Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΚΡΟΚΕΕΣ 1828-2014

(Δημοτικό σχολείο)

Δ . Ι . Χρηστάκος  – Κροκεές 2014

 

ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

 

 

  Στις 11 Ιουλίου 1824 το Βουλευτικό σώμα με ψήφισμα κατάρτισε πενταμελή επιτροπή με πρόεδρο τον Άνθιμο Γαζή ,η οποία εκπόνησε σχέδιο οργάνωσης της κοινής παιδείας του έθνους. Το σχέδιο προέβλεπε τρεις βαθμίδες εκπαίδευσης προκαταρκτική και δημώδη, Λυκειακή και Πανεπιστημιακή.   Στις συνθήκες του πολέμου όμως προτείνει να λειτουργήσει μόνο η πρώτη βαθμίδα και να ιδρυθούν αλληλοδιδακτικά σχολεία. 

 Το 1828 αναλαμβάνει Κυβερνήτης της Ελλάδας ο Ιωάννης Καποδίστριας και ιδρύονται αλληλοδιδακτικά και Ελληνικά Σχολεία.   Η εκπαίδευση στα αλληλοδιδακτικά παρεχόταν δωρεάν αλλά η φοίτηση δεν ήταν υποχρεωτική.

 

Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΠΙ ΟΘΩΝΑ

Το 1834 καθιερώνεται επτάχρονη υποχρεωτική εκπαίδευση που περιλαμβάνει τετράχρονο δημοτικό σχολείο και τρίχρονο Ελληνικό σχολείο(σχολαρχείο).  

  Το Ελληνικό σχολείο αποτελεί την πρώτη βαθμίδα της Β΄/θμιας Εκπαίδευσης. Μετά το Ελληνικό ο μαθητής μπορεί να συνεχίσει στο τετράχρονο Γυμνάσιο.   Η εισαγωγή γίνεται με εξετάσεις.

 

ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗ

Το 1895 γίνεται για πρώτη φορά αναδιάρθρωση της Εκπαίδευσης από την Κυβέρνηση Δηλιγιάννη.   Σύμφωνα λοιπόν με τον νόμο του 1895 έχουμε τα παρακάτω εκπαιδευτικά ιδρύματα.

α.   Νηπιαγωγείο (2 χρόνια). Για παιδιά 3 έως 6 ετών.

β.   Γραμματοδιδασκαλείο (4 έως 6 χρόνια) δηλαδή κατώτερης τάξης Δημοτικά στα οποία διδάσκει δάσκαλος γ΄ τάξης (μειωμένων προσόντων) και οι μαθητές διδάσκονται τα στοιχειώδη.

γ.   Κοινό Δημοτικό(4 χρόνια)

δ.   Πλήρες Δημοτικό(6 χρόνια). Ιδρύονται σε αστικά κέντρα ή σε οικισμούς που εξοικονομούν πόρους για τη λειτουργία  τους με πλουσιότερο πρόγραμμα από τα κοινά δημοτικά.

ε.    Ελληνικό Σχολείο(3 χρόνια)

στ.  Γυμνάσιο(4 χρόνια)

ζ.    Εθνικό Πανεπιστήμιο(3-4 χρόνια)

  Η εισαγωγή από το Δημοτικό στο Ελληνικό γίνεται με εξετάσεις όπως και από το Ελληνικό στο Γυμνάσιο. Από το Γυμνάσιο στο Πανεπιστήμιο χωρίς εξετάσεις.  Προβλεπόταν ακόμη η ίδρυση ξεχωριστών σχολείων κοριτσιών με την προϋπόθεση ότι θα υπάρχουν τουλάχιστον 25 κορίτσια.  Μπορούσαν όμως να φοιτούν και αγόρια κάτω των 10 ετών.

 

ΟΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΤΟΥ 1913 ΚΑΙ ΤΟΥ 1927

Νέα μεταρρύθμιση έχουμε από την πρώτη κυβέρνηση του Ελευθερίου Βενιζέλου το 1913 σύμφωνα με την οποία η πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση διαρθώνεται ως εξής:

α .Νηπιαγωγείο 2 χρόνια

β. Δημοτικό 6 χρόνια. Η φοίτηση είναι υποχρεωτική και περιλαμβάνει και βασικές γνώσεις γεωργίας ,βιοτεχνίας,κτηνοτροφίας

γ. Αστικό σχολείο 3 χρόνια. Γράφονται χωρίς εξετάσεις οι απόφοιτοι του Δημοτικού και αφού περατώσουν τις σπουδές τους σε πρακτικά κυρίως μαθήματα, μπορούν να δώσουν εισαγωγικές στο Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης ή σε άλλες τεχνικοεπαγγελματικές σχολές. Επίσης μπορούν να μεταπηδήσουν σε μία από τις τρείς τάξεις του Γυμνασίου ύστερα από εξετάσεις.

