Τι είδους οικοδομήματα κτίζονται τα κλασικά χρόνια και ποιος νέος αρχιτεκτονικός ρυθμός δημιουργείται;
Κατά τον 5ο και 4ο αιώνα π.Χ., σε ολόκληρο τον ελληνικό χώρο, κτίζονται λαμπροί ναοί και δημόσια κτίρια όπως θόλοι, στοές, γυμνάσια, παλαίστρες, θέατρα. Κτίζονταν στον δωρικό και ιωνικό ρυθμό, που έχουν αποκτήσει τις ιδανικές αναλογίες.
Την ίδια εποχή εφευρίσκεται και το κορινθιακό κιονόκρανο που μοιάζει με καλάθι περιτυλιγμένο από αγκάθια.
Ποια κτίρια κτίζονται στον βράχο της Ακρόπολης;
Πάνω στην Ακρόπολη της Αθήνας κτίζονται τα λαμπρότερα κλασικά κτίρια της αρχαιότητας.
Α) Τα Προπύλαια είναι η μεγαλοπρεπής είσοδος της Ακρόπολης. Ήταν κτισμένα με ένα σύνθετο σχέδιο του αρχιτέκτονα Μνησικλήπου συνδύαζε κίονες του δωρικού και ιωνικού ρυθμού και είχε πέντε εισόδους για την πρόσβαση των πιστών και των ζώων που θα θυσιάζονταν στο ιερό. Από την κεντρική μεγάλη θύρα όπου οδηγούσε ένας επικλινής διάδρομος χωρίς σκαλοπάτια, θα περνούσε και το κατάρτι του πλοίου στο οποίο ήταν απλωμένος ο νεοΰφασμένος πέπλος της θεάς.
Β) Ο Παρθενώνας κτίστηκε την ίδια περίοδο, με βάση το ίδιο εμπνευσμένο οικοδομικό πρόγραμμα του Περικλή και αρχιτέκτονες τους Ικτίνο και Καλλικράτη. Ο δωρικός αυτός ναός, που συνδύαζε στο σχέδιό του και ιωνικά αρχιτεκτονικά στοιχεία, όπως η μεγάλη ζωφόρος με την παράσταση της πομπής των Παναθηναίων, αποτέλεσε το σήμα κατατεθέν της αθηναϊκής δημοκρατίας. Εκτός από το «κλασικό» αρχιτεκτονικό του σχέδιο, είναι ονομαστός και για τον πλούσιο γλυπτό διάκοσμό του που φιλοτέχνησαν ο φίλος του Περικλή Φειδίας με τους μαθητές του και ένα πλήθος γλυπτών από όλα τα μέρη της Ελλάδας.
Γ) Ο ναός της Αθηνάς Νίκης οικοδομήθηκε επίσης την ίδια εποχή στην Ακρόπολη σε σχέδια του Καλλικράτη. Ήταν ένα κομψοτέχνημα ιωνικού ρυθμού.
Δ) Την ίδια εποχή κτίστηκε και το Ερέχθειο, επίσης σε ιωνικό ρυθμό.
Γιατί τα παραπάνω οικοδομήματα είναι πολύ σημαντικά;
Γιατί αποτελούν κορυφαία έργα της παγκόσμιας αρχιτεκτονικής κληρονομιάς και η επιρροή τους στην αρχιτεκτονική των εποχών που ακολούθησαν και μέχρι σήμερα ήταν κολοσσιαία.
Πότε και με ποιο υλικό αρχίζουν να κτίζονται αρχαία θέατρα; Ποιο είναι το πιο ονομαστό;
Από τον 5ο αιώνα π.Χ. αρχίζουν να κτίζονται με λίθο και τα αρχαία θέατρα. Το πιο ονομαστό ανάμεσά τους είναι το θέατρο της Επιδαύρου, που διατηρείται σε πολύ καλή κατάσταση και μας είναι γνωστό από τις παραστάσεις αρχαίων έργων που γίνονται κάθε καλοκαίρι. Τα αρχαία θέατρα είναι κτισμένα αμφιθεατρικά, στην πλαγιά ενός λόφου.
Ποια είναι τα μέρη του αρχαίου θεάτρου;
Α) Το κοίλον είναι στην πλαγιά του λόφου όπου σχηματίζονται τα καθίσματα του θεάτρου. Το κοίλον με οριζόντιους διαδρόμους που λέγονταν διαζώματα, διαιρούνταν σε δύο μέρη κατά το ύψος και με στενές σκάλες ακτινωτά διαιρούνταν σε κερκίδες. Οι διάδρομοι αυτοί ήταν απαραίτητοι για την ευκολότερη και ταχύτερη πρόσβαση των θεατών, που μπορεί να ξεπερνούσαν και τις δέκα χιλιάδες.
Β) Η ορχήστρα ήταν ο επίπεδος κυκλικός χώρος απέναντι από το κοίλον, στο έδαφος. Εκεί εμφανίζονταν οι πρωταγωνιστές των έργων και ο χορός.
Δ) Η σκηνή ήταν ένα απλό κτίσμα, πίσω ακριβώς από την ορχήστρα. Στη στέγη της σκηνής εμφανίζονταν οι από μηχανής θεοί (ηθοποιοί που παρίσταναν τους θεούς και κατέβαιναν με γερανό που λεγόταν μηχάνημα). Σε κιονοστοιχία που υπήρχε μπροστά στη σκηνή, τοποθετούνταν ζωγραφισμένοι πίνακες που αποτελούσαν τα σκηνικά του θεάτρου.
Ε) Οι πάροδοι ήταν ιδιαίτερα διαμορφωμένες, εντυπωσιακές πύλες και διάδρομοι που οδηγούσαν στο θέατρο.
ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ
Θόλος: είναι κυλινδρικό οικοδόμημα για τη λατρεία θεών του Κάτω Κόσμου ή ηρώων.
Στοά: Μακρόστενο οικοδόμημα με κίονες αντί για τοίχο στη μία μακριά πλευρά του. Στην άλλη πλευρά σχηματίζονταν δωμάτια για διάφορες χρήσεις, π.χ. καταστήματα. Οι στοές αποτελούσαν χώρους συγκέντρωσης και επικοινωνίας και προσέφεραν προστασία από τον ήλιο, τη βροχή κ.ά.
Η λέξη κλασικός σημαίνει εκείνο που είναι αξεπέραστο και έχει αιώνια, διαχρονική αξία.
Ποια τέχνη ονομάστηκε κλασική; Ποια ήταν τα χαρακτηριστικά της;
Κλασική είναι η τέχνη των κλασικών χρόνων (479-323 π.Χ.). Υπήρξε για πολλούς αιώνες το πρότυπο για κάθε καλλιτεχνικό έργο. Βασικά γνωρίσματα της κλασικής τέχνης είναι το μέτρο, η αρμονία και το κάλλος. Η κλασική τέχνη αποφεύγει κάθε υπερβολή. Οι μορφές είναι αρμονικές και συμμετρικές, οι χειρονομίες συγκρατημένες, το βλέμμα στοχαστικό, η εκδήλωση έντονων συναισθημάτων αποφεύγεται. Θεοί, ήρωες και άνθρωποι παριστάνονταν σαν τέλεια όντα, με ιδανική ομορφιά, μακριά από την καθημερινότητα, την ασχήμια και τα βάσανα της ζωής.
