Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ 1794-1799
Ποια γεγονότα συμβαίνουν στην τελευταία φάση της γαλλικής επανάστασης; (ενημερωτικά)
Οι μετριοπαθείς (θερμιδοριανοί) ελέγχουν την Συμβατική συνέλευση.
Ψηφίζουν ένα νέο πιο συντηρητικό Σύνταγμα (πενταμελές Διευθυντήριο για εκτελεστική εξουσία).
Αναζητούν τη στήριξης στρατηγών.
Ο Ναπολέων αναλαμβάνει την εξουσία με τη συγκατάθεση του Διευθυντηρίου.
Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΝΑΠΟΛΕΟΝΤΑ (1799-1815)
Ποιες είναι οι σημαντικότερες ενέργειες του Ναπολέοντα στην εσωτερική πολιτική; ( ενημερωτικά)
Ο Ναπολέων καταλαμβάνει την εξουσία και σταδιακά γίνεται αυτοκράτορας.
Προωθεί μεταρρυθμίσεις στη διοίκηση την εκπαίδευση και την οικονομία.
Θεσπίζει τον Ναπολεόντειο Κώδικα, νομοθεσία που ως σήμερα αποτελεί τη βάση του νομικού συστήματος των Ευρωπαϊκών κρατών
Ποια ήταν η εξωτερική του πολιτική; (ενημερωτικά)
Με νικηφόρους πολέμους θέτει υπό έλεγχο μεγάλο μέρος της Ευρώπης.
Εμποδίζει τη διακίνηση αγγλικών εμπορευμάτων στα γαλλικά λιμάνια.
Το 1812 επιτέθηκε στη Ρωσία αλλά ηττήθηκε.
Κατά την υποχώρηση, ένας νέος συνασπισμός ευρωπαϊκών κρατών καίριο πλήγμα στις γαλλικές δυνάμεις (μάχη της Λιψίας, 1813).
Η ήττα των Γάλλων στο Βέλγιο, στη μάχη του Βατερλό (1815), σήμανε και το τέλος της κυριαρχίας του Ναπολέοντα.
Γιατί η Γαλλική επανάσταση και εποχή του Ναπολέοντα (1789-1815) αποτελεί σπουδαιότατο γεγονός στην ευρωπαϊκή αλλά και στην παγκόσμια ιστορία;
Η αστική τάξη της Γαλλίας κατέλαβε την εξουσία, δείχνοντας τον δρόμο και στις άλλες αστικές τάξεις της Ευρώπης.
Τα συμφέροντα της αστικής τάξης προωθήθηκαν και η φιλελεύθερη οικονομία, η οικονομία της ελεύθερης αγοράς, κέρδισε έδαφος.
Οι αρχές του Διαφωτισμού έγιναν πολιτικά αιτήματα και, σε ένα βαθμό, δικαιώθηκαν.
Η απολυταρχία γκρεμίστηκε στη Γαλλία και κλονίστηκε στην υπόλοιπη Ευρώπη.
Αναπτύχθηκε η ιδέα ότι τα όρια του έθνους και του κράτους πρέπει να συμπίπτουν. Πολίτες και κράτος συνδέθηκαν μ’ ένα πλέγμα δικαιωμάτων και υποχρεώσεων (π.χ. πολιτικά δικαιώματα-υποχρέωση στρατιωτικής θητείας). Έτσι γεννήθηκε η σύγχρονη έννοια της πατρίδας, στο πλαίσιο του έθνους-κράτους, που ενέπνεε αφοσίωση στους ανθρώπους.
Η εκκλησία διαχωρίστηκε, για πρώτη φορά στη νεότερη εποχή, από το κράτος.
Τα προνόμια των ευγενών και του κλήρου καταργήθηκαν και επικράτησε η αντίληψη ότι όλοι οι άνθρωποι γεννιόνταν έχοντας, τουλάχιστον θεωρητικά, τα ίδια δικαιώματα.
Ο λαός αναδείχτηκε σε κινητήρια δύναμη της ιστορίας και σε αποκλειστική πηγή εξουσίας με την καθιέρωση συνταγμάτων και την επικράτηση της αρχής της λαϊκής κυριαρχίας. Τα φυσικά δικαιώματα του Διαφωτισμού έγιναν πολιτικά δικαιώματα. Οι υπήκοοι έγιναν πολίτες.
Αναπτύχθηκαν ή αναδύθηκαν ιδέες και κινήματα που σφράγισαν την παγκόσμια ιστορία, όπως ο φιλελευθερισμός, ο εθνικισμός, ο κοινωνικός ριζοσπαστισμός και ο σοσιαλισμός.
Από ποιους και γιατί συγκαλείται το Συνέδριο Βιέννης (1814-15); Τι αποφασίζεται σε αυτό;
Το Συνέδριο της Βιέννης συγκαλείται από τους νικητές του Ναπολέοντα (1814- 1815) και εκεί αποφασίζεται:
Η επαναχάραξη των συνόρων των ευρωπαϊκών κρατών σε μια βιώσιμη ισορροπία.
Η ανασυγκρότηση απολυταρχίας
Η καταστολή των επαναστατικών ιδεών
Πότε και γιατί ιδρύεται η Ιερή Συμμαχία;
Τον Νοέμβριο του 1815 ιδρύθηκε η Ιερή Συμμαχία, από τη Ρωσία, την Αυστρία και την Πρωσία, χώρες-προπύργια της απολυταρχίας και της αντεπανάστασης. Οι περισσότεροι εκθρονισμένοι ηγεμόνες επανήλθαν στους θρόνους τους.
ΤΑ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΕΤΩΝ 1820-1821 ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ
Πώς αντέδρασαν οι ευρωπαϊκοί λαοί στις αποφάσεις του Συνεδρίου της Βιέννης;
Οι ευρωπαϊκοί λαοί αμφισβήτησαν τις αποφάσεις του συνεδρίου της Βιέννης (1815) διατυπώνοντας πολιτικές και εθνικές διεκδικήσεις.
ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΔΙΕΚΔΙΚΗΣΕΙΣ
Ποιες ήταν οι πολιτικές διεκδικήσεις των ευρωπαϊκών λαών μετά το Συνέδριο της Βιέννης;
Σύνταγμα
Κοινοβουλευτικοί θεσμοί
Αναγνώριση ατομικών ελευθεριών και πολιτικών δικαιωμάτων.
Ποια ήταν τα τρία πολιτικά ρεύματα που σχηματίστηκαν; (ενημερωτικά)
Οι μετριοπαθείς φιλελεύθεροι (μεγαλοαστοί, φιλελεύθεροι ευγενείς): ήθελαν συνταγματική μοναρχία με εκλογικό δικαίωμα εξαρτημένο από την περιουσία.
Οι ριζοσπάστες δημοκρατικοί (μικροαστοί, διανοούμενοι): ήθελαν αβασίλευτη δημοκρατία με πολιτικά δικαιώματα για όλους.
Οι σοσιαλιστές (διανοούμενοι, εργάτες): ήθελαν κοινωνική και πολιτική ισότητα.
ΕΘΝΙΚΕΣ ΔΙΕΚΔΙΚΗΣΕΙΣ
Ποιες ήταν οι εθνικές διεκδικήσεις των ευρωπαϊκών λαών μετά το Συνέδριο της Βιέννης; Πώς δημιουργήθηκαν;
Εθνική διεκδίκηση = κάθε λαός ζητά να έχει το δικό του κράτος.
Η συνειδητοποίηση της ιδέας του έθνους είχε ως αποτέλεσμα εθνικές διεκδικήσεις, καθώς πληθυσμοί με εθνική συνείδηση δεν διέθεταν κράτος, επειδή:
ζούσαν σε μεγάλες πολυεθνικές αυτοκρατορίες (Αυστριακή, Οθωμανική).
ζούσαν διάσπαρτοι σε διάφορα κράτη (γερμανικό, ιταλικό, πολωνικό έθνος).
Τι ήταν «η αρχή των εθνοτήτων» και από πού πήγαζε;
Ήταν η επιδίωξη να συγκεντρωθούν όλοι οι ομοεθνείς σε ένα κράτος ( έθνος = κράτος).
Η αρχή των εθνοτήτων πηγάζει από δύο πηγές:
τη γαλλική επανάσταση
την αντίδραση στη γαλλική κυριαρχία ειδικά στο γερμανικό χώρο.
Πού βασίζεται η έννοια του έθνους κατά τους Γερμανούς φιλοσόφους;
την ιστορία
τη γλώσσα
τη θρησκεία.
Ποια επαναστατικά κινήματα προκάλεσαν οι πολιτικές και εθνικές διεκδικήσεις;
του 1820-1821
του 1830
του 1848
Πού έγιναν οι επαναστάσεις των ετών 1820-1821;
Η επανάσταση στην Ισπανία (1820).
Οι επαναστάσεις στην Ιταλία (1820-1821)
Η επανάσταση στην Ελλάδα (1821).
Ποιο ήταν το τέλος αυτών των επαναστάσεων; .
Οι επαναστάσεις αυτές καταπνίγηκαν από την Ιερή Συμμαχία, με εξαίρεση την Ελληνική που είχε αίσιο τέλος.
Η έκρηξη και η εξέλιξη της γαλλικής επανάστασης (1789-1794)
Πώς ήταν οργανωμένη ηγαλλική κοινωνία κατά τον 18οαιώνα ;
Η γαλλική κοινωνία του 18ου αιώνα ήταν οργανωμένη σε τρεις θεσμοθετημένες τάξεις:
τον κλήρο (0,5% του πληθυσμού),
τους ευγενείς (1,5% του πληθυσμού) και
την τρίτη τάξη (98% του πληθυσμού), που την αποτελούσαν όλοι όσοι δεν ανήκαν στις δύο προηγούμενες τάξεις, δηλαδή οι αστοί, οι αγρότες και οι εργάτες.
Ο κλήρος και οι ευγενείς είχαν προνόμια, ενώ η τρίτη τάξη είχε μόνο υποχρεώσεις (πλήρωνε το σύνολο των φόρων, τη στιγμή που οι άλλες τάξεις δεν φορολογούνταν).
Με ποιο κριτήριο διαμορφώνονταν οι κοινωνικές τάξεις;
Οι άνθρωποι κατατάσσονταν στις κοινωνικές τάξεις με κριτήριο την καταγωγή τους και τα προνόμια που τους είχαν απονεμηθεί από τον ηγεμόνα.
Τι ήταν το παλιό καθεστώς και σε ποιους προκαλούσε δυσαρέσκεια; Για ποιους λόγους;
Η κατάσταση αυτή της γαλλικής κοινωνίας αποτελούσε το παλαιό καθεστώς και γεννούσε τη δυσαρέσκεια, ιδίως της αστικής τάξης (του ανώτερου στρώματος της τρίτης τάξης), η οποία, αν και δέσποζε στην οικονομία, ήταν αποκλεισμένη από τη λήψη των πολιτικών αποφάσεων.
Παράλληλα, η δυσφορία εξαπλωνόταν στο σύνολο της τρίτης τάξης, καθώς, από τα μέσα του 18ου αιώνα, οι συνθήκες ζωής επιδεινώνονταν διαρκώς. Μάλιστα, κατά τον φοβερό χειμώνα του 1788-1789, η πείνα οδήγησε τον λαό σε λεηλασίες πλούσιων σπιτιών και κρατικών αποθηκών.
Η ΠΡΩΤΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ, ΜΑΙΟΣ 1789 – ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 1792
Τι ήταν η Βαστίλη
Η Βαστίλη ήταν τόπος φυλάκισης και βασανιστηρίων όσων αντιδρούσαν στο παλαιό καθεστώς και μισητό σύμβολο της απολυταρχίας.
Ποια γεγονότα οδήγησαν στην άλωσή της Βαστίλης;
Η κατάσταση αυτή (δυσφορία τρίτης τάξης, πείνα του χειμώνα 1788-89) έκανε τον βασιλιά Λουδοβίκο ΙΣΤ να συγκαλέσει συνέλευση των τάξεων στο ανάκτορο των Βερσαλιών. Εκεί, οι αντιπρόσωποι της τρίτης τάξης απαίτησαν μεταρρυθμίσεις, αλλά ο βασιλιάς ζήτησε να επιβληθούν νέοι φόροι που θα πλήρωναν αποκλειστικά τα μέλη της τρίτης τάξης. (Μάιος 1789).
Οι αντιπρόσωποι της τρίτης τάξης αντέδρασαν και, με το επιχείρημα ότι εκπροσωπούσαν το 98% των Γάλλων, αυτοανακηρύχθηκαν Εθνική συνέλευση. Ο βασιλιάς, ωστόσο, δεν τους αναγνώρισε και διέταξε να κλείσει η αίθουσα όπου συνεδρίαζαν οι τάξεις.