  δ. Γυμνάσιο 6 χρόνια

Δέχεται χωρίς εξετάσεις τους αποφοίτους δημοτικού και το πρόγραμμα του αποτελείται από δύο κύκλους.

Ο πρώτος καλύπτει τις δύο πρώτες τάξεις και είναι κοινός για όλους τους μαθητές.

Ο δεύτερος καλύπτει τις επόμενες τέσσερις τάξεις και χωρίζεται σε δύο τμήματα ,φιλολογικό και πραγματικό. Στα πανεπιστήμια εισάγονται χωρίς εξετάσεις.

  

   Το 1929 γίνεται από τον Βενιζέλο μία νέα μεταρρύθμιση της παιδείας και έχουμε:

α. Νηπιαγωγείο 2 χρόνια. Υποχρεωτική εκπαίδευση.

β. Δημοτικό σχολείο 6 χρόνια .Υποχρεωτική εκπαίδευση.

γ. Ανώτερο Παρθεναγωγείο(4 χρόνια). Γράφονται τα κορίτσια μετά το Δημοτικό ώστε να προετοιμαστούν για τη ζωή που ταιριάζει στην γυναίκα και Ελληνίδα μητέρα

δ. Γενικό Γυμνάσιο (6 χρόνια)και Πρακτικό Λύκειο(6 χρόνια).

Στις δύο πρώτες τάξεις είχαν κοινό πρόγραμμα.

ε. Επίσης δημιουργούνται κατώτερα επαγγελματικά σχολεία(2-3 χρόνια)και νυχτερινά σχολεία για την καταπολέμηση του

αναλφαβητισμού. Ταυτόχρονα λειτουργούν και ημιγυμνάσια δύο τάξεων.

   Κατά τα χρόνια του πολέμου η διάρκεια της σχολικής χρονιάς ήταν 3,5 έως 4,5 μήνες και σύμφωνα με εκτιμήσεις της εποχής κατά τα χρόνια του πολέμου ,της κατοχής και του εμφυλίου  <<εις ορισμένα, ίσως τα πλείστα σημεία της χώρας η λειτουργία (του εκπαιδευτικού συστήματος) διεκόπη εντελώς>>.

  

Μετά τον πόλεμο η κατάσταση δεν αλλάζει ως προς τη διάρθρωση του εκπαιδευτικού συστήματος δηλαδή παραμένει το εξατάξιο δημοτικό και το εξατάξιο Γυμνάσιο έως το 1964 με τη μεταρρύθμιση του Γεωργίου Παπανδρέου που καθιερώνει τριτάξιο Γυμνάσιο και τριτάξιο Λύκειο ως αυτόνομες εκπαιδευτικές βαθμίδες.

 

 Η μεταρρύθμιση αυτή ακυρώνεται αμέσως μετά το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967 και επιστρέφουμε στο εξατάξιο Γυμνάσιο μέχρι το 1976 οπότε με νέα μεταρρύθμιση επί υπουργίας Γεωργίου Ράλλη έχουμε όσον μας αφορά.

 

Εννιάχρονη υποχρεωτική φοίτηση με εξαετές Δημοτικό και αυτόνομο τριετές Γυμνάσιο χωρίς εξετάσεις.

Τριετές Λύκειο (εισαγωγή με εξετάσεις) με πρόσβαση στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά ιδρύματα.

   Από τότε με διάφορες αλλαγές που αφορούν κυρίως στον τρόπο εισαγωγής στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά ιδρύματα η διάρθρωση της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης παραμένει η ίδια.

 

 

 

 

 

 

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΡΟΚΕΩΝ

 

   Αμέσως μετά την απελευθέρωση της Ελλάδας και την έλευση του Καποδίστρια αισθανόμενοι οι Έλληνες την αναγκαιότητα της παιδείας «προτάσσουν παντός άλλου την ίδρυση σχολείων ».

