Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται ότι, για την εκπαίδευση  των Α.ΜΕ.Α  προωθείται η κατάργηση των ενταξιακών δομών και η υιοθέτηση του μοντέλου της συμπερίληψης . Η εν λόγω φιλοσοφία προέκυψε από την ανάγκη ισοστάθμισης των μειονεκτημάτων του προηγούμενου μοντέλου (ένταξης) και της  ουσιαστικής και καθολικής συμμετοχής των ατόμων με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, αλλά και όλων των μαθητών που κινδυνεύουν με σχολική αποτυχία, λόγω της ανισότητας των ευκαιριών, εντός της εκπαιδευτικής πραγματικότητας ισότιμα και χωρίς διακρίσεις (Ζώνιου-Σιδέρη, 2011; Ε.Φ.Ε.Α., 2009).

H συμπεριληπτική προσέγγιση απαιτεί την ενεργητική συμμέτοχη και αλληλεπίδραση όχι μόνο των ατόμων με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες,  αλλά όλων των μαθητών ανεξαιρέτως φυλής, χρώματος και θρησκευτικών πεποιθήσεων εντός της εκπαιδευτικής κοινότητας. Σύμφωνα με την φιλοσοφία της συμπεριληπτικής εκπαίδευσης κάθε μαθητής του σχολείου θα πρέπει να έχει ίσες εκπαιδευτικές ευκαιρίες στην μάθηση και ισότιμη συμμετοχή, τόσο στο αναλυτικό πρόγραμμα, όσο και στις κοινωνικές δράσεις, χωρίς να γίνονται διαχωρισμοί. Απώτερος στόχος τούτης της φιλοσοφίας είναι τόσο να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά εντός του σχολικού πλαισίου η περιθωριοποίηση και ο αποκλεισμός διάφορων ομάδων όπως αυτός των μειονοτήτων, των μεταναστών και των ατόμων με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες αλλά και να υπάρξει ένα προσβάσιμο σχολείο που θα μπορούν όλοι να φοιτήσουν ισότιμα. Μάλιστα προς αυτόν τον προσανατολισμό και με στόχο την αποδοχή της διαφορετικότητας, η συμπεριληπτική εκπαίδευση προωθεί την καλλιέργεια της κριτικής σκέψης  και της ενσυναίσθησης όλων των μαθητών (Στασινός, 2016; Χατζησωτηρίου & Αγγελίδης, 2018).

Για την εφαρμογή της συμπεριληπτικής εκπαίδευσης  είναι απαραίτητη  η καλλιέργεια θετικής στάσης προς αυτήν, όλης της κοινωνίας και ιδιαίτερα  των εκπαιδευτικών. Πρέπει να αρθεί οποιαδήποτε αμφιβολία τους διακατέχει για την επιτυχημένη εφαρμογή της. Σε αυτό το σημείο θα ήθελα να τονίσω την σημασία της κατάλληλης επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών, τόσο σε επίπεδο παιδαγωγικής κατάρτισης, όσο και στην κατάρτισή τους στον κλάδο της ειδικής αγωγής και της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης (Σούλης, 2008; Χατζησωτηρίου & Αγγελίδης, 2018 ).

Η εφαρμογή της συμπεριληπτικής εκπαίδευσης στην Ελλάδα,  έχει εξασφαλισθεί θεσμικά ήδη από το 2008 με το νόμο 3699/2008. Ωστόσο για την εφαρμογή της αναγκαίο είναι να γίνουν αλλαγές σε επίπεδο εκπαιδευτικής πολιτικής, αναλυτικού προγράμματος, αλλά και στο ρόλο του εκπαιδευτικού. Η συμπεριληπτική εκπαίδευση διαφοροποιεί τον ρόλο του. Ο εκπαιδευτικός οφείλει  να διαμορφώσει κλίμα αλληλοαποδοχής και σεβασμού της διαφορετικότητας. Τούτο μπορεί να γίνει εφόσον ο εκπαιδευτικός πλαισιώνεται από υποστηρικτική ομάδα προς αυτό. Πιο συγκεκριμένα μπορεί να αναφερθεί δεύτερος εκπαιδευτικός εντός της τάξης (παράλληλης στήριξης) ,  σχολικός ψυχολόγος και κοινωνικός λειτουργός. Στις τάξεις του σήμερα πόσο εφικτό μπορεί να είναι αυτό? το αφήνουμε στην κρίσης σας….

Βιβλιογραφικές αναφορές

Ευρωπαϊκός Φορέας για την Ανάπτυξη στην Ειδική Αγωγή. (2009). Βασικές Αρχές για την Προαγωγή της Ποιότητας στην Συνεκπαίδευση: Προτάσεις για τους Διαμορφωτές Πολιτικής.  Ανακτήθηκε από : https://www.european-agency.org/sites/default/files/key-principles-for-promoting-quality-in-inclusive-education_key-principles-EL.pdf)

Ζώνιου-Σιδέρη, Α. (2011).  Σύγχρονες Ενταξιακές Προσεγγίσεις: Τόμος Β΄. Πράξη. Αθήνα: Πεδίο.

Μιχαηλίδης, Κ. (2009). Συνεκπαίδευση και αναπηρία: Θεωρητική και εμπειρική κοινωνιολογική προσέγγιση.  Αθήνα: Παπασωτηρίου.

Σούλης, Σ.Γ. (2008).  Ένα Σχολείο για όλους. Τόμος Β΄. Από την έρευνα στην πράξη. Παιδαγωγική της ένταξης.  Αθήνα: Gutenberg-Γ.Κ. Δαρδανός.

Στασινός,  ΔΠ.  (2016). Η Ειδική Εκπαίδευση 2020 plus : Για Μια Συμπεριληπτική ή Ολική Εκπαίδευση Στο Νέο-Ψηφιακό Σχολείο Με Ψηφιακούς Πρωταθλητές. Αθήνα: Παπαζήση.

Χατζησωτηρίου, Χ. & Αγγελίδης, Π. (2018). Ευρωπαϊσμός και Διαπολιτισμική Εκπαίδευση: Από το Υπερεθνικό στο Σχολικό Επίπεδο. Αθήνα: Διάδραση.