(Οι πληροφορίες προέρχονται από την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια Wikipedia καθώς και από την ερευνητική εργασία της Α΄ τάξης του ΓΕΛ Πάρου το σχολικό έτος 2011-12).
Ο Νικόλαος Μαυρογένης (1735–1790) ήταν Δραγουμάνος (διερμηνέας) του Οθωμανικού στόλου και ηγεμόνας της Μολδοβλαχίας.
Γεννήθηκε το 1735 στα Μάρμαρα της Πάρου και ήταν γιος του πλούσιου άρχοντα Πέτρου Μαυρογένη και της Πρεγουλίνας. Καταγόταν από εύπορη αριστοκρατική οικογένεια του νησιού, η οποία ήταν κλάδος της ιταλικής οικογένειας Μοροζίνι. Η οικονομική άνεση της οικογενείας επέτρεψε στον Νικόλαο Μαυρογένη να ασχοληθεί με την πνευματική του καλλιέργεια. Σε νεαρή ηλικία συνάντησε τον Τζεζάρλη Χασάν πασά, ο οποίος εντυπωσιάστηκε από την μόρφωση και την ευστροφία του και τον προσκάλεσε στην Κωνσταντινούπολη
Χάρη στη φιλία του με τον Χασάν πασά ο Νικόλαος διορίστηκε το 1770 δραγουμάνος του Οθωμανικού στόλου. Στην θέση αυτή διακρίθηκε για την ευφυΐα και την ευελιξία του.
Το 1770 ξέσπασε η επανάσταση (Ορλοφικά) στην Μάνη, υποκινημένη από τους Ρώσους. Ο Χασάν πασάς έσπευσε αμέσως με τον στόλο του για να καταστείλει το κίνημα. Τα Ψαρά ήταν από τα πρώτα νησιά που επαναστάτησαν στον Τουρκικό ζυγό με αποτέλεσμα μετά την αποτυχημένη έκβαση της εξέγερσης να βρεθούν σε δυσμενή θέση. Ο Χασάν πασάς είχε σκοπό να καταστρέψει το νησί αλλά τελευταία στιγμή επενέβη ο Νικόλαος Μαυρογένης και χάρη στην επιρροή που ασκούσε στον πασά τον απέτρεψε να πράξει τα χειρότερα.
Ένα άλλο περιστατικό που ανέδειξε τον Μαυρογένη ήταν η περίπτωση της Μάνης. Το 1775 ο Σουλτάνος τον έστειλε στην Μάνη να διαπραγματευτεί μια συμβιβαστική λύση σχετικά με την πληρωμή των φόρων. Αποτέλεσμα αυτής της διαπραγμάτευσης ήταν η συνθήκη που υπογράφτηκε μεταξύ Σουλτάνου και Μανιατών . Επίσης η Οθωμανική διοίκηση απέκτησε το δικαίωμα να διορίζει έναν Μπέη, ο οποίος θα έπρεπε να ανήκει σε μια από τις πιο πλούσιες Μανιάτικες οικογένειες.
Ηγεμόνας της Μολδοβλαχίας (Έτσι λέγονταν οι τρεις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες)
Το 1786, ο Νικόλαος Μαυρογένης αντικατέστησε τον Μιχαήλ Σούτσο στην ηγεμονία της Βλαχίας.Το 1788 διορίστηκε, ύστερα από την φυγή του Αλέξανδρου Μαυροκορδάτου προς τους Αυστριακούς, και πρίγκιπας της Μολδαβίας. Αργότερα χρίστηκε από τον Σουλτάνο αρχιστράτηγος των τουρκικών στρατευμάτων στον δεύτερο Ρωσοτουρκικό πόλεμο. Παρά τις πρώτες επιτυχίες του στον πόλεμο τελικά δεν κατόρθωσε να κερδίσει. Στις 26 Ιουλίου του 1790 έγινε η μάχη του Καλαφάτη στην οποία ο Οθωμανικός στρατός συνετρίβει από τους Αυστριακούς. Ο πρίγκιπας Νικόλαος Μαυρογένης αναγκάστηκε να διατάξει υποχώρηση με αποτέλεσμα την άτακτη φυγή του από την Βλαχία. Με το τέλος του πολέμου είχε βρεθεί χωρίς τον θρόνο, χωρίς την αυτοκρατορική έυνοια και φυσικά χωρίς τον πιστό του φίλο Γιουσούφ πασά ο οποίος είχε πεθάνει λίγες μέρες νωρίτερα.
Ο πρίγκιπας Μαυρογένης και το συμβούλιο του
Ο Νικόλαος Μαυρογένης μαζί με τα απομεινάρια του στρατεύματος του εγκαταστάθηκε στην Μπέλα, ένα βουλγάρικο συνοικισμό ανάμεσα στην Νικόπολη και τη Σίστοβα. Ο Ρουστσουκλί-Χασάν πασάς επειδή μισούσε τον πρίγκιπα και ξέροντας ότι ο Σουλτάνος επιδίωκε τον θάνατο του, έστειλε ένα απόσπασμα με την πρόφαση ότι θα ενωθεί με τον στρατό του. Οι στρατιώτες του πασά έδρασαν με δόλο και τον Οκτώβριο του 1790 αποκεφάλισαν τον ένδοξο πρίγκιπα Νικόλαο Μαυρογένη.