   Έτσι τον Ιούλιο του 1829 αρχίζει να λειτουργεί στις Κροκεές (Λεβέτσοβα), Αλληλοδιδακτικό σχολείο και Ελληνικό που λειτούργησε τον Οκτώβριο και Νοέμβριο του 1829. Στο αλληλοδιδακτικό με την εποπτεία και καθοδήγηση του δασκάλου χρησιμοποιούντο οι καλύτεροι μαθητές για τη διδασκαλία των αδύνατων συμμαθητών τους, μέθοδος πρόσφορη για την εποχή λόγω ελλείψεως δασκάλων. Η διαδικασία ίδρυσης ενός σχολείου γίνεται είτε από την κυβέρνηση, είτε από τους κατοίκους. Στη δεύτερη περίπτωση που μάλλον αυτό συνέβη στις Κροκεές, οι κάτοικοι ζητούν την κυβερνητική συνδρομή αλλά ταυτόχρονα βρίσκουν και τους αναγκαίους πόρους με συνδρομές, επιχορήγηση από το εκκλησιαστικό ταμείο και άλλες προσόδους. Αρκετές φορές μάλιστα, η ίδρυση ενός σχολειού ήταν έργο ενός ατόμου και στην ουσία αφορούσε την πρόσληψη ενός διδασκάλου, ο οποίος δίδασκε τους μαθητές σε κάποιο σπίτι ή εκκλησία.

    Το 1834 επί Όθωνα καθιερώνεται επτάχρονη υποχρεωτική εκπαίδευση που περιλαμβάνει τετράχρονο δημοτικό σχολείο που λειτουργεί ανελλιπώς από τότε στις Κροκεές και τρίχρονο Ελληνικό σχολείο (Σχολαρχείο).

ΔΕΚΑΕΤΙΑ 1920 ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΤΑ ΑΛΩΝΙΑ

    Στον τόμο εφημερίδας του 1838 σελ.44 του Βασιλείου της Ελλάδας μαζί με άλλα βασιλικά διατάγματα του Όθωνα βρίσκουμε και τον παρακάτω διορισμό στο δημοτικό σχολείο Κροκεών:

« Ο κύριος Α. (Απόστολος) Παναγάκης Δημοδιδάσκαλος γ΄ τάξεως εις το δημοτικόν σχολείο Κροκεών (Λεβέτσοβα) μισθοδοτούμενος πενήντα δραχμάς κατά μήνα προσωρινώς εκ του εκκλησιαστικού ταμείου, αντί του Κυρίου Π. Πηλάλα, όστις θέλει επανέλθει εις το διδασκαλείον…».

Για την ίδια χρονιά το 1838 έχουμε και την παρακάτω πληροφορία από ένα Αμερικάνο ιεραπόστολο τον George Layburn που ταξιδεύει από Γύθειο – Σπάρτη με συνοδό του έναν έλληνα γιατρό ονόματι Γαλάτη.

Αναφέρει λοιπόν:

 « Σταματήσαμε για 1-2 ώρες στο χωριό Λεβέτσοβα. Είναι η αρχαία πόλη Κροκεαί, φημισμένη για το λατομείο της. Στο χωριό υπάρχει και αλληλοδιδακτικό σχολείο με πάνω από 100 μαθητές».

  

 Έκτοτε το Δημοτικό σχολείο Λεβετσόβων λειτουργεί ανελλιπώς όπως αναφέραμε, ως αλληλοδιδακτικό, κοινό, πλήρες αρένων και θηλέων, τετρατάξιο μέχρι το 1929 και μικτό εξατάξιο από τότε και μετά.    Η εξέλιξη του δυναμικού του σχολείου τα χρόνια αυτά διαμορφώνεται ως εξής: Για την χρονική περίοδο από 1896 έως 1910 ο μαθητικός πληθυσμός κυμαίνεται από 159 έως 181 άτομα.

 

 

Παρόμοια είναι η κατάσταση από το 1916 έως 1928 που το πλήρες δημοτικό αρρένων Κροκεών φιλοξενεί από 134 έως 182 άτομα. Λειτουργεί ταυτόχρονα και θηλέων με δυναμικό 95 άτομα το 1909-10 και 87 άτομα το 1910-11 που έχουμε στοιχεία. Από την χρονιά 1928-29 λειτουργεί ως μικτό εξατάξιο και ο μαθητικός πληθυσμός βαίνει συνεχώς αυξανόμενος τα έτη 1929 έως 1937 ξεκινώντας από τα 283 άτομα και φτάνοντας 444 το σχολικό έτος 1936-37.

