Είναι ένα διήγημα. Γενικά τα διηγήματα είναι μικρότερα σε μέγεθος από τα μυθιστορήματα. Είναι λιγότερο περίπλοκα απ’ ό,τι τα μυθιστορήματα, χωρίς να σημαίνει ότι είναι πιο εύκολα. Επικεντρώνονται σε ένα μόνο επεισόδιο. Έχουν απλή πλοκή. Έχουν μικρό αριθμό χαρακτήρων (ηρώων). Εκτυλίσσονται σε έναν κατά βάση χώρο. Καλύπτουν σύντομη χρονική περίοδο.
Εντοπίστε τα παραπάνω χαρακτηριστικά στο διήγημά μας.
ΘΕΜΑ ΔΙΗΓΗΜΑΤΟΣ
Θέμα του διηγήματος είναι η συμβίωση των γερόντων γονέων με την οικογένεια του παιδιού τους και η συμπεριφορά της νεότερης γενιάς απέναντι σ’ αυτούς. Συγκεκριμένα παρουσιάζεται η αδυναμία του παππού και η άσχημη συμπεριφορά των παιδιών του προς αυτόν. Αυτά ζουν μαζί του στο ίδιο σπίτι και σιγά- σιγά τον παραμερίζουν, ώσπου συνειδητοποιούν ότι και το παιδί τους θα τους φερθεί με τον ίδιο τρόπο, όταν γεράσουν.
ΕΝΟΤΗΤΕΣ
1η Ενότητα: «Ο παππούς είχε γεράσει πολύ…δεν είπε τίποτα.»
Η σκληρή συμπεριφορά του ζευγαριού απέναντι στον ηλικιωμένο πατέρα.
2η Ενότητα: « Μια μέρα ο άντρας…και τον πρόσεχαν όπως πρέπει.»
Το μάθημα που έδωσε το μικρό παιδί στους γονείς του και η αλλαγή της στάσης τους.
ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΓΗΡΑΤΕΙΩΝ ΚΑΙ Ο ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΤΟΥΣ
Ο συγγραφέας καταγράφει τα αποτελέσματα των γηρατειών με λιτό, ρεαλιστικό και σκληρό τρόπο. Ο άνθρωπος δυσκολεύεται να μετακινηθεί, χάνει την όρασή του, χάνει την ακοή του δεν μπορεί να ελέγξει τις κινήσεις του, γι΄ αυτό μπορεί να κάνει ζημιές. Ο συγγραφέας τα παρουσιάζει αυτά όχι για να μας στενοχωρήσει, αλλά για να μας ευαισθητοποιήσει και να συμπεριφερόμαστε με σωστό τρόπο (φροντίδα, κατανόηση, αγάπη, βοήθεια για τα άτομα αυτά).
Η ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΟΥ ΓΙΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΝΥΦΗΣ ΚΑΙ Ο ΣΤΟΧΟΣ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ
Ο γιος και η νύφη συμπεριφέρονται με σκληρότητα και απαξιωτικό τρόπο. Όχι μόνο δε δείχνουν κατανόηση για τα προβλήματά του παππού και δεν τον βοηθούν, αλλά τον θέτουν στο περιθώριο, τον απομονώνουν και τον επιπλήττουν για τη ζημιά που έκανε. Η νύφη φτάνει στο σημείο να του πει ότι θα του δίνει φαγητό στην ξύλινη γαβάθα. Πρόκειται για σκληρή, υποτιμητική και ταπεινωτική στάση.
Ο συγγραφέας θέλει να καταδείξει πόσο σκληροί γίνονται συχνά οι νέοι άνθρωποι απέναντι στους γέροντες γονείς τους. Ξεχνώντας όσα τους πρόσφεραν οι γονείς τους, οδηγούν στο περιθώριο τους ανθρώπους της τρίτης ηλικίας . Από την άλλη, τα παιδιά έχουν την τάση να μιμούνται τους μεγάλους και γι’ αυτό το πιο σημαντικό μέσο διαπαιδαγώγησης θεωρείται το παράδειγμα που πρέπει να δίνουν οι μεγάλοι με τη συμπεριφορά τους, ώστε να τους μιμηθούν τα παιδιά.
Η ΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΠΑΠΠΟΥ
Δε λέει τίποτα και απλώς βγάζει ένα αναστεναγμό. Οι ηλικιωμένοι, επειδή γνωρίζουν την αδυναμία τους και είναι πια εξαρτημένοι δέχονται με υπομονή τις προσβολές, τις απαξιωτικές κουβέντες και τις επιπλήξεις. Μέσα τους πονάνε αλλά δεν αντιδρούν.
Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΕΓΓΟΝΟΥ
Ο Μίσα, ο γιος του ζευγαριού και εγγονός, έπαιξε καταλυτικό ρόλο στο διήγημα. Λέγοντας στους γονείς του ότι κατασκευάζει μια ξύλινη γαβάθα για να τους ταϊζει όταν γεράσουν, υπήρξε η αιτία αλλαγής της στάσης των γονέων απέναντι στον παππού. Άρχισαν να του φέρονται με στοργή και αγάπη, έτρωγαν μαζί του και του συμπεριφέρονταν όπως έπρεπε.
ΑΙΤΙΕΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΤΗΣ ΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΓΟΝΙΩΝ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΠΑΠΠΟΥ
Η αλλαγή της συμπεριφοράς των γονιών οφείλεται :
α) στη ντροπή που ένιωσαν, καθώς ο γιος τους, χωρίς να το καταλαβαίνει, τους μάλωσε για τη σκληρότητά τους και τους έκανε να καταλάβουν πόσο σκληροί ήταν,
β) στο γεγονός ότι φοβήθηκαν πως όποια συμπεριφορά έδειχναν αυτοί προς τον πατέρα τους, την ίδια έπρεπε να περιμένουν κι αυτοί από το παιδί τους όταν μεγάλωναν.