Υπάρχει όμως και μια άλλη εκδοχή του θανάτου του πρίγκιπα από τους Τούρκους ιστορικούς Ιμπέρι και Βασίφ εφέντη. «Ο Μαυρογένης», λένε, «είχε χάσει την εμπιστοσύνη του πασά. Οι Τούρκοι ήξεραν ότι ήθελε να φύγει προς τους Αυστριακούς γι’ αυτό και περικύκλωσαν τον στρατό του. Αφού διεμήνυσαν στους στρατιώτες του Μαυρογένη ότι αν αντιστέκονταν θα τους σκότωναν, τους έδωσαν μια μικρή προθεσμία. Οι στρατιώτες του τρομοκρατήθηκαν τόσο πολύ που όρμησαν στον πρίγκιπα και τον σκότωσαν».Το κεφάλι του μεταφέρθηκε στην Υψηλή Πύλη όπου εκτέθηκε σε κοινή θέα ενώ τα κόκαλα του δόθηκαν αργότερα στους συγγενείς του.
Ο Νικόλαος Μαυρογένης είχε παντρευτεί την Μαρία Σκαναβή και είχαν αποκτήσει εννέα παιδιά. Ο πρίγκιπας Μαυρογένης είχε στην ιδιοκτησία του δύο καταπληκτικά σπίτια στην Κωνσταντινούπολη: ένα στο Φανάρι και ένα στα Θεραπειά. Το σπίτι στα Θεραπειά ήταν υπερπολυτελές και είχε μέχρι και τεχνητή λίμνη. Τελικά το παλάτι κατασχέθηκε από το κράτος και κατέληξε στα χέρια της χήρας του άγγλου δραγουμάνου, Στέφανου Πιζάνι, η οποία το 1887 το κατεδάφισε. Ο Νικόλαος Μαυρογένης είναι αποδεδειγμένο ότι είχε κλίση προς τα γράμματα. Γνώριζε πολλές γλώσσες ενώ είχε γράψει και μερικά ποιήματα. Επίσης είναι γνωστός για τις δωρεές του στο Βουκουρέστι και στην Πάρο όπου διατηρούνται μέχρι και σήμερα οι βρύσες τις οποίες είχε δωρίσει.
Υπήρξαν πολλοί ιστορικοί που ύμνησαν τον πρίγκιπα. Οι σύγχρονοι όμως ιστορικοί πιστεύουν ότι όχι μόνο δεν είχε φιλικά αισθήματα προς τους Έλληνες αλλά έτεινε προς τον μουσουλμανισμό. Γενικά οι παλιότεροι ιστορικοί θεωρούσαν τον πρίγκιπα Μαυρογένη έξυπνο, ικανό και καλό ενώ οι σύγχρονοι ιστορικοί τον θεωρούν ανάξιο και δόλιο. Πρέπει βέβαια να τονίσουμε ότι κυρίως οι Ρουμάνοι ιστορικοί τον κατηγόρησαν, γεγονός που σημαίνει ότι η κριτική δεν μπορεί να θεωρηθεί αντικειμενική.
Σαν ηγεμόνας Μολδοβλαχίας ο Μαυρογένης έκανε δωρεές της Πάρου όπως οι τρεις περίτεχνες βρύσες που βρίσκονται στη αγορά της Πάρου. Μία από αυτές βρίσκεται απέναντι από ένα από τα σπίτια του. Αυτές οι βρύσες (3) φέρουν την επωνυμία Νικόλαος Μαυρογένης – 1777 και βρίσκονται μέσα στην παλαιά πόλη. Ο Νικόλαος Π. Μαυρογένης τις δώρισε γιατί στο νησί υπήρχε πρόβλημα λειψυδρίας και οι πηγές αυτές ήταν ιδιαίτερα προσβάσιμες από τους κατοίκους της Παροικίας. Είναι φτιαγμένες από μάρμαρο, με υπέροχο αρχιτεκτονικό στυλ και με θαυμαστά ανάγλυφα. Ενίσχυε όμως και μοναστήρια, ναούς καθώς και συμπολίτες του. Αξιοσημείωτο είναι πως ο Μαυρογένης ήταν συγγενής της Μαντώ Μαυρογένους (θείος του πατέρα της) η οποία βοήθησε οικονομικά στο πόλεμο του ’21. Οι τάφοι της οικογένειας Μαυρογένη βρίσκονται στο προαύλιο χώρο της Εκατονταπυλιανής.
Οι μορφές που παίρνει το ρήμα για να φανερώσει πώς παρουσιάζεται το νόημα του από εκείνον που μιλάει λέγονται εγκλίσεις.
Ποιες είναι οι εγκλίσεις;
Οι εγκλίσεις είναι τρεις: η οριστική, η υποτακτική και η προστακτική.
Η οριστική συνήθως φανερώνει το πραγματικό, αλλά μερικές φορές μπορεί και να δηλώσει το δυνατό, το πιθανό, ευχή και παράκληση.
Η υποτακτική φανερώνει το ενδεχόμενο, το επιθυμητό, αλλά και προτροπή, παραχώρηση, ευχή, το δυνατό, απορία, το πιθανό, προσταγή.