Ποια ήταν τα θέματα της κλασικής τέχνης;
Η κλασική τέχνη του 5ου και του 4ου αιώνα π.Χ. παρίστανε θέματα κυρίως από τη μυθολογία –Γιγαντομαχία, Αμαζονομαχία, Κενταυρομαχία, κ.ά.– που πολλές φορές συμβόλιζαν ή απεικόνιζαν με αλληγορικό τρόπο τη σύγχρονη πραγματικότητα, αλλά και θέματα από τη δημόσια θρησκευτική ζωή. Σύγχρονα γεγονότα ή πρόσωπα πολύ σπάνια απεικονίζονταν και μόνο όταν επρόκειτο για πολίτες με μεγάλη προσφορά στην πόλη τους. Πάντως στην ύστερη κλασική περίοδο αρχίζουν συχνότερα να στήνονται σε δημόσιους χώρους πορτρέτα σημαντικών πολιτών, πολιτικών και άλλων.
Πώς η κλασική τέχνη επηρέασε την ευρωπαϊκή και την παγκόσμια τέχνη;
Η κλασική τέχνη επηρέασε έντονα την ευρωπαϊκή και παγκόσμια τέχνη διαμέσου της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας.
α) Οι Ευρωπαίοι αρχιτέκτονες μέχρι σήμερα υιοθετούν τις δωρικές, τις ιωνικές και τις κορινθιακές κιονοστοιχίες.
β) Μεγάλοι γλύπτες εμπνέονται από τα κλασικά αγάλματα και ανάγλυφα
γ) Το ίδιο συμβαίνει και στη μεγάλη ζωγραφική.
Τι είναι ο κλασικισμός;
Είναι η τάση απομίμησης της κλασικής τέχνης, που σε ορισμένες εποχές, όπως π.χ. ο 19ος αιώνας, ήταν πολύ έντονη.
Ποια κτίρια ονομάζονται νεοκλασικά;
Τα γνωστά μας νεοκλασικά κτίρια που χτίστηκαν σε πολλές ελληνικές πόλεις μετά την επανάσταση του 1821, έχουν δανειστεί πολλά στοιχεία από την κλασική τέχνη.
Ο Κορινθιακός ρυθμός είναι ένας από τους τρεις ρυθμούς της αρχαίας ελληνικής αρχιτεκτονικής (γνωρίζουμε ήδη τον ιωνικό και τον δωρικό). Οι κίονες χαρακτηρίζονται από κιονόκρανο που αποτελείται από υψηλό καλάθι, που περιβάλλεται από σειρές φύλλων αγκαθιού και έλικες στις τέσσερις γωνίες.
Η μετοχή του παρακειμένου διατηρεί τον αναδιπλασιασμό, π.χ. βεβουλευμένος, -η, -ον και ἠθελημένος, -η, -ον.
Το αρσενικό και το ουδέτερο γένος των μετοχών όλων των χρόνων στη μέση φωνή κλίνονται σύμφωνα με τα αντίστοιχα αρσενικά και ουδέτερα της β΄ κλίσης, ενώ το θηλυκό σύμφωνα με τα αντίστοιχα θηλυκά της α΄ κλίσης.
Ένα τμήμα του λόγου που εκτείνεται από τελεία σε τελεία λέγεται περίοδος.
H περίοδος μπορεί να αποτελείται μόνο από μία ή και από περισσότερες προτάσεις.
KΥΡΙΕΣΚΑΙΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΕΣΠΡΟΤΑΣΕΙΣ
Μια πρόταση που δεν εξαρτάται από καμιά άλλη λέγεται κύρια/ανεξάρτητη πρόταση. Μια πρόταση που συμπληρώνει το νόημα μιας άλλης και εξαρτάται από αυτήν λέγεται εξαρτημένη/δευτερεύουσα πρόταση.
ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ
Oι λέξεις που συνδέουν κύριες ή δευτερεύουσες προτάσεις μεταξύ τους λέγονται σύνδεσμοι, π.χ. και, όμως, ότι, μήπως κτλ.
ΠΑΡΑΤΑΚΤΙΚΗ ΣΥΝΔΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ-ΠΕΡΙΟΔΩΝ
Όταν δύο ή περισσότερες προτάσεις συνδέονται με συνδέσμους, όπως οι:
και, ούτε, ή, είτε, αλλά, παρά, όμως, δηλαδή, όχι μόνο – αλλά και, λοιπόν, ωστόσο,
τότε λέμε ότι συνδέονται παρατακτικά.
◗ Παρατακτικά συνδέονται όμοιες προτάσεις, δηλαδή κύριες με κύριες ή δευτερεύουσες με δευτερεύουσες.
Η ΣΤΙΞΗ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΤΑΚΤΙΚΗ ΣΥΝΔΕΣΗ
Πριν από τους συνδέσμους και, ή / είτε συνήθως δε βάζουμε κόμμα.
Συνήθως δε βάζουμε κόμμα πριν από το όμως, ενώ βάζουμε κόμμα πριν από το αλλά.
Bάζουμε πάντα κόμμα πριν από το αλλά και (π.χ. όχι μόνο νίκησαν, αλλά και θριάμβευσαν).
Συνήθως με το ωστόσο αρχίζει νέα περίοδος και έτσι πριν από αυτό υπάρχει τελεία.
ΑΣΥΝΔΕΤΟ ΣΧΗΜΑ
Ασύνδετο σχήμα έχουμε, όταν λέξεις ή φράσεις βρίσκονται στο λόγο η μία μετά την άλλη χωρίς κάποια συνδετική λέξη ανάμεσά τους. Tις λέξεις ή φράσεις αυτές, όταν γράφουμε, πάντα τις χωρίζουμε με κόμμα.
Σημαντικό στοιχείο της αφήγησης είναι η θέση που παίρνει ο αφηγητής στα γεγονότα της ιστορίας που αφηγείται. Μπορεί ο αφηγητής να κρατά μια αντικειμενική στάση, όταν παρουσιάζει με ουδέτερο τρόπο τα γεγονότα, ή μια υποκειμενική στάση, όταν εκφράζει, μαζί με τα γεγονότα, προσωπικά του συναισθήματα ή διατυπώνει σχόλια.
O αφηγητής μπορεί να επιλέξει: α. τη χρονολογική ευθύγραμμη παράθεση των γεγονότων, β. να αρχίσει την αφήγησή του από τη μέση της υπόθεσης και, ώσπου να τελειώσει την αφήγησή του, να βρει την ευκαιρία να αφηγηθεί και τα αρχικά γεγονότα ή ακόμα να προσθέσει σχετικές με το θέμα του ιστορίες.
