ΠΟΙΑ ΒΗΜΑΤΑ ΑΚΟΛΟΥΘΩ ΓΙΑ ΝΑ ΓΡΑΨΩ ΤΗΝ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΝΟΣ ΚΕΙΜΕΝΟΥ;
Προσέχω τον τίτλο και την ταυτότητα του κειμένου(πρόκειται για άρθρο, απόσπασμα, ποιος είναι ο συγγραφέας, ο αρθρογράφος κ.λ.π.)
Διαβάζω προσεκτικά το κείμενο και υπογραμμίζω τα σημαντικότερα, καθώς και λέξεις συνδετικές που με βοηθούν να καταλάβω τη συλλογιστική πορεία του συγγραφέα.
Σημειώνω στην αρχή του κειμένου το θέμα του, λαμβάνοντας υπόψη τον τίτλο και το περιεχόμενό του. Αν δεν είμαι βέβαιος-η, σημειώνω το θέμα του κειμένου μετά τη δεύτερη ανάγνωση.
Διαβάζω δεύτερη φορά το κείμενο, σημειώνοντας δίπλα από κάθε παράγραφο μια πρόταση με το θέμα της.
Επιβεβαιώνω το θέμα του κειμένου που είχα σημειώσει αρχικά.
Ελέγχω από τους πλαγιότιτλους τον αριθμό των λέξεων, μειώνοντάς τον αν έχω περάσει το όριο που μου ζητείται.
Συνθέτω την περίληψή μου :
Αρχίζω:
Ο συγγραφέαςστο κείμενο (ή απόσπασμα κ.λπ.) παρουσιάζει , επισημαίνει….+ το θέμα που σημείωσα αρχικά.
ή
Το κείμενο, το άρθρο,το απόσπασμα αναφέρεται, παρουσιάζει…+ το θέμα που σημείωσα
Συνεχίζω:
Αρχικά τονίζει (-εται), επισημαίνει (-εται), αναφέρει (-εται),
Έπειτα προσθέτει (προστίθεται) , απορεί, διαπιστώνει (-εται), διερωτάται, υποστηρίζει (-εται), διευκρινίζει(-εται), δηλώνει (-εται), εξετάζει (-εται), εξηγεί (-είται), προτείνει (-εται), αναγνωρίζει (-εται) κ.λπ…. +το θέμα κάθε παραγράφου.
Τελειώνω:
Στο τέλος συμπεραίνει (-εται), καταλήγει, κ.λπ. + το θέμα της τελευταίας παραγράφου.
Πώς ήταν η Ευρώπη την εποχή του Διαφωτισμού; Ποιες ήταν οι αντιλήψεις των Διαφωτιστών; Δείτε το βίντεο που ακολουθεί από τη σειρά κινουμένων σχεδίων “Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ο άνθρωπος”: ο Αιώνας Διαφωτισμού.
Εξελίξεις στην Ευρώπη κατά τον 17ο και τον 18ο αι.
Οικονομικές μεταβολές
Στη διάρκεια του 18ου αιώνα στην Ευρώπη σημειώθηκαν:
θεαματική αύξηση του πληθυσμού.
μεταβολές στην αγροτική οικονομία (αγροτική επανάσταση).
ανάπτυξη του εμπορίου (Ευρώπη-Αφρική – Αμερική – Ευρώπη = τριγωνικό εμπόριο) και συσσώρευση κεφαλαίων.
μεταβολές στην παραγωγική διαδικασία -εκβιομηχάνιση (α΄ φάση βιομηχανικής επανάστασης: 1750 – 1780 στη Μ. Βρετανία)
Κοινωνικές μεταβολές
Αριστοκράτες: προσπαθούν να διαφυλάξουν τα προνόμιά τους.
Αστική τάξη: ενισχύει διαρκώς τη θέση της.
Αγρότες και ασθενέστερα κοινωνικά στρώματα: ζουν σε άθλιες συνθήκες.
Πολιτική κατάσταση
Ευρώπη: απόλυτη μοναρχία.
Μ. Βρετανία: πολιτικά δικαιώματα για τις οικονομικά ισχυρές τάξεις ως αποτέλεσμα της ένδοξης επανάστασης του 1688.
Πνευματικές εξελίξεις
Πρόοδος των φυσικών επιστημών – Πρωτοπόροι:
Φράνσις Μπέικον: κάθε επιστημονική θέση πρέπει να επαληθεύεται με πείραμα.
Ρενέ Ντεκάρτ: η συστηματική αμφιβολία οδηγεί στην αληθινή γνώση.
Τζον Λοκ: Οι άνθρωποι έχουν απαραβίαστα φυσικά δικαιώματα.
Ισαάκ Νεύτων: νόμος της παγκόσμιας έλξης – το σύμπαν λειτουργεί με βάση φυσικούς νόμους.
Το κίνημα του Διαφωτισμού
Τι ήταν ο διαφωτισμός;
Ο Διαφωτισμός ήταν ένα σπουδαίο πνευματικό κίνημα που αναπτύχθηκε στην Ευρώπη τον 17ον και τον 18ο αιώνα.
Θεμελιακές θέσεις των διαφωτιστών:
απόρριψη κάθε αυθεντίας
κριτική υφιστάμενης γνώσης
αποδοχή λογικής για την ερμηνεία του κόσμου (ορθολογισμός)
πεποίθηση ότι ο άνθρωπος μπορεί να προοδεύει συνεχώς
Χρόνος και χώρος εκδήλωσης – Εκπρόσωποι του Διαφωτισμού:
τέλη 17ου αιώνα στην Αγγλία: Νεύτων, Λοκ
18ος αιώνας στη Γαλλία: Βολτέρος, Ρουσό, Ντιντερό, Μοντεσκιέ
18ος – 19ος αιώνας στη υπόλοιπη Ευρώπη: Καντ, Κοραής
18ος – 19ος αιώνας στον υπόλοιπο κόσμο
Διαφωτισμός και πολιτική:
Ποιους επηρέασε ο Διαφωτισμός;
Την αμερικανική (1774) και γαλλική (1789) επανάσταση.
Τη φωτισμένη δεσποτεία (δηλαδή ορισμένοους μονάρχες που εφάρμοσαν κάποιες από τις αρχές του Διαφωτισμού για να κάνουν το κράτος τους πιο αποτελεσματικό).
Τις σύγχρονες δημοκρατίες.
Ποιες ήταν οι βασικές θέσεις του Διαφωτισμού στην πολιτική;
Φυσικά δικαιώματα (ζωής, ιδιοκτησίας, ισότητας, ελευθερίας σκέψης και έκφρασης)
Κοινωνικό συμβόλαιο (Τζον Λοκ: τα άτομα δέχτηκαν να παραχωρήσουν ορισμένες από τις ελευθερίες τους προκειμένου να συμβιώσουν και το κράτος εγγυήθηκε αυτή τη συμφωνία. Αυτό είναι το κοινωνικό συμβόλαιο. Αν το κράτος παραβεί τη συμφωνία και γίνει τυραννικό, τότε οι άνθρωποι έχουν δικαίωμα αντίστασης).
Γενική βούληση ( Ρουσό: γενική βούληση είναι η σύνθεση των ατομικών βουλήσεων και εκφράζει το δημόσιο συμφέρον. Προϋποθέτει τη συμμετοχή του λαού στη λήψη αποφάσεων).
Διάκριση των εξουσιών: Ο Μοντεσκιέ είπε ότι έπρεπε να είναι διαφορετικοί φορείς εξουσίας:
Εκτελεστική εξουσία: την ασκεί η κυβέρνηση
Νομοθετική εξουσία: την ασκεί η η βουλή
Δικαστική εξουσία: την ασκούν οι δικαστές
Ποιες ήταν οι απόψεις των Διαφωτιστών για τη θρησκεία;
Πολλοί υποστήριζαν το Ντεϊσμό.Ο ντεϊσμός ήταν θρησκευτικό δόγμα που υποστήριζε ότι ο θεός έπλασε τον κόσμο, αλλά δεν παρεμβαίνει στη λειτουργία του.
Έκαναν αυστηρή κριτική στην καθολική εκκλησία.
Υποστήριζαν την ανεξιθρησκία (Βολτέρος).
Ποιες ήταν οι απόψεις των Διαφωτιστών για την εκπαίδευση;
Η εκπαίδευση είναι ένα μέσο εξασφάλισηςτης συνεχούς προόδου του ανθρώπου.
Ο Ρουσό στο έργο του «Αιμίλιος» υποστήριξε την κατάργηση της αυθεντίας του δασκάλου και την ανάγκη για προσωπική αναζήτηση της γνώσης από τον διδασκόμενο.
Ποιες ήταν οι απόψεις των Διαφωτιστών για την οικονομία; Τι ήταν ο οικονομικός φιλελευθερισμός;
Οι Φυσιοκράτες οικονομολόγοι υποστήριξαν ότι η οικονομία πρέπει να αφεθεί να λειτουργήσει φυσικά δίχως κρατικές παρεμβάσεις ( Κεναί ).
Οικονομικόςφιλελευθερισμός: Ο Άνταμ Σμιθ πίστευε ότι το κράτος δεν πρέπει να παρεμβαίνει παρά ελάχιστα στην οικονομική ζωή.
Τι ήταν η Εγκυκλοπαίδεια;
Συλλογικό έργο 33 τόμων, με πρωτεργάτες τους Ντιντερό και Ντ’ Αλαμπέρ, που συνοψίζει τις ιδέες του Διαφωτισμού.
Πώς έγινε η διάδοση των ιδεών του Διαφωτισμού;
Οι διαφωτιστικές ιδέες διαδόθηκαν αρχικά στα ανώτερα μορφωμένα κοινωνικά στρώματα και μέσα από εκλαϊκευτικά βιβλία έγιναν γνωστές και στα κατώτερα κοινωνικά στρώματα στην Ευρώπη και στον υπόλοιπο κόσμο.