Η προστακτική φανερώνει συνήθως προσταγή, προτροπή, απαγόρευση, αλλά μπορεί και να δηλώνει και παράκληση, ευχή, έντονη περιέργεια.
Παραδείγματα:
οριστική
Δένω τα κορδόνια των παπουτσιών μου.
υποτακτική
Δεν ξέρω να δένω τα κορδόνια των παπουτσιών μου.
προστακτική
Δένε τα κορδόνια των παπουτσιών σου.
Στον πίνακα που ακολουθεί φαίνονται οι διαφορετικοί τύποι για τα διαφορετικά πρόσωπα του ρήματος στις προσωπικές εγκλίσεις στον ενεστώτα της ενεργητικής φωνής του ρ. δένω:
αριθμοί
πρόσωπο
οριστική
υποτακτική
προστακτική
ενικός
α
δένω
να δένω
β
δένεις
να δένεις
δένε
γ
δένει
να δένει
πληθυντικός
α
δένουμε
να δένουμε
β
δένετε
να δένετε
δένετε
γ
δένουν
να δένουν
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΣΗΜΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΕΓΚΛΙΣΕΩΝ
Κοιτάζει το γαλάζιο πουλί. Οριστική πραγματικό
Το νερό της θάλασσας δεν πίνεται. Οριστική πραγματικό-βέβαιο
Θα έδινα τα πάντα, για να πετύχω. Οριστική το δυνατό
Τότε να δεις τι αξίζω. Υποτακτική το δυνατό
Ο Πέτρος δεν είναι μέσα. Θα παίζει στην αυλή(=ίσως παίζει). Οριστική πιθανό
Δε θέλει να ακολουθήσει· θα κουράστηκε. Οριστική πιθανό
Και να έρθει και να μην έρθει, εγώ θα πάω. Υποτακτική πιθανό
Μακάρι να μην τον γνώριζα. Οριστική ευχή
Ας πάει στο καλό. Υποτακτική ευχή
Δεν έρχεσαι αύριο μαζί μου στη δουλειά; Οριστική παράκληση
Σύρε, παιδί μου, στο καλό. Προστακτική παράκληση
Αν βρω λίγο χρόνο, θα ζωγραφίσω. Υποτακτική το ενδεχόμενο
Ας γίνω πρώτα καλά, και ύστερα βλέπουμε. Υποτακτική το επιθυμητό
Εδώ ας σταθώ κι ας ξαποστάσω. Υποτακτική προτροπή
Προσκύνα, Λιάκο, τον πασά. Προστακτική προτροπή
Ας έρθει κι αυτός, αφού το θέλει. Υποτακτική παραχώρηση
Να το πω; Να μην το πω; Τι να κάνω; Υποτακτική απορία
Να μη μου ξαναμιλήσεις. Υποτακτική προσταγή
Ανοίξτε τα παράθυρα. Προστακτική προσταγή
Μη φωνάζετε έτσι. Υποτακτική απαγόρευση
Λυπήσου με, Θεέ μου. Προστακτική παράκληση
ΘΥΜΑΜΑΙ ΟΤΙ:
Στην οριστική χρησιμοποιούμε το μόριο θα και την άρνηση δεν.
Στην υποτακτική χρησιμοποιούμε τα μόρια να ή ας και την άρνηση μη(ν).
Η προστακτική έχει δικούς της τύπους και δεν έχει άρνηση.
Β1 ΜΕΡΟΣ: ΟΙ ΧΡΟΝΟΙ ΤΟΥ ΡΗΜΑΤΟΣ
Τι είναι οι χρόνοι του ρήματος;
Οι μορφές που παίρνει το ρήμα για να φανερώσει πότε και πώς γίνεται κάτι λέγονται χρόνοι του ρήματος. Τι φανερώνουν οι χρόνοι του ρήματος;
Α) Τη χρονική βαθμίδα στην οποία γίνεται αυτό που σημαίνει το ρήμα (παρόν, παρελθόν, μέλλον). Οι χρόνοι διακρίνονται σε :
Β) Το ποιόν ενέργειας με το οποίο παρουσιάζεται αυτό που σημαίνει το ρήμα. Οι χρόνοι εδώ διακρίνονται σε:
μη συνοπτικούς ή εξακολουθητικούς(ενεστώτας, παρατατικός, εξακολουθητικός μέλλοντας) όταν φανερώνουν εξακολούθηση ή επανάληψη,
συνοπτικούς (αόριστος, συνοπτικός μέλλοντας) όταν παρουσιάζουν κάτι συνοπτικά
συντελεσμένους (παρακείμενος, υπερσυντέλικος, συντελεσμένος μέλλοντας) όταν αυτό που δηλώνουν είναι κάτι τελειωμένο.
Ποιοι χρόνοι λέγονται μονολεκτικοί και ποιοι περιφραστικοί;
Από τους χρόνους του ρήματος άλλοι σχηματίζονται με μία μόνο λέξη και λέγονται μονολεκτικοίκαι άλλοι με δύο ή τρεις λέξεις και λέγονται περιφραστικοί.
Η υποτακτική και η προστακτική όλων των χρόνων στις κύριες προτάσεις ποια χρονική βαθμίδα έχουν;
Όλοι οι χρόνοι στην υποτακτική και προστακτική στις κύριες προτάσεις αναφέρονται στο μέλλον, δηλ. σε ενέργειες που θα γίνουν.
ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΩΝ ΧΡΟΝΩΝ ΣΤΗΝ ΟΡΙΣΤΙΚΗ
ποιόν ενέργειας
χρονική βαθμίδα
Παραδείγματα
παρελθοντικοί
παροντικοί
μελλοντικοί
ενεργητική φωνή
παθητική φωνή
εξακολουθητικοί
ή μη συνοπτικοί
ενεστώτας
δένω
δένομαι
παρατατικός
έδενα
δενόμουν
εξακολουθητικός μέλλ.
θα δένω
θα δένομαι
στιγμιαίοι
ή συνοπτικοί
στιγμιαίος μέλλ.
θα δέσω
θα δεθώ
αόριστος
έδεσα
δέθηκα
συντελεσμένοι
παρακείμενος
έχω δέσει
έχω δεθεί
υπερσυντέλικος
είχα δέσει
είχα δεθεί
συντελεσμένος μέλλ.
θα έχω δέσει
θα έχω δεθεί
ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΡΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ Η ΑΥΞΗΣΗ
Ποιο μέρος του ρήματος ονομάζεται θέμα και ποιο κατάληξη;
Σε κάθε κλιτή λέξη, άρα και στο ρήμα, το τμήμα που είναι στην αρχή της και δεν αλλάζει μορφή λέγεται θέμα και το τελευταίο τμήμα της που αλλάζει μορφή λέγεται κατάληξη.
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ
δέν ω
δέν εις
δέν ει
δέν ουμε
δέν ετε
δέν ουν
Το μέρος που αλλάζει-ω, -εις, -ει, -ουμε, -ετε, -ουν λέγεται κατάληξη.
Το μέρος που παραμένει σταθερό (δεν-) λέγεταιθέμα.
Ο τελευταίος φθόγγος τουθέματος λέγεται χαρακτήρας, (δεν)
Ποια είναι τα δύο είδη του θέματος του ρήματος;
Το θέμα του ρήματος είναι ενεστωτικό και αοριστικό (ενεργητικού και παθητικού αορίστου). Μ’ αυτό δηλώνεται το ποιόν της ενέργειας του ρήματος: το μη συνοπτικό ή εξακολουθητικό δηλώνεται με το ενεστωτικό θέμα, ενώ το συνοπτικό και το συντελεσμένο δηλώνονται με το αοριστικό θέμα.
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ
ΧΡΟΝΟΙ
ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ ΦΩΝΗ
ενεστώτας
δένω
παρατατικός
έδενα
εξακολουθητικός μέλλοντας
θα δένω
στιγμιαίος μέλλοντας
θα δέσω
αόριστος
έδεσα
παρακείμενος
έχω δέσει
υπερσυντέλικος
είχα δέσει
συντελεσμένος μέλλοντας
θα έχω δέσει
Μελετώντας το ρήμα στους χρόνους της ενεργητικής φωνής διαπιστώνουμε ότι οι χρόνοι σχηματίζονται από δύο διαφορετικά θέματα:
από το θέμα δεν- σχηματίζονται οι ενεστώτας, παρατατικός και εξακολουθητικός μέλλοντας της ενεργητικής και παθητικής και το ονομάζουμε ενεστωτικό θέμα
από το θέμα δεσ- σχηματίζονται οι αόριστος, στιγμιαίος μέλλοντας, παρακείμενος, υπερσυντέλικος και συντελεσμένος μέλλοντας της ενεργητικής και το ονομάζουμε αοριστικό.
Τι είναι η αύξηση και ποια ρήματα την παίρνουν;
Όσα ρήματα αρχίζουν από σύμφωνο μπορούν να πάρουν μπροστά από το θέμα, στον παρατατικό και τον αόριστο της οριστικής, ένα ε- που λέγεται αύξηση. Όσα ρήματα αρχίζουν από φωνήεν ή δίψηφο δεν παίρνουν αύξηση, αλλά κρατούν το φωνήεν ή το δίψηφο σε όλους τους χρόνους.
Τι είναι η εσωτερική αύξηση;
Μερικά σύνθετα ρήματα με α΄ συνθετικό επίρρημα ή πρόθεση παίρνουν αύξηση στην αρχή του β΄ συνθετικού (εσωτερική αύξηση).π.χ. παραλαμβάνει παρελάμβανε
Πότε διατηρείται και πότε χάνεται η αύξηση;
Η αύξηση (και η εσωτερική) μένει όταν τονίζεται, ενώ χάνεται όταν δεν τονίζεται.
Αναλυτικά μελετήστε την κλίση των ρημάτων σε όλους τους χρόνους, τις φωνές και τις συζυγίες στο βιβλίο της Γραμματικής ( σελίδες 79-93) ή στη διεύθυνση:
Η σύνθεση είναι η διαδικασία δημιουργίας νέων λέξεων από δύο ή περισσότερες άλλες λέξεις. Οι λέξεις που χρησιμοποιούνται για να συνθέσουν τη νέα λέξη λέγονται συνθετικά και η λέξη που σχηματίζεται λέγεται σύνθετη λέξη ή σύνθετο.