Ας θυμηθούμε κάποια στοιχεία για την ΑΦΗΓΗΣΗ από την 3η Ενότητα:
ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΑΦΗΓΗΣΗ
Με τον όρο αφήγηση εννοούμε την προφορική ή γραπτή παρουσίαση ενός γεγονότος ή μιας σειράς γεγονότων πραγματικών είτε φανταστικών.
ΠΩΣ ΟΡΓΑΝΩΝΕΤΑΙ ΜΙΑ ΑΦΗΓΗΣΗ
Η αφήγηση οργανώνεται με άξονα το χρόνο, αλλά τα γεγονότα ή οι καταστάσεις που εξιστορούνται συνδέονται αιτιολογικά μεταξύ τους.
ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΔΟΜΗ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ
α) Αρχικά δίνονται πληροφορίες για τους «πρωταγωνιστές/ήρωες», τον χώρο, τον χρόνο και την κατάσταση από την οποία ξεκινά η αφήγηση.
β) Έπειτα δίνεται η εξέλιξη της αφήγησης και η έκβασή της (η κατάληξή της).
Γ) Τέλος δίνεται η λύση , δηλαδή το τέλος της ιστορίας και διατυπώνεται η κρίση του αφηγητή για το νόημα της ιστορίας. Πολλές φορές η κρίση του αφηγητή μπορεί να συμπίπτει με τη λύση.
Σχηματικά στην αφήγηση έχουμε:
Τον τόπο και τον χρόνο
Τα πρόσωπα -ήρωες
Το πρόβλημα και τον στόχο
Τη δράση και τα αποτελέσματα
Τη λύση
ΠΟΙΟΙ ΧΡΟΝΟΙ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΑΦΗΓΗΣΗ
Ο κύριος χρόνος της αφήγησης είναι ο αόριστος, που ως συνοπτικός χρόνος είναι κατάλληλος για να δηλωθεί η εξέλιξη, αλλά συχνά χρησιμοποιείται και ο παρατατικός. Επίσης χρησιμοποιείται και ο ιστορικός ενεστώτας στη θέση του αορίστου (δηλαδή παρουσιάζονται τα γεγονότα σαν να συμβαίνουν τη στιγμή που γίνεται η αφήγηση), για να δοθεί ζωντάνια στην αφήγηση.
ΠΟΙΕΣ ΣΥΝΔΕΤΙΚΕΣ ΛΕΞΕΙΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΑΦΗΓΗΣΗ
Στην αφήγηση χρησιμοποιούνται συνδετικές λέξεις ή φράσεις που δείχνουν:
α) τη χρονική σειρά των γεγονότων (π.χ. ύστερα, μετά, στη συνέχεια κ.λπ.)
β) την αιτιολογική σχέση μεταξύ τους (π.χ. επειδή, καθώς, αφού, ενώ, έτσι κ.λπ.).
ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΕΙΔΗ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ
Υπάρχουν τρία είδη αφήγησης:
α) Η μυθοπλαστική αφήγηση, στην οποία κυριαρχεί ο κόσμος της φαντασίας και του μύθου.
β) Η ιστορική αφήγηση, η οποία συνδέεται με την παρουσίαση γεγονότων του παρελθόντος και συναντάται στην ιστορία.
γ) Η ρεαλιστική αφήγηση, με την οποία γίνεται η παρουσίαση γεγονότων του παρόντος στις καθημερινές συζητήσεις με σαφή και πειστικό τρόπο (για παράδειγμα στα ρεπορτάζ των ειδήσεων κ.λ.π)
Κατά την τρίτη κλίση κλίνονται ονόματα και των τριών γενών περιττοσύλλαβα.
Τα τριτόκλιτα ουσιαστικά στην ενική ονομαστική λήγουν σ’ ένα από τα φωνήεντα α, ι, υ, ω, ή σ’ ένα από τα σύμφωνα ν, ρ, ς (ξ, ψ)· στην ενική γενική λήγουν σε -ος, -ως, ή -ους.
Α. ΚΑΤΑΛΗΚΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΚΑΤΑΛΗΚΤΑ
Από τα αρσενικά και θηλυκά της τρίτης κλίσης πολλά σχηματίζουν την ενική ονομαστική με την κατάληξη –ςκαι λέγονται καταληκτικά(ἥρω-ς, ἰχθύ-ς) μερικά όμως τη σχηματίζουν χωρίς καμιά κατάληξη και λέγονται ακατάληκτα(χιών, ἠχώ).
Τα ουδέτερα της γ’ κλίσης κανονικά σχηματίζουν την ονομαστική, αιτιατική και κλητική του ενικού χωρίς κατάληξη (είναι δηλ. ακατάληκτα): σῶμα, ἄστυ.
Β. ΜΟΝΟΘΕΜΑ ΚΑΙ ΔΙΠΛΟΘΕΜΑ
Από τα ουσιαστικά της γ΄ κλίσης άλλα έχουν σε όλες τις πτώσεις ένα μόνο θέμα και γι’ αυτό λέγονται μονόθεμα(χιτών, χιτῶν-ος) και άλλα παρουσιάζονται με δύο θέματα και γι’ αυτό λέγονται διπλόθεμα(ἡγεμόν-ος, ἡγεμών).
Στα διπλόθεμα τριτόκλιτα το θέμα που έχει στην τελευταία συλλαβή μακρόχρονο φωνήεν λέγεται ισχυρό θέμα(ποιμήν, ῥήτωρ), ενώ το άλλο που έχει στην τελευταία συλλαβή βραχύχρονο φωνήεν λέγεται αδύνατο θέμα(ποιμεν-, ῥητορ-).
ΠΩΣ ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΩΝ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ ΣΤΗ Γ΄ ΚΛΙΣΗ;
Το θέμα στα μονόθεμα ουσιαστικά της γ΄ κλίσης βρίσκεται από τη γενική του ενικού, αφού αφαιρεθεί από αυτήν η κατάληξη: πίνακ-ος (θ. πινακ-), κλητῆρ-ος(θ. κλητηρ-).
Στα διπλόθεμα το ισχυρό θέμα βρίσκεται από την ονομαστική του ενικού και το αδύνατο από τη γενική του ενικού, αφού αφαιρεθεί η κατάληξη: ὁ ἡγεμὼν (ισχυρό θ. ἡγεμων-), τοῦ ἡγεμόν-ος (αδύνατο θ. ἡγεμον)· ὁ ποιμὴν (ισχυρό θ. ποιμην-), τοῦ ποιμέν-ος (αδύνατο θ. ποιμεν-).
Γ. ΦΩΝΗΕΝΤΟΛΗΚΤΑ ΚΑΙ ΣΥΜΦΩΝΟΛΗΚΤΑ
Κατά το χαρακτήρα τα ουσιαστικά της γ΄ κλίσης διαιρούνται:
α) σε φωνηεντόληκτα:ἥρω-ς, ἥρω-ος,πόλις, πόλε-ως·
β) σε συμφωνόληκτα:κόραξ, κόρακ-ος,σωλήν, σωλῆν-ος.
ΜΕΡΙΚΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΑ ΦΩΝΗΕΝΤΟΛΗΚΤΑ ΤΗΣ Γ΄ ΚΛΙΣΗΣ ΠΟΥ ΜΑΘΑΜΕ ΣΤΗΝ Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
Καταληκτικά διπλόθεμα αρσ. και θηλ. σε -ῐς (γεν. -εως)
Ενικός αριθμός
ον.
ἡ
δύναμι-ς
πόλῐ-ς
γεν.
τῆς
δυνάμε-ως
πόλε-ως
δοτ.
τῇ
δυνάμει
πόλει
αιτ.
τὴν
δύναμι-ν
πόλι-ν
κλ.
(ὦ)
δύναμι
πόλι
Πληθυντικός αριθμός
ον.
αἱ
δυνάμεις
πόλεις
γεν.
τῶν
δυνάμε-ων
πόλε-ων
δοτ.
ταῖς
δυνάμε-σι(ν)
πόλε-σι(ν)
αιτ.
τὰς
δυνάμεις
πόλεις
κλ.
(ὦ)
δυνάμεις
πόλεις
Παρατηρήσεις
Τα φωνηεντόληκτα σε -ις (γεν. –εως):
1) έχουν δύο θέματα: ένα σε –ι (πολι-), από το οποίο σχηματίζονται η ονομαστική, η αιτιατική και η κλητική του ενικού, και άλλο θέμα σε -ε (πολε-), από το οποίο σχηματίζονται οι άλλες πτώσεις του ενικού και όλος ο πληθυντικός·
2) στη γεν. του ενικού έχουν κατάληξη –ως (αντί –ος) και τονίζονται στη γενική του ενικού και του πληθυντικού στην προπαραλήγουσα·
3) συναιρούν το χαρακτήρα ε με το ακόλουθο ε ή ι των καταλήξεων σε ει:αἱ πόλε-ες = πόλεις·
4) σχηματίζουν την αιτιατ. του ενικού με την κατάληξη –ν (τὴν πόλι-ν), την κλητ. του ενικού χωρίς κατάληξη (ὦ πόλι-) και την αιτιατ. του πληθυντικού όμοια με την ονομαστική από αναλογία προς αυτή (αἱ πόλεις – τὰς πόλεις).
δ) Καταληκτικά μονόθεμα σε –εύς (-εως)
Ενικός αριθμός
ον.
ὁ
βασιλεὺ-ς
γεν.
τοῦ
βασιλέ-ως
δοτ.
τῷ
βασιλεῖ
αιτ.
τὸν
βασιλέ-α
κλ.
(ὦ)
βασιλεῦ
Πληθυντικός αριθμός
ον.
οἱ
βασιλεῖς
γεν.
τῶν
βασιλέ-ων
δοτ.
τοῖς
βασιλεῦ-σι(ν)
αιτ.
τοὺς
βασιλέ-ας
κλ.
(ὦ)
βασιλεῖς
Παρατηρήσεις
Στα φωνηεντόληκτα σε –εύς της γ΄ κλίσης:
1) Το υ του χαρακτήρα αποβάλλεται πριν από φωνήεν: βασιλεύ-ς, βασιλέ-ως.
2) Η κλητ. του ενικού είναι όμοια με το θέμα (χωρίς κατάληξη): ὦ βασιλεῦ.
3) Η γεν. του ενικού έχει κατάληξη –ως (αντί –ος): τοῦ βασιλέ-ως.
4) Η αιτιατ. του πληθ. έχει κατάληξη –ᾶς: τοὺς βασιλέ-ᾱς .
3) Το ε που απομένει στο θέμα μετά την αποβολή του υ συναιρείται με το ακόλουθο ε ή ι των καταλήξεων σε ει:οἱ βασιλέ-ες = βασιλεῖς· τῷ βασιλέ-ι = βασιλεῖ.
ΜΕΡΙΚΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΑ ΣΥΜΦΩΝΟΛΗΚΤΑ ΤΗΣ Γ΄ ΚΛΙΣΗΣ
Ποιοι ήταν οι σημαντικότεροι ιστορικοί, ποια ιστορική περίοδο καλύπτουν και πώς αξιολογείται το έργο του καθενός;
Α) Πρώτος είναι ο Ηρόδοτος που ονομάστηκεπατέρας της ιστορίας. Αφηγείται τους περσικούς πολέμους. Όμως, μαζί με τα πραγματικά ιστορικά στοιχεία παρουσιάζει και πολλά μυθολογικά που θολώνουν την πραγματική ιστορική εικόνα.
Β) Ο επόμενος μεγάλος αρχαίος Έλληνας ιστορικός, ο θεμελιωτής της επιστημονικής ιστορικής έρευνας είναι ο Θουκυδίδης από την Αθήνα. Ο Θουκυδίδης, εξιστορεί τον Πελοποννησιακό πόλεμο, δηλαδή τον εμφύλιο των ελληνικών πόλεων-κρατών. Προσπαθεί να ανακαλύψει τις πραγματικές αιτίες που γεννούν τα ιστορικά γεγονότα και να καταγράψει όσο πιο αντικειμενικά μπορεί τα αποτελέσματά τους.
Γ) Ο Ξενοφώντας ο Αθηναίος περιγράφει την τελευταία φάση του Πελοποννησιακού πολέμου και την περίοδο των εμφυλίων που ακολούθησε. Προσπαθεί να μιμηθεί τον Θουκυδίδη.
ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ
Ποιες είναι οι νέες τάσεις στη φιλοσοφία;
Α) Οι σοφιστές ήταν οι διδάσκαλοι της ρητορικής και της πολιτικής τέχνης και έπαιρναν υψηλή αμοιβή. Δέχτηκαν κριτική ότι έβαζαν το ατομικό συμφέρον πάνω από όλα. Όμως, η συμβολή των σοφιστών στη θεμελίωση της παιδαγωγικής επιστήμης και της ρητορικής τέχνης είναι μεγάλη.
Β) Ο Σωκράτης δεν έγραψε κανένα έργο και τη διδασκαλία του τη γνωρίζουμε από τα έργα των μαθητών του και κυρίως τον Πλάτωνα. Θεωρείται ο πατέρας της διαλεκτικής μεθόδου που χρησιμοποιούσε με τον διάλογο, τις ερωτήσεις και τις απαντήσεις να προσεγγίσει τη φιλοσοφική αλήθεια. Ο Σωκράτης ήταν, επίσης, ο κήρυκας της ηθικής διαβίωσης.
Γ) Ο Πλάτωνας συνέχισε την ηθική διδασκαλία του δασκάλου του (του Σωκράτη). Θεωρούσε ότι υπάρχει μία ιδανική σφαίρα ζωής όπου κυριαρχούν οι ιδέες του καλού, του ωραίου, του ηθικού προς τις οποίες πρέπει να κατευθύνεται η ζωή των ανθρώπων.