Είναι γνωστό ότι τα παιδιά μιμούνται τις συμπεριφορές των μεγάλων και ιδιαίτερα των γονιών τους. Γι’ αυτό το πιο σημαντικό μέσο διαπαιδαγώγησης θεωρείται το παράδειγμα της συμπεριφοράς των γονιών.
ΔΙΔΑΓΜΑ
Όποια συμπεριφορά δείχνει κανείς προς τους γέροντες γονείς του, την ίδια θα έχει, πιθανότατα, και ο ίδιος από τα παιδιά του. Πρέπει, δηλαδή, να συμπεριφερόμαστε με αγάπη, φροντίδα και κατανόηση στους ηλικιωμένους, γιατί αντιμετωπίζουν πολλά προβλήματα, έχουν πολλές ανάγκες και μας χρειάζονται. Έτσι μπορούμε να προσδοκούμε κι εμείς ανάλογη συμπεριφορά από τα παιδιά μας, όταν φτάσουμε σε μια προχωρημένη ηλικία.
ΓΛΩΣΣΑ
Το διήγημα έχει μεταφραστεί από τα ρωσικά. Παρατηρούμε λοιπόν ότι η γλώσσα και γενικά η διατύπωση είναι απλή και λιτή, με μικρές, απλές, κοφτές προτάσεις. Τα ρήματα κυριαρχούν δίνοντας έμφαση στο νόημα. Απουσιάζουν τα σχήματα λόγου και οι λεπτομέρειες. Δίνονται τα απαραίτητα για την κατανόηση της ιστορίας.
ΕΚΦΡΑΣΤΙΚΑ ΜΕΣΑ
Ασύνδετο σχήμα (Τα πόδια του…δεν τον άκουγαν), εικόνες (οπτικές, ακουστικές).
ΚΥΡΙΑΡΧΕΣ ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ ΚΕΙΜΕΝΟΥ
α) γεροντική και νεότερη ηλικία
β) συμπεριφορά γονιών πριν και μετά το επεισόδιο με τον Μίσα.
ΑΦΗΓΗΤΗΣ
Τριτοπρόσωπος παντογνώστης
ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΟΙ ΤΡΟΠΟΙ
Αφήγηση («Μια μέρα ο άντρας και η γυναίκα….»)
Διάλογος («Τι φτιάχνεις εκεί Μίσα;»)
Περιγραφή( «Τα πόδια του…..χυνόταν το φαγητό»)
ΤΙΤΛΟΣ
Παρουσιάζει τους δύο πρωταγωνιστές που συνδέονται στενά γιατί ο ένας θα γίνει αιτία να αλλάξει προς το καλύτερο η ζωή του άλλου. Το υποκοριστικό “εγγονάκι” κάνει πιο έντονη την ηλικιακή αντίθεση (ένα παιδάκι άλλαξε τη ζωή του παππού).
ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΠΡΟΣΩΠΩΝ
ΓΟΝΕΙΣ
Αρχικά είναι σκληροί, κυνικοί (κυνικός είναι αυτός που εκφράζεται δυσάρεστα, με απόλυτη ειλικρίνεια, χωρίς ευγένεια), άσπλαχνοι και αδιάφοροι. Μετά το περιστατικό αλλάζουν και φαίνονται μετανιωμένοι και ευαισθητοποιημένοι.
ΠΑΠΠΟΥΣ
Είναι ένας αδύναμος, ανήμπορος γέροντας με πολλά προβλήματα υγείας, που νιώθει άχρηστος. Παραμένει υπομονετικός και καρτερικός, αν και είναι πολύ πικραμένος και θλιμμένος από τη στάση του γιου και της νύφης του.
ΕΓΓΟΝΑΚΙ
Ο Μίσα είναι ένα ειλικρινές, αφελές και αθώο παιδί που μιμείται τη συμπεριφορά των γονιών του, τους οποίους έχει ως πρότυπα.
ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΗΛΙΚΙΑΚΕΣ ΦΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΖΩΗΣ
Στο διήγημα παρουσιάζονται οι τρεις ηλικίες του ανθρώπου (η παιδική, η ηλικία της ωριμότητας και η γεροντική), για τις οποίες δίνονται κάποια γνωρίσματα:
α. Ένα από τα βασικά γνωρίσματα της παιδικής ηλικίας το οποίο παρουσιάζεται στο διήγημα είναι ο μιμητισμός. Ο Μίσα με αφέλεια και απλότητα μιμείται τους γονείς του και ετοιμάζεται από τώρα για τη στάση που θα κρατήσει απέναντί τους όταν εκείνοι θα έχουν γεράσει. Πρόκειται για τη στάση που κρατάνε εκείνοι απέναντι στον παππού.
β. Στο διήγημα οι γονείς του Μίσα εκπροσωπούν τη μέση ηλικία, την ηλικία της δράσης, της δημιουργίας και των ευθυνών. Στο διήγημα προβάλλεται η εξουσιαστική συμπεριφορά και η αλαζονεία των ανθρώπων αυτής της ηλικίας, οι οποίοι με τη δύναμη που τους δίνει η ακμή της ζωής εξουσιάζουν τους ανήμπορους πλέον γέρους (όπως άλλωστε και τα αδύναμα ακόμη παιδιά), που εξαρτώνται κυρίως οικονομικά από αυτούς, χωρίς να περνάει από το μυαλό τους ότι κάποτε και οι ίδιοι θα γεράσουν.
γ. Τέλος ο παππούς εκπροσωπεί την ηλικία των γερατειών. Στο διήγημα προβάλλεται η αδυναμία των γερόντων για δράση και δημιουργία που έχει ως αποτέλεσμα την περιθωριοποίησή τους καθώς και η απουσία αντίδρασης απέναντι στη σκληρή συμπεριφορά των παιδιών τους: ο παππούς ζει παραπεταμένος σε μιαν άκρη του σπιτιού και είναι υποχρεωμένος να ανέχεται αδιαμαρτύρητα και με πόνο την προσβλητική συμπεριφορά του γιου του και της νύφης
ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΛΑΪΚΟΥ ΠΑΡΑΜΥΘΙΟΥ ΣΤΟ ΔΙΗΓΗΜΑ
Δε δηλώνεται ο τόπος και ο χρόνος. Άρα όσα αναφέρονται στο κείμενο ισχύουν σε πολλές περιπτώσεις συμβίωσης γερασμένων γονιών με τα παιδιά και τα εγγόνια τους (διαχρονικότητα) .