Στο βίντεο που ακολουθεί παρουσιάζεται η Εγκυκλοπαίδεια:
ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΤΠΕ: ΟΙ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΔΙΑΦΩΤΙΣΤΩΝ
ΟΜΑΔΑ Α΄
Η ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΣΚΙΕ
ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
Να μελετήσετε στους δικτυακούς τόπους που ακολουθούν τη ζωή και το έργο του πρωτοπόρου των διαφωτιστών Μοντεσκιέ. Να δημιουργήσετε μια Προβολή Παρουσίασης (power point) , όπου θα παρουσιάζετε:
Τα βασικά βιογραφικά του στοιχεία (καταγωγή, γέννηση, θάνατος, ιδιότητες)
Το σημαντικότερο έργο του.
Τις βασικότερες φιλοσοφικές απόψεις που διατύπωσε στο φιλοσοφικό του έργο.
Τη βασική συμβολή του στην πρόοδο των ανθρώπινων κοινωνιών.
Τα πιο διαχρονικά και επίκαιρα, κατά τη γνώμη σας, αποφθέγματά του.
Εκείνη την άποψή του που, κατά τη γνώμη σας, συντέλεσε περισσότερο στην πρόοδο της ανθρωπότητας ή που αγνοείται ως σήμερα και η ανθρωπότητα υποφέρει εξαιτίας αυτού του γεγονότος.
Επιλέξτε εικόνες του φιλοσόφου και των εξώφυλλων των εκδόσεων του έργου του για να εμπλουτίσετε την παρουσίασή σας.
Μπορείτε να επενδύσετε την παρουσίασή σας με μουσική της εποχής του Διαφωτισμού (Μπετόβεν, Μότσαρτ κλπ).
ΠΡΟΣΟΧΗ: Πρώτα από όλα να μελετήσετε τους προτεινόμενους δικτυακούς τόπους, να αναζητήσετε και να καταγράψετε τις απαντήσεις σας στα ερωτήματα που τίθενται σε ένα πρόχειρο και έπειτα να τις μεταφέρετε στην παρουσίασή σας!!
Η εργασία σας θα δημοσιευτεί στο blog του σχολείου μας
ΕΙΚΟΝΕΣ: Μπορείτε να κάνετε ελεύθερη αναζήτηση για εικόνες, αφού πρώτα ενεργοποιήσετε το φίλτρο της ασφαλούς αναζήτησης για γρήγορα και ασφαλή αποτελέσματα.
ΟΜΑΔΑ Β΄
Η ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΝΤΙΝΤΕΡΟ
Να μελετήσετε στους δικτυακούς τόπους που ακολουθούν τη ζωή και το έργο του διαφωτιστή Ντιντερό. Να δημιουργήσετε μια Προβολή Παρουσίασης (power point) , όπου θα παρουσιάζετε:
Τα βασικά βιογραφικά του στοιχεία (καταγωγή, γέννηση, θάνατος, ιδιότητες).
Το σπουδαιότερο έργο του, και το περιεχόμενο αυτού. Γιατί το θεωρείτε σημαντικότερο;
Τις βασικότερες απόψεις που διατύπωσε στο φιλοσοφικό του έργο.
Τα πιο διαχρονικά και επίκαιρα, κατά τη γνώμη σας αποφθέγματά του.
Εκείνη την άποψή του που, κατά τη γνώμη σας, συντέλεσε περισσότερο στην πρόοδο της ανθρωπότητας ή που αγνοείται ως σήμερα και η ανθρωπότητα υποφέρει εξαιτίας αυτού του γεγονότος.
Επιλέξτε εικόνες του φιλοσόφου και των εξώφυλλων των εκδόσεων του έργου του για να εμπλουτίσετε την παρουσίασή σας.
Μπορείτε να επενδύσετε την παρουσίασή σας με μουσική της εποχής του Διαφωτισμού (Μπετόβεν, Μότσαρτ κλπ).
ΠΡΟΣΟΧΗ: Πρώτα από όλα να μελετήσετε τους προτεινόμενους δικτυακούς τόπους, να αναζητήσετε και να καταγράψετε τις απαντήσεις σας στα ερωτήματα που τίθενται σε ένα πρόχειρο και έπειτα να τις μεταφέρετε στην παρουσίασή σας!!
Η εργασία σας θα δημοσιευτεί στο blog του σχολείου μας
ΕΙΚΟΝΕΣ: Μπορείτε να κάνετε ελεύθερη αναζήτηση για εικόνες, αφού πρώτα ενεργοποιήσετε το φίλτρο της ασφαλούς αναζήτησης για γρήγορα και ασφαλή αποτελέσματα
ΟΜΑΔΑ Γ΄
Η ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΟ
Να μελετήσετε στους δικτυακούς τόπους που ακολουθούν τη ζωή και το έργο του πρωτοπόρου των διαφωτιστών Ζαν Ζακ Ρουσό. Να δημιουργήσετε μια Προβολή Παρουσίασης (power point) , όπου θα παρουσιάζετε:
Τα βασικά βιογραφικά του στοιχεία (καταγωγή, γέννηση, θάνατος, ιδιότητες)
Το σημαντικότερο πολιτικό του έργο του και σύντομα το περιεχόμενό του.
Τις βασικότερες πολιτικές απόψεις που διατύπωσε στο φιλοσοφικό του έργο.
Τα ιστορικά γεγονότα που σχετίζονται με την πολιτική του φιλοσοφία.
Τα πιο διαχρονικά και επίκαιρα, κατά τη γνώμη σας αποφθέγματά του.
Εκείνη την πολιτική άποψή του που, κατά τη γνώμη σας, συντέλεσε περισσότερο στην πρόοδο της ανθρωπότητας ή που αγνοείται ως σήμερα και η ανθρωπότητα υποφέρει εξαιτίας αυτού του γεγονότος.
Επιλέξτε εικόνες του φιλοσόφου και των εξώφυλλων των εκδόσεων του έργου του για να εμπλουτίσετε την παρουσίασή σας.
Μπορείτε να επενδύσετε την παρουσίασή σας με μουσική της εποχής του Διαφωτισμού (Μπετόβεν, Μότσαρτ κλπ).
ΠΡΟΣΟΧΗ: Πρώτα από όλα να μελετήσετε τους προτεινόμενους δικτυακούς τόπους, να αναζητήσετε και να καταγράψετε τις απαντήσεις σας στα ερωτήματα που τίθενται σε ένα πρόχειρο και έπειτα να τις μεταφέρετε στην παρουσίασή σας!!
Η εργασία σας θα δημοσιευτεί στο blog του σχολείου μας
Η ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΟ
Να μελετήσετε στους δικτυακούς τόπους που ακολουθούν τη ζωή και το έργο του πρωτοπόρου των διαφωτιστών Ζαν Ζακ Ρουσό. Να δημιουργήσετε μια Προβολή Παρουσίασης (power point) , όπου θα παρουσιάζετε:
Τα βασικά βιογραφικά του στοιχεία (καταγωγή, γέννηση, θάνατος, ιδιότητες)
Το σημαντικότερο παιδαγωγικό του έργο του και σύντομα το περιεχόμενό του.
Τις βασικότερες παιδαγωγικές απόψεις που διατύπωσε στο φιλοσοφικό του έργο.
Τα πιο διαχρονικά και επίκαιρα, κατά τη γνώμη σας αποφθέγματά του.
Εκείνη την παιδαγωγική άποψή του που, κατά τη γνώμη σας, συντέλεσε περισσότερο στην πρόοδο της ανθρωπότητας ή που αγνοείται ως σήμερα και η ανθρωπότητα υποφέρει εξαιτίας αυτού του γεγονότος.
Επιλέξτε εικόνες του φιλοσόφου και των εξώφυλλων των εκδόσεων του έργου του για να εμπλουτίσετε την παρουσίασή σας.
Μπορείτε να επενδύσετε την παρουσίασή σας με μουσική της εποχής του Διαφωτισμού (Μπετόβεν, Μότσαρτ κλπ).
ΠΡΟΣΟΧΗ: Πρώτα από όλα να μελετήσετε τους προτεινόμενους δικτυακούς τόπους, να αναζητήσετε και να καταγράψετε τις απαντήσεις σας στα ερωτήματα που τίθενται σε ένα πρόχειρο και έπειτα να τις μεταφέρετε στην παρουσίασή σας!!
Η εργασία σας θα δημοσιευτεί στο blog του σχολείου μας
Να μελετήσετε στους δικτυακούς τόπους που ακολουθούν τη ζωή και το έργο του πρωτοπόρου των διαφωτιστών Τζον Λοκ. Να δημιουργήσετε μια Προβολή Παρουσίασης (power point) , όπου θα παρουσιάζετε:
Τα βασικά βιογραφικά του στοιχεία (καταγωγή, γέννηση, θάνατος, ιδιότητες)
Το σημαντικότερο έργο του και σύντομα το περιεχόμενό του.
Τις βασικότερες πολιτικές και παιδαγωγικές απόψεις που διατύπωσε στο φιλοσοφικό του έργο.
Τα ιστορικά γεγονότα που σχετίζονται με την πολιτική του φιλοσοφία.
Τα πιο διαχρονικά και επίκαιρα, κατά τη γνώμη σας αποφθέγματά του.
Εκείνη την άποψή του που, κατά τη γνώμη σας, συντέλεσε περισσότερο στην πρόοδο της ανθρωπότητας ή που αγνοείται ως σήμερα και η ανθρωπότητα υποφέρει εξαιτίας αυτού του γεγονότος.
Επιλέξτε εικόνες του φιλοσόφου και των εξώφυλλων των εκδόσεων του έργου του για να εμπλουτίσετε την παρουσίασή σας.
Μπορείτε να επενδύσετε την παρουσίασή σας με μουσική της εποχής του Διαφωτισμού (Μπετόβεν, Μότσαρτ κλπ).