α΄ συνθετικό + β΄ συνθετικό → σύνθετο ή σύνθετη λέξη
Ποια είναι τα είδη των συνθέτων ως προς τη σημασία τους;
Τα σύνθετα χωρίζονται σε κατηγορίες ανάλογα με τη σχέση του πρώτου με το δεύτερο συνθετικό. Ειδικότερα, διακρίνονται σε (είδη συνθέτων):
α) παρατακτικά:τα δύο συνθετικά παρατάσσονται το ένα δίπλα στο άλλο.
Τα συνθετικά αυτά μπορεί να είναι:
Ουσιαστικά: αγγούρι + ντομάτα = αγγουροντομάτα.
Επίθετα: άσπρος + μαύρος = ασπρόμαυρος.
Ρήματα: αναβαίνω + κατεβαίνω = ανεβοκατεβαίνω.
Επιρρήματα: βόρεια + ανατολικά = βορειοανατολικά.
β) προσδιοριστικά:το πρώτο συνθετικό προσδιορίζει το δεύτερο.
Η λέξη κατά (που προέρχεται από την πρόθεση «κατά» της Αρχαίας Ελληνικής) + επίθετο: κατά + κόκκινος = κατακόκκινος.
γ) κτητικά:τα κτητικά σύνθετα μπορούν να αποδοθούν με τη φράση «εκείνος που έχει…» και συνήθως σχηματίζονται με επίθετο + ουσιαστικό: ξανθά + μαλλιά = ξανθομάλλης / ανοιχτό + μυαλό = ανοιχτόμυαλος
δ) αντικειμενικά:το πρώτο συνθετικό είναι ουσιαστικό και το δεύτερο ρήμα και το ουσιαστικό έχει θέση αντικειμένου του ρήματος, π.χ. βιβλίο + πωλώ = βιβλιοπώλης, δέντρα + φυτεύω = δεντροφύτευση, χρόνο + χρεώνω = χρονοχρέωση.
Γ2 ΜΕΡΟΣ:ΗΜΟΡΦΗΤΩΝ ΣΥΝΘΕΤΩΝ: ΤΟΣΥΝΔΕΤΙΚΟΦΩΝΗΕΝ
Το -ο- που εμφανίζεται συνήθως ανάμεσα στο θέμα του πρώτου συνθετικού (όταν αυτό είναι κλιτό) και στο δεύτερο συνθετικό (όταν αυτό αρχίζει με σύμφωνο) λέγεται συνδετικό φωνήεν (γυναίκες + παιδιά → γυναικ -ό- παιδα).
Το βλέπουμε επίσης και σε πολλά επιρρήματα (κρυφ-ά + μιλώ → κρυφομιλώ).
Ωστόσο, όταν το δεύτερο συνθετικό αρχίζει με φωνήεν (κυρίως α ή ο), το συνδετικό -ο- συνήθως δεν εμφανίζεται:
δεκαπέντε + Αύγουστος → Δεκαπενταύγουστος γλυκός + ανάλατος → γλυκανάλατος
αλλά έχουμε και
βόρειος + ανατολικός → βορειοανατολικός
Δ ΜΕΡΟΣ:ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ
Πώς γράφω την περίληψη ενός κειμένου;
Προσέχω τον τίτλο και την ταυτότητα του κειμένου(πρόκειται για άρθρο, απόσπασμα, ποιος είναι ο συγγραφέας ή ο αρθρογράφος;…)
Διαβάζω προσεκτικά το κείμενο και υπογραμμίζω τα σημαντικότερα, καθώς και λέξεις συνδετικές που με βοηθούν να καταλάβω τη συλλογιστική πορεία του συγγραφέα.
Σημειώνω στην αρχή του κειμένου το θέμα του, λαμβάνοντας υπόψη τον τίτλο και το περιεχόμενό του. Αν δεν είμαι βέβαιος, σημειώνω το θέμα του κειμένου μετά τη δεύτερη ανάγνωση.
Διαβάζω δεύτερη φορά το κείμενο, σημειώνοντας δίπλα από κάθε παράγραφο μια πρόταση με το θέμα της.
Επιβεβαιώνω το θέμα του κειμένου που είχα σημειώσει αρχικά.
Ελέγχω από τους πλαγιότιτλους τον αριθμό των λέξεων, μειώνοντάς τον αν έχω περάσει το όριο που μου ζητείται.
Συνθέτω την περίληψή μου :
Αρχίζω:
Ο συγγραφέας στο κείμενο (ή απόσπασμα κ.λπ.) παρουσιάζει , επισημαίνει….+ το θέμα που σημείωσα αρχικά.
ή
Το κείμενο, το άρθρο, το απόσπασμα αναφέρεται, παρουσιάζει …+ το θέμα που σημείωσα αρχικά.
Η δημιουργία αεροδρομίου στα Μάρμαρα της Πάρου το 1944 από τους Γερμανούς κατακτητές, η προσπάθεια καταστροφής του, η συμμετοχή, η σύλληψη και ο απαγχονισμός του Παριανού ήρωα Νικόλα Στέλλα αποτελούν το περιεχόμενο αυτής της μικρής ερασιτεχνικής ιστορικής ταινίας.
Μια συνέντευξη που παραχώρησε ο πατέρας Λεόντιος σε μαθητές του Γυμνασίου Νάουσας Πάρου, με θέμα τον ρόλο της Ιεράς Μονής της Λογγοβάρδας στα χρόνια του Ελληνοϊταλικού Πολέμου και της Κατοχής. Δημιουργήθηκε τον Οκτώβριο του 2023, με αφορμή τον εορτασμό της Εθνικής Επετείου.