Τότε, οι αντιπρόσωποι της τρίτης τάξης συγκεντρώθηκαν στην αίθουσα του σφαιριστηρίου, όπου ορκίστηκαν ότι θα συντάξουν σύνταγμα. Στο πλευρό τους τάχθηκαν ορισμένοι κληρικοί και ευγενείς.
Ο βασιλιάς αναγκάστηκε να υποχωρήσει. Η Εθνοσυνέλευση αυτοανακηρύχθηκε Συντακτική συνέλευση που είχε δηλαδή σκοπό της δηλαδή ήταν να συντάξει σύνταγμα(Ιούλιος 1789).
Η υποχώρηση του Λουδοβίκου ΙΣΤ’, ωστόσο, δεν ήταν παρά μια κίνηση τακτικής, καθώς την ίδια στιγμή συγκέντρωνε, κρυφά, στρατό για να διαλύσει την Εθνοσυνέλευση.
Όταν έγιναν γνωστές οι παρασκηνιακές κινήσεις του βασιλιά, οργισμένοι πολίτες οπλίστηκαν για να υπερασπιστούν την Εθνοσυνέλευση: στις 14 Ιουλίου 1789 ο λαός του Παρισιού κατέλαβε τη Βαστίλη, τόπο φυλάκισης και βασανιστηρίων, μισητό σύμβολο της απολυταρχίας. Η 14η Ιουλίου αποτελεί σήμερα εθνική γιορτή των Γάλλων. Παράλληλα, όλο και περισσότερες περιοχές στην ύπαιθρο της Γαλλίας επαναστατούσαν.
Ποιες ήταν οι ενέργειες της Συντακτικής Συνέλευσης;
Σε αυτό το κλίμα, η Συντακτική συνέλευση:
ανακοίνωσε την κατάργηση των προνομίων (4 Αυγούστου 1789) και
ψήφισε τη Διακήρυξη των δικαιωμάτων του ανθρώπου και του πολίτη , βασισμένη στις αρχές του Διαφωτισμού.
Ο βασιλιάς αποδέχθηκε αναγκαστικά αυτές τις αποφάσεις μετά την κατάληψη των ανακτόρων των Βερσαλιών από τον επαναστατημένο λαό.
Ποια ήταν ταπολιτικά ρεύματα της Συντακτικής Συνέλευσης;
Στη Συντακτική συνέλευση είχαν διαμορφωθεί τρία πολιτικά ρεύματα που πήραν τα ονόματά τους από τις θέσεις στις οποίες κάθονταν οι υποστηρικτές τους στην αίθουσα συνεδριάσεων:
Δεξιά: δεν επιθυμούσε περαιτέρω μεταβολές του παλαιού καθεστώτος.
Κέντρο: αποδοχή της μοναρχίας με συμμετοχή ευγενών και μεγαλοαστών.
Αριστερά: είχε όραμα ένα πολίτευμα αμερικανικού τύπου.
Ποιοι ήταν οι φορείς διάδοσης των ιδεών της επανάστασης;
Ένα από τα αποτελέσματα της δυναμικής συμμετοχής ευρύτερων κοινωνικών στρωμάτων στις πολιτικές εξελίξεις ήταν και η δημιουργία πολιτικών οργανώσεων, των λεσχών.Οι λέσχες των Ιακωβίνων και των Κορδελιέρων, που έμοιαζαν με τις σημερινές κομματικές οργανώσεις και κινητοποιούσαν πολλούς πολίτες.
Οι εφημερίδες, που πολλαπλασιάστηκαν και διέδιδαν τις πολιτικές απόψεις.
Ποια ήταν τα βασικά σημεία του πρώτου συντάγματος της Γαλλίας (1791) το οποίο εγκαθίδρυσε το πολίτευμα της συνταγματικής μοναρχίας;
Η Συντακτική ψήφισε, το 1791, το πρώτο σύνταγμα της Γαλλίας εγκαθιδρύοντας το πολίτευμα της συνταγματικής μοναρχίας.
Το έθνος ανακηρύχτηκε κυρίαρχο .
Ως νομοθετικό σώμα ορίστηκε η Νομοθετική συνέλευση (Βουλή), που θα προέκυπτε από εκλογές.
Δικαίωμα ψήφου, όμως, αναγνωρίστηκε μόνο σε όσους κατείχαν περιουσία και πλήρωναν φόρους.
Η εκτελεστική εξουσία ανατέθηκε στον βασιλιά και σε έξι υπουργούς.
Η δικαστική εξουσία αφαιρέθηκε από τον βασιλιά και κηρύχθηκε ανεξάρτητη.
Ποιες ήταν οι επόμενες ενέργειες τηςΣυντακτικής Συνέλευσης;
Τα σοβαρά οικονομικά προβλήματα ώθησαν την επανάσταση στην εθνικοποίηση της περιουσίας του κλήρου που χρησιμοποιήθηκε ως εγγύηση για την έκδοση χαρτονομίσματος.
Οι κληρικοί ορίστηκαν λειτουργοί του κράτους που όφειλαν υπακοή, πρώτα απ’ όλα, στην πολιτεία.
Επίσης, καταργήθηκαν οι συντεχνίες (ενώσεις εμπόρων ή τεχνιτών με σκοπό την προάσπιση των επαγγελματικών συμφερόντων) και απαγορεύτηκαν οι απεργίες.
Ποιά ήταν η αντίδραση του βασιλιά και της εκκλησίας στα μέτρα της Συντακτικής Συνέλευσης;
Οι παραπάνω ρυθμίσεις δεν έγιναν αποδεκτές ούτε από την εκκλησία ούτε από τον βασιλιά, ο οποίος επιχείρησε να διαφύγει από τη Γαλλία αλλά έγινε αντιληπτός και αναγκάστηκε να επιστρέψει.
Ποια προβλήματα αντιμετώπιζε η Νομοθετική Συνέλευση που προήλθε μετά από τις εκλογές του 1791;
Η Νομοθετική συνέλευση, που προήλθε από τις εκλογές του Σεπτεμβρίου του 1791, ελεγχόταν από τους Γιρονδίνους (μετριοπαθείς)και είχε να λύσει σοβαρά προβλήματα.
Ο βασιλιάς και ορισμένοι αριστοκράτες σχεδίαζαν, σε συνεννόηση με τους βασιλείς της Αυστρίας και της Πρωσίας, επέμβαση εναντίον του επαναστατικού καθεστώτος.
Την ίδια στιγμή ριζοσπαστικά τμήματα των λαϊκών στρωμάτων, οι sans-culottes (σαν-κιλότ˙ ο όρος αποδόθηκε παλαιότερα στα ελληνικά «αβράκωτοι», επειδή οι άνθρωποι αυτοί δεν φορούσαν τα εφαρμοστά παντελόνια, που συνήθιζαν να φορούν τότε οι αριστοκράτες και οι αστοί, αλλά απλά παντελόνια, όμοια με τα σημερινά), αξίωναν την έκπτωση του βασιλιά.
Ποιεςενέργειες έκανε η Νομοθετική Συνέλευση και οιΓιρονδίνοι (πολιτική ομάδα μεμετριοπαθείς πολιτικές θέσεις) μετά τις εκλογές το 1791;
Οι Γιρονδίνοι, που εκτιμούσαν ότι μια πολεμική σύγκρουση θα συσπείρωνε τον λαό γύρω από το επαναστατικό καθεστώς, ώθησαν στην κήρυξη πολέμου εναντίον της Αυστρίας και της Πρωσίας (20 Απριλίου 1792).
α)Οι πρώτες αποτυχίες του γαλλικού στρατού, β)η ύποπτη στάση του βασιλιά και γ)η πείνα ώθησαν τα λαϊκά στρώματα σε επαναστατική δράση. Ο λαός του Παρισιού κατέλαβε τα ανάκτορα του Κεραμεικού. Ο βασιλιάς κατέφυγε στη Νομοθετική, η οποία, όμως, τον έθεσε υπό περιορισμό.
Οι εξελίξεις ήταν ραγδαίες. Η Νομοθετική:
α) αναγνώρισε σε όλους τους άνδρες πολιτικά δικαιώματα (θέσπιση της καθολικής ψηφοφορίας),
β) δήμευσε τις περιουσίες των αριστοκρατών που είχαν διαφύγει στο εξωτερικό,
γ)θέσπισε τον διαχωρισμό της εκκλησίας από το κράτος και κήρυξε την πατρίδα σε κίνδυνο.
ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ: Η νίκη κατά των Πρώσων στο Βαλμί (20 Σεπτεμβρίου 1792) έσωσε, στην κυριολεξία την τελευταία στιγμή, την επανάσταση.
Η ΔΕΥΤΕΡΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ (ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 1792 – ΙΟΥΛΙΟΣ 1794)
Ποιες ενέργειες κάνει η Συμβατική Συνέλευση στη δεύτερη φάση (την πιο ακραία) της Γαλλικής Επανάστασης;
Μετά από εκλογές με καθολική ψηφοφορία, αναδείχτηκε η Συμβατική συνέλευση, η οποία οδηγείται σε:
Κατάργηση της μοναρχίας ( για πρώτη φορά στην Ευρώπη εγκαθιδρύεται η αβασίλευτη δημοκρατία)
Εγκαθίδρυση του πολιτεύματος της αβασίλευτης δημοκρατίας.
Υιοθέτηση νέου ημερολογίου.
Καταδίκη του βασιλιά σε θάνατο.
Συνέχιση του πολέμου.
Ποι προβλήματα αντιμετωπίζει η Συμβατική Συνέλευση (τέλη 1792 – αρχές 1793);
Η συσπείρωση πολλών χωρών εναντίον της Γαλλίας
Η εκδήλωση αντεπαναστατικών εξεγέρσεων στο εσωτερικό
Η επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης
Αποτέλεσμα: Ανατροπή των Γιρονδίνων (μετριοπαθών) από τους Ορεινούς (που ήταν ριζοσπαστικότεροι)
Ποιες ήταν οι ενέργειες της επαναστατικής κυβέρνησης των Ορεινών με ηγέτη το Ροβεσπιέρο;
Έγκριση του συντάγματος του έτους 1 της Δημοκρατίας.
Αναδιοργάνωση του στρατού για την αντιμετώπιση των αντεπαναστατικών κινήσεων.
Εκτελέσεις υπόπτων για αντεπαναστατική δράση (περίοδος της Τρομοκρατίας).
Κατάργηση της χριστιανικής θρησκείας και θέσπιση της λατρείας του Ανώτατου Όντος.
Κατά την περίοδο 1607-1732 δημιουργήθηκαν στα ανατολικά παράλια της Βόρειας Αμερικής 13 αποικίες υπό αγγλικό έλεγχο.
Ποια ήταν η προέλευση των πρώτων αποίκων;
Οι άποικοι ήταν Άγγλοι, Γάλλοι, Γερμανοί και Σουηδοί. Ήταν τεχνίτες και κατεστραμμένοι μικροεπιχειρηματίες, θύματα θρησκευτικών διώξεων αλλά και κατάδικοι. Όλοι αναζητούσαν μια καλύτερη τύχη.
Πώς ήταν η σύνθεση του πληθυσμού σε Βορρά και Νότο παραμονές της επανάστασης (1773);
Οι αποικίες του βορρά είχαν 1.000.000 περίπου κατοίκους, από τους οποίους 40.000 περίπου ήταν μαύροι σκλάβοι. Οι οικονομικές συνθήκες εκεί ήταν παρόμοιες με εκείνες της δυτικής Ευρώπης. Είχε αναπτυχθεί μια δυναμική αγροτική οικονομία, ενώ άκμαζε το εμπόριο με κέντρα τις μεγάλες πόλεις Βοστόνη, Νέα Yόρκη και Φιλαδέλφεια. Τα πρώτα πανεπιστήμια (Χάρβαρντ, Γέιλ) ήταν χώροι διάδοσης των ιδεών του Διαφωτισμού.
Οι αποικίες του νότου είχαν 750.000 περίπου κατοίκους και 300.000 περίπου από αυτούς ήταν μαύροι σκλάβοι. Η οικονομία βασιζόταν στις μεγάλες φυτείες καπνού, ρυζιού και βαμβακιού. Ιδιοκτήτες των φυτειών ήταν αποκλειστικά Ευρωπαίοι άποικοι, οι οποίοι και δέσποζαν στην οικονομική και κοινωνική ζωή. Η γη καλλιεργούνταν από μαύρους σκλάβους που ζούσαν σε άθλιες συνθήκες. Οι μεγάλες πόλεις ήταν λίγες.
Πώς κυβερνούνταν οι αποικίες;
Κάθε πολιτεία διοικούνταν από έναν κυβερνήτη, που διοριζόταν από την Αγγλία. Παράλληλα, υπήρχε μια συνέλευση πλούσιων αποίκων που είχε λόγο στην ψήφιση νόμων και στην έγκριση φόρων. Οι άποικοι δεν εκπροσωπούνταν στο αγγλικό κοινοβούλιο. Επίσης, το εξωτερικό εμπόριο των αποικιών ελεγχόταν πλήρως από την Αγγλία.