ΠΡΟΣΟΧΗ: Πρώτα από όλα να μελετήσετε τους προτεινόμενους δικτυακούς τόπους, να αναζητήσετε και να καταγράψετε τις απαντήσεις σας στα ερωτήματα που τίθενται σε ένα πρόχειρο και έπειτα να τις μεταφέρετε στην παρουσίασή σας!!
Η εργασία σας θα δημοσιευτεί στο blog του σχολείου μας
ΕΙΚΟΝΕΣ: Μπορείτε να κάνετε ελεύθερη αναζήτηση για εικόνες, αφού πρώτα ενεργοποιήσετε το φίλτρο της ασφαλούς αναζήτησης για γρήγορα και ασφαλή αποτελέσματα.
ΟΜΑΔΑ ΣΤ΄
Η ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΦΡΑΝΣΟΥΑ ΚΕΝΕ
Να μελετήσετε στον δικτυακό τόπο και την παρουσίαση που ακολουθούν, τη ζωή και το έργο του οικονομολόγου Φρανσουά Κενέ. Να δημιουργήσετε μια Προβολή Παρουσίασης (power point) , όπου θα παρουσιάζετε:
Τα βασικά βιογραφικά του στοιχεία (καταγωγή, γέννηση, θάνατος, ιδιότητες)
Το σημαντικότερο έργο του.
Τις βασικότερες οικονομικές του απόψεις.
Την οικονομική σχολή που θεμελιώθηκε από αυτόν και τη βασική θέση αυτής της σχολής.
Τη γνώμη του Μαρξ για τον Κενέ.
Επιλέξτε εικόνες του φιλοσόφου και των εξώφυλλων των εκδόσεων του έργου του για να εμπλουτίσετε την παρουσίασή σας.
Μπορείτε να επενδύσετε την παρουσίασή σας με μουσική της εποχής του Διαφωτισμού (Μπετόβεν, Μότσαρτ κλπ).
ΠΡΟΣΟΧΗ: Πρώτα από όλα να μελετήσετε τους προτεινόμενους δικτυακούς τόπους, να αναζητήσετε και να καταγράψετε τις απαντήσεις σας στα ερωτήματα που τίθενται σε ένα πρόχειρο και έπειτα να τις μεταφέρετε στην παρουσίασή σας!!
Η εργασία σας θα δημοσιευτεί στο blog του σχολείου μας
Να μελετήσετε στους δικτυακούς τόπους που ακολουθούν τη ζωή και το έργο του πρωτοπόρου των διαφωτιστών Βολτέρου. Να δημιουργήσετε μια Προβολή Παρουσίασης (power point) , όπου θα παρουσιάζετε:
Τα βασικά βιογραφικά του στοιχεία (καταγωγή, γέννηση, θάνατος, ιδιότητες)
Το σημαντικότερο έργο του .
Τις βασικότερες φιλοσοφικές απόψεις που διατύπωσε στο φιλοσοφικό του έργο.
Τη βασική συμβολή του στην πρόοδο των ανθρώπινων κοινωνιών.
Τα πιο διαχρονικά και επίκαιρα, κατά τη γνώμη σας αποφθέγματά του.
Εκείνη την άποψή του που, κατά τη γνώμη σας, συντέλεσε περισσότερο στην πρόοδο της ανθρωπότητας ή που αγνοείται ως σήμερα και η ανθρωπότητα υποφέρει εξαιτίας αυτού του γεγονότος.
Επιλέξτε εικόνες του φιλοσόφου και των εξώφυλλων των εκδόσεων του έργου του για να εμπλουτίσετε την παρουσίασή σας.
Μπορείτε να επενδύσετε την παρουσίασή σας με μουσική της εποχής του Διαφωτισμού (Μπετόβεν, Μότσαρτ κλπ).
ΠΡΟΣΟΧΗ: Πρώτα από όλα να μελετήσετε τους προτεινόμενους δικτυακούς τόπους, να αναζητήσετε και να καταγράψετε τις απαντήσεις σας στα ερωτήματα που τίθενται σε ένα πρόχειρο και έπειτα να τις μεταφέρετε στην παρουσίασή σας!!
Η εργασία σας θα δημοσιευτεί στο blog του σχολείου μας
ΕΙΚΟΝΕΣ: Μπορείτε να κάνετε ελεύθερη αναζήτηση για εικόνες, αφού πρώτα ενεργοποιήσετε το φίλτρο της ασφαλούς αναζήτησης για γρήγορα και ασφαλή αποτελέσματα.
– Αφήγηση: είναι η αφήγηση γεγονότων. Η αφήγηση επιτρέπει να εξελιχθεί με ταχύτερο ρυθμό η υπόθεση.
– Διάλογος: τα πρόσωπα συνομιλούν. Ο διάλογος προσδίδει ζωντάνια και αμεσότητα. Ο χρόνος δεν προχωρά.
-Μονόλογος: μιλά ο ήρωας μόνος, χωρίς να τον ακούει κανείς.
– Περιγραφή: είναι η λεπτομερής παρουσίαση προσώπων, αντικειμένων κ.λπ.. Στόχος της περιγραφής είναι να δώσει στον αναγνώστη λεπτομέρειες.
-Εσωτερικός μονόλογος, σκέψεις: παρουσιάζονται οι σκέψεις και τα συναισθήματα του ήρωα χωρίς να παρεμβαίνει ο αφηγητής.
-Νοερός διάλογος: είναι ο φανταστικός διάλογος που εξελίσσεται στη σκέψη του ήρωα.
Ο αφηγητής με βάση τη συμμετοχή του στην ιστορία ονομάζεται:
– Ομοδιηγητικός – πρωτοπρόσωπος:
Συμμετέχει στην ιστορία την οποία αφηγείται είτε ως πρωταγωνιστής (αυτοδιηγητικός αφηγητής) είτε ως παρατηρητής ή αυτόπτης μάρτυρας.
– Ετεροδιηγητικός-τριτοπρόσωπος:
Δεν έχει καμιά συμμετοχή στην ιστορία που αφηγείται.
– Παντογνώστης αφηγητής: Είναι ο αφηγητής που γνωρίζει τα πάντα, εποπτεύει τα πάντα, αλλά δεν μετέχει στη δράση, δεν είναι δηλαδή ένα από τα πρόσωπα της ιστορίας. Αυτός δεν παρακολουθεί την αφήγηση από μια οπτική γωνία, αλλά είναι πανταχού παρών σαν ένας μικρός θεός.
Είναι η λέξη της πρότασης που δείχνει ποιος κάνει ή παθαίνει κάτι ή βρίσκεται σε μια κατάσταση.
π. χ. Ο Γιώργος παίζει κιθάρα.
Για να βρούμε το υποκείμενο, εντοπίζουμε το ρήμα και ρωτάμε: «ποιος, ποια, ποιο;»
Σε ποια πτώση βρίσκεται και τι μορφή μπορεί να έχει το υποκείμενο;
Το υποκείμενο βρίσκεται πάντα σε πτώση ονομαστική .
Το υποκείμενο μπορεί να είναι ουσιαστικό, αντωνυμία ή οποιαδήποτε άλλη λέξη (επίθετο, μετοχή, άκλιτη λέξη κτλ.) ή πρόταση, με άρθρο ή χωρίς άρθρο.
Στην περίπτωση, όμως, που το ρήμα είναι απρόσωπο ή υπάρχει απρόσωπη έκφραση το υποκείμενο είναι μία ολόκληρη πρόταση.
Όταν το ρήμα είναι απρόσωπο (πρέπει, αρκεί, ενδέχεται, φαίνεται, απαγορεύεται, επιτρέπεται, πιστεύεται κ.λπ.) ή υπάρχει απρόσωπη έκφραση (είναι δίκαιο, είναι ορθό, κ.λ.π.), η πρόταση (που είναι υποκείμενο στο ρήμα) ξεκινάει με τα: «να, ότι , πώς». Σε αυτήν την περίπτωση το υποκείμενο το βρίσκουμε ρωτώντας το ρήμα «ποιο πράγμα;».
Παραδείγματα
ουσιαστικό, π.χ. Ο μαθητής διαβάζει.
αντωνυμία, π.χ. Αυτός διαβάζει.
επίθετο, π.χ. Ο νέος διαβάζει.
μετοχή, π.χ. Ο βρεγμένος τη βροχή δεν την φοβάται.
άκλιτη λέξη (επίρρημα) με άρθρο, π.χ. Τα παρακάτω είναι περιττά.
πρόταση, π.χ. Πρέπει να διαβάζεις.
Πότε παραλείπεται το υποκείμενο;
Το υποκείμενο παραλείπεται συχνά:
όταν είναι πρώτο ή δεύτερο πρόσωπο και ο ομιλητής ή ο συγγραφέας δε θέλει να δώσει έμφαση σε αυτό (επειδή εννοείται εύκολα από την κατάληξη του ρήματος), π.χ. Θα πάω εκδρομή (ενν. εγώ).
όταν εννοείται εύκολα από τα συμφραζόμενα,
π.χ. – Τι κάνει ο πατέρας σου;
– Είναι πολύ καλά (ενν. Ο πατέρας).
όταν είναι μια γενική έννοια ή όταν μπορεί να εννοηθεί μόνο ένα υποκείμενο, π.χ. Είναι 6 μμ. (ενν. H ώρα).
όταν το ρήμα δείχνει κάποιο φυσικό φαινόμενο, π.χ. κάνει κρύο.
ΜΕΡΟΣ Β2: Συμφωνία υποκειμένου –ρήματος
Το ρήμα συμφωνεί με το υποκείμενό του σε πρόσωπο και αριθμό.
π.χ. Η Μαρία διαβάζει ένα βιβλίο. (Το υποκείμενο “Η Μαρία” είναι γ’ πρόσωπο ενικού αριθμού, όπως και το ρήμα (διαβάζει)
Όταν υπάρχουν περισσότερα από ένα υποκείμενα, το ρήμα μπαίνει σε πληθυντικό αριθμό.