Γρήγορη εξέλιξη της ιστορίας, χωρίς λεπτομέρειες.
Απλή και λιτή γλώσσα, με μικρές κοφτές προτάσεις, κυριαρχία των ρημάτων, χωρίς σχήματα λόγου.
Δίδαγμα προς τους αναγνώστες: Να συμπεριφέρονται με φροντίδα και αγάπη στους γονείς τους, γιατί έτσι αργότερα θα τους φερθούν και τα δικά τους παιδιά.
ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ
Παραμύθια. Είναι διηγήσεις μεγάλης λογοτεχνικής αξίας. Τα θέματα τους είναι οικουμενικά και διαχρονικά και συστηματοποιούνται απ’ τους «παραμυθάδες» με βάση κάποιους άγραφους κανόνες (την επανάληψη εκφραστικών σχημάτων σ’ όλες τις ενότητες, την κλιμακωτή εξέλιξη της υπόθεσης σε τρία βασικά στάδια, τις αλλεπάλληλες αντιθέσεις, τη λύση της πλοκής πάνω στην κορύφωση της κ.ά.). Χαρακτηριστικά του παραμυθιού:
συνήθως έχει φανταστική υπόθεση
ο συμβολισμός είναι απλός
η αφήγηση γίνεται ευθύγραμμα και με συντομία
διατυπώνει διδάγματα
έχει ψυχαγωγικό χαρακτήρα
το διαπερνά μια αυστηρή ηθική αντίληψη του κόσμου, λείπουν οι αναφορές στις ταξικές και κοινωνικές διαφορές και τα εμπόδια στη συνεννόηση ανθρώπων και ζώων
το πλημμυρίζουν γνήσια και ζεστά συναισθήματα
ξεκινά, προάγει (=προχωρά) και κλείνει το μύθο του με συμβατικές εκφράσεις (Μια φορά κι έναν καιρό…Και ζήσαν αυτοί καλά…)
Η παρουσίαση που ακολουθεί, πατώντας στον σχετικό σύνδεσμο (https://www.slideshare.net/slideshow/ss-64b9/269768480), αποτυπώνει τα αποτελέσματα μιας μικρής έρευνας που πραγματοποιήθηκε στο Γυμνάσιό μας και κατέγραψε τις διατροφικές συνήθειες των μαθητών και των μαθητριών μας. Έλαβαν μέρος 129 από τους 160 μαθητές μας. Τι περιλαμβάνει το πρωινό τους; Τι προτιμούν για δεκατιανό; Πόσο συχνά τρώνε φρούτα; Πόσα γλυκά καταναλώνουν καθημερινά; Έχουν δοκιμάσει αλκοόλ; Πόσο συχνά τρώνε σαλάτες, ψάρια και όσπρια; Τι γνώμη έχουν για την ποιότητα της διατροφής τους; Γνωρίζουν και καταναλώνουν βιολογικά προϊόντα; Αυτά και πολλά άλλα ερωτήματα τέθηκαν με την έρευνα.
Έπειτα, είχαμε την τιμή να φιλοξενήσουμε στο σχολείο μας την διατροφολόγο κυρία Φανή Ρούσσου, η οποία ενημέρωσε τους μαθητές και τις μαθήτριές μας σε θέματα διατροφής των εφήβων, με αφορμή φυσικά την παρουσίαση των αποτελεσμάτων της έρευνας. Η κυρία Ρούσσου εστίασε στην ανάγκη συμπερίληψης όλων των ομάδων τροφίμων στα γεύματα των εφήβων, στην αποφυγή της δίαιτας, στην επιλογή υγιεινών τροφίμων και, κυρίως, στην ανάγκη να αποδεχτεί ο έφηβος την εικόνα του σώματός του και να μη μιμείται τα πρότυπα που προβάλλονται στα μέσα επικοινωνίας. Τέλος, απάντησε σε απορίες των μαθητών/τριών. Ευχαριστούμε θερμά την κυρία Ρούσσου για την ενημέρωση αυτή, αλλά και για την γόνιμη και νηφάλια προσέγγιση του ευαίσθητου αυτού θέματος, δεδομένων των προβλημάτων που δημιουργούν οι λανθασμένες διατροφικές συνήθειες στην υγεία των εφήβων.
Η έρευνα αυτή στηρίχθηκε σε ερωτηματολόγιο που διαμόρφωσε το τμήμα Α1 στο πλαίσιο του μαθήματος της Γλώσσας και της Ενότητας “Διατροφή και υγεία”. Ευχαριστούμε τους εκπαιδευτικούς Σοφία Αγγελοπούλου και Γιώργο Κυριαζή για τη συμβολή τους στη διαμόρφωση του ερωτηματολογίου, καθώς και την Έλενα Ζαραμητροπούλου για τη συμβολή της στη διεξαγωγή της έρευνας.
Για να δείτε τα αποτελέσματα της έρευνας, πατήστε στον παρακάτω σύνδεσμο:
Πότε κορυφώνεται η ανάπτυξη των καλών τεχνών στον ελληνικό χώρο;
Μετά τους περσικούς πολέμους και σε όλη τη διάρκεια του 5ου και 4ου αιώνα π.Χ., φθάνουν σε μεγάλη ακμή οι καλές τέχνες (δηλαδή η αρχιτεκτονική, η γλυπτική και η ζωγραφική) στον ελληνικό χώρο.