Η αποικιακή κρίση και η αμερικανική επανάσταση
Ποιες ήταν οι αιτίες της αμερικανικής επανάστασης;
Η γρήγορη ανάπτυξη των αποικιών έκανε πολλούς αποίκους, ιδίως τους πλουσιότερους, να δυσφορούν για την κηδεμονία της Αγγλίας αφού το εξωτερικό εμπόριο των αποικιών ελεγχόταν πλήρως από την Αγγλία και η κάθε αποικία διοικούνταν από κυβερνήτη που διοριζόταν από την Αγγλία.
Η διάδοση των ιδεών του Διαφωτισμού μέσα από μαχητικά φυλλάδια που κυκλοφορούσαν και υποστήριζαν ότι η Αγγλία δεν δικαιούνταν να ασκεί εξουσία στις αποικίες.
Το γεγονός ότι οι άποικοι συνειδητοποιούσαν τα κοινά τους στοιχεία και γεννιόταν η αμερικανική εθνική συνείδηση.
Ποια ήταν η αφορμή της αμερικανικής επανάστασης;
Μετά τον Επταετή πόλεμο (αγγλογαλλικός πόλεμος όπου νίκησε η Αγγλία) των ετών 1756-1763, η Αγγλία όχι μόνο απαγόρευσε στους Αμερικανούς να εκμεταλλευτούν τον Καναδά και τη Φλόριντα, που μόλις είχε καταλάβει, αλλά τους επέβαλε και νέους φόρους για να καλύψει ένα μέρος των πολεμικών δαπανών. Αυτό πυροδότησε την εξέγερση.
Πώς εξελίχθηκαν τα γεγονότα που οδήγησαν στη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας;
Μετά την επιβολή φόρων,οι άποικοι αντέδρασαν σταματώντας να αγοράζουν αγγλικά προϊόντα.
Αν και η Αγγλία υποχώρησε, καταργώντας τους νέους φόρους και διατηρώντας μόνο τον φόρο στο τσάι, οι άποικοι ήταν ανένδοτοι και κατέστρεψαν τα αγγλικά φορτία τσαγιού.
Η Αγγλία επέβαλε εμπορικούς περιορισμούς στο λιμάνι της Βοστόνης.
Οι Αμερικανοί συγκάλεσαν Κογκρέσο (συνέλευση) στη Φιλαδέλφεια (Σεπτέμβρης 1774) των αντιπροσώπων όλων των αποικιών με διάθεση συμβιβασμού. Όμως ο βασιλιάς της Αγγλίας ήταν αδιάλλακτος και διάλεξε την ένοπλη σύγκρουση.
Οι Αμερικανοί νίκησαν στην μάχη του Λέξινγκτον. Η ρήξη ξεκινούσε. Συγχρόνως, οι οπαδοί του Διαφωτισμού διέδιδαν τις ιδέες του και γεννιόταν η αμερικανική εθνική συνείδηση.
Το Κογκρέσο της Φιλαδέλφειας 4 Ιουλίου του 1776 ψήφισε τη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας που είχε συνταχθεί από τους Τζέφερσον και Φραγκλίνο (οπαδούς του Διαφωτισμού)
Πού οφείλεται η νίκη των αποίκων στον πόλεμο της ανεξαρτησίας;
Αρχικά, οι Αμερικανοί, με αρχιστράτηγο τον Τζορτζ Ουάσινγκτον, αντιμετώπισαν προβλήματα. Όμως, σύναψαν συμμαχίες με τη Γαλλία, την Ισπανία και την Ολλανδία, οι οποίες επιδίωκαν τον περιορισμό της Αγγλίας. Η άφιξη γαλλικών στρατευμάτων στην Αμερική οδήγησε στην ήττα των Άγγλων στη μάχη του Γιόρκταουν (1781) σήμανε και το τέλος του πολέμου.
Ανεξαρτησία και νέο κράτος
Πότε αναγνωρίζεται η ανεξαρτησία των αποικιών;
Η Αγγλία, μετά την ήττα, υποχρεώθηκε με τη συνθήκη των Βερσαλιών, το 1783 να αναγνωρίσει τις 13 αποικίες ως ανεξάρτητο κράτος με το όνομα Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (ΗΠΑ).
Πώς κυβερνούνται οι ΗΠΑ με βάση το Σύνταγμα του 1787;
Το σύνταγμα των ΗΠΑ (1787), που ισχύει κατά βάση μέχρι σήμερα, ανακήρυξε τη χώρα ένωση (ομοσπονδία) πολιτειών και βασίστηκε στην αρχή της διάκρισης των εξουσιών.
Η κεντρική κυβέρνηση αποφασίζει για την οικονομία, την άμυνα και την εξωτερική πολιτική. Οι πολιτείες ρυθμίζουν μόνες τους ζητήματα τοπικής αυτοδιοίκησης, δικαιοσύνης, εκπαίδευσης και αστυνόμευσης.
Α)Η νομοθετική εξουσία ασκείται από το Κογκρέσο που αποτελείται από τη Γερουσία και τη Βουλή των Αντιπροσώπων. Κάθε πολιτεία εκπροσωπείται στη Γερουσία από δύο γερουσιαστές, ανεξαρτήτως του πληθυσμού της. Στη Βουλή των Αντιπροσώπων, ωστόσο, οι πολιτείες εκπροσωπούνται από αριθμό βουλευτών ανάλογο προς τον πληθυσμό τους.
Β)Η εκτελεστική εξουσία ασκείται από τον Πρόεδρο, που εκλέγεται κάθε τέσσερα χρόνια από ένα σώμα εκλεκτόρων και μπορεί να επανεκλεγεί μόνο μία φορά. Πρώτος Πρόεδρος των ΗΠΑ εκλέχτηκε, το 1789, ο Τζορτζ Ουάσινγκτον (προς τιμή του η πρωτεύουσα των ΗΠΑ πήρε αργότερα το όνομά του).
Γ)Η δικαστική εξουσία ορίστηκε να είναι ανεξάρτητη και αιρετή.
Η Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας
Θεωρούμε ως αλήθειες αυταπόδεικτες ότι όλοι οι άνθρωποι πλάστηκαν ίσοι, ότι προικίστηκαν από τον Δημιουργό τους με μερικά απαράγραπτα δικαιώματα, όπως αυτά της ζωής, της ελευθερίας και της αναζήτησης της ευτυχίας. Για να εξασφαλιστούν αυτά τα δικαιώματα, καθιερώθηκαν οι κυβερνήσεις των ανθρώπων, αντλώντας τη δίκαιη εξουσία τους από τη συγκατάθεση των κυβερνωμένων. Όποτε οποιαδήποτε μορφή διακυβέρνησης έρθει σε αντίθεση με αυτές τις αρχές, είναι δικαίωμα του λαού να την αλλάξει ή να την καταργήσει και να καθιερώσει νέα κυβέρνηση βασισμένη σε αυτές τις αρχές και οργανωμένη με τέτοιο τρόπο, ώστε να θεωρείται από τον λαό πιο αποτελεσματική για την εξασφάλιση της ευτυχίας των πολιτών.
Προοίμιο της Διακήρυξης, 4 Ιουλίου 1776. Πηγή: http://www.spartacus.schoolnet.co.uk/
ΤΟ ΠΑΡΑΜΥΘΙ ΣΤΟΝ ΧΡΟΝΟ
Λαϊκό είναι το παραμύθι που δημιουργείται από τον λαό, απευθύνεται στους απλούς ανθρώπους και έχει στόχο να τους τέρπει (ευχαριστεί), να τους συμβουλεύει και να τους ξεκουράζει. Οι ρίζες του παραμυθιού αναζητούνται στην προϊστορική εποχή όπου εμπνέονταν από την καθημερινότητα και τις θρησκευτικές τελετές. Κατά τα ιστορικά χρόνια, η Ινδία, η Βαβυλώνα, η Αίγυπτος και η Ασσυρία ήταν τα κέντρα του παραμυθιού. Στην Ευρώπη εμφανίστηκαν κατά τον Μεσαίωνα (5ο ως 15ο αιώνα μ. Χ.). Στην Ελλάδα τα παραμύθια εμφανίστηκαν στην αρχαιότητα (ο Όμηρος και ο Ηρόδοτος διέσωσαν πολλά παραμύθια). Τα χρόνια της Τουρκοκρατίας μπήκαν ανατολίτικα θέματα στο παραμύθι, όπως το θεριό, ο αράπης και ο δράκος. Υπάρχουν διάφορες κατηγορίες παραμυθιών, όπως οι θρησκευτικές διηγήσεις, οι ιστορίες για ζώα (μύθοι Αισώπου), τα μυθικά, τα μαγικά, τα εξωτικά, τα σατιρικά κ.α.. Σήμερα στο παραμύθι υπάρχουν νέοι πρωταγωνιστές, όπως ο μαθητευόμενος μάγος Χάρι Πότερ, που αντιμάχεται τις δυνάμεις του κακού. Κύριο θέμα του παραμυθιού είναι η ανατροπή του ισχυρού, γι’ αυτό και ο λαός το αγάπησε τόσο πολύ. Στα παραμύθια όλα είναι δυνατά, χάρη στους καλούς ήρωες που συνήθως βασανίζονται από τους κακούς, αλλά τελικά νικάνε. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ:
Α) Η γλώσσα των παραμυθιών είναι απλή, λιτή και κατανοητή. Οι προτάσεις είναι απλές και κύριες. Ο λόγος αποτελείται από μικρές περιόδους.
Β) Τα παραμύθια συνδέονται με τη ζωή και τις ασχολίες των ανθρώπων κάθε περιοχής.
Γ) Έχουν υπόθεση που περιέχει μαγικά και υπερφυσικά γεγονότα με ήρωες μάγους, γίγαντες, δράκους, βασιλιάδες αλλά και απλούς ανθρώπους του λαού.
Δ) Τα γεγονότα διαδραματίζονται σε αόριστο τόπο και χρόνο, πράγμα που δίνει διαχρονική αξία στα παραμύθια.
Στ) Χρησιμοποιείται ο διάλογος για ζωντάνια.
Ζ) Στο τέλος υπάρχει ηθικό δίδαγμα (επιμύθιο)
Η) Συχνά έχουν μαγικούς αριθμούς (3,7,12,40).
Θ) Κατά κανόνα έχουμε καλό και ευτυχισμένο τέλος.
ΕΡΩΤΗΣΗ: Όλα τα παραπάνω χαρακτηριστικά ισχύουν για το παραμύθι “Το πιο γλυκό ψωμί”;
ΕΝΟΤΗΤΕΣ
1η ΕΝΟΤΗΤΑ «Κάποτε ήταν….που λέει ο λόγος», Η ανορεξία του βασιλιά και η δυστυχία της απραξίας.
2η ΕΝΟΤΗΤΑ « Οπού κάποια μέρα….τότε θα γιατρευτείς», Η διάγνωση και η συμβουλή του σοφού γέροντα.
3η ΕΝΟΤΗΤΑ «Από την ίδια μέρα….και περίμενε», Η λανθασμένη εφαρμογή της συμβουλής του σοφού γέροντα.
4η ΕΝΟΤΗΤΑ «Άκουσέ με βασιλιά μου…του απάντησε κείνος», Η δοκιμασία του βασιλιά.
5η ΕΝΟΤΗΤΑ «Σε λίγο βγήκανε τα καρβέλια…κι εμείς έτσι», Η γιατρειά του βασιλιά.
ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΟΠΟΙΑ ΑΝΗΚΕΙ ΤΟ ΠΑΡΑΜΥΘΙ
“Το πιο γλυκό ψωμί” είναι ένα παραμύθι διδακτικό Είναι μία περιπέτεια με δύο κεντρικούς ήρωες, χωρίς υπερφυσικά όντα και στοιχεία μαγείας. Ανήκει στα διηγηματικά ή κοσμικά παραμύθια. ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΠΑΡΑΜΥΘΙΟΥ
Η αξία της εργασίας. ΣΤΟΧΟΣ ΠΑΡΑΜΥΘΙΟΥ
Στο παραμύθι μας σκοπός είναι να καταλάβουμε πόσο σημαντική είναι η εργασία για τον άνθρωπο. Το “πιο γλυκό ψωμί” ήταν αυτό που είχε φτιάξει ο βασιλιάς με τον κόπο του και όχι αυτό με τη ζάχαρη ή αυτό που του πρόσφεραν άλλοι. Ο βασιλιάς έμαθε την αξία της εργασίας και έτσι γιατρεύτηκε από την ανορεξία. Η ανορεξία του συμβολίζει τη δυστυχία που ένιωθε γιατί δεν είχε ανακαλύψει την αξία της εργασίας, της δημιουργικότητας.