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΡΟΣΙΝΗΣ (1859-1911)
Ο Γεώργιος Δροσίνης καταγόταν από οικογένεια αγωνιστών του Μεσολογγίου και γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε Νομική και,Φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και Ιστορία Καλών Τεχνών και ξένης φιλολογίας στη Γερμανία. Υπήρξε διευθυντής του περιοδικού της Εστίας, που ο ίδιος μετέτρεψε σε εφημερίδα . Μαζί με τον Δημήτριο Βικέλα ίδρυσαν το Σύλλογο «προς διάδοσιν ωφελίμων βιβλίων», όπου εξέδωσε λογοτεχνικά έργα, λαογραφικές και άλλες μελέτες. Το 1901 ίδρυσε τις σχολικές βιβλιοθήκες και το 1908 το εκπαιδευτικό μουσείο. Συνέβαλε επίσης στην ανέγερση του Οίκου Τυφλών. Υπήρξε επίσης μέλος της Ακαδημίας Αθηνών. Στο χώρο της λογοτεχνίας πρωτοεμφανίστηκε το 1879 με ποιήματά του στο περιοδικό Ραμπαγάς. Στην πρώτη φάση της λογοτεχνικής παραγωγής του ανήκουν οι συλλογές Ιστοί αράχνης (1880) και Σταλακτίται (1881), με τις οποίες εντάχτηκε στους νεωτεριστές ποιητές . Με τις συλλογές Ειδύλλια (1884) και Γαλήνη (1902) προσχώρησε στη γενιά του 1880, ενώ συνέχισε να δημοσιεύει ποιήματα ως το 1930 με τη συλλογή Βραδιάζει, καθώς επίσης διηγήματα και μυθιστορήματα. Πέθανε στην Κηφισιά το 1951. Ο Γεώργιος Δροσίνης εντάσσεται στους ποιητές της νέας Αθηναϊκής Σχολής, κυρίως λόγω της δημοτικής γλώσσας και της απλότητας της έκφρασης της ποίησής του. Στην πεζογραφία του επέλεξε συχνά θέματα από τη ζωή στην ελληνική επαρχία προτάσσοντας μια ειδυλλιακή αντιμετώπισή της. Τοποθετείται έτσι στην πρώτη φάση της ηθογραφικής πεζογραφίας στην ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας.
ΕΝΟΤΗΤΕΣ:
1η ενότητα: «Γλυκά φυσά ο μπάτης… σε κύματ’ ασημένια».
H θάλασσα και κάτω από τον ήλιο, το παιχνίδι των ψαριών με τα κύματα
2η ενότητα: «Στου καραβιού το πλάι… και μας γυρνά την πλάτη».
4η ενότητα: «Και γύρω καραβάκια… βοσκό τους τον αέρα».
Οι βαρκούλες στα κύματα που θυμίζουν προβατάκια στους κάμπους.
ΘΕΜΑ
Ο ποιητής προβάλλει την ομορφιά και την ειδυλλιακή ατμόσφαιρα του θαλασσινού τοπίου παρουσιάζοντας την αρμονική συνύπαρξη όλων των μερών του.
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΘΕ ΣΤΡΟΦΗΣ
Στην πρώτη στροφή του ποιήματος κυριαρχούν οι μορφές των ψαριών που παίζουν ανέμελα και ερωτευμένα μέσα στα γαλάζια νερά και κάτω από τον ήλιο και το γλυκό αεράκι του ειδυλλιακού θαλασσινού τοπίου.
Συγκεκριμένα, ο δημιουργός μεταφέρει στον αναγνώστη την ειδυλλιακή ατμόσφαιρα του θαλασσινού ελληνικού τοπίου, περιγράφοντας στοιχεία που το συνθέτουν, όπως το γλυκό αεράκι, τα γαλανά νερά της θάλασσας και ο ήλιος που καθρεφτίζεται μέσα σε αυτά. Μέσα στο γαλήνιο και ειδυλλιακό αυτό τοπίο, ο ποιητής τοποθετεί τα «χρυσοφτέρωτα» ψαράκια που κολυμπούν και παίζουν ανέμελα και ερωτευμένα κάτω από τα «ασημένια κύματα».
Στη δεύτερη στροφή του ποιήματος, την εικόνα του θαλασσινού τοπίου συνθέτει η μορφή ενός δελφινιού που κολυμπάει καμαρωτά δίπλα σ’ ένα καράβι.
Εδώ η εικόνα της ελληνικής φύσης συνεχίζεται με την περιγραφή του «τρελού γοργόφτερου» δελφινιού, που κολυμπάει δίπλα σε ένα καράβι. Το δελφίνι αυτό, το οποίο παρομοιάζεται με «άτι» (άλογο) της θάλασσας, προσπερνά καμαρωτό το καράβι, τυλίγεται με τους αφρούς της θάλασσας και γυρνάει την πλάτη του στους ανθρώπους. Η παρομοίωση αυτή του δελφινιού με άλογο της θάλασσας, χρησιμοποιείται για να ενώσει δύο κόσμους, τον κόσμο της θάλασσας και τον κόσμο της στεριάς
Στην τρίτη στροφή, γλάροι κατάλευκοι σαν το χιόνι πετούν δίπλα στα σκοινιά των πλοίων, που στηρίζουν τα πανιά, αναζητώντας την τροφή τους.