Δ) Ο Αριστοτέλης, από τα Στάγιρα της Χαλκιδικής, υπήρξε μαθητής του Πλάτωνα. Εκτός από τη φιλοσοφία, έβαλε τις βάσεις για πάρα πολλές επιστήμες – ιατρική, βοτανική, ζωολογία, αστρονομία, γεωγραφία, οικονομία, πολιτική κ.ά.
Ο Πλάτωνας και ο Αριστοτέλης είναι οι κορυφαίοι διανοητές της αρχαιότητας και το έργο τους αποτέλεσε τη βάση της σύγχρονης φιλοσοφίας και των επιστημών από την εποχή της Αναγέννησης και μετά.
ΙΑΤΡΙΚΗ
Ποιος θα ιδρύσει την πρώτη μεγάλη ιατρική σχολή;
Ο μαθητής του Αριστοτέλη, Ιπποκράτης από την Κω θα συνεχίσει την ιατρική έρευνα και θα ιδρύσει την πρώτη μεγάλη ιατρική σχολή στην Ελλάδα.
ΡΗΤΟΡΙΚΗ
Ποια ήταν η χρησιμότητα της ρητορικής και ποιοι ήταν οι σημαντικότεροι ρήτορες;
Τον 4ο κυρίως αιώνα αναπτύσσεται ιδιαίτερα η τέχνη της ρητορικής που απέβλεπε στην πειστική ανάπτυξη επιχειρημάτων στα δικαστήρια ή στις συνελεύσεις της Εκκλησίας του Δήμου. Ο Λυσίας, οΙσοκράτης και οΔημοσθένης,είναι μερικοί μόνο από τους ονομαστούς ρήτορες του 4ου αιώνα π.Χ.
ΤΡΑΓΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ (ΘΕΑΤΡΟ)
Ποια ήταν τα είδη της τραγικής ποίησης;
Α)Η τραγωδία που είναι είδος θεατρικού έργου με μυθολογικό, τραγικό (σοβαρό) περιεχόμενο και τραγική κατάληξη.
Β) Το σατυρικό δράμα που είναι είδος αρχαίου θεατρικού έργου με κωμικά στοιχεία, στο οποίο εμφανιζόταν χορός Σατύρων (μυθικών ζωόμορφων δαιμόνων που ήταν σύντροφοι του θεού Διόνυσου).
Γ) Η κωμωδία που είναι είδος κωμικού αρχαίου θεατρικού έργου με θέματα από τη σύγχρονη πραγματικότητα και τον μύθο.
Ποια είναι η αξία του αρχαίου θεάτρου;
Τα έργα των μεγάλων τραγικών και κωμικών ποιητών της αρχαιότητας είναι πάντα επίκαιρα και γι’ αυτό τον λόγο εξακολουθούν μέχρι σήμερα να παίζονται σε όλο τον κόσμο ή να διασκευάζονται από μεγάλους συγγραφείς των νεότερων χρόνων.
Ποιοι είναι οι σημαντικότεροι τραγικοί ποιητές της αρχαιότητας και πώς έπλαθε τους ήρωές του ο καθένας;
α)Ο Αισχύλος που λέγεται ότι παρουσίαζε τους ανθρώπους καλύτερους από όσο ήταν.
β) Ο Σοφοκλή που έπλαθε τους ανθρώπους όπως θα έπρεπε να είναι.
γ) Ο Ευριπίδης που παρίστανε τους ανθρώπους όπως ακριβώς ήταν, δηλαδή ρεαλιστικά.
Ποιος ήταν ο κυριότερος κωμικός ποιητής των κλασικών χρόνων;
Στην κωμωδία διακρίθηκε ο Αριστοφάνης (445-386 π.Χ.) που σατίρισε τη σύγχρονή του ζωή αλλά και τους σύγχρονούς του πολιτικούς και πνευματικούς ανθρώπους με τόλμη και αθυροστομία (προσβλητική έκφραση).
Ποιο ρόλο έπαιζε το θέατρο στη ζωή του πολίτη της αρχαίας Αθήνας;
Στην αρχαία Αθήνα οι πολίτες έπαιρναν από το κράτος το αντίτιμο του εισιτηρίου για να παρακολουθήσουν τις παραστάσεις (θεωρικά). Κι αυτό γιατί μέσα από τα θέματα των θεατρικών έργων, διδάσκονταν οι πολίτες να αποφεύγουν την υπερβολή και την αλαζονεία και να ακολουθούν το μέτρο και την αρετή.
Ποια ήταν η έκταση του κράτους του Αλεξάνδρου, ποιες δυσκολίες είχε η διακυβέρνησή του και πώς τις ξεπέρασε ο Αλέξανδρος;
Η εκστρατεία του Αλέξανδρου δημιουργεί ένα εκτεταμένο κράτος από την Αδριατική έως τον Ινδό ποταμό και από την Κασπία έως την Αίγυπτο. Αυτό περιλάμβανε ένα πλήθος λαών με διαφορετικές γλώσσες, θρησκείες, νοοτροπίες και παραδόσεις. Ο Αλέξανδρος κατανόησε ότι, για να κυβερνηθεί αυτό το κράτος, έπρεπε να εφαρμοστεί μια πολιτική που θα γινόταν αποδεκτή από τους λαούς.
Ποιες είναι οι βασικές πτυχές της πολιτικής που εφάρμοσε ο Αλέξανδρος για να κυβερνήσει το απέραντο κράτος;
Α) ΣΤΟΝ ΣΤΡΑΤΟ
Η αρχή της νέας πολιτικής γίνεται από το στρατό. Εντάσσονται σ’ αυτόν νεαροί Πέρσες, αφού πρώτα εκπαιδεύονταν στη μακεδονική πολεμική τακτική και στα ελληνικά γράμματα.
Β) ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ
Διατηρείται η διοικητική διαίρεση της περσικής αυτοκρατορίας.
Γ) ΣΤΑ ΗΘΗ ΚΑΙ ΕΘΙΜΑ
Υιοθετούνται ορισμένα από τα έθιμα της περσικής αυλής και ενθαρρύνονται οι μεικτοί γάμοι, ένα μέσο για τη συμφιλίωση Ελλήνων και Περσών. Αυτή η πολιτική συνεργασίας είναι μια προσπάθεια φιλόδοξη και νεωτεριστική. Ο Αλέξανδρος δεν επιδιώκει να μεταβάλει τους λαούς της Ασίας σε Έλληνες, αλλά να τους αναμείξει σ’ ένα αρμονικό σύνολο, όπου ο καθένας θα είχε τη θέση του. Ο καλύτερος τρόπος για να πετύχει το σχέδιο είναι οι μεικτοί γάμοι. Ο Αλέξανδρος δίνει το παράδειγμα. Νυμφεύεται τη Ρωξάνη, τη θυγατέρα ενός ευγενή από τη Βακτριανή. Μέσα σε μια ημέρα, όταν ο στρατός επιστρέφει από την Ινδία, οι περισσότεροι στρατηγοί του και 10.000 στρατιώτες νυμφεύονται (παντρεύονται) Περσίδες σε μια λαμπρή τελετή. Όλη αυτή η συμπεριφορά έδειχνε ότι ο Αλέξανδρος επιθυμούσε να συμπεριφερθεί προς όλους τους κατοίκους του κράτους του όχι ως κατακτητής αλλά ως αγαθός ηγεμόνας.