π.χ. Η Μαρία και ο Γιάννης διαβάζουν ένα βιβλίο.
Όταν υπάρχουν πολλά υποκείμενα σε διάφορα πρόσωπα (α’, β’, γ’), το ρήμα μπαίνει στο επικρατέστερο πρόσωπο (το α’ πρόσωπο είναι επικρατέστερο του β’ και το β’ επικρατέστερο του γ’).
π.χ. Εμείς και εσείς είμαστε μαθητές της Β΄ Γυμνασίου.
π.χ. Πότε θα μιλήσετε εσείς και οι άλλοι;
Η συμφωνία υποκειμένου και ρήματος ως προς το πρόσωπο και τον αριθμό μπορεί να μην τηρείται στις παρακάτω περιπτώσεις:
α) Όταν το υποκείμενο είναι περιληπτικό όνομα.
π.χ. Μεγάλος αριθμός ανθρώπων περίμεναν να έρθει η σειρά τους.
β) Όταν ένα υποκείμενο ενικού αριθμού συνδέεται με άλλα πρόσωπα ή πράγματα.
π.χ. Εγώ με τους φίλους μου πήγαμε στον κινηματογράφο.
γ) Όταν υπάρχουν περισσότερα από ένα υποκείμενα τα οποία μπορούν να θεωρηθούν ενιαίο σύνολο.
π.χ. Η εξυπνάδα και η καλοσύνη του εκτιμήθηκε από όλους
ΜΕΡΟΣ Γ: Σύνθεση με αχώριστα μόρια
Γενικά για τη δημιουργία των λέξεων
Τα ονόματα (=ουσιαστικά και επίθετα) και τα ρήματα διακρίνονται σε απλά, όταν σχηματίζονται από το θέμα και την κατάληξη (π.χ. ντομάτα), και σε μη απλά, όταν είναι προϊόντα παραγωγής (π.χ. ντοματ-ιά) ή σύνθεσης (αγγουρο-ντομάτα).
Παραγωγή είναι η διαδικασία κατά την οποία από μια λέξη σχηματίζουμε, με την προσθήκη κάποιων στοιχείων, κάποιες άλλες λέξεις που λέγονται παράγωγες λέξεις. Π.χ. από τη λέξη «παιδί» τη λέξη «παιδάκι».
Ο συνηθέστερος τρόπος με τον οποίο παράγονται λέξεις είναι ο εξής: προσθέτουμε στο θέμα της λέξης κάποια παραγωγικά στοιχεία. Τα στοιχεία αυτά ονομάζονται προσφύματα. Τα στοιχεία αυτά προστίθενται είτε αριστερά, δηλαδή πριν, από το θέμα και ονομάζονται προθήματα, για παράδειγμα προσθέτουμε μια πρόθεση ή το στερητικό α- πριν τη λέξη (φεύγω → διαφεύγω, κακός → άκακος) είτε δεξιά, δηλαδή μετά το θέμα και ονομάζονται επιθήματα, για παράδειγμα στο θέμα της λέξης προσθέτουμε μια νέα διαφορετική κατάληξη, που λέγεται παραγωγική κατάληξη (πατέρας→πατερούλης).
Τα πιο συνηθισμένα προθήματα είναι τα αχώριστα μόρια. Τα αχώριστα μόρια είναι οι λέξεις οι οποίες δεν στέκονται μόνες τους στο λόγο και χρησιμοποιούνται μόνο για την παραγωγή άλλων λέξεων.
Τα αχώριστα μόρια χωρίζονται σε λόγια και μηλόγια (ή λαϊκά).
Οι σημασίες των αχώριστων μορίων
Α. Λόγια αχώριστα μόρια
αρχι–
1. δηλώνει το επικεφαλής άτομο ανάμεσα σε άλλα της ίδιας επαγγελματικής κλίμακας, π.χ. αρχίατρος
2. το πρόσωπο που έχει στο μεγαλύτερο βαθμό την ιδιότητα αυτού που εκφράζει το β΄συνθετικό, π.χ. αρχικατάσκοπος
3. στον υπερθετικό βαθμό την αρνητική ιδιότητα που δηλώνει το β΄συνθετικό, π.χ. αρχικλέφτης, αρχιτεμπέλης
4. την έναρξη του χρόνου που δηλώνει το β΄ συνθετικό, π.χ. αρχιμηνιά, αρχιχρονιά
αμφι–
1 α. γύρω από, και από τις δυο πλευρές, π.χ. αμφίκοιλος β. διπλή δυνατότητα, π.χ. αμφίδρομος, αμφίβιο
2. για καταστάσεις ή ενέργειες αμφίβολες, που δεν είναι ξεκαθαρισμένο προς τα πού κλίνουν, π.χ. αμφίρροπος
ανα-
1. δηλώνει τόπο με την έννοια του «πάνω», π.χ. άνοδος
2. με επιτατική σημασία, π.χ. ανακράζω
3. με υποκοριστική σημασία, π.χ. ανάλαφρος
4. επανάληψη, π.χ. αναβαθμολογώ
δια– (δι-)
1α. δηλώνει κίνηση διαμέσου, από τη μια μεριά ως την άλλη, π.χ. διαπερνώ, β. κίνηση προς όλες τις κατευθύνσεις, π.χ. διαχέω
2. δηλώνει ότι το προσδιοριζόμενο γίνεται μεταξύ αυτών που εκφράζει η πρωτότυπη λέξη, π.χ. διαπροσωπικός
3. σε ρήματα και τα παράγωγά τους: α. μοιρασιά, διανομή π.χ. διανέμω, β. ασυμφωνία, π.χ. διαφέρω, γ. ανταγωνισμό ή αμοιβαιότητα π.χ. διαγωνίζομαι, διαπληκτίζομαι, δ. τρόπο εκτέλεσης μιας προσπάθειας, εξέ-
λιξης, διαδικασίας, π.χ. διαμορφώνω
4. χρόνο από την αρχή μέχρι το τέλος του διαστήματος που δηλώνεται από την πρωτότυπη λέξη, π.χ. διανυκτερεύω
5α. με επιτατική σημασία, π.χ. διακαής / για την επιδίωξη του τέλειου αποτελέσματος μιας διαδικασίας, π.χ. διακατέχομαι, β. με υποκοριστική λειτουργία, για να δείξει ότι αυτό που δηλώνει η πρωτότυπη λέξη γίνεται με
δυσκολία, π.χ. διαβλέπω, διαφαίνεται
διχο–
δηλώνει τη διαίρεση σε δύο ίσα μέρη, π.χ. διχοτόμος
δυσ–
1. δηλώνει ότι το προσδιοριζόμενο δύσκολα μπορεί να δεχτεί την ενέργεια της πρωτότυπης λέξης, π.χ. δισεπίλυτος
2. προσδίδει στην πρωτότυπη λέξη την ιδιότητα του «κακός», «άσχημος», «δυσάρεστος» κ.λπ., π.χ. δύσμορφος, δύστυχος
3. αίρει τη θετική σημασία της πρωτότυπης λέξης, π.χ. δυσανάλογος, δυσαρμονικός
εισ–
1. κίνηση ή ενέργεια προς τα μέσα ή προς το τέρμα, π.χ. εισάγω, εισβάλλω
2. ενέργεια για ένα σκοπό, π.χ. εισηγούμαι, εισπράττω
εκ– (εξ-)
1. αφαίρεση, π.χ. εξαερισμός
2. απομάκρυνση από αυτό που δηλώνει η πρωτότυπη λέξη, π.χ. εκθρόνιση
3. κίνηση προς τα έξω, π.χ. εκτόξευση, έξοδος
4. μεταβολή του αντικειμένου σε αυτό που εκφράζει η πρωτότυπη λέξη, π.χ. εξατμίζω, εκλαϊκεύω
5. ως επιτατικό, π.χ. έκπληκτος, εκμάθηση
6. ως στερητικό, π.χ. έκτακτος, εκτονώνω
εν– (εμ-, εγ-,ερ-, ελ-)
1. μέσα ή ανάμεσα ή επάνω σε αυτό που εκφράζει η πρωτότυπη λέξη, π.χ. εγκιβωτίζω, εντάσσω, ενθρονίζω 2. με τον τρόπο που εκφράζει η πρωτότυπη λέξη, π.χ. έμμισθος, έμπρακτος
3. έχει αυτό που εκφράζει η πρωτότυπη λέξη, π.χ. έγχορδος, έμπειρος
4. επιτατικά, π.χ. έναστρος, εναγώνιος
επι– (επ-, εφ-)
1. δηλώνει τόπο: επάνω ή το εξωτερικό στρώμα που εκφράζει η πρωτότυπη λέξη, π.χ. επιτύμβιος, επικάλυψη
2. χρόνο: α. γι’ αυτό που ακολουθεί αυτό που εκφράζει η πρωτότυπη λέξη, π.χ. επίλογος, επίγονος,
β. για τη δήλωση διάρκειας όσης δηλώνει η πρωτότυπη λέξη, π.χ. εφήμερος
3. ποσό: α. επιτατικά, π.χ. επαυξάνω, επιταχύνω, β. το τελευταίο στάδιο μιας διαδικασίας, π.χ. επισφραγίζω
4. σκοπό, αιτία, π.χ. επιβλαβής, επίδοξος
5. τρόπο: α. εχθρική διάθεση, π.χ. επιτίθεμαι, β. αμοιβαία σχέση, π.χ. επικοινωνία
ημι–
1. α. το ένα από τα δύο ίσα μέρη, π.χ. ημισφαίριο, ημικύκλιο, β. ότι η λέξη έχει σε μικρότερο βαθμό τα χαρακτηριστικά της πρωτότυπης, π.χ. ημίθεος, ημίφως
2. ότι στη λέξη δεν υπάρχουν όλα αλλά μερικά από τα χαρακτηριστικά του β΄συνθετικού, π.χ. ημιάγριος
3. σε επιστημονικούς όρους, π.χ. ημικυτταρίνες, ημικρανία
περι–
1. γύρω, από όλες τις μεριές, π.χ. περίμετρος, περιφράσσω
2. κοντά, π.χ. περίγειο, περιήλιο
3. για κυκλική κίνηση, π.χ. περιστρέφω, περιφέρω
4. για κίνηση χωρίς συγκεκριμένη κατεύθυνση, π.χ. περιπλανιέμαι, περιδιαβαίνω
5. με τη σημασία τού «κρατώ μέσα», π.χ. περιέχω
6. σε επίθετα με επιτατική σημασία, π.χ. περιζήτητος
7. για να δηλώσει φροντίδα σχετική με αυτό που εκφράζει η πρωτότυπη λέξη, π.χ. περιποιούμαι, περισώζω
συν–
1. αυτό που δηλώνει η πρωτότυπη λέξη γίνεται με τη βοήθεια κάποιου, μαζί με κάποιον, π.χ. συμπάσχω, συνοδηγός
2. ένωση, π.χ. συνομοσπονδία, σύνδεση, σύναψη
3. συγκέντρωση, π.χ. συμμαζεύω, συναγωγή
4. ομοιότητα, π.χ. συγγενής, συμμετρία
5. επιτατικά, π.χ. συντρίβω, συνταράσσω
υπο–
1α. κάτω από, π.χ. υπέδαφος, υπόστρωμα, β. το πρόσωπο που βρίσκεται κάτω από την εξουσία άλλου, καθώς και την εκτέλεση ανάλογης πράξης, π.χ. υπόδουλος, υποτάσσω, γ. το πρόσωπο που βρίσκεται βαθμολογικά σε κατώτερη θέση, π.χ. υποδιευθυντής
2. δηλώνει ότι η ενέργεια που εκφράζει η πρωτότυπη λέξη γίνεται λίγο, κρυφά, παράνομα, π.χ. υποδηλώνω, υποκινώ
3α. σε μικρότερο βαθμό, π.χ. υπολειτουργώ, υποσιτίζομαι, β. υποδιαίρεση, π.χ. υποκατάστημα, υποσύνολο,
γ. (ιατρ.) χαμηλότερες από το κανονικό τιμές, π.χ. υπόταση, υπογλυκαιμία, δ. το προσδιοριζόμενο έχει σε χαμηλότερο βαθμό τις ιδιότητες που δηλώνει η πρωτότυπη λέξη, π.χ. υπόξινος, υπόλευκος.
