Δ/βάθμια Τεχν. Επαγγελματική Εκπαίδευση

Πανελλήνιος Σύλλογος Πτυχιούχων Μηχανικών Οχημάτων

Κατεβάστε τον χαιρετισμό του Πανελλήνιου Σύλλόγου Πτυχιούχων Μηχανικών Οχημάτων, σε αρχείο pdf

Παύλος Χαραμής,

μέλος του Δ.Σ. του Κέντρου Μελετών και Τεκμηρίωσης (ΚΕ.ΜΕ.ΤΕ.) της ΟΛΜΕ

Περίληψη

Η προκατάληψη μπορεί να γίνει κατανοητή ως αρνητική κρίση χωρίς επαρκή αιτιολόγηση και το στερεότυπο ως μια γενικευτική και απόλυτη απόφανση σχετικά με βασικά χαρακτηριστικά μιας ομάδας ανθρώπων. Οι δύο αυτοί όροι έχουν αξιοποιηθεί ως εργαλεία στο χώρο των επιστημών της κοινωνίας και του ανθρώπου, κυρίως στο επιστημονικό πεδίο της κοινωνικής ψυχολογίας, προκειμένου να κατανοηθούν και να αναλυθούν ποικίλα κοινωνικά φαινόμενα.  Στην περίπτωση της Τεχνικής Επαγγελματικής Εκπαίδευσης η αξιοποίησή τους μπορεί να μας βοηθήσει να συνειδητοποιήσουμε την υφή και το ρόλο κάποιων από τους παράγοντες που συνδέονται με εσφαλμένη κατανόηση παραμέτρων της Δευτεροβάθμιας Τεχνικής Επαγγελματικής Εκπαίδευσης στη χώρα μας και συνακόλουθα με την εμφάνιση αντίστοιχων προβλημάτων και δυσλειτουργιών. Ανάμεσα στους παράγοντες που θα απασχολήσουν την εισήγηση είναι οι σχετιζόμενοι με το φύλο, την ευφυΐα, τη σχέση διανοητικής και χειρωνακτικής εργασίας και τους όρους και τις συνθήκες επαγγελματικής αποκατάστασης.

Μανδυλάς Κώστας, Διευθυτής 3^ου ΕΠΑΛ ΤΑΥΡΟΥ

Συρόκος Κώστας, Διευθυντής 8^ου ΣΕΚ

Α. Εισαγωγή

Μέχρι σήμερα η ΔΤΕΕ περιχαρακώνεται στη λογική απόκτησης κάποιων επαγγελματικών δεξιοτήτων και στην απόκτηση του περίφημου «χαρτιού», δηλαδή του πτυχίου ή απολυτηρίου.

Ερμητικά κλεισμένη στον εαυτό της αναπαράγεται χωρίς να λαμβάνει υπόψη της τις εξελίξεις στο σύγχρονο εργασιακό περιβάλλον. Και όταν λέμε «εξελίξεις» δεν εννοούμε μόνο τις τεχνολογικές αλλά κυρίως αυτές που καθορίζουν την επαγγελματική προσωπικότητα και γενικά το Profil του νέου επαγγελματία

Σύμφωνα με τους ειδικούς αυτές οι εξελίξεις οδηγούν από την παθητική γνώση ή την ενεργή κατοχή των πληροφοριών στην διαχείριση αυτών των πληροφοριών. Από την παραδοσιακή εργασία στην αυτοαπασχόληση και στις ευέλικτες μορφές εργασίας. Από τον κλασικό εργοδότη στο μελλοντικό και κυριότερο εργοδότη : τον ΕΑΥΤΟ

Η εξειδίκευση έρχεται σε δεύτερη μοίρα, καθώς σήμερα το τετριμμένο να: «βιδώνεις μια βίδα καλά», έχει αντικατασταθεί από το: Πως να διαχειρίζεσαι αυτήν την ικανότητά σου στο σύγχρονο εργασιακό περιβάλλον.

• Το πτυχίο πλέον δεν διαχειρίζεται το πρόσωπο, όπως σε άλλες εποχές, αλλά το Πρόσωπο διαχειρίζεται το πτυχίο.
• Για να βιώσει λοιπόν, η ΔΤΕΕ αυτήν την αιωρούμενη εξατομίκευση θα πρέπει να μπει στο ρυθμό της. Θα πρέπει να την ορίσει ως νέο πλαίσιο αναφοράς και μέσα από αυτό ν’ αντικρύσει χωρίς φόβο και πάθος το μέλλον που ήδη είναι εδώ.

