Κείμενο: Διονύσης Μουραφέτης-Φιλιππόπουλος

1^η μέρα – Πέμπτη 19/3/2026:

Αναχωρήσαμε από το σχολείο με πούλμαν για το αεροδρόμιο Ελευθέριος Βενιζέλος την Πέμπτη το πρωί. Φτάσαμε στο αεροδρόμιο της Μαδρίτης και ξεκινήσαμε αμέσως την εκδρομή μας, με μία πανοραμική ξενάγηση της πόλης. Πρώτη στάση το γήπεδο της ποδοσφαιρικής ομάδας της Ρεάλ Μαδρίτης, Bernabéu. Έπειτα, πήγαμε στην πλατεία Plaza Castilla, κεντρικό σημείο με τους χαρακτηριστικούς δύο κυρτούς προς τα μέσα πύργους που δημιουργούσαν την Puerta de Europa (Πύλη της Ευρώπης), καθώς από το σημείο αυτό προς τον βορρά ξεκινάει ο αυτοκινητόδρομος με κατεύθυνση προς τη Γαλλία, συνδέοντας την Ισπανία και την Ιβηρική χερσόνησο με την υπόλοιπη Ευρώπη.

Μάθαμε και αυτές τις ενδιαφέρουσες πληροφορίες για την Ισπανία:

• Η Μαδρίτη πήρε το όνομά της από τη λέξη «magerit», που σημαίνει πόλη με πολλά νερά και ιδρύθηκε από Άραβες.
• Τα χρώματα της Ισπανικής σημαίας αποφασίστηκαν λόγω πρακτικότητας: όταν έκαναν τις μεγάλες ανακαλύψεις κατά την αναγέννηση, έπρεπε να έχουν σημαίες στα πλοία τους για να τα ξεχωρίζουν. Το κόκκινο και το κίτρινο ήταν εμφανή στο μπλε της θάλασσας, οπότε και επιλέχθηκαν αυτά.
• Η Ισπανία έχει βασιλευόμενη κοινοβουλευτική δημοκρατία, και υπάρχει βασιλικό παλάτι σε κεντρική πλατεία κάθε πόλης της χώρας.

Συνεχίσαμε την ξενάγηση στην αρένα Plaza de Toros Las Ventas, τη μεγαλύτερη αρένα της χώρας, όπου πραγματοποιούνται μέχρι και σήμερα ταυρομαχίες, οι οποίες ξεκίνησαν ως άσκηση για τους στρατιώτες του ιππικού. Έπειτα, πήγαμε στον Αιγυπτιακό Ναό Μαδρίτης, ο οποίος ήταν δωρεά των Αιγυπτίων στην Ισπανία το 1960 για τη βοήθεια που τους προσέφερε να σώσουν αιγυπτιακά μνημεία από τις πλημμυρισμένες περιοχές της Αιγύπτου λόγω του φράγματος του Ασουάν. Κλείσαμε την ξενάγηση στην Plaza de Sol (Πλατεία του Ήλιου), από όπου γευματίσαμε και εξερευνήσαμε παραπάνω την πόλη. Φύγαμε για το ξενοδοχείο το βράδυ, όπου και κηρύξαμε τη λήξη της πρώτης μέρας.

2^η μέρα – Παρασκευή 20/3/2026:

Ξεκινήσαμε τη μέρα με την επίσκεψή μας στη Σχολή Κινηματογράφου της Μαδρίτης (ECAM), όπου παρακολουθήσαμε, συζητήσαμε και σχολιάσαμε αποσπάσματα από 3 ταινίες με κοινό θέμα την ύπαιθρο μέσα από τον ισπανικό κινηματογράφο (Rural Cinematography in Spanish Cinema):

• “As bestas” (Τα θηρία), σκηνοθεσία Rodrigo Sorogoyen
• “Alcarrás”, σκηνοθεσία Carla Simón
• “O que arde” (Η φωτιά θα έρθει), σκηνοθεσία Oliver Laxe

Μετά από το εκπαιδευτικό πρόγραμμα, ξεναγηθήκαμε στον χώρο της σχολής και τις διαφορετικές αίθουσες (δημιουργίας props, δημιουργίας χώρων-δωματίων, ελέγχου ήχου, γραφείων κλπ).

Έπειτα, κατευθυνθήκαμε προς τη γειτονιά Santa Ana, γειτονιά γραμμάτων, τεχνών, καλλιτεχνών, όπου κάναμε βόλτα με τελικό προορισμό το Μουσείο ντελ Πράδο, με τον χαρακτηριστικό βοτανικό κήπο ακριβώς απέναντι. Είναι η μεγαλύτερη πινακοθήκη του κόσμου, με ένα εξαιρετικά μεγάλο πλήθος πινάκων από τον 14ο ως τις αρχές του 19ου αιώνα. Τα γλυπτά του Μουσείου υπολογίζονται σε περίπου 700, ενώ οι πίνακες ζωγραφικής φτάνουν περίπου τους 8.600. Ανάμεσά τους περιλαμβάνονται έργα των Ελ Γκρέκο, Βελάθκεθ, Γκόγια, Καραβάτζιο, Ρέμπραντ και άλλων μεγάλων δημιουργών. Σημαντικό να αναφέρουμε ότι στο Μουσείο εκτίθεται μόνο περίπου το ένα τρίτο της συνολικής συλλογής του Πράδο, και έτσι, τα εκθέματα εναλλάσσονται.