Σε ποιες περιοχές ανακαλύφθηκαν πολλά καλλιτεχνικά δημιουργήματα της κλασικής εποχής;
Στην Ολυμπία, στην Ακρόπολη, στους Δελφούς και σε άλλα μεγαλύτερα ή μικρότερα ιερά οι ανασκαφές έφεραν στο φως αριστουργηματικά αγάλματα και ανάγλυφα.
Από ποια υλικά ήταν κατασκευασμένα τα γλυπτά;
Το μάρμαρο και ο ορείχαλκος εξακολουθούν να αποτελούν τα κυριότερα υλικά της γλυπτικής. Για τα λατρευτικά αγάλματα των θεών όμως που κάποτε είχαν κολοσσιαίο μέγεθος, χρησιμοποιούνταν το ελεφαντοστό για τα γυμνά μέρη των μορφών και φύλλα από χρυσάφι για τα ενδύματά τους.
Ποια ήταν τα μεγάλα χρυσελεφάντινα γλυπτά και ποιος ο γλύπτης τους;
Τα μεγάλα χρυσελεφάντινα αγάλματα ήταν το άγαλμα της Αθηνάς Παρθένου στον Παρθενώνα και του Δία στην Ολυμπία, και τα δύο έργα του Φειδία.
Ποια πρόσωπα απεικονίζονται στη γλυπτική;
Α) Αγάλματα γυμνών αθλητών σε ποικίλες στάσεις και κυρίως, δισκοβόλοι και δορυφόροι.
Β) Πολεμιστές.
Γ) Ήρωες, άλλοτε ντυμένοι και άλλοτε γυμνοί.
Δ) Μυθολογικές μορφές, ανδρικές και γυναικείες και ιδιαίτερα ο Ηρακλής, και οι θεοί του Ολύμπου.
Ε) Ηρωίδες της μυθολογίας με τον βαρύ, μάλλινο δωρικό πέπλο.
Ποιοι ήταν οι σημαντικότεροι γλύπτες και ποιο το χαρακτηριστικότερο έργο τους;
Δισκοβόλος Μύρωνα
Χρυσελεφάντινο άγαλμα της Αθηνάς του γλύπτη Φειδία
ο Διαδούμενος του Πολύκλειτου
Ερμής του Πραξιτέλη
Απόλλων Λεωχάρη Belvedere (Βατικανό)
Η κεφαλή της Υγείας του Σκόπα
ο κουρασμένος Ηρακλής του Λύσιππου
Ο Μύρων: ο Δισκοβόλος.
Ο Φειδίας: χρυσελεφάντινα λατρευτικά αγάλματα Αθηνάς Παρθένου και Δία της Ολυμπίας
Ο Πολύκλειτος :ο Διαδούμενος
Ο Πραξιτέλης:ο Ερμής
Ο Λεωχάρης: ο Απόλλωνας
Ο Σκόπας από την Πάρο: η κεφαλή της Υγείας
Ο Λύσιππος :ο κουρασμένος Ηρακλής
Ποιοι ήταν οι σημαντικότεροι ζωγράφοι της κλασικής εποχής;
Ο Πολύγνωτος, ο Νικίας, ο Ζεύξις, ο Απελλής, και πολλοί άλλοι.
Τι θέματα ζωγραφίζουν;
Ζωγραφίζουν γνωστά μυθολογικά θέματα. Οι μεγάλοι πίνακές τους που στόλιζαν δημόσια κτίρια, επηρέασαν και τους ζωγράφους των ερυθρόμορφων αθηναϊκών αγγείων. Έτσι και την ταπεινότερη τέχνη της αγγειογραφίας διαπερνά το μεγαλόπρεπο, μετρημένο και συγκρατημένο ύφος της κλασικής τέχνης.
Από πού αντλούμε πληροφορίες για τη ζωγραφική;
Χάρη στις παραστάσεις των αγγείων μπορούμε σήμερα να σχηματίσουμε μία αμυδρή εικόνα για τη μεγάλη ζωγραφική αυτής της περιόδου, ιδιαίτερα του 5ου αιώνα π.Χ., αφού δε μας έχουν σωθεί αρχαία έργα ζωγραφικής, εκτός βέβαια από τις θαυμάσιες τοιχογραφίες των μακεδονικών τάφων της Βεργίνας που χρονολογούνται στον 4ο αιώνα π.Χ. και αποκαλύφθηκαν σχετικά πρόσφατα.
Τι είδους οικοδομήματα κτίζονται τα κλασικά χρόνια και ποιος νέος αρχιτεκτονικός ρυθμός δημιουργείται;
Κατά τον 5ο και 4ο αιώνα π.Χ., σε ολόκληρο τον ελληνικό χώρο, κτίζονται λαμπροί ναοί και δημόσια κτίρια όπως θόλοι, στοές, γυμνάσια, παλαίστρες, θέατρα. Κτίζονταν στον δωρικό και ιωνικό ρυθμό, που έχουν αποκτήσει τις ιδανικές αναλογίες.
Την ίδια εποχή εφευρίσκεται και το κορινθιακό κιονόκρανο που μοιάζει με καλάθι περιτυλιγμένο από αγκάθια.
Ποια κτίρια κτίζονται στον βράχο της Ακρόπολης;
Πάνω στην Ακρόπολη της Αθήνας κτίζονται τα λαμπρότερα κλασικά κτίρια της αρχαιότητας.
Α) Τα Προπύλαια είναι η μεγαλοπρεπής είσοδος της Ακρόπολης. Ήταν κτισμένα με ένα σύνθετο σχέδιο του αρχιτέκτονα Μνησικλήπου συνδύαζε κίονες του δωρικού και ιωνικού ρυθμού και είχε πέντε εισόδους για την πρόσβαση των πιστών και των ζώων που θα θυσιάζονταν στο ιερό. Από την κεντρική μεγάλη θύρα όπου οδηγούσε ένας επικλινής διάδρομος χωρίς σκαλοπάτια, θα περνούσε και το κατάρτι του πλοίου στο οποίο ήταν απλωμένος ο νεοΰφασμένος πέπλος της θεάς.
