn el Kharish’ λέει φωναχτά τη σκέψη του: 

– «Ο Θεός να βοηθήσει όσους είναι κάτω απ’ αυτό» (αυτούς δηλαδή που θα υποστούν τον βομβαρδισμό).
– «Είναι Τούρκοι», απαντά με νόημα ο Peter O’Toole ως Lawrence.
– «Ο Θεός να τους βοηθήσει» επιμένει ο Sharif Ali.

Το ακριβές στιγμιότυπο του κινηματογράφου εδώ: https://clip.cafe/lawrence-of-arabia-1962/god-help-the-men-lie-under-that/

Με τη συγκεκριμένη σκηνή, αλλά και γενικότερα με την ταινία, θεωρώ πως ο David Lean δείχνει -μεταξύ άλλων- ότι συγκρίνοντας τους λεγόμενους “πολιτισμένους Δυτικούς λευκούς” με τους “βάρβαρους Άραβες”, οι δεύτεροι φαίνονται σαφώς πιο ανθρώπινοι. Εδώ μάλιστα δεν μπορεί να μη γίνει σύγκριση ανάμεσα στην εκμετάλλευση των Αράβων απ’ τους Βρετανούς της Αντάντ στον Α’ Π.Π., σε σχέση με την χρησιμοποίηση των Ινδών της Βρετανικής Αυτοκρατορίας κατά τον Β’ Π.Π. όπως και στην Αθήνα των Δεκεμβριανών. Ο “ανώτερος Δυτικός” αξιοποιούσε κάθε … “κτήμα” του, ακόμα και έμψυχο. Με τη διαφορά πως κι αν οι Βρετανοί ήσαν εχθροί των Τούρκων και τους βομβάρδιζαν στην Aqqaba της ταινίας· μαζί κι οι δυο αυτοί καταδυνάστευσαν την Κύπρο. 

Ανάμνηση δεύτερη και πιο πρόσφατη: Στο πάρκο της πόλης, μετά την προβολή του ντοκυμαντέρ “Η Γάζα μάχεται για ελευθερία”, μιλάει ένας ας πούμε νεαρός απ’ την Παλαιστίνη. Είναι ο Φεράζ απ’ τη Τζενίν της Δυτικής Όχθης. Έχει πολλά χρόνια στην Ελλάδα και μιλάει άψογα τα Ελληνικά αν και φαίνεται αμέσως πως είναι Άραβας, τόσο απ΄ την εμφάνιση, όσο κυρίως απ’ την προφορά. Η Ραμάλα ας πούμε ακούγεται Ραμάλ – λά με τον αδιόρατο φθόγγο ‘h’ στο τέλος. Ο Φεράζ έφυγε απ’ τη Τζενίν με τα χίλια ζόρια που λέμε. Οι κατακτητές δεν μπορούσαν να δεχθούν ότι ένα “κατώτερο ον” είχε αποφοιτήσει από μια τεχνική σχολή Γεωπονίας και σκόπευε να πάει κάπου ασφαλέστερα, μήπως μπορέσει να συμπληρώσει τη μόρφωσή του σε κάποιο Πανεπιστήμιο. Εν τέλει τα κατάφερε έστω κι έπειτα από ταπεινώσεις που -μεταξύ άλλων- περιλάμβαναν και μερικά χαστούκια. 

Είναι τώρα εδώ και προσπαθεί να εξηγήσει τι σημαίνει “έποικος” και “εποικισμός”. Πάνω κάτω λέει τα ακόλουθα: Οι πιο πολλοί απ’ όσους ήρθαν μετά τη Νάκμπα, δεν είχαν καμιά σχέση με τον τόπο. Μπορεί φερ’ ειπείν να ήταν Βορειοευρωπαίοι, ψηλοί, ξανθοί που απλώς δήλωναν Εβραίοι στο θρήσκευμα και τους δινόταν σπίτι να μείνουν, γη να καλλιεργήσουν ή/και μια καλή δουλειά, μέχρι και φρουρά να τους φυλάει· φτάνει να έμεναν κάπου εκεί στο μέρος που λέγεται Ισραήλ και που ακόμα σήμερα τα σύνορά του δεν είναι σαφώς ορισμένα. Αυτό που μου έκανε εντύπωση ήταν η εξής φράση του νεαρού: 

– Αν ρωτήσεις κάποιον απ’ αυτούς: “Άνθρωπέ μου, από πότε ζεις εδώ; Από που κατάγεται η μητέρα σου; Μπορείς να μου δείξεις που βρίσκονται οι τάφοι των παππούδων σου;”  μάλλον δεν θα σου απαντήσουν.