Λαϊκά αχώριστα μόρια
α– (αν-, ανα-)
1. το αντίθετο από αυτό που εκφράζει η πρωτότυπη λέξη, π.χ. άκακος, άγνωστος
2. την απουσία της κατάστασης που εκφράζει η πρωτότυπη λέξη, π.χ. ανελευθερία, ανευθυνότητα
ξε–
1α. την αντίθετη ενέργεια από αυτή που εκφράζει η πρωτότυπη λέξη, π.χ. ξεδιψώ, ξεκλειδώνω, β. το τέλος της ενέργειας, κατάστασης, π.χ. ξεμουδιάζω, ξεϊδρώνω, γ. τη χρονική περίοδο, π.χ. ξεκαλοκαιριάζω, ξενυχτώ, δ. την αφαίρεση του αντικειμένου που δηλώνει η πρωτότυπη λέξη, π.χ. ξεφλουδίζω, ξαρμυρίζω
2. έξω, π.χ. ξεχειλίζω, ξεσπιτώνω
3. με τη σημασία τού «εντελώς», π.χ. ξεκουφαίνω, ξετρελαίνω
4. με τη σημασία τού «σιγά σιγά», «κρυφά», π.χ. ξεγλιστρώ
Ας εξετάσουμε ορισμένες μεταβολές , ορισμένες παθήσεις του (ν), όταν αυτό βρεθεί μπροστά από άλλα σύμφωνα:
α) Το (ν) στην πρόθεση συν, όταν βρεθεί μπροστά από τα ουρανικά σύμφωνα κ, γ, χ, μετατρέπεται σε γ:
συν – κάτοικος = συγκάτοικος
συν – γραφέας = συγγραφέας
συν – χαίρω = συγχαίρω
β) Το (ν) της παραπάνω πρόθεσης, όταν βρεθεί μπροστά από τα χειλικά π, β, φ ή μπροστά από το ψ γίνεται μ:
συν – πονώ = συμπονώ
συν – βάλλει = συμβάλλει
συν – φωνώ = συμφωνώ
συν – ψηφίζω = συμψηφίζω
γ) Μπροστά από τα σύμφωνα λ, ρ και μ το (ν), αφομοιώνεται με αυτά και έτσι έχουμε ν + λ= λ λ, ν + ρ = ρ ρ και ν + μ = μ μ:
συν – λαβή = συλλαβή
συν – ροή = συρροή
συν – μαθητής = συμμαθητής
δ) Μπροστά από το (σ) το (ν) της πρόθεσης (συν), εάν μετά το –σ– ακολουθεί φωνήεν, γίνεται και αυτό –σ– και έτσι έχουμε δύο –σ σ-, εάν όμως ακολουθεί σύμφωνο, τότε το –ν– αυτό χάνεται. Π.χ.
εν + ( ν, μ, λ, ρ, ) = ενν- π.χ. εν+ νόμος= έννομος,
εν +λ = ελλ-
π.χ. εν +λόγος=έλλογος
εμμ- π.χ. εν+ πιστός=έμπιστος
*ερρ- Κανονικά το ν πριν από ρ στα αρχαία ελληνικά μετατρεπόταν σε ρ, άρα εν + ρις, ρινός (= μύτη) => έρρινος. Μαρτυρούνται όμως στα αρχαία ελληνικά και σχηματισμοί που διατηρούν το νρ, όπως ένρινος.
Η παράγραφος με το περιεχόμενό της αναπτύσσει ένα θέμα, μια πληροφορία ή μια ιδέα, αλλά ταυτόχρονα συνδέεται με την επόμενη παράγραφο και όλες μαζί αποτελούν ένα κείμενο.
Κάθε παράγραφος είναι κι αυτή ένα κείμενο ενιαίο, με αρχή, μέση και τέλος, που ακολουθεί την εξής δομή: α. θεματική πρόταση, β. λεπτομέρειες, γ. κατακλείδα(πολύ συχνά παραλείπεται).
Εξωτερικό γνώρισμα της παραγράφου είναι η αλλαγή γραμμής και το περιθώριο (εσοχή) που αφήνουμε στην αρχή κάθε παραγράφου.
ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ
Οι πιο συνηθισμένοι τρόποι ανάπτυξης μιας παραγράφου είναι οι ακόλουθοι:
α. με παραδείγματα,
β. με σύγκριση και αντίθεση,
γ. με διαίρεση,
δ. με αιτιολόγηση,
ε. με ορισμό,
στ. με αίτια και αποτελέσματα,
ζ. με αναλογία,
η. με συνδυασμό τρόπων ανάπτυξης.
α. Με παραδείγματα
Ο πρώτος και βασικός τρόπος ανάπτυξης των λεπτομερειών μιας παραγράφου είναι η παρουσίαση στοιχείων-παραδειγμάτων από την Ιστορία ή από τη σύγχρονη κοινωνική-καθημερινή μας ζωή.
Η ανάπτυξη με παραδείγματα είναι κατάλληλη όταν η θεματική περίοδος χρειάζεται διευκρινίσεις.
Παράδειγμα:
«Αναμφισβήτητα τα τελευταία χρόνια παρουσιάζεται μια ιδιαίτερα ανησυχητική κλιμάκωση του φαινομένου της παραβατικότητας και εγκληματικότητας. Αρκεί κάποιος να παρακολουθήσει την επικαιρότητα για να διαπιστώσει πως στα δελτία ειδήσεων το αστυνομικό ρεπορτάζ ασφυκτιά από ληστείες, κλοπές, επιθέσεις εις βάρος ανύποπτων πολιτών, εγκλήματα…Το έγκλημα αποκτά άρτια οργάνωση…, δρουν μαφίες της νύχτας…, βιαστές καροδοκούν…» β. Σύγκριση και αντίθεση
Όταν πρόκειται να συγκρίνουμε δύο καταστάσεις, πρόσωπα, αντικείμενα, ιδέες κ.λπ., σημειώνουμε τις ομοιότητες και τις διαφορές τους. Όταν αντιθέτουμε δύο πράγματα, έννοιες κ.λπ., τονίζουμε τις διαφορές τους.
Η ανάπτυξη με σύγκριση και αντίθεση είναι κατάλληλη όταν η θεματική περίοδος μάς παρακινεί να βρούμε τις ομοιότητες και τις διαφορές ανάμεσα σε πρόσωπα, τόπους κ.λπ.
Παράδειγμα:
«Οφείλουμε ως άτομα-μέλη μιας οργανωμένης κοινωνίας να θέσουμε ως κοινό στόχο την πρόοδο και να αποφύγουμε με κάθε τρόπο το συντηρητισμό. Η πρόοδος είναι ο μόνος δρόμος που διασφαλίζει την κοινωνική και προσωπική μας ανέλιξη…, που διαμορφώνει συνθήκες ευνοϊκές για την ανάπτυξη σε όλους τους τομείς… Αντίθετα, ο συντηρητισμός δημιουργεί συνθήκες στασιμότητας και οπισθοδρόμησης…, βαλτώνει κάθε προσπάθεια για βελτίωση και αναβάθμιση των συνθηκών ζωής…, αδυνατεί να ανταποκριθεί στις συνεχώς μεταβαλλόμενες συνθήκες και ανάγκες…» γ. Διαίρεση
Μπορούμε να παρουσιάσουμε καλύτερα μια έννοια, αν τη διαιρέσουμε σε μικρότερα μέρη.