Ο φτωχός γέροντας συμβολίζει την ελληνική λαϊκή σοφία. Το ψωμί είναι το βασικό τρόφιμο των απλών ανθρώπων του λαού. Στην αρχή ο γέροντας συμβούλεψε το βασιλιά να φάει το πιο γλυκό ψωμί και η συμβουλή του δεν είχε αποτέλεσμα γιατί ο βασιλιάς νόμιζε πως έπρεπε να φάει ψωμί με ζάχαρη! Ο γέροντας εννοούσε το ψωμί που βγαίνει με τον ιδρώτα μας, με την προσωπική εργασία.
ΤΟ ΜΟΤΙΒΟ ΤΗΣ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑΣ
Ο βασιλιάς πέρασε από μια δοκιμασία. Δοκιμασίες συναντάμε και στη μυθολογία μας όπως π.χ. οι άθλοι του Ηρακλή. Από τη δοκιμασία του βασιλιά, μαθαίνουμε και πώς έφτιαχναν το ψωμί στα παλιά χρόνια, από το χωράφι μέχρι το ψήσιμό του. Στα χρόνια μας όλη η διαδικασία γίνεται με μηχανήματα. ΔΙΔΑΓΜΑ
Από το παραμύθι διδασκόμαστε ότι ο άνθρωπος όταν δουλεύει αισθάνεται ικανοποιημένος, αμείβεται, νιώθει χαρά και ευτυχία. Για παράδειγμα, το διάβασμα, ως πνευματική εργασία μας κάνει πιο έξυπνους. Στο παραμύθι μας υπάρχει η αντίθεση ανάμεσα στον κόσμο των φτωχών και των πλουσίων. Ο φτωχός γέροντας όμως είναι αυτό που κατέχει τη σοφία ενώ ο βασιλιάς με όλα τα πλούτη του κόσμου, είναι δυστυχισμένος. Άρα τα υλικά αγαθά δεν φέρνουν τη γνώση και την ευτυχία. Η ΑΝΩΝΥΜΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ, Η ΑΠΟΥΣΙΑ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟΥ ΤΟΠΟΥ ΚΑΙ ΧΡΟΝΟΥ
Τα πρόσωπα είναι ανώνυμα. Επίσης ο τόπος και ο χρόνος του παραμυθιού είναι άγνωστοι. Έτσι το παραμύθι μας αποκτά διαχρονική αξία, δηλαδή αυτό που θέλει να μας διδάξει, η αξία δηλαδή της εργασίας στη ζωή μας, ίσχυε στο παρελθόν, ισχύει στο παρόν και θα ισχύει και στο μέλλον. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΒΑΣΙΛΙΑΣ: είναι τεμπέλης, αδρανής, νωθρός, αδιάφορος για τον λαό του, γκρινιάρης, παράξενος, ιδιότροπος και αυταρχικός. Μετά τη δοκιμασία του όμως γίνεται ήπιος, ήρεμος, υπάκουος και εργατικός. Τον λυπόμαστε για την αρρώστια του (την ανορεξία) αλλά, όταν γίνεται εργατικός, τον θαυμάζουμε. ΓΕΡΟΝΤΑΣ: είναι εργατικός, σοφός, προνοητικός, ατρόμητος στις απειλές, ήρεμος και ψύχραιμος.
ΕΙΔΟΣ ΑΦΗΓΗΤΗ
Tριτοπρόσωπος παντογνώστης εκτός από ένα δυο σημεία που απευθύνεται στους ακροατές του, οπότε είναι πρωτοπρόσωπος (π.χ.«Κι ο βασιλιάς παιδί μου….»). Ο αφηγητής έχει απλό λόγο, καθημερινό και αφηγείται σε απλή, καθημερινή γλώσσα.
ΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ
Τα γεγονότα παρουσιάζονται με τη χρονολογική σειρά. ΚΟΙΝΟ ΣΗΜΕΙΟ ΒΑΣΙΛΙΑ ΚΑΙ ΣΟΦΟΥ ΓΕΡΟΝΤΑ
Αν και είναι αντίθετοι στον τρόπο ζωής και στις αντιλήψεις, ο βασιλιάς και ο γέρος σοφός, μετά το τέλος της δοκιμασίας ταυτίζονται, γιατί συμφωνούν για την αξία της εργασίας. ΓΛΩΣΣΑ
Απλή, λιτή, κατανοητή με έντονη προφορικότητα. Ο αφηγητής απευθύνεται σε κάποιο ακροατήριο όπως φαίνεται από τις φράσεις «που λέει ο λόγος, για να μην τα πολυλογούμε, παιδί μου, βλέπεις». ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΟΙ ΤΡΟΠΟΙ
ΑΦΗΓΗΣΗ: δίνεται η εξέλιξη του παραμυθιού και μάλιστα με γρήγορη διαδοχή των γεγονότων. Για παράδειγμα «Κάποτε ήταν ένας πλούσιος βασιλιάς…»
ΔΙΑΛΟΓΟΣ: δίνονται καθαρότερα στοιχεία της προσωπικότητας, των σκέψεων και των ενεργειών των προσώπων.
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: μπλέκεται με την αφήγηση (η μεταμφίεση του βασιλιά σε φτωχό).
ΣΧΗΜΑΤΑ ΛΟΓΟΥ -ΕΚΦΡΑΣΤΙΚΑ ΜΕΣΑ
ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ: π.χ. «Έπεσαν με τα μούτρα στη δουλειά»
ΠΑΡΟΜΟΙΩΣΗ: π.χ. «σαν πεινασμένος λύκος»
ΥΠΕΡΒΟΛΗ: «ούτε το μικρό μου δαχτυλάκι δεν κουνώ»
ΕΙΚΟΝΕΣ : «Φόρεσε κι αυτός φτωχικά ρούχα..»( οπτική), « άρχισε να βγαίνει από τον φούρνο η μυρωδιά τους» (οσφρητική)
ΕΙΡΩΝΕΙΑ: «Φαίνεται ότι το ψωμί που σου ζύμωσαν δεν ήταν τόσο γλυκό όσο έπρεπε…»
ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ: «Κάποτε ήταν ένας πλούσιος βασιλιάς, πολύ πλούσιος».
ΑΝΑΔΙΠΛΩΣΗ: «που ό, τι επιθυμούσε η καρδιά του το ΄χε .Όλα τα είχε.»
ΗΧΟΠΟΙΗΤΕΣ ΛΕΞΕΙΣ: «γκαπ-γκουπ»
ΣΗΜΕΙΩΣΗ : Αναδίπλωση υπάρχει όταν η τελευταία λέξη ή φράση μιας πρότασης επαναλαμβάνεται στην αρχή της επόμενης. Για όλα τα σχήματα λόγου μελέτησε την κατηγορία «ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΛΟΓΟΥ Ή ΕΚΦΡΑΣΤΙΚΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ».
ΜΑΘΗΤΙΚΗ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ
Πατήστε εδώ για να παρακολουθήσετε μια θεατρική παράσταση μαθητών με θέμα το παραμύθι μας.
Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΨΩΜΙΟΥ
Πατήστε εδώ για να δείτε μια εργασία μαθητών που παρουσιάζει τον κύκλο εργασιών που απαιτείται για να φτάσει το ψωμί στο τραπέζι μας.
ΠΟΙΑ ΒΗΜΑΤΑ ΑΚΟΛΟΥΘΩ ΓΙΑ ΝΑ ΓΡΑΨΩ ΤΗΝ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΝΟΣ ΚΕΙΜΕΝΟΥ;
Προσέχω τον τίτλο και την ταυτότητα του κειμένου(πρόκειται για άρθρο, απόσπασμα, ποιος είναι ο συγγραφέας, ο αρθρογράφος κ.λ.π.)
Διαβάζω προσεκτικά το κείμενο και υπογραμμίζω τα σημαντικότερα, καθώς και λέξεις συνδετικές που με βοηθούν να καταλάβω τη συλλογιστική πορεία του συγγραφέα.
Σημειώνω στην αρχή του κειμένου το θέμα του, λαμβάνοντας υπόψη τον τίτλο και το περιεχόμενό του. Αν δεν είμαι βέβαιος-η, σημειώνω το θέμα του κειμένου μετά τη δεύτερη ανάγνωση.
Διαβάζω δεύτερη φορά το κείμενο, σημειώνοντας δίπλα από κάθε παράγραφο μια πρόταση με το θέμα της.
Επιβεβαιώνω το θέμα του κειμένου που είχα σημειώσει αρχικά.
Ελέγχω από τους πλαγιότιτλους τον αριθμό των λέξεων, μειώνοντάς τον αν έχω περάσει το όριο που μου ζητείται.
Συνθέτω την περίληψή μου :
Αρχίζω:
Ο συγγραφέαςστο κείμενο (ή απόσπασμα κ.λπ.) παρουσιάζει , επισημαίνει….+ το θέμα που σημείωσα αρχικά.
ή
Το κείμενο, το άρθρο,το απόσπασμα αναφέρεται, παρουσιάζει…+ το θέμα που σημείωσα
Συνεχίζω:
Αρχικά τονίζει (-εται), επισημαίνει (-εται), αναφέρει (-εται),
Έπειτα προσθέτει (προστίθεται) , απορεί, διαπιστώνει (-εται), διερωτάται, υποστηρίζει (-εται), διευκρινίζει(-εται), δηλώνει (-εται), εξετάζει (-εται), εξηγεί (-είται), προτείνει (-εται), αναγνωρίζει (-εται) κ.λπ…. +το θέμα κάθε παραγράφου.
Τελειώνω:
Στο τέλος συμπεραίνει (-εται), καταλήγει, κ.λπ. + το θέμα της τελευταίας παραγράφου.
Πώς ήταν η Ευρώπη την εποχή του Διαφωτισμού; Ποιες ήταν οι αντιλήψεις των Διαφωτιστών; Δείτε το βίντεο που ακολουθεί από τη σειρά κινουμένων σχεδίων “Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ο άνθρωπος”: ο Αιώνας Διαφωτισμού.
Εξελίξεις στην Ευρώπη κατά τον 17ο και τον 18ο αι.
Οικονομικές μεταβολές
Στη διάρκεια του 18ου αιώνα στην Ευρώπη σημειώθηκαν:
θεαματική αύξηση του πληθυσμού.
μεταβολές στην αγροτική οικονομία (αγροτική επανάσταση).
ανάπτυξη του εμπορίου (Ευρώπη-Αφρική – Αμερική – Ευρώπη = τριγωνικό εμπόριο) και συσσώρευση κεφαλαίων.
μεταβολές στην παραγωγική διαδικασία -εκβιομηχάνιση (α΄ φάση βιομηχανικής επανάστασης: 1750 – 1780 στη Μ. Βρετανία)
Κοινωνικές μεταβολές
Αριστοκράτες: προσπαθούν να διαφυλάξουν τα προνόμιά τους.
Αστική τάξη: ενισχύει διαρκώς τη θέση της.
Αγρότες και ασθενέστερα κοινωνικά στρώματα: ζουν σε άθλιες συνθήκες.
Πολιτική κατάσταση
Ευρώπη: απόλυτη μοναρχία.
Μ. Βρετανία: πολιτικά δικαιώματα για τις οικονομικά ισχυρές τάξεις ως αποτέλεσμα της ένδοξης επανάστασης του 1688.
Πνευματικές εξελίξεις
Πρόοδος των φυσικών επιστημών – Πρωτοπόροι:
Φράνσις Μπέικον: κάθε επιστημονική θέση πρέπει να επαληθεύεται με πείραμα.
Ρενέ Ντεκάρτ: η συστηματική αμφιβολία οδηγεί στην αληθινή γνώση.
Τζον Λοκ: Οι άνθρωποι έχουν απαραβίαστα φυσικά δικαιώματα.
Ισαάκ Νεύτων: νόμος της παγκόσμιας έλξης – το σύμπαν λειτουργεί με βάση φυσικούς νόμους.
Το κίνημα του Διαφωτισμού
Τι ήταν ο διαφωτισμός;
Ο Διαφωτισμός ήταν ένα σπουδαίο πνευματικό κίνημα που αναπτύχθηκε στην Ευρώπη τον 17ον και τον 18ο αιώνα.
Θεμελιακές θέσεις των διαφωτιστών:
απόρριψη κάθε αυθεντίας
κριτική υφιστάμενης γνώσης
αποδοχή λογικής για την ερμηνεία του κόσμου (ορθολογισμός)
πεποίθηση ότι ο άνθρωπος μπορεί να προοδεύει συνεχώς
Χρόνος και χώρος εκδήλωσης – Εκπρόσωποι του Διαφωτισμού:
τέλη 17ου αιώνα στην Αγγλία: Νεύτων, Λοκ
18ος αιώνας στη Γαλλία: Βολτέρος, Ρουσό, Ντιντερό, Μοντεσκιέ
18ος – 19ος αιώνας στη υπόλοιπη Ευρώπη: Καντ, Κοραής
18ος – 19ος αιώνας στον υπόλοιπο κόσμο
Διαφωτισμός και πολιτική:
Ποιους επηρέασε ο Διαφωτισμός;
Την αμερικανική (1774) και γαλλική (1789) επανάσταση.