    Διευθυντής του σχολείου τα περισσότερα χρόνια αυτής της περιόδου μέχρι το 1936 είναι ο εξαίρετος δάσκαλος Χρήστος Βουκίδης από την Αράχωβα για τον οποίο σε δημοσίευμα της εφημερίδας  «Οι Κροκεές» πριν από χρόνια, αναφέρονται από ένα παλιό μαθητή του, τα παρακάτω: «Γνωρίζων την πενίαν των μαθητών, έκοπτε τα άγραφα φύλλα των παλαιών τετραδίων του αρχείου του σχολείου και τα συνέδεε σε σημειωματάρια, που έδινε στους άπορους μαθητές. Μας εδίδαξε ακόμη την καθαριότητα ελέγχοντας κάθε μαθητή σε νύχια, κεφάλια, πόδια, χέρια και μας επέβαλλε όταν το επέτρεπε ο καιρός να πλένουμε πόδια και χέρια στη βρύση στο Καλμπέτσι».

    Άλλοι δάσκαλοι της εποχής που αναφέρονται ακόμη και σήμερα είναι οι Γιώργος Κλώνης και ο παπα-δάσκαλος Παναγιώτης Βασιλάκος, που ήταν ιερέας του χωριού μέχρι το 1961-62.

    Από το 1829  που πρωτολειτούργησε το Δημοτικό σχολείο Κροκεών, μέχρι και τα πρώτα χρόνια του 20ου αιώνα δεν γνωρίζουμε τίποτα για την στέγαση του. Γύρω στα 1905 όμως η κυβέρνηση αξιοποιώντας την δωρεά του ευεργέτη Ανδρέα Συγγρού που είχε γίνει με σκοπό την κατασκευή σχολείων σε όλη την χώρα εκτός Αθηνών, προχώρησε στην ανέγερση του Δημοτικού σχολείου στα Αλώνια. Το νεοκλασικό αυτό κτίριο λειτούργησε ως δημοτικό μέχρι την κατοχή οπότε το χρησιμοποίησαν οι Ιταλοί και κατόπιν η κοινότητα ως αποθήκη κυρίως μελάσας για την καταπολέμηση του δάκου.

  

Θεωρείται από πολλούς ασυγχώρητη η στάση των τότε υπεύθυνων της κοινότητας Κροκεών που άφησαν να ερειπωθεί και να κατεδαφιστεί αργότερα το κτίριο αυτό τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του 1950. Ως αντίλογος εκφράζεται η άποψη ότι λόγω της αισιοδοξίας που υπήρχε αυτή τη περίοδο για την ανάπτυξη των Κροκεών, ήταν απαραίτητη και μια δεύτερη πλατεία.

  

   Μέχρι το 1940 λοιπόν, λειτούργησε το σχολείο και έκτοτε αρχίζει η περιήγηση σε διάφορα σπίτια του χωριού, στην Αγία Παρασκευή και κυρίως στο παλιό γυμνάσιο που στέγασε διάφορες τάξεις του Δημοτικού μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1950 . Τα σπίτια του δρόμου από πλατεία προς νεκροταφείο όπως , Παναγάκου, Χριστοφιλάκη, Νικολούδη, παλιά αστυνομία  αλλά και οικία Θεοδωσάκου, καφενείο Θεοδωσάκου, οικία Ατσαβέ στα Αλώνια και οικία Παναγάκη,χρησιμοποιήθηκαν ως τάξεις διδασκαλίας μέχρι το 1964-65 οπότε και συγκεντρώθηκαν όλες οι τάξεις στο Δημοτικό στον Παύλο. 

   Το κτίριο στον Παύλο χτίστηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1940 αρχικά ως μονώροφο.   Ο δεύτερος όροφος προστέθηκε τα χρόνια 61-63 οπότε το κτίριο πήρε την σημερινή του μορφή. Χρησιμοποιήθηκε κατά πληροφορίες και για το γυμνασιακό παράρτημα Κροκεών των ετών 1949-50, και από το 1956 ως Δημοτικό.