Κάτι τέτοιο απαιτεί την ενδυνάμωση στοιχείων της προσωπικότητας του ατόμου όπως αυτών της:

• δημιουργίας
• της σύνθεσης
• της παρουσίασης
• της στήριξης του εαυτού του

Στοιχεία βασικά της προσωπικής αλλά και της επαγγελματικής ανάπτυξης του ατόμου.

Διαβάστε όλο το άρθρο »

Η παρούσα εισήγηση επιχειρεί να αναδείξει γνωστά αλλά επιμελώς υποβαθμισμένα κριτήρια τα οποία, κατά τη γνώμη μας,  θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στις περιπτώσεις αλλαγών στη Δευτεροβάθμια Επαγγελματική Εκπαίδευση (ΔΤΕΕ), με τελικό στόχο την επαναφορά της επιστημονικής συζήτησης και του ορθολογισμού στο σχεδιασμό της.

Τεκμηριώνεται γιατί η Δευτεροβάθμια Τεχνική Επαγγελματική Εκπαίδευση αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την κάλυψη πραγματικών κοινωνικών αναγκών (εκπαιδευτική επανένταξη, περιορισμό κοινωνικών φραγμών στη μόρφωση κλπ) αλλά και για την προετοιμασία των μαθητών για το επάγγελμα και τη ζωή, με στόχο μια  βιώσιμη ανάπτυξη. Στη συνέχεια, τίθενται τα κριτήρια τα οποία, κατά τη γνώμη μας,  πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη στο σχεδιασμό των αλλαγών στην Τεχνική Επαγγελματική Εκπαίδευση. Επιχειρείται μια ενδεικτική εφαρμογή των παραπάνω στις ειδικότητες των Μηχανολόγων.

Η γενική προσέγγιση για το σχεδιασμό της εκπαίδευσης

Προφανώς, ο σχεδιασμός της εκπαίδευσης δεν μπορεί παρά να υπακούσει τελικά σε πολιτικές επιλογές. Αυτό όμως που επιχειρούμε σε αυτήν την εισήγηση είναι να αναδείξουμε την απαίτηση για έναν  ορθολογικό τρόπο σκέψης και να επιμείνουμε σε μια ελάχιστη επιστημονική τεκμηρίωση η οποία πρέπει απαραίτητα να συνοδεύει τις αλλαγές στην εκπαίδευση, ανεξάρτητα από τις πολιτικές επιλογές. Λέμε δηλαδή το 1^ο αυτονόητο: Για κάθε αλλαγή στην εκπαίδευση να τίθενται με σαφήνεια οι πολιτικοί στόχοι και να τεκμηριώνεται επιστημονικά ο τρόπος επίτευξής τους.

Θεωρούμε ιδιαιτέρως αναγκαία την παραπάνω προσέγγιση καθώς οι αλλαγές που έχουμε γνωρίσει ακολούθησαν έναν ιδιαίτερα εμπειρικό τρόπο σχεδιασμού ο οποίος βασιζόταν άλλοτε στους διατιθέμενους πόρους (ΚΠΣ, ΕΣΠΑ), άλλοτε σε έρευνες κοινής γνώμης  και πάντοτε σε δοξασίες και δογματισμούς που καμία σχέση δεν έχουν με επιστημονική προσέγγιση (πχ περί κατατρεγμένης Τεχνικής Εκπαίδευσης έναντι της Γενικής) . Η έλλειψη επιστημονικής τεκμηρίωσης για τις αλλαγές που πραγματοποιήθηκαν κατά το παρελθόν  επέτρεπε επίσης την  έλλειψη σαφούς στρατηγικής και επιδιωκόμενων στόχων ή, σε πολλές περιπτώσεις, την επιτυχή απόκρυψή τους. Σε ένα τέτοιο ανορθολογικό περιβάλλον δεν είναι τυχαίο που, κυρίως στην ΔΤΕΕ, ευδοκίμησε σε πολύ έντονο βαθμό η  παντοκρατορία των συντεχνιών των ειδικοτήτων, σε τέτοιο βαθμό που να καθορίζουν  τα ωρολόγια αλλά και τα αναλυτικά προγράμματα των μαθημάτων.