Γ) ΣΤΙΣ ΝΕΕΣ ΠΟΛΕΙΣ
Ο Αλέξανδρος ίδρυσε πόλεις στα κατακτημένα εδάφη. Στις νέες Αλεξάνδρειες εγκαταστάθηκαν αρχικά Έλληνες στρατιώτες. Γρήγορα όμως έγιναν πόλος έλξης και για πολλούς άλλους Έλληνες από την Ελλάδα και τη Μικρά Ασία. Οι πόλεις αυτές, με το πέρασμα του χρόνου, μεταβλήθηκαν σε οικονομικές και πολιτιστικές κυψέλες του ελληνισμού, όπου άνθησαν η ελληνική παιδεία και γλώσσα καθώς και ο ελληνικός τρόπος ζωής. Για πρώτη φορά ο ελληνικός πολιτισμός απλώνεται στα βάθη της Ανατολής και ο απόηχος της κληρονομιάς που άφησε ο Αλέξανδρος στις περιοχές αυτές κρατά μέχρι σήμερα. Αυτή είναι η μεγαλύτερη προσφορά του Αλέξανδρου στον πολιτισμό.
Δ) ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ
Συγχρόνως οργανώνει τη διδασκαλία των ελληνικών για 40.000 παιδιά της Περσίας.
Ακόμη καλεί καλλιτέχνες από την Ελλάδα, όπως τον Λύσιππο και τον Απελλή, για να απαθανατίσουν με την τέχνη τους τη δόξα του.
Οργανώνει στις πόλεις της Ασίας γυμναστικούς και μουσικούς αγώνες.
Ε) ΣΤΗ ΘΡΗΣΚΕΙΑ
Ο Αλέξανδρος εξακολουθεί να λατρεύει τους Έλληνες θεούς. Όμως κατανοεί την αξία της ανεξιθρησκίας και επιτρέπει στον καθένα να πιστεύει ό,τι θέλει.
ΣΤ) ΣΤΙΣ ΑΝΤΑΛΛΑΓΕΣ
Όμως ο Αλέξανδρος είναι αρκετά ρεαλιστής για να κατανοεί ότι οι ανταλλαγές είναι η ασφαλέστερη εγγύηση για την ενοποίηση της αυτοκρατορίας. Γίνονται ανταλλαγές ζωικών ή φυτικών προϊόντων ανάμεσα σε απομακρυσμένες περιοχές. Κυρίως, γίνονται ανταλλαγές ανθρώπων, τις οποίες διευκολύνουν οι δρόμοι, οι διώρυγες, τα λιμάνια, τα πλοία που συνεχώς κατασκευάζει ή επιδιορθώνει.
Ζ) ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Επιπλέον επιβάλλει στην αυτοκρατορία ένα κοινό νόμισμα. Τα μακεδονικά νομίσματα αντικαθιστούν σταδιακά στην Ασία τους δαρεικούς, τα βαριά περσικά νομίσματα.
Τι πέτυχε στον σύντομο βίο του ο Αλέξανδρος;
Δωδεκάμισι χρόνια βασιλείας. Ελάχιστα και όμως αρκετά για τον Αλέξανδρο για να επιφέρει ριζικούς νεωτερισμούς, οι οποίοι επηρέασαν την πορεία της ιστορίας.
α)Θεμελιώνει ένα νέο συγκεντρωτικό πολίτευμα (όλη η διοίκηση ελέγχεται από τον βασιλιά),
β) διαδίδει τον ελληνικό τρόπο ζωής στην Αίγυπτο και την Ασία,
γ)εγκαινιάζει μια αντιρατσιστική πολιτική, αναγνωρίζοντας την ισότητα όλων των λαών. Κυρίως γι’ αυτό το τελευταίο η ιστορία δίκαια τον ονόμασε «Μέγα».
Κάτω από ποιες συνθήκες και πότε γίνεται βασιλιάς ο Αλέξανδρος;
Στα 336 π.Χ., μετά τη δολοφονία του Φιλίππου, ο πρωτότοκος γιος του Αλέξανδρος γίνεται βασιλιάς της Μακεδονίας σε ηλικία είκοσι ετών.
Τι είδους παιδεία είχε λάβει ο Αλέξανδρος και ποια ήταν τα όνειρά του;
Μαθητής του Αριστοτέλη από τα παιδικά του χρόνια, αποκτά μια παιδεία βαθύτατα ελληνική, η οποία θα σφραγίσει ολόκληρη τη ζωή του. Διαβάζει Πίνδαρο, Ηρόδοτο, Θουκυδίδη και λατρεύει τον Όμηρο. Όνειρά του είναι η πραγματοποίηση των σχεδίων του πατέρα του για συντριβή της περσικής δύναμης και η διάδοση του ελληνικού πνεύματος σε όλο τον κόσμο.
Ποιες ήταν οι πρώτες ενέργειες του Αλεξάνδρου, μόλις ανέλαβε την εξουσία;
Μόλις καταλαμβάνει το θρόνο της Μακεδονίας ο Αλέξανδρος, συγκαλεί ξανά το Συνέδριο της Κορίνθου. Ονομάζεται από αυτό «στρατηγός αυτοκράτορας» (στρατηγός με απόλυτη εξουσία) των Ελλήνων. Κατόπιν τακτοποιεί με ταχύτητα τις πολιτικές εκκρεμότητες στην Ελλάδα και απερίσπαστος αρχίζει να προετοιμάζει την εκστρατεία εναντίον της Περσίας.
Γιατί ο Αλέξανδρος επιτάχυνε (βιάστηκε να κάνει) την εκστρατεία κατά των Περσών;
Από το 336 π.Χ. βασιλιάς της Περσίας ήταν ο Δαρείος ο Γ’ ο Κοδομανός, ικανός ηγέτης, ο οποίος προσπαθεί να αναδιοργανώσει το περσικό κράτος. Ο Αλέξανδρος, γνωρίζοντας τις δυσχέρειες του Δαρείου, επιταχύνει την εκστρατεία.
Πού δόθηκαν οι βασικές μάχες και ποια ήταν η πορεία του Αλεξάνδρου;
Α)Ξεκινά από την Πέλλα το 334 π.Χ. με μία μέτρια στρατιωτική δύναμη που δεν ξεπερνούσε τους 40.000 άνδρες. Διαβαίνει τον Ελλήσποντο και αντιμετωπίζει σε πρώτη φάση τους Πέρσες στον Γρανικό ποταμό (334 π.Χ.). Οι Πέρσες ηττώνται και ο Αλέξανδρος γίνεται κύριος της Μικράς Ασίας.