Β) Ο Παρθενώνας κτίστηκε την ίδια περίοδο, με βάση το ίδιο εμπνευσμένο οικοδομικό πρόγραμμα του Περικλή και αρχιτέκτονες τους Ικτίνο και Καλλικράτη. Ο δωρικός αυτός ναός, που συνδύαζε στο σχέδιό του και ιωνικά αρχιτεκτονικά στοιχεία, όπως η μεγάλη ζωφόρος με την παράσταση της πομπής των Παναθηναίων, αποτέλεσε το σήμα κατατεθέν της αθηναϊκής δημοκρατίας. Εκτός από το «κλασικό» αρχιτεκτονικό του σχέδιο, είναι ονομαστός και για τον πλούσιο γλυπτό διάκοσμό του που φιλοτέχνησαν ο φίλος του Περικλή Φειδίας με τους μαθητές του και ένα πλήθος γλυπτών από όλα τα μέρη της Ελλάδας.
Γ) Ο ναός της Αθηνάς Νίκης οικοδομήθηκε επίσης την ίδια εποχή στην Ακρόπολη σε σχέδια του Καλλικράτη. Ήταν ένα κομψοτέχνημα ιωνικού ρυθμού.
Δ) Την ίδια εποχή κτίστηκε και το Ερέχθειο, επίσης σε ιωνικό ρυθμό.
Γιατί τα παραπάνω οικοδομήματα είναι πολύ σημαντικά;
Γιατί αποτελούν κορυφαία έργα της παγκόσμιας αρχιτεκτονικής κληρονομιάς και η επιρροή τους στην αρχιτεκτονική των εποχών που ακολούθησαν και μέχρι σήμερα ήταν κολοσσιαία.
Πότε και με ποιο υλικό αρχίζουν να κτίζονται αρχαία θέατρα; Ποιο είναι το πιο ονομαστό;
Από τον 5ο αιώνα π.Χ. αρχίζουν να κτίζονται με λίθο και τα αρχαία θέατρα. Το πιο ονομαστό ανάμεσά τους είναι το θέατρο της Επιδαύρου, που διατηρείται σε πολύ καλή κατάσταση και μας είναι γνωστό από τις παραστάσεις αρχαίων έργων που γίνονται κάθε καλοκαίρι. Τα αρχαία θέατρα είναι κτισμένα αμφιθεατρικά, στην πλαγιά ενός λόφου.
Ποια είναι τα μέρη του αρχαίου θεάτρου;
Α) Το κοίλον είναι στην πλαγιά του λόφου όπου σχηματίζονται τα καθίσματα του θεάτρου. Το κοίλον με οριζόντιους διαδρόμους που λέγονταν διαζώματα, διαιρούνταν σε δύο μέρη κατά το ύψος και με στενές σκάλες ακτινωτά διαιρούνταν σε κερκίδες. Οι διάδρομοι αυτοί ήταν απαραίτητοι για την ευκολότερη και ταχύτερη πρόσβαση των θεατών, που μπορεί να ξεπερνούσαν και τις δέκα χιλιάδες.
Β) Η ορχήστρα ήταν ο επίπεδος κυκλικός χώρος απέναντι από το κοίλον, στο έδαφος. Εκεί εμφανίζονταν οι πρωταγωνιστές των έργων και ο χορός.
Δ) Η σκηνή ήταν ένα απλό κτίσμα, πίσω ακριβώς από την ορχήστρα. Στη στέγη της σκηνής εμφανίζονταν οι από μηχανής θεοί (ηθοποιοί που παρίσταναν τους θεούς και κατέβαιναν με γερανό που λεγόταν μηχάνημα). Σε κιονοστοιχία που υπήρχε μπροστά στη σκηνή, τοποθετούνταν ζωγραφισμένοι πίνακες που αποτελούσαν τα σκηνικά του θεάτρου.
Ε) Οι πάροδοι ήταν ιδιαίτερα διαμορφωμένες, εντυπωσιακές πύλες και διάδρομοι που οδηγούσαν στο θέατρο.
ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ
Θόλος: είναι κυλινδρικό οικοδόμημα για τη λατρεία θεών του Κάτω Κόσμου ή ηρώων.
Στοά: Μακρόστενο οικοδόμημα με κίονες αντί για τοίχο στη μία μακριά πλευρά του. Στην άλλη πλευρά σχηματίζονταν δωμάτια για διάφορες χρήσεις, π.χ. καταστήματα. Οι στοές αποτελούσαν χώρους συγκέντρωσης και επικοινωνίας και προσέφεραν προστασία από τον ήλιο, τη βροχή κ.ά.
Η λέξη κλασικός σημαίνει εκείνο που είναι αξεπέραστο και έχει αιώνια, διαχρονική αξία.
Ποια τέχνη ονομάστηκε κλασική; Ποια ήταν τα χαρακτηριστικά της;
Κλασική είναι η τέχνη των κλασικών χρόνων (479-323 π.Χ.). Υπήρξε για πολλούς αιώνες το πρότυπο για κάθε καλλιτεχνικό έργο. Βασικά γνωρίσματα της κλασικής τέχνης είναι το μέτρο, η αρμονία και το κάλλος. Η κλασική τέχνη αποφεύγει κάθε υπερβολή. Οι μορφές είναι αρμονικές και συμμετρικές, οι χειρονομίες συγκρατημένες, το βλέμμα στοχαστικό, η εκδήλωση έντονων συναισθημάτων αποφεύγεται. Θεοί, ήρωες και άνθρωποι παριστάνονταν σαν τέλεια όντα, με ιδανική ομορφιά, μακριά από την καθημερινότητα, την ασχήμια και τα βάσανα της ζωής.