Νικόλαος Σταμπολίδης, MSc, DEA, PhD, MA in Education, MA στη Διοίκηση Σχολικών Μονάδων και την Εκπαιδευτική Πολιτική, Φυσικός -Ραδιοηλεκτρολόγος, ΠΕ12.10, Σχολικός Σύμβουλος

Περίληψη

Τα τελευταία χρόνια, στις περισσότερες συναντήσεις με εκπαιδευτικούς και μαθητές στα πλαίσια επισκέψεων και διδασκαλιών στα ΕΠΑΛ και ΕΠΑΣ, διατυπώνεται η άποψη ότι οι μαθητές έχουν πολλές αδυναμίες σε θέματα γενικής παιδείας. Οι συνέπειες είναι η χαμηλές επιδόσεις, η εγκατάλειψη, η αταξία, η αντίδραση κλπ.

Από την άλλη μεριά, τελευταία, ο αριθμός των μαθητών στα ΕΠΑΛ και ΕΠΑΣ αυξάνει, συγχρόνως, και η ανεργία των νέων καλπάζει, δεν υπάρχει δουλειά! Ακριβώς, αυτή η ανάγκη μας αναγκάζει να αλλάξουμε και να εισάγουμε παιδαγωγικές στην ΤΕΕ που να ενθαρρύνουν , να εμψυχώνουν, να παρακινούν, να δίνουν κουράγιο στους μαθητές μας για να διεκδικούν εργασία. Πρέπει να ακολουθηθούν παιδαγωγικές στο σχολικό περιβάλλον που σε συνδυασμό με ξεκάθαρα κριτήρια αξιολόγησης να εφοδιάζουν τους μαθητές, μελλοντικούς βοηθούς τεχνιτών,  με γνώσεις, δεξιότητες και ικανότητες που απαιτεί η αγορά εργασίας.

Στην παρουσίαση διερευνάται ο ρόλος των  ‘μαθησιακών αποτελεσμάτων’ πχ. στον τομέα Ηλεκτρονικής, σε συνδυασμό με παιδαγωγικές και ριζικές αλλαγές του ΑΠΣ, βέβαια, με τα μάτια στραμμένα στην αγορά εργασίας. Επιπλέον, θα παρουσιαστούν απόψεις μαθητών – εκπαιδευτικών – γονέων  της ΕΠΑΣ, στα πλαίσια του διετούς προγράμματος αυτοαξιολόγησης της σχολικής μονάδας, για τα αναλυτικά προγράμματα και τους τρόπους υποστήριξης των μαθητών.

Αντώνης Σπανός, Σχολικός Σύμβουλος Οικονομολόγων ΠΕ09 (Με έδρα τον Πειραιά)

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Σκοπός της παρούσας εισήγησης είναι να παρουσιάσει:

α) το Σημερινό Παραγωγικό Ιστό της Ελλάδος,

β) τα Συγκριτικά Πλεονεκτήματα της Ελλάδος και

γ) τέσσερεις προτάσεις για τα Επαγγελματικά Λύκεια ( ΕΠΑΛ).

Συγκεκριμένα,  την τελευταία δεκαετία,  παρατηρείται αποβιομηχάνιση  της Ελλάδος, κλείσιμο Ελληνικών Εταιρειών και έλευση μεγάλων Πολυεθνικών Συγκροτημάτων. Οι  Ελληνικές Εταιρείες οι οποίες  είχαν αναπτυχθεί,  μετά το δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, στον Ελληνικό χώρο, «έκλεισαν», όπως για παράδειγμα: Εταιρείες Κλωστοϋφαντουργίας π.χ. ΛΑΝΑΡΑΣ, Εταιρείες παραγωγής Ηλεκτρικών Συσκευών π.χ. ΕΣΚΙΜΟ, Χαρτοβιομηχανίες , Εμπορικά μεγάλα Καταστήματα π.χ.  το  ΜΙΝΙΟΝ  κ.λπ.

Παρόλα αυτά, η Ελλάδα παρουσιάζει συγκριτικά πλεονεκτήματα, σε σχέση με άλλες Χώρες, όπως για παράδειγμα: το Καλό Μεσογειακό κλίμα, το οποίο βοηθάει την ανάπτυξη του Τουρισμού, την καλλιέργεια και ανάπτυξη   Αγροτικών προϊόντων, την ανάπτυξη Κτηνοτροφίας και την ανάπτυξη Πράσινης Ενέργειας  (Φωτοβολταϊκά και Ανεμογεννήτριες).