Τη φωτισμένη δεσποτεία (δηλαδή ορισμένοους μονάρχες που εφάρμοσαν κάποιες από τις αρχές του Διαφωτισμού για να κάνουν το κράτος τους πιο αποτελεσματικό).
Τις σύγχρονες δημοκρατίες.
Ποιες ήταν οι βασικές θέσεις του Διαφωτισμού στην πολιτική;
Φυσικά δικαιώματα (ζωής, ιδιοκτησίας, ισότητας, ελευθερίας σκέψης και έκφρασης)
Κοινωνικό συμβόλαιο (Τζον Λοκ: τα άτομα δέχτηκαν να παραχωρήσουν ορισμένες από τις ελευθερίες τους προκειμένου να συμβιώσουν και το κράτος εγγυήθηκε αυτή τη συμφωνία. Αυτό είναι το κοινωνικό συμβόλαιο. Αν το κράτος παραβεί τη συμφωνία και γίνει τυραννικό, τότε οι άνθρωποι έχουν δικαίωμα αντίστασης).
Γενική βούληση ( Ρουσό: γενική βούληση είναι η σύνθεση των ατομικών βουλήσεων και εκφράζει το δημόσιο συμφέρον. Προϋποθέτει τη συμμετοχή του λαού στη λήψη αποφάσεων).
Διάκριση των εξουσιών: Ο Μοντεσκιέ είπε ότι έπρεπε να είναι διαφορετικοί φορείς εξουσίας:
Εκτελεστική εξουσία: την ασκεί η κυβέρνηση
Νομοθετική εξουσία: την ασκεί η η βουλή
Δικαστική εξουσία: την ασκούν οι δικαστές
Ποιες ήταν οι απόψεις των Διαφωτιστών για τη θρησκεία;
Πολλοί υποστήριζαν το Ντεϊσμό.Ο ντεϊσμός ήταν θρησκευτικό δόγμα που υποστήριζε ότι ο θεός έπλασε τον κόσμο, αλλά δεν παρεμβαίνει στη λειτουργία του.
Έκαναν αυστηρή κριτική στην καθολική εκκλησία.
Υποστήριζαν την ανεξιθρησκία (Βολτέρος).
Ποιες ήταν οι απόψεις των Διαφωτιστών για την εκπαίδευση;
Η εκπαίδευση είναι ένα μέσο εξασφάλισηςτης συνεχούς προόδου του ανθρώπου.
Ο Ρουσό στο έργο του «Αιμίλιος» υποστήριξε την κατάργηση της αυθεντίας του δασκάλου και την ανάγκη για προσωπική αναζήτηση της γνώσης από τον διδασκόμενο.
Ποιες ήταν οι απόψεις των Διαφωτιστών για την οικονομία; Τι ήταν ο οικονομικός φιλελευθερισμός;
Οι Φυσιοκράτες οικονομολόγοι υποστήριξαν ότι η οικονομία πρέπει να αφεθεί να λειτουργήσει φυσικά δίχως κρατικές παρεμβάσεις ( Κεναί ).
Οικονομικόςφιλελευθερισμός: Ο Άνταμ Σμιθ πίστευε ότι το κράτος δεν πρέπει να παρεμβαίνει παρά ελάχιστα στην οικονομική ζωή.
Τι ήταν η Εγκυκλοπαίδεια;
Συλλογικό έργο 33 τόμων, με πρωτεργάτες τους Ντιντερό και Ντ’ Αλαμπέρ, που συνοψίζει τις ιδέες του Διαφωτισμού.
Πώς έγινε η διάδοση των ιδεών του Διαφωτισμού;
Οι διαφωτιστικές ιδέες διαδόθηκαν αρχικά στα ανώτερα μορφωμένα κοινωνικά στρώματα και μέσα από εκλαϊκευτικά βιβλία έγιναν γνωστές και στα κατώτερα κοινωνικά στρώματα στην Ευρώπη και στον υπόλοιπο κόσμο.
Στο βίντεο που ακολουθεί παρουσιάζεται η Εγκυκλοπαίδεια:
ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΤΠΕ: ΟΙ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΔΙΑΦΩΤΙΣΤΩΝ
ΟΜΑΔΑ Α΄
Η ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΣΚΙΕ
ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
Να μελετήσετε στους δικτυακούς τόπους που ακολουθούν τη ζωή και το έργο του πρωτοπόρου των διαφωτιστών Μοντεσκιέ. Να δημιουργήσετε μια Προβολή Παρουσίασης (power point) , όπου θα παρουσιάζετε:
Τα βασικά βιογραφικά του στοιχεία (καταγωγή, γέννηση, θάνατος, ιδιότητες)
Το σημαντικότερο έργο του.
Τις βασικότερες φιλοσοφικές απόψεις που διατύπωσε στο φιλοσοφικό του έργο.
Τη βασική συμβολή του στην πρόοδο των ανθρώπινων κοινωνιών.
Τα πιο διαχρονικά και επίκαιρα, κατά τη γνώμη σας, αποφθέγματά του.
Εκείνη την άποψή του που, κατά τη γνώμη σας, συντέλεσε περισσότερο στην πρόοδο της ανθρωπότητας ή που αγνοείται ως σήμερα και η ανθρωπότητα υποφέρει εξαιτίας αυτού του γεγονότος.
Επιλέξτε εικόνες του φιλοσόφου και των εξώφυλλων των εκδόσεων του έργου του για να εμπλουτίσετε την παρουσίασή σας.
Μπορείτε να επενδύσετε την παρουσίασή σας με μουσική της εποχής του Διαφωτισμού (Μπετόβεν, Μότσαρτ κλπ).
ΠΡΟΣΟΧΗ: Πρώτα από όλα να μελετήσετε τους προτεινόμενους δικτυακούς τόπους, να αναζητήσετε και να καταγράψετε τις απαντήσεις σας στα ερωτήματα που τίθενται σε ένα πρόχειρο και έπειτα να τις μεταφέρετε στην παρουσίασή σας!!
Η εργασία σας θα δημοσιευτεί στο blog του σχολείου μας
ΕΙΚΟΝΕΣ: Μπορείτε να κάνετε ελεύθερη αναζήτηση για εικόνες, αφού πρώτα ενεργοποιήσετε το φίλτρο της ασφαλούς αναζήτησης για γρήγορα και ασφαλή αποτελέσματα.
ΟΜΑΔΑ Β΄
Η ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΝΤΙΝΤΕΡΟ
Να μελετήσετε στους δικτυακούς τόπους που ακολουθούν τη ζωή και το έργο του διαφωτιστή Ντιντερό. Να δημιουργήσετε μια Προβολή Παρουσίασης (power point) , όπου θα παρουσιάζετε:
Τα βασικά βιογραφικά του στοιχεία (καταγωγή, γέννηση, θάνατος, ιδιότητες).
Το σπουδαιότερο έργο του, και το περιεχόμενο αυτού. Γιατί το θεωρείτε σημαντικότερο;
Τις βασικότερες απόψεις που διατύπωσε στο φιλοσοφικό του έργο.
Τα πιο διαχρονικά και επίκαιρα, κατά τη γνώμη σας αποφθέγματά του.
Εκείνη την άποψή του που, κατά τη γνώμη σας, συντέλεσε περισσότερο στην πρόοδο της ανθρωπότητας ή που αγνοείται ως σήμερα και η ανθρωπότητα υποφέρει εξαιτίας αυτού του γεγονότος.
Επιλέξτε εικόνες του φιλοσόφου και των εξώφυλλων των εκδόσεων του έργου του για να εμπλουτίσετε την παρουσίασή σας.
Μπορείτε να επενδύσετε την παρουσίασή σας με μουσική της εποχής του Διαφωτισμού (Μπετόβεν, Μότσαρτ κλπ).
ΠΡΟΣΟΧΗ: Πρώτα από όλα να μελετήσετε τους προτεινόμενους δικτυακούς τόπους, να αναζητήσετε και να καταγράψετε τις απαντήσεις σας στα ερωτήματα που τίθενται σε ένα πρόχειρο και έπειτα να τις μεταφέρετε στην παρουσίασή σας!!
Η εργασία σας θα δημοσιευτεί στο blog του σχολείου μας
ΕΙΚΟΝΕΣ: Μπορείτε να κάνετε ελεύθερη αναζήτηση για εικόνες, αφού πρώτα ενεργοποιήσετε το φίλτρο της ασφαλούς αναζήτησης για γρήγορα και ασφαλή αποτελέσματα
ΟΜΑΔΑ Γ΄
Η ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΟ
Να μελετήσετε στους δικτυακούς τόπους που ακολουθούν τη ζωή και το έργο του πρωτοπόρου των διαφωτιστών Ζαν Ζακ Ρουσό. Να δημιουργήσετε μια Προβολή Παρουσίασης (power point) , όπου θα παρουσιάζετε:
Τα βασικά βιογραφικά του στοιχεία (καταγωγή, γέννηση, θάνατος, ιδιότητες)
Το σημαντικότερο πολιτικό του έργο του και σύντομα το περιεχόμενό του.
Τις βασικότερες πολιτικές απόψεις που διατύπωσε στο φιλοσοφικό του έργο.
Τα ιστορικά γεγονότα που σχετίζονται με την πολιτική του φιλοσοφία.
Τα πιο διαχρονικά και επίκαιρα, κατά τη γνώμη σας αποφθέγματά του.
Εκείνη την πολιτική άποψή του που, κατά τη γνώμη σας, συντέλεσε περισσότερο στην πρόοδο της ανθρωπότητας ή που αγνοείται ως σήμερα και η ανθρωπότητα υποφέρει εξαιτίας αυτού του γεγονότος.
Επιλέξτε εικόνες του φιλοσόφου και των εξώφυλλων των εκδόσεων του έργου του για να εμπλουτίσετε την παρουσίασή σας.
Μπορείτε να επενδύσετε την παρουσίασή σας με μουσική της εποχής του Διαφωτισμού (Μπετόβεν, Μότσαρτ κλπ).
ΠΡΟΣΟΧΗ: Πρώτα από όλα να μελετήσετε τους προτεινόμενους δικτυακούς τόπους, να αναζητήσετε και να καταγράψετε τις απαντήσεις σας στα ερωτήματα που τίθενται σε ένα πρόχειρο και έπειτα να τις μεταφέρετε στην παρουσίασή σας!!
Η εργασία σας θα δημοσιευτεί στο blog του σχολείου μας
Η ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΟ
Να μελετήσετε στους δικτυακούς τόπους που ακολουθούν τη ζωή και το έργο του πρωτοπόρου των διαφωτιστών Ζαν Ζακ Ρουσό. Να δημιουργήσετε μια Προβολή Παρουσίασης (power point) , όπου θα παρουσιάζετε:
Τα βασικά βιογραφικά του στοιχεία (καταγωγή, γέννηση, θάνατος, ιδιότητες)
Το σημαντικότερο παιδαγωγικό του έργο του και σύντομα το περιεχόμενό του.
Τις βασικότερες παιδαγωγικές απόψεις που διατύπωσε στο φιλοσοφικό του έργο.
Τα πιο διαχρονικά και επίκαιρα, κατά τη γνώμη σας αποφθέγματά του.
Εκείνη την παιδαγωγική άποψή του που, κατά τη γνώμη σας, συντέλεσε περισσότερο στην πρόοδο της ανθρωπότητας ή που αγνοείται ως σήμερα και η ανθρωπότητα υποφέρει εξαιτίας αυτού του γεγονότος.
Επιλέξτε εικόνες του φιλοσόφου και των εξώφυλλων των εκδόσεων του έργου του για να εμπλουτίσετε την παρουσίασή σας.
Μπορείτε να επενδύσετε την παρουσίασή σας με μουσική της εποχής του Διαφωτισμού (Μπετόβεν, Μότσαρτ κλπ).
ΠΡΟΣΟΧΗ: Πρώτα από όλα να μελετήσετε τους προτεινόμενους δικτυακούς τόπους, να αναζητήσετε και να καταγράψετε τις απαντήσεις σας στα ερωτήματα που τίθενται σε ένα πρόχειρο και έπειτα να τις μεταφέρετε στην παρουσίασή σας!!