Η ανάπτυξη με διαίρεση είναι κατάλληλη όταν η θεματική περίοδος είναι διατυπωμένη έτσι που να αποκαλύπτει τα στοιχεία από τα οποία αποτελείται ένα αντικείμενο, μια ιδέα κ.λπ.
Παράδειγμα:
«Η εκπαίδευση ανάλογα με την ηλικία των ανθρώπων που την ακολουθούν και το γνωσιολογικό επίπεδο που παρέχει διακρίνεται σε τρεις βαθμίδες, στην πρωτοβάθμια, δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια. Στην πρωτοβάθμια φοιτούν μαθητές… και λαμβάνουν κυρίως γνώσεις… Στη δευτεροβάθμια… Ενώ στην τριτοβάθμια…» δ. Αιτιολόγηση
Αιτιολογούμε μια θέση-άποψη χρησιμοποιώντας επιχειρήματα και άλλες αποδείξεις.
Η αιτιολόγηση είναι η κατάλληλη μέθοδος ανάπτυξης της παραγράφου, όταν η θεματική πρόταση είναι διατυπωμένη έτσι ώστε να μας παρακινεί να ρωτήσουμε «Γιατί;».
Παράδειγμα:
«Στις σύγχρονες καπιταλιστικές κοινωνίες το φαινόμενο της φτώχειας λαμβάνει όλο και πιο δραματικές διαστάσεις. Και αυτό συμβαίνει διότι αναπτύσσεται ένας άμετρος ανταγωνισμός για τη νομή του πλούτου με βάση τα κριτήρια που θέτει η ελεύθερη αγορά…, οι πλούσιοι γίνονται πλουσιότεροι και οι φτωχοί περισσότεροι και φτωχότεροι… Επίσης, αυξάνεται συνεχώς το κόστος ζωής…, πολλοί δεν μπορούν να ανταποκριθούν ούτε στις βασικές ανάγκες… Ενώ το κράτος πρόνοιας χωλαίνει, αφού το σύστημα θεωρεί όσους δεν μπορούν να αποδώσουν τα μέγιστα ως περιττά σώματα και τα αποβάλλει…» ε. Ορισμός
Προσπαθούμε να ορίσουμε, δηλαδή να παρουσιάσουμε το περιεχόμενο μιας έννοιας. Για να γίνει πιο σαφής η παράγραφος, πρέπει στη συνέχεια να διασαφηνίσουμε τον ορισμό, κάνοντας χρήση των άλλων τρόπων ανάπτυξης (παραδείγματα, σύγκριση – αντίθεση κ.λπ.).
Χρησιμοποιούμε ως τρόπο ανάπτυξης της παραγράφου τον ορισμό, όταν η θεματική πρόταση μάς παρακινεί να ρωτήσουμε «Τι είναι;» ή «Τι εννοούμε με αυτό;».
Παράδειγμα:
«Ρατσισμός είναι το δόγμα το οποίο πρεσβεύει τη διάκριση των ανθρώπων σε φύσει ανώτερους και κατώτερους. Ισχυρίζεται δηλαδή πως υπάρχουν άνθρωποι που είναι από τη φύση τους κατώτεροι, αφού ανήκουν σε φυλές, έθνη ή κοινωνικές ομάδες που μειονεκτούν έναντι των άλλων ανθρώπων…» στ. Αίτια και αποτελέσματα
Αναζητούμε και καταγράφουμε την αιτία ή τις αιτίες που οδηγούν σε ένα αποτέλεσμα.
Χρησιμοποιούμε αυτόν τον τρόπο ανάπτυξης, όταν στη θεματική πρόταση διατυπώνουμε μια αιτία και ακολουθούν οι συνέπειες ή αντίστροφα στη θεματική πρόταση η συνέπεια και ακολουθούν οι αιτίες.
Παράδειγμα:
«Η κλιμάκωση της φτώχειας διασπά τον κοινωνικό ιστό διευρύνοντας το χάσμα και τις διαφορές μεταξύ των φτωχών και των πλουσίων… Κατόπιν, πυροδοτεί οξείες αντιπαραθέσεις και συγκρούσεις…Τρέφει αντικοινωνικές μορφές συμπεριφοράς… Όσο αυξάνονται οι φτωχοί αυξάνεται και η δυσαρέσκεια προς το κράτος… Οι πολίτες χάνουν την εμπιστοσύνη τους προς τους πολιτικούς και αυτό εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους για τη δημοκρατία…»
ζ. Αναλογία
Παρουσιάζουμε την ομοιότητα που υπάρχει ανάμεσα σε δύο ή περισσότερα ανόμοια από μία άποψη πράγματα, ιδέες κ.λπ.
Χρησιμοποιούμε την αναλογία, όταν η θεματική πρόταση είναι διατυπωμένη ως παρομοίωση ή μεταφορά.
Παράδειγμα:
«Άραγε με τι μοιάζει η ψυχή μας; Μα είναι απλό, με τη θάλασσα! Όπως αυτή είναι απέραντη και δεν μπορεί το μάτι σου να την προσεγγίσει έτσι και η ψυχή χάνεται στα μήκη και πλάτη ενός κόσμου δυσθεώρητου. Και είναι εξίσου βαθιά που πρέπει να κάνεις πολλές καταδύσεις για να βρεις τους θησαυρούς που κρύβει μέσα της. Άλλοτε πάλι είναι ήρεμη και γαλήνια σαν τη θάλασσα και ξαφνικά πάλι ξεσπάει φουρτούνα, ανακατεύεται, θολώνει…» η. Συνδυασμός τρόπων ανάπτυξης
Συνήθως, όταν γράφουμε μια παράγραφο, χρησιμοποιούμε περισσότερους από έναν τρόπους ανάπτυξης (π.χ. ορισμό και αιτιολόγηση, διαίρεση και παραδείγματα κ.λπ.), ώστε να παρουσιάσουμε ή να διασαφηνίσουμε αυτό που θέλουμε να πούμε, όσο το δυνατόν πληρέστερα.
Παράδειγμα:
«Οφείλουμε ως άτομα-μέλη μιας οργανωμένης κοινωνίας να θέσουμε ως κοινό στόχο την πρόοδο και να αποφύγουμε με κάθε τρόπο το συντηρητισμό. Η πρόοδος είναι ο μόνος δρόμος που διασφαλίζει την κοινωνική και προσωπική μας ανέλιξη, μέσα δηλαδή από αυτή θα μπορέσουμε ως άτομα να καλλιεργήσουμε ένα ελεύθερο πνεύμα, χωρίς προσκόλληση σε πεπερασμένες αντιλήψεις…, που διαμορφώνει συνθήκες ευνοϊκές για την ανάπτυξη σε όλους τους τομείς, για παράδειγμα συμβάλλει στην οικονομική ανάπτυξη…, στην εξέλιξη του πολιτισμού, αφού εισάγει νέες ιδέες… Αντίθετα, ο συντηρητισμός δημιουργεί συνθήκες στασιμότητας και οπισθοδρόμησης, όπως για παράδειγμα η πολιτισμική στασιμότητα, αφού αφορίζει κάθε νέο και ξένο στοιχείο…, βαλτώνει κάθε προσπάθεια για βελτίωση και αναβάθμιση των συνθηκών ζωής…, αδυνατεί να ανταποκριθεί στις συνεχώς μεταβαλλόμενες συνθήκες και ανάγκες, όπως είναι…»
Είναι ένα διήγημα. Γενικά τα διηγήματα είναι μικρότερα σε μέγεθος από τα μυθιστορήματα. Είναι λιγότερο περίπλοκα απ’ ό,τι τα μυθιστορήματα, χωρίς να σημαίνει ότι είναι πιο εύκολα. Επικεντρώνονται σε ένα μόνο επεισόδιο. Έχουν απλή πλοκή. Έχουν μικρό αριθμό χαρακτήρων (ηρώων). Εκτυλίσσονται σε έναν κατά βάση χώρο. Καλύπτουν σύντομη χρονική περίοδο.
Εντοπίστε τα παραπάνω χαρακτηριστικά στο διήγημά μας.
ΘΕΜΑ ΔΙΗΓΗΜΑΤΟΣ
Θέμα του διηγήματος είναι η συμβίωση των γερόντων γονέων με την οικογένεια του παιδιού τους και η συμπεριφορά της νεότερης γενιάς απέναντι σ’ αυτούς. Συγκεκριμένα παρουσιάζεται η αδυναμία του παππού και η άσχημη συμπεριφορά των παιδιών του προς αυτόν. Αυτά ζουν μαζί του στο ίδιο σπίτι και σιγά- σιγά τον παραμερίζουν, ώσπου συνειδητοποιούν ότι και το παιδί τους θα τους φερθεί με τον ίδιο τρόπο, όταν γεράσουν.
ΕΝΟΤΗΤΕΣ
1η Ενότητα: «Ο παππούς είχε γεράσει πολύ…δεν είπε τίποτα.»
Η σκληρή συμπεριφορά του ζευγαριού απέναντι στον ηλικιωμένο πατέρα.
2η Ενότητα: « Μια μέρα ο άντρας…και τον πρόσεχαν όπως πρέπει.»
Το μάθημα που έδωσε το μικρό παιδί στους γονείς του και η αλλαγή της στάσης τους.
ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΓΗΡΑΤΕΙΩΝ ΚΑΙ Ο ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΤΟΥΣ
Ο συγγραφέας καταγράφει τα αποτελέσματα των γηρατειών με λιτό, ρεαλιστικό και σκληρό τρόπο. Ο άνθρωπος δυσκολεύεται να μετακινηθεί, χάνει την όρασή του, χάνει την ακοή του δεν μπορεί να ελέγξει τις κινήσεις του, γι΄ αυτό μπορεί να κάνει ζημιές. Ο συγγραφέας τα παρουσιάζει αυτά όχι για να μας στενοχωρήσει, αλλά για να μας ευαισθητοποιήσει και να συμπεριφερόμαστε με σωστό τρόπο (φροντίδα, κατανόηση, αγάπη, βοήθεια για τα άτομα αυτά).