Τέλος, με βάση τις παραπάνω διαπιστώσεις, θα  παρουσιαστούν  τέσσερεις προτάσεις για τα Επαγγελματικά Λύκεια ( ΕΠΑΛ): α) Ενίσχυση των Γεωργικών και Τουριστικών  Ειδικοτήτων, β) Ενίσχυση της Τεχνολογίας για Πράσινη Ενέργεια,

γ) Τοποθέτηση φωτοβολταϊκών  ή  ανεμογεννητριών κατακόρυφου άξονα πάνω στις ταράτσες των ΕΠΑΛ, για ενεργειακή αποδέσμευση  από τη ΔΕΗ, και δ) Σε κάθε διδακτικό έτος, υποχρεωτική πραγματοποίηση πέντε (5) τουλάχιστον διδακτικών επισκέψεων των μαθητών/τριων, σε επαγγελματικούς χώρους.

Α. ΣΑΛΩΝΙΔΟΥ

ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ  ΠΕ12 -ΦΥΣΙΚΩΝ ΡΑΔΙΟΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ

Περίληψη

Η ΔΤΕΕ προβλέπεται να παίξει ουσιαστικό ρόλο στην αντιμετώπιση του προβλήματος της οικονομικής κρίσης και στην πραγματική ανάπτυξη της χώρας μας. Είναι  λοιπόν η κατάλληλη στιγμή για τον επανασχεδιασμό της με στόχο της αύξηση της αποτελεσματικότητας της. Πρώτα  από όλα θα πρέπει να ξεκαθαριστούν οι στόχοι της και οι βασικές αρχές της, στις οποίες θα πρέπει να μείνουμε πιστά προσκολλημένοι σε κάθε απόπειρα αλλαγής, προσαρμογής ή μεταρρύθμισης. Θα πρέπει να καταβληθεί προσπάθεια, παράλληλα με την βελτίωση της αποτελεσματικότητας της, να αυξηθεί και η ελκυστικότητα της ώστε να αποκτήσει τη θέση και την αναγνώριση που της αξίζει μέσα στην ελληνική κοινωνία. Προτείνονται παρεμβάσεις στον τρόπο Διοίκησης της Τεχνικής Εκπ/σης,  εξατομικευμένη αντιμετώπιση των θεμάτων φοίτησης  που αφορούν τους μαθητές, παροχή πολλαπλών ευκαιριών κατά την εκπαιδευτική διαδρομή και τρόποι βελτίωσης της  εικόνας της ΔΤΕΕ στην κοινωνία.

Απόφοιτοι αξιολογούν το (και επαγγελματικό Λύκειο τους) ΕΠΛ, το

οποίο, παρ’ όλη τη δημοφιλία του, εξαφανίστηκε νωρίς από τον εκπαιδευτικό χάρτη.

Καθηγητής Νικήτας Πατινιώτης (Πάντειο Πανεπιστήμιο)

Στην εισήγηση θα γίνει ανακοίνωση πρώτων αποτελεσμάτων ευρείας έρευνας για το Ενιαίο Πολυκλαδικό Λύκειο. Το Λύκειο αυτό στόχευε στην ενιαιοποίηση επαγγελματικής και γενικής εκπαίδευσης. Έγινε γρήγορα πολύ δημοφιλές, όμως η λειτουργία του δεν διάρκεσε ούτε καν μια δεκαπενταετία.

Αρχικά θα παρουσιαστούν κάποιες κύριες παράμετροι οργάνωσης και πορείας του σχολείου, το οποίο στην πορεία ανάπτυξης του οδήγησε τους μαθητές του σε μια σημαντικότατη στροφή προς επαγγελματικούς Κλάδους εκπαίδευσης. Στη συνέχεια θα επικεντρωθούμε στην αξιολόγηση που προέβησαν απόφοιτοί του για το λύκειο τους, τις εμπειρίες που βίωσαν σε αυτό, την εκτίμηση για τις γνώσεις, δεξιότητες και ικανότητες που απέκτησαν, ποιες πραγματικές προοπτικές τους δημιούργησε για τη ζωή τους.