Η εργασία σας θα δημοσιευτεί στο blog του σχολείου μας
Να μελετήσετε στους δικτυακούς τόπους που ακολουθούν τη ζωή και το έργο του πρωτοπόρου των διαφωτιστών Τζον Λοκ. Να δημιουργήσετε μια Προβολή Παρουσίασης (power point) , όπου θα παρουσιάζετε:
Τα βασικά βιογραφικά του στοιχεία (καταγωγή, γέννηση, θάνατος, ιδιότητες)
Το σημαντικότερο έργο του και σύντομα το περιεχόμενό του.
Τις βασικότερες πολιτικές και παιδαγωγικές απόψεις που διατύπωσε στο φιλοσοφικό του έργο.
Τα ιστορικά γεγονότα που σχετίζονται με την πολιτική του φιλοσοφία.
Τα πιο διαχρονικά και επίκαιρα, κατά τη γνώμη σας αποφθέγματά του.
Εκείνη την άποψή του που, κατά τη γνώμη σας, συντέλεσε περισσότερο στην πρόοδο της ανθρωπότητας ή που αγνοείται ως σήμερα και η ανθρωπότητα υποφέρει εξαιτίας αυτού του γεγονότος.
Επιλέξτε εικόνες του φιλοσόφου και των εξώφυλλων των εκδόσεων του έργου του για να εμπλουτίσετε την παρουσίασή σας.
Μπορείτε να επενδύσετε την παρουσίασή σας με μουσική της εποχής του Διαφωτισμού (Μπετόβεν, Μότσαρτ κλπ).
ΠΡΟΣΟΧΗ: Πρώτα από όλα να μελετήσετε τους προτεινόμενους δικτυακούς τόπους, να αναζητήσετε και να καταγράψετε τις απαντήσεις σας στα ερωτήματα που τίθενται σε ένα πρόχειρο και έπειτα να τις μεταφέρετε στην παρουσίασή σας!!
Η εργασία σας θα δημοσιευτεί στο blog του σχολείου μας
ΕΙΚΟΝΕΣ: Μπορείτε να κάνετε ελεύθερη αναζήτηση για εικόνες, αφού πρώτα ενεργοποιήσετε το φίλτρο της ασφαλούς αναζήτησης για γρήγορα και ασφαλή αποτελέσματα.
ΟΜΑΔΑ ΣΤ΄
Η ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΦΡΑΝΣΟΥΑ ΚΕΝΕ
Να μελετήσετε στον δικτυακό τόπο και την παρουσίαση που ακολουθούν, τη ζωή και το έργο του οικονομολόγου Φρανσουά Κενέ. Να δημιουργήσετε μια Προβολή Παρουσίασης (power point) , όπου θα παρουσιάζετε:
Τα βασικά βιογραφικά του στοιχεία (καταγωγή, γέννηση, θάνατος, ιδιότητες)
Το σημαντικότερο έργο του.
Τις βασικότερες οικονομικές του απόψεις.
Την οικονομική σχολή που θεμελιώθηκε από αυτόν και τη βασική θέση αυτής της σχολής.
Τη γνώμη του Μαρξ για τον Κενέ.
Επιλέξτε εικόνες του φιλοσόφου και των εξώφυλλων των εκδόσεων του έργου του για να εμπλουτίσετε την παρουσίασή σας.
Μπορείτε να επενδύσετε την παρουσίασή σας με μουσική της εποχής του Διαφωτισμού (Μπετόβεν, Μότσαρτ κλπ).
ΠΡΟΣΟΧΗ: Πρώτα από όλα να μελετήσετε τους προτεινόμενους δικτυακούς τόπους, να αναζητήσετε και να καταγράψετε τις απαντήσεις σας στα ερωτήματα που τίθενται σε ένα πρόχειρο και έπειτα να τις μεταφέρετε στην παρουσίασή σας!!
Η εργασία σας θα δημοσιευτεί στο blog του σχολείου μας
Να μελετήσετε στους δικτυακούς τόπους που ακολουθούν τη ζωή και το έργο του πρωτοπόρου των διαφωτιστών Βολτέρου. Να δημιουργήσετε μια Προβολή Παρουσίασης (power point) , όπου θα παρουσιάζετε:
Τα βασικά βιογραφικά του στοιχεία (καταγωγή, γέννηση, θάνατος, ιδιότητες)
Το σημαντικότερο έργο του .
Τις βασικότερες φιλοσοφικές απόψεις που διατύπωσε στο φιλοσοφικό του έργο.
Τη βασική συμβολή του στην πρόοδο των ανθρώπινων κοινωνιών.
Τα πιο διαχρονικά και επίκαιρα, κατά τη γνώμη σας αποφθέγματά του.
Εκείνη την άποψή του που, κατά τη γνώμη σας, συντέλεσε περισσότερο στην πρόοδο της ανθρωπότητας ή που αγνοείται ως σήμερα και η ανθρωπότητα υποφέρει εξαιτίας αυτού του γεγονότος.
Επιλέξτε εικόνες του φιλοσόφου και των εξώφυλλων των εκδόσεων του έργου του για να εμπλουτίσετε την παρουσίασή σας.
Μπορείτε να επενδύσετε την παρουσίασή σας με μουσική της εποχής του Διαφωτισμού (Μπετόβεν, Μότσαρτ κλπ).
ΠΡΟΣΟΧΗ: Πρώτα από όλα να μελετήσετε τους προτεινόμενους δικτυακούς τόπους, να αναζητήσετε και να καταγράψετε τις απαντήσεις σας στα ερωτήματα που τίθενται σε ένα πρόχειρο και έπειτα να τις μεταφέρετε στην παρουσίασή σας!!
Η εργασία σας θα δημοσιευτεί στο blog του σχολείου μας
ΕΙΚΟΝΕΣ: Μπορείτε να κάνετε ελεύθερη αναζήτηση για εικόνες, αφού πρώτα ενεργοποιήσετε το φίλτρο της ασφαλούς αναζήτησης για γρήγορα και ασφαλή αποτελέσματα.
– Αφήγηση: είναι η αφήγηση γεγονότων. Η αφήγηση επιτρέπει να εξελιχθεί με ταχύτερο ρυθμό η υπόθεση.
– Διάλογος: τα πρόσωπα συνομιλούν. Ο διάλογος προσδίδει ζωντάνια και αμεσότητα. Ο χρόνος δεν προχωρά.
-Μονόλογος: μιλά ο ήρωας μόνος, χωρίς να τον ακούει κανείς.
– Περιγραφή: είναι η λεπτομερής παρουσίαση προσώπων, αντικειμένων κ.λπ.. Στόχος της περιγραφής είναι να δώσει στον αναγνώστη λεπτομέρειες.
-Εσωτερικός μονόλογος, σκέψεις: παρουσιάζονται οι σκέψεις και τα συναισθήματα του ήρωα χωρίς να παρεμβαίνει ο αφηγητής.
-Νοερός διάλογος: είναι ο φανταστικός διάλογος που εξελίσσεται στη σκέψη του ήρωα.
Ο αφηγητής με βάση τη συμμετοχή του στην ιστορία ονομάζεται:
– Ομοδιηγητικός – πρωτοπρόσωπος:
Συμμετέχει στην ιστορία την οποία αφηγείται είτε ως πρωταγωνιστής (αυτοδιηγητικός αφηγητής) είτε ως παρατηρητής ή αυτόπτης μάρτυρας.
– Ετεροδιηγητικός-τριτοπρόσωπος:
Δεν έχει καμιά συμμετοχή στην ιστορία που αφηγείται.
– Παντογνώστης αφηγητής: Είναι ο αφηγητής που γνωρίζει τα πάντα, εποπτεύει τα πάντα, αλλά δεν μετέχει στη δράση, δεν είναι δηλαδή ένα από τα πρόσωπα της ιστορίας. Αυτός δεν παρακολουθεί την αφήγηση από μια οπτική γωνία, αλλά είναι πανταχού παρών σαν ένας μικρός θεός.
Είναι η λέξη της πρότασης που δείχνει ποιος κάνει ή παθαίνει κάτι ή βρίσκεται σε μια κατάσταση.
π. χ. Ο Γιώργος παίζει κιθάρα.
Για να βρούμε το υποκείμενο, εντοπίζουμε το ρήμα και ρωτάμε: «ποιος, ποια, ποιο;»
Σε ποια πτώση βρίσκεται και τι μορφή μπορεί να έχει το υποκείμενο;
Το υποκείμενο βρίσκεται πάντα σε πτώση ονομαστική .
Το υποκείμενο μπορεί να είναι ουσιαστικό, αντωνυμία ή οποιαδήποτε άλλη λέξη (επίθετο, μετοχή, άκλιτη λέξη κτλ.) ή πρόταση, με άρθρο ή χωρίς άρθρο.
Στην περίπτωση, όμως, που το ρήμα είναι απρόσωπο ή υπάρχει απρόσωπη έκφραση το υποκείμενο είναι μία ολόκληρη πρόταση.
Όταν το ρήμα είναι απρόσωπο (πρέπει, αρκεί, ενδέχεται, φαίνεται, απαγορεύεται, επιτρέπεται, πιστεύεται κ.λπ.) ή υπάρχει απρόσωπη έκφραση (είναι δίκαιο, είναι ορθό, κ.λ.π.), η πρόταση (που είναι υποκείμενο στο ρήμα) ξεκινάει με τα: «να, ότι , πώς». Σε αυτήν την περίπτωση το υποκείμενο το βρίσκουμε ρωτώντας το ρήμα «ποιο πράγμα;».
Παραδείγματα
ουσιαστικό, π.χ. Ο μαθητής διαβάζει.
αντωνυμία, π.χ. Αυτός διαβάζει.
επίθετο, π.χ. Ο νέος διαβάζει.
μετοχή, π.χ. Ο βρεγμένος τη βροχή δεν την φοβάται.
άκλιτη λέξη (επίρρημα) με άρθρο, π.χ. Τα παρακάτω είναι περιττά.
πρόταση, π.χ. Πρέπει να διαβάζεις.
Πότε παραλείπεται το υποκείμενο;
Το υποκείμενο παραλείπεται συχνά:
όταν είναι πρώτο ή δεύτερο πρόσωπο και ο ομιλητής ή ο συγγραφέας δε θέλει να δώσει έμφαση σε αυτό (επειδή εννοείται εύκολα από την κατάληξη του ρήματος), π.χ. Θα πάω εκδρομή (ενν. εγώ).
όταν εννοείται εύκολα από τα συμφραζόμενα,
π.χ. – Τι κάνει ο πατέρας σου;
– Είναι πολύ καλά (ενν. Ο πατέρας).
όταν είναι μια γενική έννοια ή όταν μπορεί να εννοηθεί μόνο ένα υποκείμενο, π.χ. Είναι 6 μμ. (ενν. H ώρα).
όταν το ρήμα δείχνει κάποιο φυσικό φαινόμενο, π.χ. κάνει κρύο.
ΜΕΡΟΣ Β2: Συμφωνία υποκειμένου –ρήματος
Το ρήμα συμφωνεί με το υποκείμενό του σε πρόσωπο και αριθμό.
π.χ. Η Μαρία διαβάζει ένα βιβλίο. (Το υποκείμενο “Η Μαρία” είναι γ’ πρόσωπο ενικού αριθμού, όπως και το ρήμα (διαβάζει)
Όταν υπάρχουν περισσότερα από ένα υποκείμενα, το ρήμα μπαίνει σε πληθυντικό αριθμό.
π.χ. Η Μαρία και ο Γιάννης διαβάζουν ένα βιβλίο.
Όταν υπάρχουν πολλά υποκείμενα σε διάφορα πρόσωπα (α’, β’, γ’), το ρήμα μπαίνει στο επικρατέστερο πρόσωπο (το α’ πρόσωπο είναι επικρατέστερο του β’ και το β’ επικρατέστερο του γ’).
π.χ. Εμείς και εσείς είμαστε μαθητές της Β΄ Γυμνασίου.
π.χ. Πότε θα μιλήσετε εσείς και οι άλλοι;
Η συμφωνία υποκειμένου και ρήματος ως προς το πρόσωπο και τον αριθμό μπορεί να μην τηρείται στις παρακάτω περιπτώσεις:
α) Όταν το υποκείμενο είναι περιληπτικό όνομα.
π.χ. Μεγάλος αριθμός ανθρώπων περίμεναν να έρθει η σειρά τους.
β) Όταν ένα υποκείμενο ενικού αριθμού συνδέεται με άλλα πρόσωπα ή πράγματα.
π.χ. Εγώ με τους φίλους μου πήγαμε στον κινηματογράφο.
γ) Όταν υπάρχουν περισσότερα από ένα υποκείμενα τα οποία μπορούν να θεωρηθούν ενιαίο σύνολο.