Η ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΟΥ ΓΙΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΝΥΦΗΣ ΚΑΙ Ο ΣΤΟΧΟΣ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ
Ο γιος και η νύφη συμπεριφέρονται με σκληρότητα και απαξιωτικό τρόπο. Όχι μόνο δε δείχνουν κατανόηση για τα προβλήματά του παππού και δεν τον βοηθούν, αλλά τον θέτουν στο περιθώριο, τον απομονώνουν και τον επιπλήττουν για τη ζημιά που έκανε. Η νύφη φτάνει στο σημείο να του πει ότι θα του δίνει φαγητό στην ξύλινη γαβάθα. Πρόκειται για σκληρή, υποτιμητική και ταπεινωτική στάση.
Ο συγγραφέας θέλει να καταδείξει πόσο σκληροί γίνονται συχνά οι νέοι άνθρωποι απέναντι στους γέροντες γονείς τους. Ξεχνώντας όσα τους πρόσφεραν οι γονείς τους, οδηγούν στο περιθώριο τους ανθρώπους της τρίτης ηλικίας . Από την άλλη, τα παιδιά έχουν την τάση να μιμούνται τους μεγάλους και γι’ αυτό το πιο σημαντικό μέσο διαπαιδαγώγησης θεωρείται το παράδειγμα που πρέπει να δίνουν οι μεγάλοι με τη συμπεριφορά τους, ώστε να τους μιμηθούν τα παιδιά.
Η ΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΠΑΠΠΟΥ
Δε λέει τίποτα και απλώς βγάζει ένα αναστεναγμό. Οι ηλικιωμένοι, επειδή γνωρίζουν την αδυναμία τους και είναι πια εξαρτημένοι δέχονται με υπομονή τις προσβολές, τις απαξιωτικές κουβέντες και τις επιπλήξεις. Μέσα τους πονάνε αλλά δεν αντιδρούν.
Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΕΓΓΟΝΟΥ
Ο Μίσα, ο γιος του ζευγαριού και εγγονός, έπαιξε καταλυτικό ρόλο στο διήγημα. Λέγοντας στους γονείς του ότι κατασκευάζει μια ξύλινη γαβάθα για να τους ταϊζει όταν γεράσουν, υπήρξε η αιτία αλλαγής της στάσης των γονέων απέναντι στον παππού. Άρχισαν να του φέρονται με στοργή και αγάπη, έτρωγαν μαζί του και του συμπεριφέρονταν όπως έπρεπε.
ΑΙΤΙΕΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΤΗΣ ΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΓΟΝΙΩΝ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΠΑΠΠΟΥ
Η αλλαγή της συμπεριφοράς των γονιών οφείλεται :
α) στη ντροπή που ένιωσαν, καθώς ο γιος τους, χωρίς να το καταλαβαίνει, τους μάλωσε για τη σκληρότητά τους και τους έκανε να καταλάβουν πόσο σκληροί ήταν,
β) στο γεγονός ότι φοβήθηκαν πως όποια συμπεριφορά έδειχναν αυτοί προς τον πατέρα τους, την ίδια έπρεπε να περιμένουν κι αυτοί από το παιδί τους όταν μεγάλωναν.
Είναι γνωστό ότι τα παιδιά μιμούνται τις συμπεριφορές των μεγάλων και ιδιαίτερα των γονιών τους. Γι’ αυτό το πιο σημαντικό μέσο διαπαιδαγώγησης θεωρείται το παράδειγμα της συμπεριφοράς των γονιών.
ΔΙΔΑΓΜΑ
Όποια συμπεριφορά δείχνει κανείς προς τους γέροντες γονείς του, την ίδια θα έχει, πιθανότατα, και ο ίδιος από τα παιδιά του. Πρέπει, δηλαδή, να συμπεριφερόμαστε με αγάπη, φροντίδα και κατανόηση στους ηλικιωμένους, γιατί αντιμετωπίζουν πολλά προβλήματα, έχουν πολλές ανάγκες και μας χρειάζονται. Έτσι μπορούμε να προσδοκούμε κι εμείς ανάλογη συμπεριφορά από τα παιδιά μας, όταν φτάσουμε σε μια προχωρημένη ηλικία.
ΓΛΩΣΣΑ
Το διήγημα έχει μεταφραστεί από τα ρωσικά. Παρατηρούμε λοιπόν ότι η γλώσσα και γενικά η διατύπωση είναι απλή και λιτή, με μικρές, απλές, κοφτές προτάσεις. Τα ρήματα κυριαρχούν δίνοντας έμφαση στο νόημα. Απουσιάζουν τα σχήματα λόγου και οι λεπτομέρειες. Δίνονται τα απαραίτητα για την κατανόηση της ιστορίας.
ΕΚΦΡΑΣΤΙΚΑ ΜΕΣΑ
Ασύνδετο σχήμα (Τα πόδια του…δεν τον άκουγαν), εικόνες (οπτικές, ακουστικές).
ΚΥΡΙΑΡΧΕΣ ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ ΚΕΙΜΕΝΟΥ
α) γεροντική και νεότερη ηλικία
β) συμπεριφορά γονιών πριν και μετά το επεισόδιο με τον Μίσα.
ΑΦΗΓΗΤΗΣ
Τριτοπρόσωπος παντογνώστης
ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΟΙ ΤΡΟΠΟΙ
Αφήγηση («Μια μέρα ο άντρας και η γυναίκα….»)
Διάλογος («Τι φτιάχνεις εκεί Μίσα;»)
Περιγραφή( «Τα πόδια του…..χυνόταν το φαγητό»)
ΤΙΤΛΟΣ
Παρουσιάζει τους δύο πρωταγωνιστές που συνδέονται στενά γιατί ο ένας θα γίνει αιτία να αλλάξει προς το καλύτερο η ζωή του άλλου. Το υποκοριστικό “εγγονάκι” κάνει πιο έντονη την ηλικιακή αντίθεση (ένα παιδάκι άλλαξε τη ζωή του παππού).
ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΠΡΟΣΩΠΩΝ
ΓΟΝΕΙΣ
Αρχικά είναι σκληροί, κυνικοί (κυνικός είναι αυτός που εκφράζεται δυσάρεστα, με απόλυτη ειλικρίνεια, χωρίς ευγένεια), άσπλαχνοι και αδιάφοροι. Μετά το περιστατικό αλλάζουν και φαίνονται μετανιωμένοι και ευαισθητοποιημένοι.
ΠΑΠΠΟΥΣ
Είναι ένας αδύναμος, ανήμπορος γέροντας με πολλά προβλήματα υγείας, που νιώθει άχρηστος. Παραμένει υπομονετικός και καρτερικός, αν και είναι πολύ πικραμένος και θλιμμένος από τη στάση του γιου και της νύφης του.
ΕΓΓΟΝΑΚΙ
Ο Μίσα είναι ένα ειλικρινές, αφελές και αθώο παιδί που μιμείται τη συμπεριφορά των γονιών του, τους οποίους έχει ως πρότυπα.
ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΗΛΙΚΙΑΚΕΣ ΦΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΖΩΗΣ
Στο διήγημα παρουσιάζονται οι τρεις ηλικίες του ανθρώπου (η παιδική, η ηλικία της ωριμότητας και η γεροντική), για τις οποίες δίνονται κάποια γνωρίσματα:
α. Ένα από τα βασικά γνωρίσματα της παιδικής ηλικίας το οποίο παρουσιάζεται στο διήγημα είναι ο μιμητισμός. Ο Μίσα με αφέλεια και απλότητα μιμείται τους γονείς του και ετοιμάζεται από τώρα για τη στάση που θα κρατήσει απέναντί τους όταν εκείνοι θα έχουν γεράσει. Πρόκειται για τη στάση που κρατάνε εκείνοι απέναντι στον παππού.
β. Στο διήγημα οι γονείς του Μίσα εκπροσωπούν τη μέση ηλικία, την ηλικία της δράσης, της δημιουργίας και των ευθυνών. Στο διήγημα προβάλλεται η εξουσιαστική συμπεριφορά και η αλαζονεία των ανθρώπων αυτής της ηλικίας, οι οποίοι με τη δύναμη που τους δίνει η ακμή της ζωής εξουσιάζουν τους ανήμπορους πλέον γέρους (όπως άλλωστε και τα αδύναμα ακόμη παιδιά), που εξαρτώνται κυρίως οικονομικά από αυτούς, χωρίς να περνάει από το μυαλό τους ότι κάποτε και οι ίδιοι θα γεράσουν.
γ. Τέλος ο παππούς εκπροσωπεί την ηλικία των γερατειών. Στο διήγημα προβάλλεται η αδυναμία των γερόντων για δράση και δημιουργία που έχει ως αποτέλεσμα την περιθωριοποίησή τους καθώς και η απουσία αντίδρασης απέναντι στη σκληρή συμπεριφορά των παιδιών τους: ο παππούς ζει παραπεταμένος σε μιαν άκρη του σπιτιού και είναι υποχρεωμένος να ανέχεται αδιαμαρτύρητα και με πόνο την προσβλητική συμπεριφορά του γιου του και της νύφης
ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΛΑΪΚΟΥ ΠΑΡΑΜΥΘΙΟΥ ΣΤΟ ΔΙΗΓΗΜΑ
Δε δηλώνεται ο τόπος και ο χρόνος. Άρα όσα αναφέρονται στο κείμενο ισχύουν σε πολλές περιπτώσεις συμβίωσης γερασμένων γονιών με τα παιδιά και τα εγγόνια τους (διαχρονικότητα) .
Γρήγορη εξέλιξη της ιστορίας, χωρίς λεπτομέρειες.