Ποια ήταν τα θέματα της κλασικής τέχνης;
Η κλασική τέχνη του 5ου και του 4ου αιώνα π.Χ. παρίστανε θέματα κυρίως από τη μυθολογία –Γιγαντομαχία, Αμαζονομαχία, Κενταυρομαχία, κ.ά.– που πολλές φορές συμβόλιζαν ή απεικόνιζαν με αλληγορικό τρόπο τη σύγχρονη πραγματικότητα, αλλά και θέματα από τη δημόσια θρησκευτική ζωή. Σύγχρονα γεγονότα ή πρόσωπα πολύ σπάνια απεικονίζονταν και μόνο όταν επρόκειτο για πολίτες με μεγάλη προσφορά στην πόλη τους. Πάντως στην ύστερη κλασική περίοδο αρχίζουν συχνότερα να στήνονται σε δημόσιους χώρους πορτρέτα σημαντικών πολιτών, πολιτικών και άλλων.
Πώς η κλασική τέχνη επηρέασε την ευρωπαϊκή και την παγκόσμια τέχνη;
Η κλασική τέχνη επηρέασε έντονα την ευρωπαϊκή και παγκόσμια τέχνη διαμέσου της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας.
α) Οι Ευρωπαίοι αρχιτέκτονες μέχρι σήμερα υιοθετούν τις δωρικές, τις ιωνικές και τις κορινθιακές κιονοστοιχίες.
β) Μεγάλοι γλύπτες εμπνέονται από τα κλασικά αγάλματα και ανάγλυφα
γ) Το ίδιο συμβαίνει και στη μεγάλη ζωγραφική.
Τι είναι ο κλασικισμός;
Είναι η τάση απομίμησης της κλασικής τέχνης, που σε ορισμένες εποχές, όπως π.χ. ο 19ος αιώνας, ήταν πολύ έντονη.
Ποια κτίρια ονομάζονται νεοκλασικά;
Τα γνωστά μας νεοκλασικά κτίρια που χτίστηκαν σε πολλές ελληνικές πόλεις μετά την επανάσταση του 1821, έχουν δανειστεί πολλά στοιχεία από την κλασική τέχνη.
Ο Κορινθιακός ρυθμός είναι ένας από τους τρεις ρυθμούς της αρχαίας ελληνικής αρχιτεκτονικής (γνωρίζουμε ήδη τον ιωνικό και τον δωρικό). Οι κίονες χαρακτηρίζονται από κιονόκρανο που αποτελείται από υψηλό καλάθι, που περιβάλλεται από σειρές φύλλων αγκαθιού και έλικες στις τέσσερις γωνίες.
Η μετοχή του παρακειμένου διατηρεί τον αναδιπλασιασμό, π.χ. βεβουλευμένος, -η, -ον και ἠθελημένος, -η, -ον.
Το αρσενικό και το ουδέτερο γένος των μετοχών όλων των χρόνων στη μέση φωνή κλίνονται σύμφωνα με τα αντίστοιχα αρσενικά και ουδέτερα της β΄ κλίσης, ενώ το θηλυκό σύμφωνα με τα αντίστοιχα θηλυκά της α΄ κλίσης.
Ένα τμήμα του λόγου που εκτείνεται από τελεία σε τελεία λέγεται περίοδος.
H περίοδος μπορεί να αποτελείται μόνο από μία ή και από περισσότερες προτάσεις.
KΥΡΙΕΣΚΑΙΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΕΣΠΡΟΤΑΣΕΙΣ
Μια πρόταση που δεν εξαρτάται από καμιά άλλη λέγεται κύρια/ανεξάρτητη πρόταση. Μια πρόταση που συμπληρώνει το νόημα μιας άλλης και εξαρτάται από αυτήν λέγεται εξαρτημένη/δευτερεύουσα πρόταση.
ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ
Oι λέξεις που συνδέουν κύριες ή δευτερεύουσες προτάσεις μεταξύ τους λέγονται σύνδεσμοι, π.χ. και, όμως, ότι, μήπως κτλ.
ΠΑΡΑΤΑΚΤΙΚΗ ΣΥΝΔΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ-ΠΕΡΙΟΔΩΝ
Όταν δύο ή περισσότερες προτάσεις συνδέονται με συνδέσμους, όπως οι:
και, ούτε, ή, είτε, αλλά, παρά, όμως, δηλαδή, όχι μόνο – αλλά και, λοιπόν, ωστόσο,
τότε λέμε ότι συνδέονται παρατακτικά.
◗ Παρατακτικά συνδέονται όμοιες προτάσεις, δηλαδή κύριες με κύριες ή δευτερεύουσες με δευτερεύουσες.
Η ΣΤΙΞΗ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΤΑΚΤΙΚΗ ΣΥΝΔΕΣΗ
Πριν από τους συνδέσμους και, ή / είτε συνήθως δε βάζουμε κόμμα.
Συνήθως δε βάζουμε κόμμα πριν από το όμως, ενώ βάζουμε κόμμα πριν από το αλλά.
Bάζουμε πάντα κόμμα πριν από το αλλά και (π.χ. όχι μόνο νίκησαν, αλλά και θριάμβευσαν).
Συνήθως με το ωστόσο αρχίζει νέα περίοδος και έτσι πριν από αυτό υπάρχει τελεία.
ΑΣΥΝΔΕΤΟ ΣΧΗΜΑ
Ασύνδετο σχήμα έχουμε, όταν λέξεις ή φράσεις βρίσκονται στο λόγο η μία μετά την άλλη χωρίς κάποια συνδετική λέξη ανάμεσά τους. Tις λέξεις ή φράσεις αυτές, όταν γράφουμε, πάντα τις χωρίζουμε με κόμμα.
Σημαντικό στοιχείο της αφήγησης είναι η θέση που παίρνει ο αφηγητής στα γεγονότα της ιστορίας που αφηγείται. Μπορεί ο αφηγητής να κρατά μια αντικειμενική στάση, όταν παρουσιάζει με ουδέτερο τρόπο τα γεγονότα, ή μια υποκειμενική στάση, όταν εκφράζει, μαζί με τα γεγονότα, προσωπικά του συναισθήματα ή διατυπώνει σχόλια.