Επιλέχθηκε η παρουσίαση αυτού του τμήματος των ερευνητικών αποτελεσμάτων, αφού οι απόφοιτοι κάποιας εκπαιδευτικής δομής είναι προφανώς οι καλύτεροι αξιολογητές της. Η συλλογή του ερευνητικού υλικού έγινε με συνεντεύξεις σε βάθος τελειοφοίτων και αποφοίτων ΕΠΛ της Αθήνας και της επαρχίας.

Σωτηρία Λαζάρου, Σύμβουλος ΥΠΑΙΘΠΑ

Στο Αναλυτικό Πρόγραμμα κάθε χώρας αντανακλάται  η κουλτούρα, η παράδοση, η οικονομική και τεχνολογική ανάπτυξη, οι ανάγκες της και αποτυπώνεται η εκάστοτε προωθούμενη εκπαιδευτική πολιτική, ώστε η εκπαίδευση να ανταποκρίνεται στις προκλήσεις των καιρών. Ως εκ τούτου, τα Αναλυτικά Προγράμματα δεν είναι ουδέτερα πολιτικά κείμενα. Οι πολιτικές επιλογές ενός Αναλυτικού Προγράμματος θα πρέπει να έχουν τέτοιο κοινωνικό και οικονομικό αποτέλεσμα, ώστε να επιδιώκεται η ευημερία , η συμμετοχή και όχι ο αποκλεισμός και η εργασία για όλους. Η σύνταξη των νέων Α.Π. θα συντελεσθεί στο πολιτικό πλαίσιο που τίθεται από την Ε.Ε. για τον εκσυγχρονισμό και τη σύγκλιση των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης.

Η διαμόρφωση ενός αξιόπιστου συστήματος Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης, που θα συμβάλλει στην κοινωνική συνοχή και στη δημιουργική ανταγωνιστικότητα, θα πρέπει να είναι καινοτόμο, να περιλαμβάνει διαφοροποιημένες προσεγγίσεις διδασκαλίας, μάθησης, αξιολόγησης, δραστηριότητες διαβαθμισμένης δυσκολίας, να είναι ενταξιακό, ψηφιακό, ανοικτό και ευέλικτο στη βάση της συνεργασίας – συνδιαμόρφωσης τόσο μεταξύ των εκπαιδευτικών διαφορετικών ειδικοτήτων όσο και μεταξύ εκπαιδευτικών και μαθητών λαμβάνοντας υπόψη τις εκάστοτε ανάγκες και τις τοπικές συνθήκες. Να διακρίνεται για την ισορροπία τόσο των τεχνικών γνώσεων όσο και των κοινωνικών δεξιοτήτων. Να είναι συνεκτικό όπου όλα τα δομικά στοιχεία να συμβάλλουν στην επίτευξη του γενικού σκοπού. Να έχει συνέπεια, ώστε τα δομικά στοιχεία να προκύπτουν από τη φιλοσοφία του προγράμματος, η μεθοδολογία να στηρίζει τους στόχους και τις διαδικασίες και η αξιολόγηση τους στόχους. Να είναι αποτελεσματικό, ώστε οι προσδοκώμενοι σκοποί, στόχοι, δεξιότητες, διαδικασίες να μπορούν να μετρηθούν. Να περιλαμβάνει, γνώσεις, δεξιότητες και στάσεις που θα επαναφέρονται και θα ανατροφοδοτούνται από τάξη σε τάξη όπου μαθητές διαφορετικών επιπέδων ετοιμότητας και διαφορετικών αντικειμένων συνεργάζονται και μαθαίνουν αναπτύσσοντας συλλογικότητες.

Προϋπόθεση δημιουργίας ενός συστήματος Τεχνικής Εκπαίδευσης υποστηρικτικό της ανάπτυξης της χώρας είναι οι ειδικότητες να καθορισθούν μετά από  μελέτες και τεκμηριωμένες προτάσεις που θα προκύψουν από τη συνεργασία παραγωγικών Υπουργείων, επαγγελματικών και επιστημονικών φορέων στο πλαίσιο μιας αναπτυξιακής πολιτικής. Συγκεκριμένα, να λαμβάνονται υπόψη οι αναπτυξιακές τάσεις της χώρας, οι περιφερειακές ανάγκες και τα συγκριτικά πλεονεκτήματα κάθε περιοχής, ώστε να συνδεθούν με τις ειδικότητες. Οι ειδικότητες που θα επιλεγούν ως συντελεστές ανάπτυξης πρέπει να έχουν κατοχυρωμένα επαγγελματικά δικαιώματα, να ρυθμιστούν σε συνδυασμό με το Εθνικό Πλαίσιο Προσόντων και το Σύστημα Πιστοποίησης Προσόντων. Να υπάρχει συνέχεια μεταξύ τυπικής και συνεχιζόμενης εκπαίδευσης, οι ονομασίες των ειδικοτήτων να μην δημιουργούν προβλήματα στις ισοτιμίες, αντιστοιχίες, συνάφειες, στις χορηγήσεις επαγγελματικών αδειών που έχουν ως αποτέλεσμα την ταλαιπωρία όλων.