Β)Η δεύτερη σύγκρουση ανάμεσα στο στρατό του Αλέξανδρου και τους Πέρσες πραγματοποιείται στην πεδιάδα της Ισσού (333 π.Χ.). Οι Έλληνες νικούν και πάλι. Οι Πέρσες με τον ηττημένο Δαρείο υποχωρούν στα ενδότερα του κράτους τους και ο Αλέξανδρος, αφού καταλαμβάνει τη Φοινίκη, εισβάλλει στην Αίγυπτο. Εκεί ιδρύει την πρώτη από τις πόλεις, στις οποίες θα δώσει το όνομά του, την Αλεξάνδρεια. Η πόλη αυτή θα εξελιχθεί στο σπουδαιότερο οικονομικό και πολιτισμικό κέντρο της Μεσογείου.
Γ)Το 331 π.Χ. ο Αλέξανδρος, ξεκινώντας από την Αίγυπτο, προχωρεί ανατολικά, προς το κέντρο του περσικού κράτους. Στα Γαυγάμηλα τηςΜηδείας, σε μία από τις σφοδρότερες συγκρούσεις της αρχαιότητας, ο περσικός στρατός συντρίβεται. Ουσιαστικά το περσικό κράτος έχει διαλυθεί, ο Δαρείος δολοφονείται και ο Αλέξανδρος, χωρίς αντίσταση, καταλαμβάνει όλες τις μεγάλες περσικές πόλεις, τη Βαβυλώνα, τα Σούσα, την Περσέπολη και τα Εκβάτανα.
Δ)Μετά τη δολοφονία του Δαρείου ο Αλέξανδρος προβάλλεται ως ο νόμιμος διάδοχος του Πέρση βασιλιά και συνεχίζει την εκστρατεία του προς τα ανατολικά. Μετά από σκληρούς αγώνες με τους τοπικούς ηγεμόνες και τους τοπικούς πληθυσμούς των ανατολικών επαρχιών του περσικού κράτους (Αρεία, Βακτρία, Δραγγιανή), οι Μακεδόνες κατορθώνουν να εδραιώσουν την κυριαρχία τους σε ολόκληρη την αχανή έκταση της περσικής αυτοκρατορίας
Ε)Το 326 π.Χ. ο μακεδονικός στρατός κατευθύνεται προς τον Ινδό ποταμό. Όνειρο του Αλέξανδρου ήταν να φθάσει στο ανατολικότερο σύνορο της οικουμένης, που πίστευαν ότι βρίσκεται στην Ινδία. Την τελευταία μεγάλη μάχη την έδωσε στον Yδάσπη, παραπόταμο του Ινδού ποταμού, αντιμέτωπος με τον Ινδό βασιλιά Πώρο (326 π.Χ.), τον οποίο και νίκησε.
Στ)Από τον Yδάσπη προχωρεί ανατολικότερα, προς τον άλλο παραπόταμο του Ινδού, τον Ύφαση. Επιθυμεί να φθάσει στον Γάγγη. Όμως ο στρατός του εξαντλημένος από τους συνεχείς πολέμους και τις κακουχίες αρνείται να τον ακολουθήσει. Ο Αλέξανδρος αναγκάζεται να επιστρέψει στα Σούσα (324 π.Χ.). Τον επόμενο χρόνο (323 π.Χ.) πεθαίνει στη Βαβυλώνα.
Τι παρέλαβε από τον Φίλιππο και τι παρέδωσε στους διαδόχους του ο Αλέξανδρος;
Στην κληρονομιά του πατέρα του, τη Μακεδονία και το «Κοινόν των Ελλήνων», δηλαδή τις ενωμένες υπό την εξουσία του ελληνικές πόλεις –κράτη, ο Αλέξανδρος προσθέτει μια ολόκληρη αχανή αυτοκρατορία. Η ελληνική παρουσία κυριαρχεί σ’ έναν ολόκληρο κόσμο. Ο Αλέξανδρος πέρα από ιστορία, σύνορα και λαούς, μυθοποιείται.
Η εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου από το Φωτόδεντρο (χρονολόγιο και διαδραστικός χάρτης)
Πού έζησαν οι Μακεδόνες, ποιο πολίτευμα είχαν και ποιες σχέσεις είχαν αρχικά με τις ελληνικές πόλεις-κράτη; Πότε οι σχέσεις αυτές έγιναν στενότερες;
Οι Μακεδόνες για πολλά χρόνια έζησαν απομονωμένοι στο βόρειο τμήμα της χώρας. Πιστοί στις παραδοσιακές τους συνήθειες διατήρησαν το θεσμό της βασιλείας. Τα παράλια της Μακεδονίας είχαν αποικιστεί από τους νότιους Έλληνες, οι οποίοι σταδιακά ανέπτυξαν εμπορικές σχέσεις με τους Μακεδόνες. Οι σχέσεις αυτές έγιναν στενότερες μετά την απόκρουση του περσικού κινδύνου. Οι Αθηναίοι την περίοδο αυτή κάνουν αποκλειστική εισαγωγή ξυλείας από τη Μακεδονία, ύλη απαραίτητη για τη ναυπηγική.
Γιατί οι Μακεδόνες απέκτησαν πολεμική πείρα και πώς αυτό ωφέλησε τους Έλληνες της νότιας Ελλάδας;
Οι Μακεδόνες, αναγκασμένοι να αποκρούουν επιθετικές ενέργειες των γειτόνων τους, Ιλλυριών και Παιόνων, απέκτησαν νωρίς πολεμική πείρα, γεγονός που απέβη καθοριστικό για τον τρόπο ζωής τους. Η απόκρουση των επιδρομών αυτών προστάτεψε τους Έλληνες της νότιας Ελλάδας.
Ποια ήταν η δράση του Αλέξανδρου Α΄, βασιλιά των Μακεδόνων;
α) ΟΑλέξανδρος Α’ (495-450 π.Χ.) αναδιοργάνωσε το κράτος.
β) Έλαβε μέρος στους Ολυμπιακούς αγώνες.
γ) Είναι αυτός που, ακολουθώντας αναγκαστικά τους Πέρσες, την παραμονή της μάχης των Πλαταιών πλησίασε το ελληνικό στράτευμα και ανακοίνωσε στους αρχηγούς την απόφαση του Μαρδόνιου για την επικείμενη σύγκρουση.
δ) Μετά τους περσικούς πολέμους, στην προσπάθειά του να επεκτείνει τη δράση του πέραν της Μακεδονίας, οργάνωσε το πεζικό και το ιππικό των Μακεδόνων και πέτυχε τη διεύρυνση των ορίων του κράτους του.
Ποια ήταν η αρχική και ποια η μετέπειτα πρωτεύουσα της Μακεδονίας;
Πρωτεύουσα του κράτους ήταν οι Αιγές έως τις αρχές του 4ου αιώνα π.Χ.. Τότε, ο βασιλιάς Αρχέλαος μετέφερε την έδρα του στην Πέλλα. Οι Αιγές διατήρησαν τη σπουδαιότητά τους, αφού εκεί ενταφιάζονταν, κατά παράδοση, οι βασιλείς.
