Μια ιστορία... για να ακούς!

Ο Τισσαφέρνης ήταν Πέρσης σατράπης της Λυδίας και της Καρίας υπό τις διαταγές του Πέρση βασιλιά Αρταξέρξη Β. Η ζωή του χαρακτηρίζεται από την κάθοδο των Μυρίων, τον Πελοποννησιακό πόλεμο και την εκστρατεία του Αγησίλαου Β που έφερε και το τέλος του. Γεννήθηκε το 455 π.Χ. Είχε καλή καταγωγή, αλλά η πανουργία του, η αντίθεση του με τον πρίγκιπα Κυρο, η ικανότητα του να χειραγωγεί τους Έλληνες και η ιδιότητα που είχε να χαϊδεύει τα αυτιά του βασιλιά του έδωσε όχι μία αλλά δύο σατραπείες, την Λυδία και την Καρία .

Ο Τισσαφέρνης εκμεταλλεύτηκε τον πόλεμο μεταξύ Σπάρτης και Αθήνας χρηματοδοτώντας την Σπάρτη, ώστε να φτιάξει ισχυρό ναυτικό και να νικήσει την Αθήνα. Παροιμίες ενέργειες έκανε και ο σατράπης της Ελλησποντιακης Φρυγίας Φαρνάβαζος Β, ο οποίος όμως έδρασε κατά τον κορινθιακό πόλεμο.

Το 401 π.Χ. 10.700 Έλληνες και 120.000 Πέρσες υπό τον Κύρο τον Νεότερο, πέρασαν την Φρυγία και πήγαιναν προς την Βαβυλώνα. Ο Αρταξέρξης και ο Τισσαφέρνης συγκέντρωσαν ίσως 220.000 άντρες, 100 δρεπανηφόρα άρματα και περίμεναν τον Κύρο στα Κούναξα. Όταν ο Κύρος έφτασε, παράταξε τους Έλληνες στην δεξιά πτέρυγα, τους Πέρσες στην αριστερή ενώ ο ίδιος παρατάχθηκε στο κέντρο με τους 600 επίλεκτους ιππείς του και τους υποτελείς συμμάχους του. Ο Αρταξέρξης Β έριξε τα δρεπανηφόρα άρματα εναντίον των Ελλήνων, οι οποίοι τα σκόρπισαν και επιτέθηκαν στην δεξιά πτέρυγα τον Περσών, την οποία διέλυσαν επίσης και τους καταδίωξαν μακριά από το πεδίο. Ο Κύρος επιτέθηκε στον Αρταξέρξη με το ιππικό του και κατάφερε να τραυματίσει τον Αρταξέρξη Β στο στήθος. Ο Αρταξέρξης, όμως, σκότωσε τον Κύρο και νίκησε την μάχη. Ο Τισσαφέρνης κατέστρεψε το Ελληνικό στρατόπεδο και όταν οι Έλληνες γύρισαν, τους ”καλόπιασε” και μετά από καιρό κατάφερε να φέρει τους στρατηγούς τους στην σκηνή του, τους αιχμαλώτισε και τους εκτέλεσε. Τώρα αρχίζει η ιστορία των Μυρίων αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία.

Ο Αγησίλαος Β΄ με 8.000 άντρες εκστράτευσε στην Περσία και επιτέθηκε στην Λυδία .Ο Τισσαφέρνης θεώρησε πως θα κατευθυνόταν  νότια προς την Καρία, όπου και παράταξε τον στρατό του. Ο Αγησίλαος όμως εκστράτευσε βόρεια στην Φρυγία. Στη συνέχεια ο Αγησίλαος δήλωσε δημόσια πως θα κατευθυνόταν προς τη Λυδία, αλλά ο Τισσαφέρνης θεώρησε πως αυτήν την φορά θα πήγαινε όντως στην Καρία όπου ξαναπαρατάχθηκε εκεί ο Αγησίλαος. Όμως λεηλάτησε τις Σάρδεις την Πρωτεύουσα του Τισσαφέρνη κάτι που εξόργισε τον βασιλιά, ο οποίος διέταξε την εκτέλεση του Τισσαφέρνη.

Μετά την μάχη στα Κούναξα και τον θάνατο του Κύρου του Νεότερου, οι Έλληνες βρίσκονταν απομονωμένοι στην καρδιά ενός ξένου κράτους χωρίς τροφή, νερό, οδηγό και τον λόγο που ήρθαν ως εδώ, τον χρυσό. Κάποια στιγμή στο καταστραμμένο ελληνικό στρατόπεδο παρουσιάζεται ο Πέρσης Σατράπης Τισσαφέρνης, ο οποίος προτείνει στους Έλληνες στρατηγούς συμμαχία και δεσμεύεται να τους βοηθήσει με τροφή, νερό, οδηγούς και χρήματα.