Απλή και λιτή γλώσσα, με μικρές κοφτές προτάσεις, κυριαρχία των ρημάτων, χωρίς σχήματα λόγου.
Δίδαγμα προς τους αναγνώστες: Να συμπεριφέρονται με φροντίδα και αγάπη στους γονείς τους, γιατί έτσι αργότερα θα τους φερθούν και τα δικά τους παιδιά.
ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ
Παραμύθια. Είναι διηγήσεις μεγάλης λογοτεχνικής αξίας. Τα θέματα τους είναι οικουμενικά και διαχρονικά και συστηματοποιούνται απ’ τους «παραμυθάδες» με βάση κάποιους άγραφους κανόνες (την επανάληψη εκφραστικών σχημάτων σ’ όλες τις ενότητες, την κλιμακωτή εξέλιξη της υπόθεσης σε τρία βασικά στάδια, τις αλλεπάλληλες αντιθέσεις, τη λύση της πλοκής πάνω στην κορύφωση της κ.ά.). Χαρακτηριστικά του παραμυθιού:
συνήθως έχει φανταστική υπόθεση
ο συμβολισμός είναι απλός
η αφήγηση γίνεται ευθύγραμμα και με συντομία
διατυπώνει διδάγματα
έχει ψυχαγωγικό χαρακτήρα
το διαπερνά μια αυστηρή ηθική αντίληψη του κόσμου, λείπουν οι αναφορές στις ταξικές και κοινωνικές διαφορές και τα εμπόδια στη συνεννόηση ανθρώπων και ζώων
το πλημμυρίζουν γνήσια και ζεστά συναισθήματα
ξεκινά, προάγει (=προχωρά) και κλείνει το μύθο του με συμβατικές εκφράσεις (Μια φορά κι έναν καιρό…Και ζήσαν αυτοί καλά…)
Η παρουσίαση που ακολουθεί, πατώντας στον σχετικό σύνδεσμο (https://www.slideshare.net/slideshow/ss-64b9/269768480), αποτυπώνει τα αποτελέσματα μιας μικρής έρευνας που πραγματοποιήθηκε στο Γυμνάσιό μας και κατέγραψε τις διατροφικές συνήθειες των μαθητών και των μαθητριών μας. Έλαβαν μέρος 129 από τους 160 μαθητές μας. Τι περιλαμβάνει το πρωινό τους; Τι προτιμούν για δεκατιανό; Πόσο συχνά τρώνε φρούτα; Πόσα γλυκά καταναλώνουν καθημερινά; Έχουν δοκιμάσει αλκοόλ; Πόσο συχνά τρώνε σαλάτες, ψάρια και όσπρια; Τι γνώμη έχουν για την ποιότητα της διατροφής τους; Γνωρίζουν και καταναλώνουν βιολογικά προϊόντα; Αυτά και πολλά άλλα ερωτήματα τέθηκαν με την έρευνα.
Έπειτα, είχαμε την τιμή να φιλοξενήσουμε στο σχολείο μας την διατροφολόγο κυρία Φανή Ρούσσου, η οποία ενημέρωσε τους μαθητές και τις μαθήτριές μας σε θέματα διατροφής των εφήβων, με αφορμή φυσικά την παρουσίαση των αποτελεσμάτων της έρευνας. Η κυρία Ρούσσου εστίασε στην ανάγκη συμπερίληψης όλων των ομάδων τροφίμων στα γεύματα των εφήβων, στην αποφυγή της δίαιτας, στην επιλογή υγιεινών τροφίμων και, κυρίως, στην ανάγκη να αποδεχτεί ο έφηβος την εικόνα του σώματός του και να μη μιμείται τα πρότυπα που προβάλλονται στα μέσα επικοινωνίας. Τέλος, απάντησε σε απορίες των μαθητών/τριών. Ευχαριστούμε θερμά την κυρία Ρούσσου για την ενημέρωση αυτή, αλλά και για την γόνιμη και νηφάλια προσέγγιση του ευαίσθητου αυτού θέματος, δεδομένων των προβλημάτων που δημιουργούν οι λανθασμένες διατροφικές συνήθειες στην υγεία των εφήβων.
Η έρευνα αυτή στηρίχθηκε σε ερωτηματολόγιο που διαμόρφωσε το τμήμα Α1 στο πλαίσιο του μαθήματος της Γλώσσας και της Ενότητας “Διατροφή και υγεία”. Ευχαριστούμε τους εκπαιδευτικούς Σοφία Αγγελοπούλου και Γιώργο Κυριαζή για τη συμβολή τους στη διαμόρφωση του ερωτηματολογίου, καθώς και την Έλενα Ζαραμητροπούλου για τη συμβολή της στη διεξαγωγή της έρευνας.
Για να δείτε τα αποτελέσματα της έρευνας, πατήστε στον παρακάτω σύνδεσμο:
Πότε κορυφώνεται η ανάπτυξη των καλών τεχνών στον ελληνικό χώρο;
Μετά τους περσικούς πολέμους και σε όλη τη διάρκεια του 5ου και 4ου αιώνα π.Χ., φθάνουν σε μεγάλη ακμή οι καλές τέχνες (δηλαδή η αρχιτεκτονική, η γλυπτική και η ζωγραφική) στον ελληνικό χώρο.
Σε ποιες περιοχές ανακαλύφθηκαν πολλά καλλιτεχνικά δημιουργήματα της κλασικής εποχής;
Στην Ολυμπία, στην Ακρόπολη, στους Δελφούς και σε άλλα μεγαλύτερα ή μικρότερα ιερά οι ανασκαφές έφεραν στο φως αριστουργηματικά αγάλματα και ανάγλυφα.
Από ποια υλικά ήταν κατασκευασμένα τα γλυπτά;
Το μάρμαρο και ο ορείχαλκος εξακολουθούν να αποτελούν τα κυριότερα υλικά της γλυπτικής. Για τα λατρευτικά αγάλματα των θεών όμως που κάποτε είχαν κολοσσιαίο μέγεθος, χρησιμοποιούνταν το ελεφαντοστό για τα γυμνά μέρη των μορφών και φύλλα από χρυσάφι για τα ενδύματά τους.
Ποια ήταν τα μεγάλα χρυσελεφάντινα γλυπτά και ποιος ο γλύπτης τους;
Τα μεγάλα χρυσελεφάντινα αγάλματα ήταν το άγαλμα της Αθηνάς Παρθένου στον Παρθενώνα και του Δία στην Ολυμπία, και τα δύο έργα του Φειδία.
Ποια πρόσωπα απεικονίζονται στη γλυπτική;
Α) Αγάλματα γυμνών αθλητών σε ποικίλες στάσεις και κυρίως, δισκοβόλοι και δορυφόροι.
Β) Πολεμιστές.
Γ) Ήρωες, άλλοτε ντυμένοι και άλλοτε γυμνοί.
Δ) Μυθολογικές μορφές, ανδρικές και γυναικείες και ιδιαίτερα ο Ηρακλής, και οι θεοί του Ολύμπου.
Ε) Ηρωίδες της μυθολογίας με τον βαρύ, μάλλινο δωρικό πέπλο.
Ποιοι ήταν οι σημαντικότεροι γλύπτες και ποιο το χαρακτηριστικότερο έργο τους;
Δισκοβόλος Μύρωνα
Χρυσελεφάντινο άγαλμα της Αθηνάς του γλύπτη Φειδία
ο Διαδούμενος του Πολύκλειτου
Ερμής του Πραξιτέλη
Απόλλων Λεωχάρη Belvedere (Βατικανό)
Η κεφαλή της Υγείας του Σκόπα
ο κουρασμένος Ηρακλής του Λύσιππου
Ο Μύρων: ο Δισκοβόλος.
Ο Φειδίας: χρυσελεφάντινα λατρευτικά αγάλματα Αθηνάς Παρθένου και Δία της Ολυμπίας
Ο Πολύκλειτος :ο Διαδούμενος
Ο Πραξιτέλης:ο Ερμής
Ο Λεωχάρης: ο Απόλλωνας
Ο Σκόπας από την Πάρο: η κεφαλή της Υγείας
Ο Λύσιππος :ο κουρασμένος Ηρακλής
Ποιοι ήταν οι σημαντικότεροι ζωγράφοι της κλασικής εποχής;
Ο Πολύγνωτος, ο Νικίας, ο Ζεύξις, ο Απελλής, και πολλοί άλλοι.
Τι θέματα ζωγραφίζουν;
Ζωγραφίζουν γνωστά μυθολογικά θέματα. Οι μεγάλοι πίνακές τους που στόλιζαν δημόσια κτίρια, επηρέασαν και τους ζωγράφους των ερυθρόμορφων αθηναϊκών αγγείων. Έτσι και την ταπεινότερη τέχνη της αγγειογραφίας διαπερνά το μεγαλόπρεπο, μετρημένο και συγκρατημένο ύφος της κλασικής τέχνης.
Από πού αντλούμε πληροφορίες για τη ζωγραφική;
Χάρη στις παραστάσεις των αγγείων μπορούμε σήμερα να σχηματίσουμε μία αμυδρή εικόνα για τη μεγάλη ζωγραφική αυτής της περιόδου, ιδιαίτερα του 5ου αιώνα π.Χ., αφού δε μας έχουν σωθεί αρχαία έργα ζωγραφικής, εκτός βέβαια από τις θαυμάσιες τοιχογραφίες των μακεδονικών τάφων της Βεργίνας που χρονολογούνται στον 4ο αιώνα π.Χ. και αποκαλύφθηκαν σχετικά πρόσφατα.
Χρησιμοποιούμε cookies για να σας προσφέρουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία στη σελίδα μας. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε τη σελίδα, θα υποθέσουμε πως είστε ικανοποιημένοι με αυτό.ΕντάξειΔιαβάστε περισσότεραΜη αποδοχή
Πρόσφατα σχόλια