Η φράση που χτύπησε κάποιο καμπανάκι, που έκανε κάποια σύναψη στον εγκέφαλό μου να “σπινθηρίσει” ήταν αυτό περί των προγονικών τάφων. Εκείνη τη στιγμή δεν μπόρεσα να θυμηθώ που ακριβώς είχα ξανακούσει ή διαβάσει κάτι τέτοιο. Αργότερα θυμήθηκα το απόσπασμα απ’ το “ο κύριός μου ο Αλκιβιάδης” του Άγγελου Βλάχου που είχαμε διδαχθεί ίσως και στο Δημοτικό. Κάπου εκεί γινόταν μνεία στον παιάνα που αναφέρεται στους “Πέρσες” του Αισχύλου. Ο Αισχύλος είχε ο ίδιος λάβει μέρος στους Περσικούς πολέμους και γράφει στο εν λόγω έργο του για το κάλεσμα στη μάχη των Ελλήνων απέναντι στους βαρβάρους. Πρόκειται φυσικά για το πασίγνωστο “Ίτε παίδες Ελλήνων” και στο κείμενο:

Ὦ παῖδες Ἑλλήνων, ἴτε,
ἐλευθεροῦτε πατρίδ᾽, ἐλευθεροῦτε δὲ
παῖδας, γυναῖκας, θεῶν τε πατρῴων ἕδη,
θήκας τε προγόνων
· νῦν ὑπὲρ πάντων ἀγών”.   

Δηλαδή, σε μετάφραση του Ι. Ν. Γρυπάρη:

«Εμπρός, των Ελλήνων
γενναία παιδιά! να ελευθερώσετε πατρίδα,
τέκνα, γυναίκες και των πατρικών θεών σας
να ελευθερώστε τα ιερά και των προγόνων
τους τάφους· τώρα για όλα ᾽ναι που πολεμάτε.» 

Και να που κάποιος ξένος άνθρωπος (αν και ίσως με μακρινή καταγωγή από Κρήτη), ένας Άραβας, αλλόθρησκος, ευρισκόμενος σε μια άσημη Ελληνική επαρχία του 21ου αιώνα, πιθανότατα άθελά του, βρέθηκε να μας το θυμίσει 2.500 χρόνια μετά! Και μαζί να μας θυμίσει κι έναν απ’ τους  Νομπελίστες ποιητές μας που κι αυτός με τη σειρά του πιάνεται απ’ τον Αισχύλο και τον Μακρυγιάννη:

«Η γης δεν έχει κρικέλια

για να την πάρουν στον ώμο και να φύγουν

μήτε μπορούν, όσο κι αν είναι διψασμένοι

 να γλυκάνουν το πέλαγο με νερό μισό δράμι. 

Και τούτα τα κορμιά

πλασμένα από ένα χώμα που δεν ξέρουν,

έχουν ψυχές.

Μαζεύουν σύνεργα για να τις αλλάξουν, 

δε θα μπορέσουν·

μόνο θα τις ξεκάμουν αν ξεγίνουνται οι ψυχές.

Δεν αργεί να καρπίσει τ’ αστάχυ

δε χρειάζεται μακρύ καιρό

για να φουσκώσει της πίκρας το προζύμι,

δε χρειάζεται μακρύ καιρό

το κακό για να σηκώσει το κεφάλι,

κι ο άρρωστος νους που αδειάζει

δε χρειάζεται μακρύ καιρό

για να γεμίσει με την τρέλα,

νῆσός τις ἔστι…». 

Κι αν τα παραπάνω γράφτηκαν για τη Σαλαμίνα της Κύπρου, ας θυμηθούμε πόσο μοιάζουν όσα γίνανε εκεί στην Κύπρο κι όσα γίνονται εδώ και χρόνια στη χώρα του Φεράζ. Θα μας συγχωρεθεί πιστεύω να παραφράσουμε λίγο Αισχύλο και Σεφέρη: 

Χώρα τις ἐστὶ πρόσθε Ἱερῶν τόπων”… 

17 Οκτωβρίου, 2024

Holocaustum ad portas (ποιος Αννίβας; )

Κάτω από: Appeals,Γενικά —— Φώτης Αλεξάκος @ 12:32 μμ

Ας αναλογιστούμε λίγο τα κάτωθι σενάρια:

1. Είσαι τουρίστας στη Βηρυτό ή έχεις πάει εκεί για δουλειά. Απολαμβάνεις το μεσημεριανό σου (κατσικάκι στον φούρνο) στο εστιατόριο κοιτάζοντας έναν καλοντυμένο κύριο να κάθεται μόνος στο διπλανό τραπέζι. “Member of the Parliament” σου ψιθυρίζει διακριτικά ο σερβιτόρος. Σκέφτεσαι πως αν και είναι η πρώτη σου φορά στο εν λόγω κατάστημα, μάλλον καλό θα είναι το φαγητό εφόσον το προτιμούν μέχρι και βουλευτές. Μόνο που πριν ακόμη καταπιεί ο τύπος την επόμενη μπουκιά φαλάφελ, όλα … ασπρίζουν! Συνέρχεσαι σ’ ένα νοσοκομείο με απίστευτους πόνους εγκαύματος σ’ όλο το σώμα. Πολύ γρήγορα μαθαίνεις ότι πέρα απ’ τα τέσσερα καμμένα άκρα σου έχεις χάσει και τα μάτια σου. Η βόμβα λευκού φωσφόρου σ’ έχει καταδικάσει να περάσεις το υπόλοιπο της ζωής σου ως ένα μισοκαμμένο κομμάτι κρέας στο κρεβάτι. Κι όλα αυτά γιατί κάποια … όντα, μερικές εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά απ’ το εστιατόριο, σε άλλη χώρα, η οποία δεν ήταν καν σε εμπόλεμη κατάσταση με τον Λίβανο, θεώρησαν ότι ο -κατ’ αυτούς- “τρομοκράτης”, βουλευτής της Χεζμπολά, έπρεπε να θανατωθεί με κάθε κόστος

2. Μπαίνεις στο τραμ στην Αθήνα με το 8χρονο παιδί σου. Ως συνήθως το όχημα είναι σχεδόν γεμάτο. Η μόνη ελεύθερη θέση είναι στ’ αριστερά ενός μουσάτου που μοιάζει αλλοδαπός. Ok, σκέφτεσαι και βάζεις τη μικρή να καθίσει δίπλα του μ’ εσένα όρθιο από πάνω της. Άλλωστε δεν είναι καμιά σύντομη διαδρομή για να τη βγάλει όρθιο το παιδί με τη λιγοστή υπομονή του. Κι ενώ δεν έχουν περάσει ούτε 5′ απ’ την ώρα που έχει ξεκινήσει το τραμ, ξαφνικά ένας οξύς ήχος ακούγεται να πηγάζει από μια συσκευή pager που φορά ο μουσάτος στη μέση του. Ο ήχος δυναμώνει διαρκώς ώσπου, σε δευτερόλεπτα, μια μίνι έκρηξη κόβει τον άνθρωπο στα δυο! Έντρομος βλέπεις το παιδί να κυλά στο διάδρομο κι έναν κρουνό αίματος να βγαίνει απ’ τη μεριά του συκωτιού του. Σβήνεις απ’ το σοκ. Αποτυπώνεις όμως για πάντα στο μυαλό την εικόνα του κοριτσιού σου που ξεψυχά αθόρυβα, ανοιγοκλείνοντας το στόμα του σαν ψάρι έξω απ’ το νερό. Κι όλα αυτά επειδή κάποιοι, μερικές χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, σε μια άλλη, σύμμαχο χώρα, θεώρησαν ότι ο γενειοφόρος ήταν εχθρός τους, “τρομοκράτης” που έπρεπε να εξοντωθεί άμεσα με κάθε κόστος.

3. Τούρκοι έποικοι στη Δερύνεια καίνε τα δένδρα που φύτεψαν Ελληνοκύπριοι μαζί με Τουρκοκύπριους το 2017 γύρω απ’ την περίκλειστη Βασιλεύουσα. Ο Τούρκος Πρόεδρος δηλώνει πως “είναι αδιαμφισβήτητο το δικαίωμα των Τούρκων πολιτών στην αυτοάμυνα“.