Τέλος, να σχεδιαστεί ένα Ενιαίο Λύκειο, όπου η Α΄ τάξη να είναι κοινή για όλους, στη Β΄ τάξη να υπάρχουν 5 ή 6 τομείς ή κύκλοι, που θα καθρεφτίζουν τις πρωτογενείς, δευτερογενείς τριτογενείς δραστηριότητες των ανθρώπων. Στη Γ΄ τάξη θα υπάρχουν οι ειδικότητες και οι απόφοιτοι θα οδηγούνται σε πτυχίο 2^ου επιπέδου και το Δ΄ κατ’ επιλογή έτος, όπου οι απόφοιτοι θα οδηγούνται στην εξειδίκευση σύμφωνα με τις ανάγκες της χώρας. Έτσι, εάν  η Τεχνική Εκπαίδευση ενσωματωθεί στον σχεδιασμό ενός Ενιαίου Λυκείου, θα μπορέσει να εκτιμηθεί ο ρόλος της και η προστιθέμενη αξία στην ανάπτυξη της χώρας μας.

Λαγουδάκος Μιχάλης              Αρώνης Βαγγέλης                    Σταμούλος Κώστας

Σχ. Σύμβουλος ΠΕ12-05      Δντής ΕΠΑΣ Αμαρουσίου       Προιστάμενος Εκπ/σης ΟΑΕΔ

Η  Επαγγελματική Εκπαίδευση για άλλη μία φορά παρά τις καλές προθέσεις και μεγάλες διακηρύξεις οδηγήθηκε στην βαθμιαία απαξίωση, απευθυνόμενη σε ένα διαρκές φθίνον μαθητικό δυναμικό χαμηλής επίδοσης και απόδοσης.

Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ αποδεικνύουν σοβαρή μείωση του σχολικού πληθυσμού στη ΔΤΕΕ. Από τις 156.258 μαθητές το 2000 ( ποσοστό 42,20% ) που επέλεξαν τη ΤΕΕ, μόνο 101.107  μαθητές     ( ποσοστό 31,14% ) επέλεξαν το 2010 τις δομές τις  επαγγελματικής εκπαίδευσης, και από αυτούς μόνο το 17% προτίμησε τις ΕΠΑ.Σ.

Με την υπάρχουσα δομή δεν έχει λόγους ο μαθητής να επιλέξει τις ΕΠΑΣ.

Οι απαιτήσεις της σύγχρονης κοινωνίας απαιτούν δεξιότητες προσαρμογής στις συνεχείς αλλαγές, επικοινωνίας, ομαδικής εργασίας. Η τεχνική γνώση που παρέχει η ΔΤΕΕ πρέπει να έχει ευρύτητα και όχι βάθος , για να μπορεί να προσαρμόζεται στις ταχύτατες, συνεχείς μεταβολές.

Για να επιτευχθεί αυτό πρέπει να ενισχυθεί η γενική παιδεία και οι βασικές τεχνικές γνώσεις, ώστε ο κάθε μαθητής να αποκτά μια σοβαρή μορφωτική υποδομή αλλά και επαγγελματικά εφόδια, για να είναι ικανός εφόσον το επιθυμεί, είτε να συνεχίσει τις σπουδές στην τριτοβάθμια εκπαίδευση είτε να συνεχίσει σε μεταλυκειακή εξειδίκευση σε συγκεκριμένο αντικείμενο για την απόκτηση αντίστοιχων επαγγελματικών δικαιωμάτων.

Το σύγχρονο τεχνολογικό λύκειο πρέπει να ενσωματώσει τα ΕΠΑ.Λ και τις ΕΠΑ.Σ σε μια ενιαία εκπαιδευτική δομή, η οποία θα διαθέτει πολλαπλές επιλογές .