Αγαπημένα μου παιδιά,

Σε αυτά τα δύο κεφάλαια μελετήσαμε την τέταρτη σταυροφορία. Οι σταυροφόροι βοηθούμενοι από τους Βενετούς καταλαμβάνουν την Πόλη (1204 μΧ). Πολλοί Έλληνες αναγκάζονται να φύγουν και να ιδρύσουν τέσσερα νέα κράτη με σκοπό να ξαναπάρουν την Κωνσταντινούπολη. Τα κράτη αυτά είναι:

• Αυτοκρατορία της Νίκαιας
• Αυτοκρατορία Τραπεζούντας
• Δεσποτάτο Ηπείρου
• Δεσποτάτο Μιστρά

1. Ποια ήταν η συνέπεια της κατάληψης των Ιεροσολύμων από τους Σελτζούκους Τούρκους;

Μετά από την κατάληψη των Ιεροσολύμων από τους Σελτζούκους Τούρκους, οι χριστιανοί δεν μπορούσαν να επισκέπτονται πλέον ακίνδυνα τους αγίους τόπους και όσοι προσπάθησαν να προσκυνήσουν, συνελήφθησαν, ληστεύτηκαν και βασανίστηκαν.

2. Πώς αντιμετώπισε την κατάσταση αυτή ο βυζαντινός αυτοκράτορας Αλέξιος Α Κομνηνός; 

Ο Κομνηνός ζήτησε από τον Πάπα της Ρώμης και τους χριστιανούς της Δύσης βοήθεια  παρά το Σχίσμα που είχε προηγηθεί.

3. Πώς αντέδρασε ο Πάπας και τι ενέργειες έκανε;

Ο Πάπας της Ρώμης δέχτηκε να βοηθήσει, γιατί ήθελε να παρεμβαίνει στα εσωτερικά της ανατολικής εκκλησίας. Γι’ αυτό έπεισε τους δυτικούς άρχοντες να βοηθήσουν να απελευθερώσουν τους αγίους τόπους. Εκείνοι, αντί να στείλουν βοήθεια οργάνωσαν μόνοι τους 4 εκστρατείες εναντίον των Σελτζούκων Τούρκων που τις ονόμασαν σταυροφορίες.

4. Τι συνέβη με την τέταρτη σταυροφορία;

Οι Δυτικοί αντί να κατευθυνθούν προς την Αίγυπτο οδηγήθηκαν προς την Κωνσταντινούπολη. Το 1204 μΧ την κατέλαβαν και επί τρεις ολόκληρες μέρες την λεηλατούσαν, την κατέστρεφαν και την έκαιγαν. Δεν σεβάστηκαν τίποτα.

5. Ποια ελληνικά κράτη δημιουργήθηκαν μετά την Άλωση της Πόλης από τους Φράγκους (Λατινοκρατία);

Τέσσερα ελληνικά κράτη δημιουργήθηκαν:

• Αυτοκρατορία Νίκαιας: δημιουργήθηκε στη Νίκαια της Μ. Ασίας και εκεί ανασύνταξαν την εξόριστη βυζαντινή αυτοκρατορία και με σύμβολο τον δικέφαλο αετό. Η Νίκαια συνέβαλε καθοριστικά στην απελευθέρωση της Πόλης (1261).
• Αυτοκρατορία Τραπεζούντας: δημιουργήθηκε στην Τραπεζούντα του Εύξεινου Πόντου. Παρέμεινε για 257 χρόνια ελεύθερη και σε αυτήν έχει ρίζες ο ποντιακός ελληνισμός.
• Δεσποτάτο Ηπείρου: δημιουργήθηκε στην Ήπειρο με πρωτεύουσα την Άρτα και συνέβαλε στην απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης.
• Δεσποτάτο Μιστρά: δημιουργήθηκε κοντά στην Σπάρτη και εδώ στέφθηκε ο τελευταίος αυτοκράτορας του Βυζαντίου, Κωνσταντίνος Παλαιολόγος.

Αγαπημένα μου παιδιά,

σε αυτό το κεφάλαιο ασχοληθήκαμε τους Σελτζούκους Τούρκους και τους Νορμανδούς που απειλούν την αυτοκρατορία και την Πόλη. Ο Αλέξιος Α’ ο Κομνηνός απομακρύνει τους Νορμανδούς. Θέλω να ξέρετε τις παρακάτω ερωτήσεις:

• Τι λαός ήταν οι Σελτζούκοι Τούρκοι, ποιος ο αρχηγός τους.
• Ποιος αυτοκράτορας του Βυζαντίου προσπάθησε να τους αντιμετωπίσει, που έδωσαν μάχη και πιο το αποτέλεσμά της.
• Πώς αντιμετώπισε τους Νορμανδούς ο Αλέξιος Α Κομνηνός και με ποιο τίμημα;

Επίσης, να είστε σε θέση να σχολιάσετε την αντίδραση του Αλπ-Αρσλάν σύμφωνα με την πηγή 5.

Πατήστε εδώ για την παρουσίαση του μαθήματος.