Και κάτι που δεν είναι σενάριο, αλλά έχει όντως ειπωθεί: “Είμαστε πάντα στη σωστή πλευρά της Ιστορίας” (Κυριάκος Μητσοτάκης, Πρωθυπουργός της Ελλάδας)

28 Μαΐου, 2024

(Ιντερλούδιο) Η αξία ποιού χρόνου;

Κάτω από: Χωρίς κατηγορία —— Φώτης Αλεξάκος @ 11:21 πμ

Αφού μας μέναν παξιμάδια

τι κακοκεφαλιά

να φάμε στην ακρογιαλιά

του ήλιου τ’ αργά γελάδια

Έφτασε και φέτος η ώρα των Πανελλήνιων Εξετάσεων. Δεκάδες χιλιάδες μαθητές, παιδιά 17-18 ετών τα περισσότερα θα διαγωνιστούν για μια θέση σε κάποιο ίδρυμα της Τριτοβάθμιας Εκπ/σης, το οποίο ελπίζουν ότι θα τους εξασφαλίσει τα πνευματικά εφόδια για μια καλύτερη ζωή. Το πως εννοεί ο καθένας το “καλύτερη ζωή” είναι φυσικά εντελώς δικό του θέμα. Σε κάθε περίπτωση, ο γράφων τυγχάνει ιδιαίτερα ευαίσθητος ως προς το γεγονός “Πανελλήνιες Εξετάσεις”, καθότι κι ο ίδιος έχει περάσει απ’ την εν λόγω κονίστρα. Μάλλον λόγω αυτής της ευαισθησίας έρχονται στον νου τέτοιον καιρό, κάθε χρόνο  διάφορες -ρομαντικές θα έλεγα- σκέψεις πάνω στο θέμα.

Τούτη τη φορά θυμήθηκα εντελώς αυθόρμητα το ποίημα του Γιώργου Σεφέρη “Οι σύντροφοι στον Άδη” και μια ερμηνεία του που διάβασα κάπου (δεν θυμάμαι που ακριβώς). Η έμπνευση του ποιήματος πιθανότατα προέρχεται απ’ τον ακόλουθο στίχο στην αρχή της Οδύσσειας:

[…]αὐτῶν γaρ σφετέρῃσιν ἀτασθαλίῃσιν ὄλοντο,

νήπιοι, οἳ κατὰ βοῦς Ὑπερίονος Ἠελίοιο

ἤσθιον· αὐτὰρ ὁ τοῖσιν ἀφείλετο νόστιμον ἦμαρ.

Για τον οποίο προτιμώ τη μετάφραση του Αργύρη Εφταλιώτη:

[…] τι από δική τους χάθηκαν οι κούφιοι αμυαλωσύνη,

του Ήλιου του Υπερίονα σαν έφαγαν τα βόδια,

κι αυτός τους πήρε τη γλυκιά του γυρισμού τους μέρα.

Σύμφωνα με κάποιους λοιπόν μελετητές του Σεφέρη, ο ποιητής φαίνεται να θέλει να πει πως κι ο Όμηρος όταν έγραφε για “τα βόδια του Ήλιου” που φαγώθηκαν από αμυαλωσύνη, εννοούσε τις ημέρες του χρόνου. Μ ‘άλλα λόγια, τιμωρήθηκαν οι “νήπιοι” σύντροφοι του Οδυσσέα διότι χαράμισαν άδικα τις μέρες του χρόνου, δηλαδή τον καιρό τους. Κάτι που θέλω να πιστεύω πως οι υποψήφιοι στις Πανελλήνιες ΔΕΝ κάνουν. Σίγουρα δεν πρέπει να το κάνουν, τουλάχιστον όχι όσο προετοιμάζονται για τις εξετάσεις τους. Αφού είναι βέβαιο πως ο χρόνος αυτής της προετοιμασίας αξίζει όλο το σέβας του μη νηπίου υποψήφιου.

Και κατόπιν αναρωτιέμαι με λίγη θλίψη: Μήπως εκείνος ο χρόνος ήταν ο μοναδικός που σεβάστηκα στην ως τώρα ζωή μου; Κι ίσως να μην πρέπει να … αρνηθώ πως μου ταιριάζει περισσότερο μιαν άλλη στροφή του Νομπελίστα ποιητή μας…

[…]

Mε τί καρδιά, με τί πνοή,
τι πόθους και τί πάθος,
πήραμε τη ζωή μας·
λάθος!
κι αλλάξαμε ζωή.

(Γιώργου Σεφέρη, «Άρνηση»)

©2026 Androids do dream of electric sheep Φιλοξενείται από Blogs.sch.gr

Αλλαγή μεγέθους γραμματοσειράς
Αντίθεση