π.χ. Η εξυπνάδα και η καλοσύνη του εκτιμήθηκε από όλους
ΜΕΡΟΣ Γ: Σύνθεση με αχώριστα μόρια
Γενικά για τη δημιουργία των λέξεων
Τα ονόματα (=ουσιαστικά και επίθετα) και τα ρήματα διακρίνονται σε απλά, όταν σχηματίζονται από το θέμα και την κατάληξη (π.χ. ντομάτα), και σε μη απλά, όταν είναι προϊόντα παραγωγής (π.χ. ντοματ-ιά) ή σύνθεσης (αγγουρο-ντομάτα).
Παραγωγή είναι η διαδικασία κατά την οποία από μια λέξη σχηματίζουμε, με την προσθήκη κάποιων στοιχείων, κάποιες άλλες λέξεις που λέγονται παράγωγες λέξεις. Π.χ. από τη λέξη «παιδί» τη λέξη «παιδάκι».
Ο συνηθέστερος τρόπος με τον οποίο παράγονται λέξεις είναι ο εξής: προσθέτουμε στο θέμα της λέξης κάποια παραγωγικά στοιχεία. Τα στοιχεία αυτά ονομάζονται προσφύματα. Τα στοιχεία αυτά προστίθενται είτε αριστερά, δηλαδή πριν, από το θέμα και ονομάζονται προθήματα, για παράδειγμα προσθέτουμε μια πρόθεση ή το στερητικό α- πριν τη λέξη (φεύγω → διαφεύγω, κακός → άκακος) είτε δεξιά, δηλαδή μετά το θέμα και ονομάζονται επιθήματα, για παράδειγμα στο θέμα της λέξης προσθέτουμε μια νέα διαφορετική κατάληξη, που λέγεται παραγωγική κατάληξη (πατέρας→πατερούλης).
Τα πιο συνηθισμένα προθήματα είναι τα αχώριστα μόρια. Τα αχώριστα μόρια είναι οι λέξεις οι οποίες δεν στέκονται μόνες τους στο λόγο και χρησιμοποιούνται μόνο για την παραγωγή άλλων λέξεων.
Τα αχώριστα μόρια χωρίζονται σε λόγια και μηλόγια (ή λαϊκά).
Οι σημασίες των αχώριστων μορίων
Α. Λόγια αχώριστα μόρια
αρχι–
1. δηλώνει το επικεφαλής άτομο ανάμεσα σε άλλα της ίδιας επαγγελματικής κλίμακας, π.χ. αρχίατρος
2. το πρόσωπο που έχει στο μεγαλύτερο βαθμό την ιδιότητα αυτού που εκφράζει το β΄συνθετικό, π.χ. αρχικατάσκοπος
3. στον υπερθετικό βαθμό την αρνητική ιδιότητα που δηλώνει το β΄συνθετικό, π.χ. αρχικλέφτης, αρχιτεμπέλης
4. την έναρξη του χρόνου που δηλώνει το β΄ συνθετικό, π.χ. αρχιμηνιά, αρχιχρονιά
αμφι–
1 α. γύρω από, και από τις δυο πλευρές, π.χ. αμφίκοιλος β. διπλή δυνατότητα, π.χ. αμφίδρομος, αμφίβιο
2. για καταστάσεις ή ενέργειες αμφίβολες, που δεν είναι ξεκαθαρισμένο προς τα πού κλίνουν, π.χ. αμφίρροπος
ανα-
1. δηλώνει τόπο με την έννοια του «πάνω», π.χ. άνοδος
2. με επιτατική σημασία, π.χ. ανακράζω
3. με υποκοριστική σημασία, π.χ. ανάλαφρος
4. επανάληψη, π.χ. αναβαθμολογώ
δια– (δι-)
1α. δηλώνει κίνηση διαμέσου, από τη μια μεριά ως την άλλη, π.χ. διαπερνώ, β. κίνηση προς όλες τις κατευθύνσεις, π.χ. διαχέω
2. δηλώνει ότι το προσδιοριζόμενο γίνεται μεταξύ αυτών που εκφράζει η πρωτότυπη λέξη, π.χ. διαπροσωπικός
3. σε ρήματα και τα παράγωγά τους: α. μοιρασιά, διανομή π.χ. διανέμω, β. ασυμφωνία, π.χ. διαφέρω, γ. ανταγωνισμό ή αμοιβαιότητα π.χ. διαγωνίζομαι, διαπληκτίζομαι, δ. τρόπο εκτέλεσης μιας προσπάθειας, εξέ-
λιξης, διαδικασίας, π.χ. διαμορφώνω
4. χρόνο από την αρχή μέχρι το τέλος του διαστήματος που δηλώνεται από την πρωτότυπη λέξη, π.χ. διανυκτερεύω
5α. με επιτατική σημασία, π.χ. διακαής / για την επιδίωξη του τέλειου αποτελέσματος μιας διαδικασίας, π.χ. διακατέχομαι, β. με υποκοριστική λειτουργία, για να δείξει ότι αυτό που δηλώνει η πρωτότυπη λέξη γίνεται με
δυσκολία, π.χ. διαβλέπω, διαφαίνεται
διχο–
δηλώνει τη διαίρεση σε δύο ίσα μέρη, π.χ. διχοτόμος
δυσ–
1. δηλώνει ότι το προσδιοριζόμενο δύσκολα μπορεί να δεχτεί την ενέργεια της πρωτότυπης λέξης, π.χ. δισεπίλυτος
2. προσδίδει στην πρωτότυπη λέξη την ιδιότητα του «κακός», «άσχημος», «δυσάρεστος» κ.λπ., π.χ. δύσμορφος, δύστυχος
3. αίρει τη θετική σημασία της πρωτότυπης λέξης, π.χ. δυσανάλογος, δυσαρμονικός
εισ–
1. κίνηση ή ενέργεια προς τα μέσα ή προς το τέρμα, π.χ. εισάγω, εισβάλλω
2. ενέργεια για ένα σκοπό, π.χ. εισηγούμαι, εισπράττω
εκ– (εξ-)
1. αφαίρεση, π.χ. εξαερισμός
2. απομάκρυνση από αυτό που δηλώνει η πρωτότυπη λέξη, π.χ. εκθρόνιση
3. κίνηση προς τα έξω, π.χ. εκτόξευση, έξοδος
4. μεταβολή του αντικειμένου σε αυτό που εκφράζει η πρωτότυπη λέξη, π.χ. εξατμίζω, εκλαϊκεύω
5. ως επιτατικό, π.χ. έκπληκτος, εκμάθηση
6. ως στερητικό, π.χ. έκτακτος, εκτονώνω
εν– (εμ-, εγ-,ερ-, ελ-)
1. μέσα ή ανάμεσα ή επάνω σε αυτό που εκφράζει η πρωτότυπη λέξη, π.χ. εγκιβωτίζω, εντάσσω, ενθρονίζω 2. με τον τρόπο που εκφράζει η πρωτότυπη λέξη, π.χ. έμμισθος, έμπρακτος
3. έχει αυτό που εκφράζει η πρωτότυπη λέξη, π.χ. έγχορδος, έμπειρος
4. επιτατικά, π.χ. έναστρος, εναγώνιος
επι– (επ-, εφ-)
1. δηλώνει τόπο: επάνω ή το εξωτερικό στρώμα που εκφράζει η πρωτότυπη λέξη, π.χ. επιτύμβιος, επικάλυψη
2. χρόνο: α. γι’ αυτό που ακολουθεί αυτό που εκφράζει η πρωτότυπη λέξη, π.χ. επίλογος, επίγονος,
β. για τη δήλωση διάρκειας όσης δηλώνει η πρωτότυπη λέξη, π.χ. εφήμερος
3. ποσό: α. επιτατικά, π.χ. επαυξάνω, επιταχύνω, β. το τελευταίο στάδιο μιας διαδικασίας, π.χ. επισφραγίζω
4. σκοπό, αιτία, π.χ. επιβλαβής, επίδοξος
5. τρόπο: α. εχθρική διάθεση, π.χ. επιτίθεμαι, β. αμοιβαία σχέση, π.χ. επικοινωνία
ημι–
1. α. το ένα από τα δύο ίσα μέρη, π.χ. ημισφαίριο, ημικύκλιο, β. ότι η λέξη έχει σε μικρότερο βαθμό τα χαρακτηριστικά της πρωτότυπης, π.χ. ημίθεος, ημίφως
2. ότι στη λέξη δεν υπάρχουν όλα αλλά μερικά από τα χαρακτηριστικά του β΄συνθετικού, π.χ. ημιάγριος
3. σε επιστημονικούς όρους, π.χ. ημικυτταρίνες, ημικρανία
περι–
1. γύρω, από όλες τις μεριές, π.χ. περίμετρος, περιφράσσω
2. κοντά, π.χ. περίγειο, περιήλιο
3. για κυκλική κίνηση, π.χ. περιστρέφω, περιφέρω
4. για κίνηση χωρίς συγκεκριμένη κατεύθυνση, π.χ. περιπλανιέμαι, περιδιαβαίνω
5. με τη σημασία τού «κρατώ μέσα», π.χ. περιέχω
6. σε επίθετα με επιτατική σημασία, π.χ. περιζήτητος
7. για να δηλώσει φροντίδα σχετική με αυτό που εκφράζει η πρωτότυπη λέξη, π.χ. περιποιούμαι, περισώζω
συν–
1. αυτό που δηλώνει η πρωτότυπη λέξη γίνεται με τη βοήθεια κάποιου, μαζί με κάποιον, π.χ. συμπάσχω, συνοδηγός
2. ένωση, π.χ. συνομοσπονδία, σύνδεση, σύναψη
3. συγκέντρωση, π.χ. συμμαζεύω, συναγωγή
4. ομοιότητα, π.χ. συγγενής, συμμετρία
5. επιτατικά, π.χ. συντρίβω, συνταράσσω
υπο–
1α. κάτω από, π.χ. υπέδαφος, υπόστρωμα, β. το πρόσωπο που βρίσκεται κάτω από την εξουσία άλλου, καθώς και την εκτέλεση ανάλογης πράξης, π.χ. υπόδουλος, υποτάσσω, γ. το πρόσωπο που βρίσκεται βαθμολογικά σε κατώτερη θέση, π.χ. υποδιευθυντής
2. δηλώνει ότι η ενέργεια που εκφράζει η πρωτότυπη λέξη γίνεται λίγο, κρυφά, παράνομα, π.χ. υποδηλώνω, υποκινώ
3α. σε μικρότερο βαθμό, π.χ. υπολειτουργώ, υποσιτίζομαι, β. υποδιαίρεση, π.χ. υποκατάστημα, υποσύνολο,
γ. (ιατρ.) χαμηλότερες από το κανονικό τιμές, π.χ. υπόταση, υπογλυκαιμία, δ. το προσδιοριζόμενο έχει σε χαμηλότερο βαθμό τις ιδιότητες που δηλώνει η πρωτότυπη λέξη, π.χ. υπόξινος, υπόλευκος.
Λαϊκά αχώριστα μόρια
α– (αν-, ανα-)
1. το αντίθετο από αυτό που εκφράζει η πρωτότυπη λέξη, π.χ. άκακος, άγνωστος
2. την απουσία της κατάστασης που εκφράζει η πρωτότυπη λέξη, π.χ. ανελευθερία, ανευθυνότητα
ξε–
1α. την αντίθετη ενέργεια από αυτή που εκφράζει η πρωτότυπη λέξη, π.χ. ξεδιψώ, ξεκλειδώνω, β. το τέλος της ενέργειας, κατάστασης, π.χ. ξεμουδιάζω, ξεϊδρώνω, γ. τη χρονική περίοδο, π.χ. ξεκαλοκαιριάζω, ξενυχτώ, δ. την αφαίρεση του αντικειμένου που δηλώνει η πρωτότυπη λέξη, π.χ. ξεφλουδίζω, ξαρμυρίζω
2. έξω, π.χ. ξεχειλίζω, ξεσπιτώνω
3. με τη σημασία τού «εντελώς», π.χ. ξεκουφαίνω, ξετρελαίνω
4. με τη σημασία τού «σιγά σιγά», «κρυφά», π.χ. ξεγλιστρώ
Ας εξετάσουμε ορισμένες μεταβολές , ορισμένες παθήσεις του (ν), όταν αυτό βρεθεί μπροστά από άλλα σύμφωνα:
α) Το (ν) στην πρόθεση συν, όταν βρεθεί μπροστά από τα ουρανικά σύμφωνα κ, γ, χ, μετατρέπεται σε γ:
συν – κάτοικος = συγκάτοικος
συν – γραφέας = συγγραφέας
συν – χαίρω = συγχαίρω
β) Το (ν) της παραπάνω πρόθεσης, όταν βρεθεί μπροστά από τα χειλικά π, β, φ ή μπροστά από το ψ γίνεται μ:
συν – πονώ = συμπονώ
συν – βάλλει = συμβάλλει
συν – φωνώ = συμφωνώ
συν – ψηφίζω = συμψηφίζω
γ) Μπροστά από τα σύμφωνα λ, ρ και μ το (ν), αφομοιώνεται με αυτά και έτσι έχουμε ν + λ= λ λ, ν + ρ = ρ ρ και ν + μ = μ μ:
συν – λαβή = συλλαβή
συν – ροή = συρροή
συν – μαθητής = συμμαθητής
δ) Μπροστά από το (σ) το (ν) της πρόθεσης (συν), εάν μετά το –σ– ακολουθεί φωνήεν, γίνεται και αυτό –σ– και έτσι έχουμε δύο –σ σ-, εάν όμως ακολουθεί σύμφωνο, τότε το –ν– αυτό χάνεται. Π.χ.