O αφηγητής μπορεί να επιλέξει: α. τη χρονολογική ευθύγραμμη παράθεση των γεγονότων, β. να αρχίσει την αφήγησή του από τη μέση της υπόθεσης και, ώσπου να τελειώσει την αφήγησή του, να βρει την ευκαιρία να αφηγηθεί και τα αρχικά γεγονότα ή ακόμα να προσθέσει σχετικές με το θέμα του ιστορίες.
Ας θυμηθούμε κάποια στοιχεία για την ΑΦΗΓΗΣΗ από την 3η Ενότητα:
ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΑΦΗΓΗΣΗ
Με τον όρο αφήγηση εννοούμε την προφορική ή γραπτή παρουσίαση ενός γεγονότος ή μιας σειράς γεγονότων πραγματικών είτε φανταστικών.
ΠΩΣ ΟΡΓΑΝΩΝΕΤΑΙ ΜΙΑ ΑΦΗΓΗΣΗ
Η αφήγηση οργανώνεται με άξονα το χρόνο, αλλά τα γεγονότα ή οι καταστάσεις που εξιστορούνται συνδέονται αιτιολογικά μεταξύ τους.
ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΔΟΜΗ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ
α) Αρχικά δίνονται πληροφορίες για τους «πρωταγωνιστές/ήρωες», τον χώρο, τον χρόνο και την κατάσταση από την οποία ξεκινά η αφήγηση.
β) Έπειτα δίνεται η εξέλιξη της αφήγησης και η έκβασή της (η κατάληξή της).
Γ) Τέλος δίνεται η λύση , δηλαδή το τέλος της ιστορίας και διατυπώνεται η κρίση του αφηγητή για το νόημα της ιστορίας. Πολλές φορές η κρίση του αφηγητή μπορεί να συμπίπτει με τη λύση.
Σχηματικά στην αφήγηση έχουμε:
Τον τόπο και τον χρόνο
Τα πρόσωπα -ήρωες
Το πρόβλημα και τον στόχο
Τη δράση και τα αποτελέσματα
Τη λύση
ΠΟΙΟΙ ΧΡΟΝΟΙ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΑΦΗΓΗΣΗ
Ο κύριος χρόνος της αφήγησης είναι ο αόριστος, που ως συνοπτικός χρόνος είναι κατάλληλος για να δηλωθεί η εξέλιξη, αλλά συχνά χρησιμοποιείται και ο παρατατικός. Επίσης χρησιμοποιείται και ο ιστορικός ενεστώτας στη θέση του αορίστου (δηλαδή παρουσιάζονται τα γεγονότα σαν να συμβαίνουν τη στιγμή που γίνεται η αφήγηση), για να δοθεί ζωντάνια στην αφήγηση.
ΠΟΙΕΣ ΣΥΝΔΕΤΙΚΕΣ ΛΕΞΕΙΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΑΦΗΓΗΣΗ
Στην αφήγηση χρησιμοποιούνται συνδετικές λέξεις ή φράσεις που δείχνουν:
α) τη χρονική σειρά των γεγονότων (π.χ. ύστερα, μετά, στη συνέχεια κ.λπ.)
β) την αιτιολογική σχέση μεταξύ τους (π.χ. επειδή, καθώς, αφού, ενώ, έτσι κ.λπ.).
ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΕΙΔΗ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ
Υπάρχουν τρία είδη αφήγησης:
α) Η μυθοπλαστική αφήγηση, στην οποία κυριαρχεί ο κόσμος της φαντασίας και του μύθου.
β) Η ιστορική αφήγηση, η οποία συνδέεται με την παρουσίαση γεγονότων του παρελθόντος και συναντάται στην ιστορία.
γ) Η ρεαλιστική αφήγηση, με την οποία γίνεται η παρουσίαση γεγονότων του παρόντος στις καθημερινές συζητήσεις με σαφή και πειστικό τρόπο (για παράδειγμα στα ρεπορτάζ των ειδήσεων κ.λ.π)
Κατά την τρίτη κλίση κλίνονται ονόματα και των τριών γενών περιττοσύλλαβα.
Τα τριτόκλιτα ουσιαστικά στην ενική ονομαστική λήγουν σ’ ένα από τα φωνήεντα α, ι, υ, ω, ή σ’ ένα από τα σύμφωνα ν, ρ, ς (ξ, ψ)· στην ενική γενική λήγουν σε -ος, -ως, ή -ους.
Α. ΚΑΤΑΛΗΚΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΚΑΤΑΛΗΚΤΑ
Από τα αρσενικά και θηλυκά της τρίτης κλίσης πολλά σχηματίζουν την ενική ονομαστική με την κατάληξη –ςκαι λέγονται καταληκτικά(ἥρω-ς, ἰχθύ-ς) μερικά όμως τη σχηματίζουν χωρίς καμιά κατάληξη και λέγονται ακατάληκτα(χιών, ἠχώ).
Τα ουδέτερα της γ’ κλίσης κανονικά σχηματίζουν την ονομαστική, αιτιατική και κλητική του ενικού χωρίς κατάληξη (είναι δηλ. ακατάληκτα): σῶμα, ἄστυ.
Β. ΜΟΝΟΘΕΜΑ ΚΑΙ ΔΙΠΛΟΘΕΜΑ
Από τα ουσιαστικά της γ΄ κλίσης άλλα έχουν σε όλες τις πτώσεις ένα μόνο θέμα και γι’ αυτό λέγονται μονόθεμα(χιτών, χιτῶν-ος) και άλλα παρουσιάζονται με δύο θέματα και γι’ αυτό λέγονται διπλόθεμα(ἡγεμόν-ος, ἡγεμών).