Με τα μάτια τους ορθάνοιχτα πετούν χωρίς να κουράζονται και σφυρίζουν χαρούμενοι βουτώντας στο πέλαγος
Στην τέταρτη στροφή, το ποίημα ολοκληρώνεται με την εικόνα των καραβιών, που αρμενίζουν μέσα στη θάλασσα και σχίζουν τα κύματα με τη βοήθεια του αέρα.
Εδώ κυριαρχεί η παρομοίωση των καραβιών, που συνθέτουν την εικόνα του θαλασσινού τοπίου, με τα «άσπρα προβατάκια» («σαν άσπρα προβατάκια… βοσκό τους τον αέρα») . Τα προβατάκια αποτελούν στοιχεία της στεριάς, του ορεινού φυσικού χώρου.
ΣΥΖΕΥΞΗ (ΕΝΩΣΗ) ΣΤΕΡΙΑΣ –ΘΑΛΑΣΣΑΣ
Ο ποιητής στην 4η στροφή χρησιμοποιώντας την παρομοίωση «σαν άσπρα προβατάκια» συσχετίζει δύο κόσμους. Τον κόσμο της θάλασσας και τον κόσμο της στεριάς. Η σύζευξη των δύο κόσμων διακρίνεται καθαρά στην τελευταία στροφή, όπου ο θαλάσσιος χώρος ταυτίζεται με το χώρο της στεριάς, και πιο συγκεκριμένα με την κτηνοτροφική ζωή και τη ζωή στα ορεινά (βόσκοντας, κάμπους, βοσκή).
ΑΦΗΓΗΤΗΣ
Πρωτοπρόσωπος.
ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΟΣ ΤΡΟΠΟΣ: περιγραφή
ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΥΦΟΣ
Η γλώσσα του έργου είναι η απλή, ζωντανή, δημοτική εμπλουτισμένη με ποικίλα επίθετα (γαλανά νερά, χρυσοφτέρωτα ψαράκια, ασημένια κύματα, τρελό δελφίνι, χιονοπλασμένοι γλάροι, ατίμητα φτερούγια, ακοίμητα μάτια, άσπρα προβατάκια, χαρωπά πηδήματα).
Το ύφος του έργου είναι γλαφυρό (λογοτεχνικό), ζωντανό και παραστατικό.
ΜΕΤΡΟ
Το ποίημα είναι γραμμένο σε ιαμβικούς επτασύλλαβους και οκτασύλλαβους στίχους και η ομοιοκαταληξία κάθε στροφής είναι πλεκτή.
ΣΧΗΜΑΤΑ ΛΟΓΟΥ – ΕΚΦΡΑΣΤΙΚΑ ΜΕΣΑ
Μεταφορές: «η θάλασσα δροσίζεται», «ο ήλιος καθρεφτίζεται», «πετώντας δίχως έννοια», «ψαράκια χροσοφτέρωτα», «σε κύματ’ ασημένια», «γοργόφτερο πετάει», «χιονοπλασμένοι γλάροι», «ή με χαρά σφυρίζοντας», «κι έχουν βοσκή τα κύματα, / βοσκό τους τον αέρα».
Παρομοιώσεις: «σαν να καμαρώνεται της θάλασσας το άτι», «σαν άσπρα προβατάκια / που βόσκοντας γυρίζουν / με χαρωπά πηδήματα / στους κάμπους όλη μέρα».
Προσωποποιήσεις: «και μας γυρνά την πλάτη», «ή με χαρά σφυρίζοντας».
Εικόνες: Η εικόνα της θάλασσας, που στα γαλανά νερά της καθρεφτίζεται ο ήλιος, η εικόνα των ψαριών που κολυμπούν στα γαλανά νερά της θάλασσας, η εικόνα του καραβιού, η εικόνα του δελφινιού που κολυμπάει δίπλα στο καράβι, η εικόνα των «χιονοπλασμένων» γλάρων που πετούν «ακούραστοι» πάνω από τη θάλασσα, η εικόνα των καραβιών που αρμενίζουν στη θάλασσα, η εικόνα των προβάτων που βόσκουν στον κάμπο.
Ασύνδετο σχήμα: Γλυκά φυσά ο μπάτης, η θάλασσα δροσίζεται, στα γαλανά νερά της ο ήλιος καθρεφτίζεται.
H ομοιοκαταληξία έχουμε όταν δυο ή περισσότεροι στίχοι να τελειώνουν με ομόηχες συλλαβές ή λέξεις. Φυσικά η ορθογραφία δεν παίζει κανένα ρόλο. Σημασία έχει μόνον ο ήχος.
Η ομοιοκαταληξία είναι ένα από τα στολίδια τού στίχου. Οι αρχαίοι Έλληνες δεν είχαν ομοιοκαταληξίες στα ποιήματα τους. Επίσης η «μοντέρνα» λεγόμενη ποίηση δε χρησιμοποιεί ομοιοκαταληξίες.