εν + ( ν, μ, λ, ρ, ) = ενν- π.χ. εν+ νόμος= έννομος,
εν +λ = ελλ-
π.χ. εν +λόγος=έλλογος
εμμ- π.χ. εν+ πιστός=έμπιστος
*ερρ- Κανονικά το ν πριν από ρ στα αρχαία ελληνικά μετατρεπόταν σε ρ, άρα εν + ρις, ρινός (= μύτη) => έρρινος. Μαρτυρούνται όμως στα αρχαία ελληνικά και σχηματισμοί που διατηρούν το νρ, όπως ένρινος.
Η παράγραφος με το περιεχόμενό της αναπτύσσει ένα θέμα, μια πληροφορία ή μια ιδέα, αλλά ταυτόχρονα συνδέεται με την επόμενη παράγραφο και όλες μαζί αποτελούν ένα κείμενο.
Κάθε παράγραφος είναι κι αυτή ένα κείμενο ενιαίο, με αρχή, μέση και τέλος, που ακολουθεί την εξής δομή: α. θεματική πρόταση, β. λεπτομέρειες, γ. κατακλείδα(πολύ συχνά παραλείπεται).
Εξωτερικό γνώρισμα της παραγράφου είναι η αλλαγή γραμμής και το περιθώριο (εσοχή) που αφήνουμε στην αρχή κάθε παραγράφου.
ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ
Οι πιο συνηθισμένοι τρόποι ανάπτυξης μιας παραγράφου είναι οι ακόλουθοι:
α. με παραδείγματα,
β. με σύγκριση και αντίθεση,
γ. με διαίρεση,
δ. με αιτιολόγηση,
ε. με ορισμό,
στ. με αίτια και αποτελέσματα,
ζ. με αναλογία,
η. με συνδυασμό τρόπων ανάπτυξης.
α. Με παραδείγματα
Ο πρώτος και βασικός τρόπος ανάπτυξης των λεπτομερειών μιας παραγράφου είναι η παρουσίαση στοιχείων-παραδειγμάτων από την Ιστορία ή από τη σύγχρονη κοινωνική-καθημερινή μας ζωή.
Η ανάπτυξη με παραδείγματα είναι κατάλληλη όταν η θεματική περίοδος χρειάζεται διευκρινίσεις.
Παράδειγμα:
«Αναμφισβήτητα τα τελευταία χρόνια παρουσιάζεται μια ιδιαίτερα ανησυχητική κλιμάκωση του φαινομένου της παραβατικότητας και εγκληματικότητας. Αρκεί κάποιος να παρακολουθήσει την επικαιρότητα για να διαπιστώσει πως στα δελτία ειδήσεων το αστυνομικό ρεπορτάζ ασφυκτιά από ληστείες, κλοπές, επιθέσεις εις βάρος ανύποπτων πολιτών, εγκλήματα…Το έγκλημα αποκτά άρτια οργάνωση…, δρουν μαφίες της νύχτας…, βιαστές καροδοκούν…» β. Σύγκριση και αντίθεση
Όταν πρόκειται να συγκρίνουμε δύο καταστάσεις, πρόσωπα, αντικείμενα, ιδέες κ.λπ., σημειώνουμε τις ομοιότητες και τις διαφορές τους. Όταν αντιθέτουμε δύο πράγματα, έννοιες κ.λπ., τονίζουμε τις διαφορές τους.
Η ανάπτυξη με σύγκριση και αντίθεση είναι κατάλληλη όταν η θεματική περίοδος μάς παρακινεί να βρούμε τις ομοιότητες και τις διαφορές ανάμεσα σε πρόσωπα, τόπους κ.λπ.
Παράδειγμα:
«Οφείλουμε ως άτομα-μέλη μιας οργανωμένης κοινωνίας να θέσουμε ως κοινό στόχο την πρόοδο και να αποφύγουμε με κάθε τρόπο το συντηρητισμό. Η πρόοδος είναι ο μόνος δρόμος που διασφαλίζει την κοινωνική και προσωπική μας ανέλιξη…, που διαμορφώνει συνθήκες ευνοϊκές για την ανάπτυξη σε όλους τους τομείς… Αντίθετα, ο συντηρητισμός δημιουργεί συνθήκες στασιμότητας και οπισθοδρόμησης…, βαλτώνει κάθε προσπάθεια για βελτίωση και αναβάθμιση των συνθηκών ζωής…, αδυνατεί να ανταποκριθεί στις συνεχώς μεταβαλλόμενες συνθήκες και ανάγκες…» γ. Διαίρεση
Μπορούμε να παρουσιάσουμε καλύτερα μια έννοια, αν τη διαιρέσουμε σε μικρότερα μέρη.
Η ανάπτυξη με διαίρεση είναι κατάλληλη όταν η θεματική περίοδος είναι διατυπωμένη έτσι που να αποκαλύπτει τα στοιχεία από τα οποία αποτελείται ένα αντικείμενο, μια ιδέα κ.λπ.
Παράδειγμα:
«Η εκπαίδευση ανάλογα με την ηλικία των ανθρώπων που την ακολουθούν και το γνωσιολογικό επίπεδο που παρέχει διακρίνεται σε τρεις βαθμίδες, στην πρωτοβάθμια, δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια. Στην πρωτοβάθμια φοιτούν μαθητές… και λαμβάνουν κυρίως γνώσεις… Στη δευτεροβάθμια… Ενώ στην τριτοβάθμια…» δ. Αιτιολόγηση
Αιτιολογούμε μια θέση-άποψη χρησιμοποιώντας επιχειρήματα και άλλες αποδείξεις.
Η αιτιολόγηση είναι η κατάλληλη μέθοδος ανάπτυξης της παραγράφου, όταν η θεματική πρόταση είναι διατυπωμένη έτσι ώστε να μας παρακινεί να ρωτήσουμε «Γιατί;».
Παράδειγμα:
«Στις σύγχρονες καπιταλιστικές κοινωνίες το φαινόμενο της φτώχειας λαμβάνει όλο και πιο δραματικές διαστάσεις. Και αυτό συμβαίνει διότι αναπτύσσεται ένας άμετρος ανταγωνισμός για τη νομή του πλούτου με βάση τα κριτήρια που θέτει η ελεύθερη αγορά…, οι πλούσιοι γίνονται πλουσιότεροι και οι φτωχοί περισσότεροι και φτωχότεροι… Επίσης, αυξάνεται συνεχώς το κόστος ζωής…, πολλοί δεν μπορούν να ανταποκριθούν ούτε στις βασικές ανάγκες… Ενώ το κράτος πρόνοιας χωλαίνει, αφού το σύστημα θεωρεί όσους δεν μπορούν να αποδώσουν τα μέγιστα ως περιττά σώματα και τα αποβάλλει…» ε. Ορισμός
Προσπαθούμε να ορίσουμε, δηλαδή να παρουσιάσουμε το περιεχόμενο μιας έννοιας. Για να γίνει πιο σαφής η παράγραφος, πρέπει στη συνέχεια να διασαφηνίσουμε τον ορισμό, κάνοντας χρήση των άλλων τρόπων ανάπτυξης (παραδείγματα, σύγκριση – αντίθεση κ.λπ.).
Χρησιμοποιούμε ως τρόπο ανάπτυξης της παραγράφου τον ορισμό, όταν η θεματική πρόταση μάς παρακινεί να ρωτήσουμε «Τι είναι;» ή «Τι εννοούμε με αυτό;».
Παράδειγμα:
«Ρατσισμός είναι το δόγμα το οποίο πρεσβεύει τη διάκριση των ανθρώπων σε φύσει ανώτερους και κατώτερους. Ισχυρίζεται δηλαδή πως υπάρχουν άνθρωποι που είναι από τη φύση τους κατώτεροι, αφού ανήκουν σε φυλές, έθνη ή κοινωνικές ομάδες που μειονεκτούν έναντι των άλλων ανθρώπων…» στ. Αίτια και αποτελέσματα
Αναζητούμε και καταγράφουμε την αιτία ή τις αιτίες που οδηγούν σε ένα αποτέλεσμα.
Χρησιμοποιούμε αυτόν τον τρόπο ανάπτυξης, όταν στη θεματική πρόταση διατυπώνουμε μια αιτία και ακολουθούν οι συνέπειες ή αντίστροφα στη θεματική πρόταση η συνέπεια και ακολουθούν οι αιτίες.
Παράδειγμα:
«Η κλιμάκωση της φτώχειας διασπά τον κοινωνικό ιστό διευρύνοντας το χάσμα και τις διαφορές μεταξύ των φτωχών και των πλουσίων… Κατόπιν, πυροδοτεί οξείες αντιπαραθέσεις και συγκρούσεις…Τρέφει αντικοινωνικές μορφές συμπεριφοράς… Όσο αυξάνονται οι φτωχοί αυξάνεται και η δυσαρέσκεια προς το κράτος… Οι πολίτες χάνουν την εμπιστοσύνη τους προς τους πολιτικούς και αυτό εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους για τη δημοκρατία…»
ζ. Αναλογία
Παρουσιάζουμε την ομοιότητα που υπάρχει ανάμεσα σε δύο ή περισσότερα ανόμοια από μία άποψη πράγματα, ιδέες κ.λπ.
Χρησιμοποιούμε την αναλογία, όταν η θεματική πρόταση είναι διατυπωμένη ως παρομοίωση ή μεταφορά.
Παράδειγμα:
«Άραγε με τι μοιάζει η ψυχή μας; Μα είναι απλό, με τη θάλασσα! Όπως αυτή είναι απέραντη και δεν μπορεί το μάτι σου να την προσεγγίσει έτσι και η ψυχή χάνεται στα μήκη και πλάτη ενός κόσμου δυσθεώρητου. Και είναι εξίσου βαθιά που πρέπει να κάνεις πολλές καταδύσεις για να βρεις τους θησαυρούς που κρύβει μέσα της. Άλλοτε πάλι είναι ήρεμη και γαλήνια σαν τη θάλασσα και ξαφνικά πάλι ξεσπάει φουρτούνα, ανακατεύεται, θολώνει…» η. Συνδυασμός τρόπων ανάπτυξης
Συνήθως, όταν γράφουμε μια παράγραφο, χρησιμοποιούμε περισσότερους από έναν τρόπους ανάπτυξης (π.χ. ορισμό και αιτιολόγηση, διαίρεση και παραδείγματα κ.λπ.), ώστε να παρουσιάσουμε ή να διασαφηνίσουμε αυτό που θέλουμε να πούμε, όσο το δυνατόν πληρέστερα.
Παράδειγμα:
«Οφείλουμε ως άτομα-μέλη μιας οργανωμένης κοινωνίας να θέσουμε ως κοινό στόχο την πρόοδο και να αποφύγουμε με κάθε τρόπο το συντηρητισμό. Η πρόοδος είναι ο μόνος δρόμος που διασφαλίζει την κοινωνική και προσωπική μας ανέλιξη, μέσα δηλαδή από αυτή θα μπορέσουμε ως άτομα να καλλιεργήσουμε ένα ελεύθερο πνεύμα, χωρίς προσκόλληση σε πεπερασμένες αντιλήψεις…, που διαμορφώνει συνθήκες ευνοϊκές για την ανάπτυξη σε όλους τους τομείς, για παράδειγμα συμβάλλει στην οικονομική ανάπτυξη…, στην εξέλιξη του πολιτισμού, αφού εισάγει νέες ιδέες… Αντίθετα, ο συντηρητισμός δημιουργεί συνθήκες στασιμότητας και οπισθοδρόμησης, όπως για παράδειγμα η πολιτισμική στασιμότητα, αφού αφορίζει κάθε νέο και ξένο στοιχείο…, βαλτώνει κάθε προσπάθεια για βελτίωση και αναβάθμιση των συνθηκών ζωής…, αδυνατεί να ανταποκριθεί στις συνεχώς μεταβαλλόμενες συνθήκες και ανάγκες, όπως είναι…»
Χρησιμοποιούμε cookies για να σας προσφέρουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία στη σελίδα μας. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε τη σελίδα, θα υποθέσουμε πως είστε ικανοποιημένοι με αυτό.
Πρόσφατα σχόλια