Ο Τισσαφέρνης άνοιξε την αγορά για τους 10.000 Έλληνες αλλά με υπέρογκες τιμές, τους έδωσε οδηγούς, οι οποίοι όμως ήταν ιδιωτικοί και λεφτά δεν τους έδωσε. Οι μισθοφόροι δεν μπορούσαν να πουν όχι, αλλιώς θα πέθαιναν μονοί τους. Κάποια στιγμή ο Τισσαφέρνης προσκάλεσε τους Έλληνες στρατηγούς στην σκηνή του και τούς είπε πως ”θα έλυναν κάποιες διαφωνίες” . Όταν οι Έλληνες στρατηγοί πήγαν εκεί, ο Τισσαφέρνης του είπε να αφήσουν τα όπλα τους από έξω, κάτι το οποίο έκαναν. Με το που μπήκαν στην σκηνή, όμως, τους συνέλαβε και τους εκτέλεσε. Οι Έλληνες απελπίστηκαν, αλλά τότε ο Ξενοφών, ένας Αθηναίος από καλή οικογένεια εκλέχθηκε στρατηγός και οδήγησε τους Μύριους μέσα από την Περσία. Ό Τισσαφέρνης εξοργίστηκε και διέταξε το ιππικό να τους καταδιώξει. Οι Πέρσες σκότωναν τους καθυστερημένους, απομόνωναν από τροφή την Φάλαγγα και εξαπέλυαν βέλη. Ο Ξενοφών απάντησε συντάσσοντας ιππικό και Κρητες τοξότες.

Αφού πέρασαν τον ποταμό Τίγρη, συγκρουστήκαν με τον Μιθριδάτη και τον νίκησαν. Συνέχισαν, νίκησαν ξανά τους Πέρσες και έπειτα πέρασαν στους Καρδούσιους μετά από τσακωμούς μεταξύ του Χειρίσοφου και του Ξενοφώντα. Αφού πήραν άλλο ένα οχηρό συγκρούστηκαν με τον Φαρνάβαζο. Αν και δεν υπήρξε ξεκάθαρος νικητής, οι Έλληνες πέρασαν και έφτασαν στον Ελλήσποντο.

Εκεί έπεσαν στα γόνατα και αρχίσαν να φωνάζουν το πλέον διάσημο «Θάλαττα Θάλαττα» . Ο Ξενοφών νομίζοντας ότι γινόταν μάχη πήγε στην εμπροσθοφυλακή. Όταν τα νέα μαθεύτηκαν στο επιτελείο, ο Χειρίσοφος πήγε στην Σπάρτη να ζητήσει στόλο για την μεταφορά. Τα πλοία που πήραν δεν έφταναν, για αυτόν τον λόγο μέρος του στρατεύματος πήγε από την ξηρά. Ο Ξενοφών ήταν από αυτούς που πέρασαν από την Θράκη. Κατά την διάρκεια αυτού του ταξιδιού ο Ξενοφών παραιτήθηκε και συνέχισε την πορεία σαν απλός οπλίτης.

Το έτος 401 π.Χ. ο Κύρος ο νεότερος, αδερφός του Πέρση βασιλιά Αρταξέρξη Β΄ συγκέντρωσε πάνω από 105.000 άντρες για να εκθρονίσει τον αδερφό του. Αυτός ο στρατός αποτελούνταν από Πέρσες, Καρδούσιους, Ούξιους, Αιγύπτιους, Σκύθες, Λυδούς, Μήδους κ.λ.π. αλλά ο μεγάλος βασιλιάς είχε πολλαπλάσια πρόσβαση στην στρατιωτική δεξαμενή της Περσικής Αυτοκρατορίας. Για αυτόν τον λόγο ο Κύρος προσέλαβε 10.700 Έλληνες μισθοφόρους που από τον πελοποννησιακό πόλεμο μέχρι εκείνη την στιγμή ήταν άνεργοι. Ο Κύρος θα τους έδινε καθημερινά τόσα όσα θα έπαιρνε ένας τεχνίτης για εργασία στην Κόρινθο.

Ο Αρταξέρξης απάντησε συγκεντρώνοντας σχεδόν 210.000 άντρες και 100 δρεπανηφόρα άρματα, δηλαδή άρματα με τεράστιες λεπίδες στις ρόδες τους. Όλο αυτόν τον στρατό τον παρέταξε στα Κούναξα. Η περιοχή των Κουνάξων ήταν δίπλα στην Βαβυλώνα, τον στόχο της εκστρατείας του Κύρου.

Ο Κύρος δεν είχε πει στους Έλληνες μισθοφόρους ότι θα πήγαιναν κόντρα στον Αρταξέρξη . Τότε είχε πει μόνο ότι θα υπέτασσαν τους Ούξιους που ταλαιπωρούσαν τις δυτικές σατραπείες. Όταν όμως πέρασαν τον Ευφράτη ποταμό κατάλαβαν ότι ο στόχος ήταν η Βαβυλώνα . Ο Κύρος για να κρατήσει τους στρατό του με το μέρος του διπλασίασε τον μισθό τους.