Ποια ήταν η πρόοδος που συντελέστηκε στη Μακεδονία τα χρόνια του βασιλιά Αρχέλαου (413-399 π.Χ.) ;
Στα χρόνια της βασιλείας του Αρχέλαου η Μακεδονία σημείωσε μεγάλη ανάπτυξη.
α) Το Δίο, το ιερό κέντρο των Μακεδόνων, απέβη μια δεύτερη Ολυμπία. Εκεί συγκεντρώνονταν οι Μακεδόνες για να τιμήσουν τους Ολύμπιους θεούς, προπάντων τον Δία, από τον οποίο έλαβε και το όνομά της η πόλη.
β) Στην αυλή του Αρχελάου συγκεντρώθηκαν σπουδαίοι πνευματικοί άνθρωποι της εποχής, ανάμεσα στους οποίους και ο Ευριπίδης που ήταν τραγικός ποιητής.
Το θάνατο του Αρχελάου ακολούθησε για πολλά χρόνια ανασφάλεια και αβεβαιότητα ως τη στιγμή που την εξουσία πήρε στα χέρια του ο Φίλιππος Β’.
Ποιος ήταν ο στόχος του βασιλιά Φιλίππου (359-336 π.Χ.);
Ο Φίλιππος έθεσε ως σκοπό του την αναδιοργάνωση του στρατού, προκειμένου να ισχυροποιηθεί στο εσωτερικό και να αντιμετωπίσει τις επιδρομές των βόρειων γειτόνων του. Πρόθεσή του ήταν να καταστήσει τη Μακεδονία μεγάλη δύναμη.
Ποιες ενέργειες έκανε για να πετύχει τον στόχο του;
α) Επιστράτευσε αγρότες και ποιμένες (βοσκούς) της Μακεδονίας, τους οποίους εφοδίασε με μικρότερη ασπίδα και ένα μακρύ δόρυ (5,5 μέτρα), τη σάρισσα. Κάθε παραταγμένη μακεδονική φάλαγγα έδινε την εντύπωση κινούμενου φρουρίου.
β) Δημιούργησε ισχυρό ιππικό σώμα, γιατί οι πεδιάδες της Μακεδονίας διευκόλυναν τη συντήρηση αλλά και την εξάσκηση του ιππικού.
γ) Ενίσχυσε με πολιορκητικές μηχανές και ελαφρά οπλισμένους στρατιώτες τον μακεδονικό στρατό και τον έκανε μια πανίσχυρη δύναμη.
δ) Εφάρμοσε τη λοξή φάλαγγα με μεγάλη επιτυχία, την οποία συμπλήρωσε με την υποχωρητική κίνηση. Με τον ελιγμό αυτό έστρεφε το ενδιαφέρον του εχθρού σε όποιο σημείο επιθυμούσε και στη συνέχεια διενεργούσε κυκλωτική κίνηση.
Ποιες ήταν οι επιτυχίες του Φιλίππου;
Ο Φίλιππος πέτυχε να αντιμετωπίσει με επιτυχία τις επιδρομές των Ιλλυριών και των Παιόνων και να αναπτύξει καλές σχέσεις με τη Θράκη, εξασφαλίζοντας σχετική ειρήνη στα σύνορά του.
Ποια κατάσταση επικρατούσε στη νότια Ελλάδα τα χρόνια της βασιλείας του Φιλίππου;
Οι ελληνικές πόλεις του νότου είχαν αρχίσει να παρακμάζουν. Οι συνεχείς και πολυετείς συγκρούσεις είχαν προξενήσει μεγάλες καταστροφές και οι άνθρωποι υπέφεραν. Δεν είχαν πάψει όμως να ακούγονται φωνές για ειρήνευση και ένωση των Ελλήνων.
Ποιες απόψεις υπήρχαν για τον Φίλιππο;
Ο δάσκαλος της ρητορικής, Ισοκράτης θαυμάζει τον Φίλιππο και τον προτρέπει, αφού ενώσει τους Έλληνες, να στραφεί εναντίον των Περσών. Στην Αθήνα, υπάρχουν πολιτικοί που υποστηρίζουν τον Φίλιππο και άλλοι που τον αντιμάχονται.
Ποια αφορμή βρήκε ο Φίλιππος για να επέμβει στη νότια Ελλάδα; Ο Φίλιππος αναζητούσε συνεχώς λόγους για να επεμβαίνει στα θέματα της νότιας Ελλάδας, ιδιαίτερα μετά την κυριαρχία του στα παράλια της Μακεδονίας. Μια τέτοια ευκαιρία του έδωσε το συνέδριο της αμφικτιονίας των Δελφών, όταν αυτό κήρυξε πόλεμο εναντίον των Αμφισσέων, για θέματα που σχετίζονταν με το μαντείο των Δελφών, και τον όρισε αρχιστράτηγο.
Ποιοι πότε και πού συγκρούστηκαν μαζί του; Ποιο ήταν το αποτέλεσμα της σύγκρουσης;
Όταν οι Αθηναίοι έμαθαν ότι ο Φίλιππος είχε περάσει τις Θερμοπύλες και είχε στρατοπεδεύσει στην Ελάτεια, ένιωσαν έκπληξη και ταραχή. Αποφάσισαν τότε να δράσουν αποφασιστικά. Ενωμένος στρατός των Αθηναίων και των Θηβαίων παρατάχθηκε στην πεδιάδα της Χαιρώνειας (338 π.Χ.) απέναντι από τον στρατό των Μακεδόνων. Στη σύγκρουση που ακολούθησε υπερίσχυσαν οι Μακεδόνες. Ο Φίλιππος εφάρμοσε με επιδεξιότητα τη λοξή φάλαγγα και πέτυχε να διασπάσει την παράταξη των Αθηναίων. Στη μάχη διακρίθηκε και ο γιος του Αλέξανδρος, μόλις 18 ετών. Η μάχη αυτή σήμανε την κυριαρχία των Μακεδόνων και το μαρασμό των πόλεων του ελληνικού νότου.
Τι αποφασίστηκε στο συνέδριο της Κορίνθου;
Το 337 π.Χ. έγινε συνέδριο στην Κόρινθο, όπου αποφασίστηκε από όλους τους Έλληνες με εξαίρεση τους Σπαρτιάτες η εκστρατεία εναντίον των Περσών υπό την αρχηγία του Φιλίππου. Η εκστρατεία όμως αυτή ματαιώθηκε, γιατί τον επόμενο χρόνο ο Φίλιππος δολοφονήθηκε.
Χρησιμοποιούμε cookies για να σας προσφέρουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία στη σελίδα μας. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε τη σελίδα, θα υποθέσουμε πως είστε ικανοποιημένοι με αυτό.ΕντάξειΔιαβάστε περισσότεραΜη αποδοχή
Πρόσφατα σχόλια