Κλείσαμε τη δεύτερη μέρα με γεύμα και βόλτα στην ψυχή της Μαδρίτης.

3^η μέρα – Σάββατο 21/3/2026:

Φύγαμε νωρίς για το Τολέδο, μία πόλη με σπουδαία ιστορία, ακριβώς στο κέντρο της Ισπανίας, 70 χιλιόμετρα από τη Μαδρίτη. Το Τολέδο έχει πολύ αρχαίες ρίζες που ξεκινούν πριν από την εποχή του Χαλκού. Το 193 π.Χ. κατακτήθηκε από τους Ρωμαίους, οι οποίοι του έδωσαν το όνομα Toletum. Μετά την πτώση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας τον 5^ο αιώνα μΧ, οι Βησιγότθοι κατέλαβαν την πόλη, φέρνοντας τη θρησκεία τους και μετατρέποντάς το σε πρωτεύουσα του Βησιγοτθικού Βασιλείου. Εκεί κτίστηκε η πρώτη χριστιανική εκκλησία της χώρας, όπου ζει σήμερα ο αρχιεπίσκοπος καρδινάλιος (αξίωμα αμέσως μετά από τον πάπα). Το 711, Άραβες από τη Δαμασκό της Συρίας κατακτούν όλη την Ιβηρική Χερσόνησο. Τον 11^ο -12^ο αιώνα κατέφτασαν χριστιανοί ιππότες, ενώ τον 12^ο αιώνα ήρθαν Εβραίοι που είχαν διωχθεί από την Ιερουσαλήμ το 1099 λόγω της Α’ Σταυροφορίας. Πλέον, το Τολέδο ήταν πόλη τριών πολιτισμών: Χριστιανών, Μουσουλμάνων και Σεφαραδιτών (Εβραίων της Ιβηρικής χερσονήσου). Η Ισπανία ενοποιήθηκε το 1516, με την άνοδο του πρώτου βασιλιά, Καρόλου Α΄, και πρωτεύουσα της χώρας παρέμεινε το Τολέδο. Υπήρχε γενικότερη σύγκρουση μεταξύ βασιλιάδων και αρχιεπισκόπων καρδιναλίων για το ποιος είναι πιο δυνατός. Τελικά το 1561, ο βασιλιάς μετέφερε την πρωτεύουσα στη Μαδρίτη, ακολουθούμενος και από τους ευγενείς, ενώ η καθολική εκκλησία παρέμεινε στο Τολέδο. Το 1986, συμπεριλήφθηκε στον Κατάλογο Μνημείων Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO.

Προτού εισέλθουμε στην πόλη, επισκεφθήκαμε το εργαστήριο σπαθιών, καθώς το Τολέδο φημίζεται για την παραγωγή των σπαθιών του. Μάλιστα, υπήρχαν και συγκεκριμένα κομμάτια προς πώληση, μεταξύ άλλων σουβενίρ (κοσμήματα, πιάτα, μαχαίρια, σουγιάδες κλπ., όλα επιχρυσωμένα και μη)

Η πολυπολιτισμικότητα της πόλης είναι εμφανής: για να μπεις στην παλιά πόλη, περνάς από τη γέφυρα Alcantara, με ρωμαϊκά θεμέλια, αραβικό όνομα και χριστιανική όψη. Όλη η έκταση της πόλης ανήκει στον στρατό και είναι ιδιοκτησία του Υπουργείου Άμυνας, και επομένως δεν επιτρέπεται οποιαδήποτε παρέμβαση.

Αφού περιηγηθήκαμε στην πόλη και στην εβραϊκή συνοικία, εισήλθαμε στην εκκλησία Santo Tomé, όπου εκτίθεται ο πασίγνωστος πίνακας του El Greco, “El Entierro del Conde de Orgaz” (Η Ταφή του Κόμη Οργκάθ). Ο πίνακας απεικονίζει τον Άγιο Στέφανο (στα αριστερά) και τον Αυγουστίνο (στα δεξιά) να κρατούν το σώμα του κόμη. Στην κάτω πλευρά υπάρχει γήινο μέρος και πάνω ουράνια. Στα ουράνια τα σώματα είναι πιο μακριά, γιατί είναι Άγιοι και τους κοιτάς από κάτω, σε αντίθεση με τους ανθρώπους που είναι στο κάτω μέρος και έχουν κανονικό μέγεθος. Δεξιά υπάρχει πιθανότατα ένας Επίσκοπος που κρατάει τη βίβλο. Αριστερά κάτω φαίνεται ο γιος του Ελ Γκρέκο με μια γυναίκα από το Τολέδο που δεν παντρεύεται, αλλά πεθαίνει νέα, και ο Ελ Γκρέκο μεγαλώνει το αγόρι, που αργότερα γίνεται ο αρχιτέκτονας ο οποίος σχεδίασε τον τρούλο του καθεδρικού του Τολέδο και το Δημαρχείο. Τέλος, σύννεφα ανοίγουν σε σχήμα γυναικείου κόλπου και περνάει ανάμεσα ένα μωρό, που συμβολίζει την ψυχή του κόμη που πάει στα ουράνια και ότι από τον θάνατο δημιουργείται γένεση.