Στα διπλόθεμα τριτόκλιτα το θέμα που έχει στην τελευταία συλλαβή μακρόχρονο φωνήεν λέγεται ισχυρό θέμα(ποιμήν, ῥήτωρ), ενώ το άλλο που έχει στην τελευταία συλλαβή βραχύχρονο φωνήεν λέγεται αδύνατο θέμα(ποιμεν-, ῥητορ-).
ΠΩΣ ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΩΝ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ ΣΤΗ Γ΄ ΚΛΙΣΗ;
Το θέμα στα μονόθεμα ουσιαστικά της γ΄ κλίσης βρίσκεται από τη γενική του ενικού, αφού αφαιρεθεί από αυτήν η κατάληξη: πίνακ-ος (θ. πινακ-), κλητῆρ-ος(θ. κλητηρ-).
Στα διπλόθεμα το ισχυρό θέμα βρίσκεται από την ονομαστική του ενικού και το αδύνατο από τη γενική του ενικού, αφού αφαιρεθεί η κατάληξη: ὁ ἡγεμὼν (ισχυρό θ. ἡγεμων-), τοῦ ἡγεμόν-ος (αδύνατο θ. ἡγεμον)· ὁ ποιμὴν (ισχυρό θ. ποιμην-), τοῦ ποιμέν-ος (αδύνατο θ. ποιμεν-).
Γ. ΦΩΝΗΕΝΤΟΛΗΚΤΑ ΚΑΙ ΣΥΜΦΩΝΟΛΗΚΤΑ
Κατά το χαρακτήρα τα ουσιαστικά της γ΄ κλίσης διαιρούνται:
α) σε φωνηεντόληκτα:ἥρω-ς, ἥρω-ος,πόλις, πόλε-ως·
β) σε συμφωνόληκτα:κόραξ, κόρακ-ος,σωλήν, σωλῆν-ος.
ΜΕΡΙΚΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΑ ΦΩΝΗΕΝΤΟΛΗΚΤΑ ΤΗΣ Γ΄ ΚΛΙΣΗΣ ΠΟΥ ΜΑΘΑΜΕ ΣΤΗΝ Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
Καταληκτικά διπλόθεμα αρσ. και θηλ. σε -ῐς (γεν. -εως)
Ενικός αριθμός
ον.
ἡ
δύναμι-ς
πόλῐ-ς
γεν.
τῆς
δυνάμε-ως
πόλε-ως
δοτ.
τῇ
δυνάμει
πόλει
αιτ.
τὴν
δύναμι-ν
πόλι-ν
κλ.
(ὦ)
δύναμι
πόλι
Πληθυντικός αριθμός
ον.
αἱ
δυνάμεις
πόλεις
γεν.
τῶν
δυνάμε-ων
πόλε-ων
δοτ.
ταῖς
δυνάμε-σι(ν)
πόλε-σι(ν)
αιτ.
τὰς
δυνάμεις
πόλεις
κλ.
(ὦ)
δυνάμεις
πόλεις
Παρατηρήσεις
Τα φωνηεντόληκτα σε -ις (γεν. –εως):
1) έχουν δύο θέματα: ένα σε –ι (πολι-), από το οποίο σχηματίζονται η ονομαστική, η αιτιατική και η κλητική του ενικού, και άλλο θέμα σε -ε (πολε-), από το οποίο σχηματίζονται οι άλλες πτώσεις του ενικού και όλος ο πληθυντικός·
2) στη γεν. του ενικού έχουν κατάληξη –ως (αντί –ος) και τονίζονται στη γενική του ενικού και του πληθυντικού στην προπαραλήγουσα·
3) συναιρούν το χαρακτήρα ε με το ακόλουθο ε ή ι των καταλήξεων σε ει:αἱ πόλε-ες = πόλεις·
4) σχηματίζουν την αιτιατ. του ενικού με την κατάληξη –ν (τὴν πόλι-ν), την κλητ. του ενικού χωρίς κατάληξη (ὦ πόλι-) και την αιτιατ. του πληθυντικού όμοια με την ονομαστική από αναλογία προς αυτή (αἱ πόλεις – τὰς πόλεις).
δ) Καταληκτικά μονόθεμα σε –εύς (-εως)
Ενικός αριθμός
ον.
ὁ
βασιλεὺ-ς
γεν.
τοῦ
βασιλέ-ως
δοτ.
τῷ
βασιλεῖ
αιτ.
τὸν
βασιλέ-α
κλ.
(ὦ)
βασιλεῦ
Πληθυντικός αριθμός
ον.
οἱ
βασιλεῖς
γεν.
τῶν
βασιλέ-ων
δοτ.
τοῖς
βασιλεῦ-σι(ν)
αιτ.
τοὺς
βασιλέ-ας
κλ.
(ὦ)
βασιλεῖς
Παρατηρήσεις
Στα φωνηεντόληκτα σε –εύς της γ΄ κλίσης:
1) Το υ του χαρακτήρα αποβάλλεται πριν από φωνήεν: βασιλεύ-ς, βασιλέ-ως.
2) Η κλητ. του ενικού είναι όμοια με το θέμα (χωρίς κατάληξη): ὦ βασιλεῦ.
3) Η γεν. του ενικού έχει κατάληξη –ως (αντί –ος): τοῦ βασιλέ-ως.
4) Η αιτιατ. του πληθ. έχει κατάληξη –ᾶς: τοὺς βασιλέ-ᾱς .
3) Το ε που απομένει στο θέμα μετά την αποβολή του υ συναιρείται με το ακόλουθο ε ή ι των καταλήξεων σε ει:οἱ βασιλέ-ες = βασιλεῖς· τῷ βασιλέ-ι = βασιλεῖ.
ΜΕΡΙΚΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΑ ΣΥΜΦΩΝΟΛΗΚΤΑ ΤΗΣ Γ΄ ΚΛΙΣΗΣ
Χρησιμοποιούμε cookies για να σας προσφέρουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία στη σελίδα μας. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε τη σελίδα, θα υποθέσουμε πως είστε ικανοποιημένοι με αυτό.
Πρόσφατα σχόλια