Ο Κύρος παράταξε του Έλληνες στην δεξιά του πτέρυγα απέναντι από τα 100 δρεπανηφόρα άρματα του Αρταξέρξη.  Ο Κύρος παρατάχθηκε με τον συμμαχικό του στρατό και τους 600 επίλεκτους ιππείς του στο κέντρο, απέναντι από τον αδερφό του και τους 6.000 επίλεκτους άντρες. Οι Πέρσες άντρες του Κύρου παρατάχθηκαν δεξιά. Ο Αρταξέρξης διέταξε όλα τα δρεπανηφόρα άρματα να επιτεθούν στους Έλληνες οι οποίοι άνοιξαν κενά και τα άρματα πέρασαν από μέσα τους. Μετά τα διέλυσαν και καταδίωξαν την αριστερή πτέρυγα τον Περσών πολύ μακριά από την μάχη. Ο Κύρος είδε τον αδελφό του, τού επιτέθηκε μόνο με 600 ιππείς, διέσπασε την περσική άμυνα και λάβωσε τον βασιλιά στο στήθος. Όμως, ένα ακόντιο που έριξε κατά άλλους ο βασιλιάς και κατά άλλους ένας στρατιώτης με το όνομα Τισσαφέρνης, τρύπησε τον Κύρο και τον σκότωσε. Το ιππικό του πεσόντα πρίγκιπα διαλύθηκε όπως και οι επαναστάτες. Μετά το ιππικό των Περσών, κατάστρεψε και το περσικό και το ελληνικό στρατόπεδο.

Όταν οι Έλληνες μισθοφόροι γύρισαν με λάφυρα και είδαν το στρατόπεδό τους κατεστραμμένο, απελπίστηκαν. Αλλά για αυτό θα μιλήσουμε στο επόμενο άρθρο.

Ο Μαζαίος γεννήθηκε το 381 π.Χ. και πέθανε το 328 π.Χ. ενώ υπήρξε μια από τις πιο επιβλητικές ,ικανές και διορατικές προσωπικότητες τις ύστερης περσικής αυτοκρατορίας. Σε μία εποχή όπου ο κόσμος άλλαζε με βία και με την έλευση του Μ. Αλεξάνδρου, ο Μαζαίος κατάφερε όχι μόνο να αναδειχθεί η κορυφαία στρατιωτική ιδιοφυία της Περσίας, αλλά και να γίνει ο πρώτος Πέρσης ευγενής που κέρδισε τον απόλυτο σεβασμό και την εμπιστοσύνη του Μακεδόνα στρατηλάτη.

Ο Μαζαίος ανήκε στην ανώτατη Περσική αριστοκρατία των Αχαιμενιδών. Λόγω των ικανοτήτων του ο Βασιλιάς Αρταξέρξης Γ΄ Ώχος τον διόρισε σατράπη της Κιλικίας το έτος 361 π.Χ. έπειτα οι εξουσίες του επεκτάθηκαν στην Συρία και τη Μεσοποταμία, καθιστώντας τον έναν από τους ισχυρότερους άντρες της Περσικής Αυτοκρατορίας. Κατά την διάρκεια της θητείας του αυτής, απέδειξε την ιδιοφυΐα του καταστέλλοντας τις πρώτες φάσεις της μεγάλης εξέγερσης των Φοινίκων, ενώ είχε το σπάνιο προνόμιο να κόβει δικά του νομίσματα που έγραφαν το όνομά του στα Αραμαϊκά.

Όταν ο Μέγας Αλέξανδρος εισέβαλε στην Ασία, ο Μαζαίος έμεινε πιστός στον Δαρείο Γ. Το 331 π.Χ. του ανατέθηκε η αποστολή να καθυστερήσει τους Μακεδόνες στον Ευφράτη. Αν και δεν τους αντιμετώπισε σε ανοιχτή μάχη χρησιμοποίησε την τακτική της καμένης γης για να καταστρέψει τις προμήθειες τους. Η κορυφαία στιγμή της καριέρας του σημειώθηκε στην μάχη των Γαυγαμήλων το 331 π.Χ. όταν ηγήθηκε 15.000 ιππέων εναντίον του Παρμενίωνα. Ο Μαζαίος νίκησε και έφτασε μέχρι το στρατόπεδο των Μακεδόνων, αλλά αναγκάστηκε να υποχωρήσει μόνο και μόνο επειδή το κέντρο κατέρρευσε.

Μετά την μάχη στα Γαυγάμηλα, ο Μαζαίος οδήγησε μέρος τον εναπομεινάντων Περσικών δυνάμεων στην Βαβυλώνα. Καταλαβαίνοντας ότι ο Δαρείος Γ΄ δεν είχε τη δυνατότητα να σώσει το κράτος του και, μη θέλοντας να καταστραφεί αυτή η Ιστορική πόλη, αποφάσισε να την παραδώσει ειρηνικά στον Αλέξανδρο. Ο Μακεδόνας βασιλέας, θαυμάζοντας την ιδιοφυία του Μαζαίου τον διόρισε τον 1ο Πέρση σατράπη στην αυτοκρατορία του και δεν του στέρησε το προνόμιο να κόβει δικά του νομίσματα. Συνέχισε να κυβερνά την Βαβυλώνα για τα επόμενα 3 χρόνια ώσπου πέθανε το έτος 328 σε ηλικία 57 ετών.