Είχαμε ελεύθερο χρόνο για να εξερευνήσουμε το Τολέδο, να κάνουμε βόλτα, να φάμε μεσημεριανό και να αγοράσουμε σουβενίρ.

Αφού αναχωρήσαμε από το Τολέδο, επιστρέψαμε στη Μαδρίτη και επισκεφθήκαμε το μουσείο Reina Sofia, όπου είδαμε πανέμορφους και φημισμένους πίνακες διάσημων καλλιτεχνών, όπως ο Σαλβαδόρ Νταλί. Το κυριότερο έργο του μουσείου είναι η «Γκερνίκα» (Guernica) του Πάμπλο Πικάσο. Ο πίνακας αφορά τον βομβαρδισμό της πόλης Γκερνίκα κατά τη διάρκεια του ισπανικού εμφύλιου (1936-1939), και δημιουργήθηκε από τον Πικάσο το 1937. Απεικονίζει ένα δωμάτιο με δύο γυναικείες φιγούρες: μία αριστερά με νεκρό μωρό στα χέρια και μία δεξιά, και με τις δύο να κοιτούν προς τα πάνω και να ουρλιάζουν. Άλλες γυναίκειες φιγούρες μπαίνουν στο δωμάτιο από τα παράθυρα με λάμπα της εποχής στο χέρι, ενώ το τεχνητό φως του σπιτιού δηλώνει εστία. Όπως το φως είχε εισβάλει στο σπίτι μέσω των εξωτερικών φιγούρων, έτσι και ο πόλεμος. Επίσης, στον πίνακα απεικονίζεται ένας ταύρος (σύμβολο βίας/φασισμού) που κοιτάει ευθεία όπως ο Βελάσκεθ, ο οποίος είναι αποστασιοποιημένος, όπως και η υπόλοιπη Ισπανία απέναντι στον βομβαρδισμό της Γκερνίκα. Τέλος, ένα άλογο με αιχμηρή γλώσσα συμβολίζει τη δικτατορία του Φράνκο.

Είχαμε ελεύθερο χρόνο για απογευματινοβραδινή βόλτα και δείπνο στην καρδιά της Μαδρίτης, για ένα τελευταίο βράδυ. Γνωρίσαμε νέες γειτονιές γεμάτες ψυχή και αυθεντικότητα. Κατά την επιστροφή μας στο σημείο συνάντησης, παρατηρήσαμε πως πραγματοποιούταν αντιπολεμικό συλλαλητήριο στην κεντρική Plaza de Sol.

4^η μέρα – Κυριακή 21/3/2026

Η τελευταία μέρα της εκδρομής ξεκίνησε νωρίς. Αφού κλείσαμε τις βαλίτσες και φάγαμε πρωινό, κατευθυνθήκαμε προς το κέντρο, και συγκεκριμένα στο Πάρκο Μπουέν Ρετίρο (Parque del Buen Retiro), ένα από τα μεγαλύτερα πάρκα της πόλης, με έκταση 1,4 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Ανήκε στην ισπανική μοναρχία μέχρι το τέλος του 19ου αιώνα, όταν έγινε δημόσιο. Μέσα στο πάρκο βρίσκονται όμορφα αγάλματα και μνημεία, υψηλή και κοντή βλάστηση, παροδικές εκθέσεις τέχνης και δύο λίμνες, μία μικρή και μία μεγάλη. Επίσης, υπάρχει πλήθος δραστηριοτήτων στο πάρκο. Είναι πράγματι ένας πνεύμονας και ένα σημείο ξεκούρασης και ξεγνοιασιάς, για ντόπιους και τουρίστες, και ευτυχώς ο καιρός στάθηκε με το μέρος μας, δίνοντάς μας καταγάλανο ουρανό και ήλιο. Το 2021, το πάρκο χαρακτηρίστηκε από τη UNESCO μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς.

Αφότου φάγαμε, αγοράσαμε σουβενίρ και κάναμε μια τελευταία, συγκινητική βόλτα στην πανέμορφη Μαδρίτη, πήραμε τον δρόμο για το αεροδρόμιο και την πτήση της επιστροφής.