ΕΙΔΗ ΟΜΟΙΟΚΑΤΑΛΗΞΙΑΣ
α) ζευγαρωτή : Ο πρώτος στίχος ομοιοκαταληκτεί με το δεύτερο, ο τρίτος με τον τέταρτο, ο πέμπτος με τον έκτο κτλ.
β) πλεχτή : μέσα σ’ ένα τετράστιχο, ο πρώτος με τον τρίτο και ο δεύτερος με τον τέταρτο.
γ) σταυρωτή : σε τετράστιχο ο πρώτος με τον τέταρτο και ο δεύτερος με τον τρίτο.
δ) ζευγαροπλεχτή : μέσα σ’ ένα εξάστιχο, ο πρώτος με το δεύτερο, ο τέταρτος με τον πέμπτο και ο τρίτος με τον έκτο.
Οι αρχαίοι Έλληνες βάσιζαν το μετρικό τους σύστημα στην προσωδία, δηλαδή στην εναλλαγή συλλαβών πού ήσαν μακρές ή βραχείες. Αλλά η διάκριση σε μακρά και βραχέα σιγά – σιγά εγκαταλείφθηκε. Κι έτσι η νέα ποίηση αναγκάστηκε να πάρει ως βάση τού μετρικού της συστήματος τον τόνο. Θεώρησε δηλαδή ως μακρά την τονισμένη συλλαβή και ως βραχεία την άτονη.Το σύστημα αυτό λέγεται και τονικό σύστημα.
Η εναλλαγή κατά ορισμένο σύστημα τονισμένων και άτονων συλλαβών αποτελεί το μέτρο. Το μέτρο λέγεται επίσης και πόδας. Ένας ή και περισσότεροι πόδες αποτελούν το στίχο.
Όταν θέλουμε να συμβολίσουμε τους πόδες ή τα μέτρα χρησιμοποιούμε το “_” για την τονισμένη συλλαβή και το “υ” για την άτονη.
Κάθε πόδας μπορεί να περιλαμβάνει δύο ή τρεις συλλαβές.
Τα μέτρα (μετρικοί πόδες) στη νεοελληνική ποίηση είναι πέντε : ο ίαμβος, ο τροχαίος, ο ανάπαιστος, ο δάκτυλος, και ο αμφίβραχυς (ή μεσοτονικός).
Α’. ΙΑΜΒΙΚΟ ΜΕΤΡΟ
Το ιαμβικό μέτρο περιλαμβάνει δυο συλλαβές από τις οποίες τονίζεται ή δεύτερη. (υ_). Σε ιαμβικό μέτρο, π.χ. είναι γραμμένη η «Ξανθούλα» τού Σολωμού:
Το τροχαϊκό μέτρο περιλαμβάνει επίσης δυο συλλαβές, πού τονίζονται όμως αντίστροφα απ’ ό,τι στον ίαμβο. Δηλαδή τονισμένη είναι η πρώτη συλλαβή και άτονη η δεύτερη ( _υ ):
Σε τροχαϊκό μέτρο είναι γραμμένος και ο «Ύμνος εις την Ελευθερίαν» του Σολωμού.
Το αναπαιστικό μέτρο αποτελείται από τρεις συλλαβές, από τις οποίες τονίζεται η τελευταία, ενώ οι δυο πρώτες είναι άτονες (υυ_). ‘Σε αναπαιστικό μέτρο είναι γραμμένο το επίγραμμα του Σολωμού, « Η καταστροφή των Ψαρών» :
Εδώ, όπως στον ανάπαιστο, υπάρχουν επίσης τρεις συλλαβές. Άλλα τονίζεται η πρώτη, ενώ οι δυο επόμενες μένουν άτονες (_υυ). Σε δακτυλικό μέτρο είναι γραμμένα τα «Χαμένα Χρόνια» τού Πολέμη:
Όταν ο πόδας περιλαμβάνει τρεις συλλαβές, από τις οποίες τονίζεται η μεσαία (υ_υ), τότε έχουμε αμφίβραχυ ή μέτρο μεσοτονικό, όπως λέγεται ακόμη. Τέτοιο μέτρο βρίσκομε στο «Μια πίκρα» του Παλαμά:
Τα πρώτα | μου χρόνια | τ’ αξέχα | στα τα ‘ζη | σα
Ορισμένοι μαθητές/τριές μας και φέτος προσθέτουν μια στροφή στα “θαλασσινά τραγούδια”, το ποίημα του Γεώργιου Δροσίνη. Ας τους απολαύσουμε. Πρώτα παραθέτουμε το ποίημα και ακολουθούν οι στίχοι των μαθητών/τριών μας.
Οι μαθητές των τμημάτων Α1 και Α2 του Γυμνασίου Νάουσας Πάρου ζωγράφισαν εμπνευσμένοι από στίχους του ποιήματος “Θαλασσινά τραγούδια” του Γεώργιου Δροσίνη. Ας απολαύσουμε τις δημιουργίες τους:
Μπορείτε να τις δείτε και σε μορφή βιβλίου πατώντας στους παρακάτω συνδέσμους:
Χρησιμοποιούμε cookies για να σας προσφέρουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία στη σελίδα μας. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε τη σελίδα, θα υποθέσουμε πως είστε ικανοποιημένοι με αυτό.
Πρόσφατα σχόλια