Η έννοια της πρόληψης αναφέρεται στο σύνολο των μέτρων πριν από την εκδήλωση μιας συμπεριφοράς. Η πρόληψη της ουσιοεξάρτησης αφορά την αντιμετώπιση των παραγόντων που κάνουν ευάλωτο το άτομο και την ενίσχυση των παραγόντων που το ενδυναμώνουν και το προστατεύουν, συμβάλλοντας στην αποφυγή ή στην αναβολή της έναρξης της χρήσης ουσιών και της εμφάνισης της εξάρτησης.Η πλειονότητα των παρεμβάσεων πρόληψης που υλοποιούνται στην Ελλάδα, εντάσσεται στην καθολική πρόληψη. Σε γενικές γραμμές, οι παρεμβάσεις δεν επικεντρώνονται αποκλειστικά στη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών, αλλά εντάσσονται στο γενικότερο πλαίσιο της πρόληψης των επικίνδυνων συμπεριφορών και της προαγωγής της ψυχοκοινωνικής υγείας. Η συμμετοχή όλων των μελών της σχολικής κοινότητας (μαθητών, εκπαιδευτικών και γονέων) σε παρεμβάσεις πρόληψης αποτελεί κύρια προτεραιότητα της πολιτικής της πρόληψης, καθώς και της φιλοσοφίας και των αρχών των παρεμβάσεων πρόληψης που υλοποιούνται στην Ελλάδα. Έμφαση επίσης δίνεται στον ρόλο της οικογένειας, όπως φαίνεται και από τον μεγάλο αριθμό συμμετεχόντων στις παρεμβάσεις που πραγματοποιούνται για γονείς, γεγονός που ισχύει διαχρονικά στον τομέα της πρόληψης.Το ΕΚΤΕΠΝ συλλέγει συστηματικά αναλυτικά στοιχεία για τις παρεμβάσεις πρόληψης που υλοποιούνται στη χώρα. Στόχος είναι να αποτυπωθούν με συγκρίσιμο και συνολικό τρόπο ο αριθμός, η εμβέλεια και άλλα ποσοτικοποιημένα στοιχεία των παρεμβάσεων πρόληψης καθώς και να προωθηθεί η έγκυρη και αξιόπιστη ενημέρωση σε εθνικό και σε ευρωπαϊκό επίπεδο αναφορικά με τις παρεμβάσεις πρόληψης που υλοποιούνται στην Ελλάδα. Επίσης, στόχος του ΕΚΤΕΠΝ αποτελεί η ανάδειξη των παρεμβάσεων πρόληψης, κυρίως αυτών που αποτελούν παραδείγματα καλής πρακτικής, καθώς και η προώθηση τους σε συστήματα ανταλλαγής πληροφοριών. Παράλληλα, το ΕΚΤΕΠΝ δίνει ιδιαίτερη σημασία στην ανάπτυξη της αξιολόγησης με τη συμμετοχή σε ειδικές ομάδες εμπειρογνωμόνων, τη διενέργεια σχετικών προγραμμάτων και τη μεταφορά τεχνογνωσίας σε εθνικό επίπεδο, ενώ πραγματοποιεί σχετικές εκδόσεις, οργανώνει εκπαιδευτικά σεμινάρια σχετικά με μεθόδους και εργαλεία αξιολόγησης