 

 

 

 

Επανερχόμενοι στα 1936,  ο Χρήστος Βουκίδης παραδίδει την διεύθυνση του σχολείου στον Αριστείδη Κοκκόλη από την Τάραψα που παρέμεινε στη θέση αυτή μέχρι το 1945-46. Τότε παραδίδει με την σειρά του στην Κροκεάτισα Μαρίνα Ξηνταράκου που παραμένει διευθύντρια μέχρι το 1955-56.Από τα μαθητολόγια αυτής της περιόδου δίνουμε τον παρακάτω πίνακα για τα έτη του πολέμου 1939-1943 (δεν έχουμε στοιχεία για το 1943-44). Ας σημειωθεί εδώ ότι η διάρκεια της σχολικής χρονιάς τα έτη 40-41 και 42-43 ήταν περίπου τρείς μήνες και τα μαθήματα έληγαν τον Δεκέμβριο.

 

Έτος	Εγγραφέντες	Αποχωρήσαντες	Αποθανόντες	Εξετασθέντες	Προαχθέντες
1939-1940	414	45	__	369	306
1940-1941	378	133	1	244	228
1941-1942	241	32	1	208	164
1942-1943	267	33	__	237	176

 

 

Για τα χρόνια 1945-70 το μαθητικό δυναμικό του σχολείου αποτυπώνεται στο παρακάτω διάγραμμα:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

όπου φαίνεται, η σταδιακή μείωση του αριθμού των μαθητών, λόγω της μετανάστευσης των ετών 1950-70 προς Αυστραλία και Αμερική, της αστικοποίησης αλλά και της αλλαγής του τρόπου ζωής που φέρνει υπογεννητικότητα, σε αντίθεση με τα προηγούμενα χρόνια που η κάθε οικογένεια θα χαρακτηριζόταν πολύτεκνη, με τα σημερινά δεδομένα.  

 Κατά τα άλλα την περίοδο αυτή κατά διαστήματα, προσφέρεται γάλα σε σκόνη και κίτρινο τυρί, οι μαθητές κουβαλάνε το πρωί ένα ξύλο από το σπίτι τους για την ξυλόσομπα της τάξης, η βέργα του δάσκαλου ενίοτε παίρνει φωτιά και υπάρχουν χρονιές που γίνεται και απογευματινό μάθημα.

 

    Το 1970 κλείνει το μονοθέσιο δημοτικό στο Αλάημπεη, υποβιβάζεται το δημοτικό μας από εξαθέσιο σε πενταθέσιο και από το 1973 πρωτολειτουργεί και το νηπιαγωγείο Κροκεών που φιλοξενείται σε αίθουσα του δημοτικού. Ο αριθμός των μαθητών συνεχίζει να μειώνεται και τα επόμενα χρόνια. Έτσι έχουμε 113 μαθητές το 76-77, 108 το 1979, 105 το1981, 113 το1990, 75 και 74 τα έτη 2000 και 2010 αντίστοιχα  και 74 τη φετινή χρονιά 2013-14. Τα τελευταία χρόνια ο αριθμός των μαθητών έχει σταθεροποιηθεί εκεί γύρω στους 70 με τη συνδρομή φυσικά των μαθητών του Βασιλακίου    και των οικονομικών μεταναστών κυρίως από την Αλβανία που από το 1990 και μετά ζουν στην περιοχή μας.

  Στα κτιριακά θέματα δεν έχουμε αξιόλογες μεταβολές, για την ιστορία και μόνο να σημειώσουμε ότι η πέτρινη περίφραξη έγινε το 1970 , συμπληρώθηκε γύρω στα 1990 και στο προαύλιο του σχολείου χτίστηκε νέα αίθουσα που στεγάζει το νηπιαγωγείο Κροκεών από το 2011.

Κλείνοντας ας μην παραλείψουμε να αναφέρουμε και τους Κροκεάτες διευθυντές του σχολείου (από το 1956 και μετά) Λιάζο Ιωάννη, Στρατάκο Κων/νο, Γωγούλα Γορανίτη-Χρηστάκου τις δασκάλες Παναγιώτα Θωμάκου, Καλλιόπη Νικολούδη και τον σημερινό -από το 1990 – διευθυντή  Κώστα Σαραντάκο που λογαριάζεται πλέον μετά τόσα χρόνια ως Κροκεάτης.

 

 

 

 

 

Δ. Χρηστάκος

Κροκεές 2014