ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Α'ΛΥΚΕΙΟΥ

Κεφάλαιο16.1: Ασφάλεια υπολογιστικού συστήματος

• Τι είναι το κακόβουλο λογισμικό (malware);

Το κακόβουλο λογισμικό είναι λογισμικό που έχει σχεδιαστεί σκόπιμα ώστε να προκαλεί βλάβες σε ένα υπολογιστικό σύστημα. Μπορεί να αλλοιώσει ή να διαγράψει δεδομένα, να υποκλέψει πληροφορίες και γενικά να θέσει σε κίνδυνο την ασφάλεια και τη σωστή λειτουργία του υπολογιστή.

• Πώς λειτουργεί ένας ιός (virus) και με ποιους τρόπους μπορεί να μολύνει έναν υπολογιστή;

Ο ιός προσκολλάται σε κάποιο αρχείο ή πρόγραμμα και ενεργοποιείται όταν ο χρήστης προσπαθήσει να το εκτελέσει ή να το ανοίξει. Μπορεί να φτάσει στον υπολογιστή μέσω συνημμένων αρχείων σε e-mail, από περιήγηση σε μη ασφαλείς ιστοσελίδες ή από κατέβασμα αρχείων από το Διαδίκτυο.

• Τι είναι το λογισμικό κατασκοπίας (spyware) και ποιες επιπτώσεις έχει στον χρήστη;

Το λογισμικό κατασκοπίας εγκαθίσταται κρυφά στον υπολογιστή, συνήθως μέσω μολυσμένων ιστοσελίδων ή αρχείων που κατεβάζει ο χρήστης. Παρακολουθεί τη διαδικτυακή δραστηριότητα του χρήστη και αποστέλλει τις πληροφορίες αυτές σε τρίτους, ενώ μπορεί να αλλάξει ρυθμίσεις του φυλλομετρητή και να εμφανίζει ενοχλητικές διαφημίσεις.

• Ποιοι είναι οι βασικοί τρόποι προστασίας από κακόβουλο λογισμικό;

Για την προστασία από κακόβουλο λογισμικό, ο χρήστης πρέπει να ενημερώνει τακτικά το λειτουργικό σύστημα και τις εφαρμογές του, να ρυθμίζει σωστά τις επιλογές ασφαλείας του φυλλομετρητή, να αποφεύγει ύποπτες ιστοσελίδες και συνημμένα e-mail, καθώς και να χρησιμοποιεί ενημερωμένο λογισμικό προστασίας από ιούς και τείχος προστασίας.

Κεφάλαιο16.2: Θέματα ασφάλειας και προστασίας στο Διαδίκτυο

• Ποια είναι τα οφέλη και ποιοι οι κίνδυνοι των ηλεκτρονικών συναλλαγών στο Διαδίκτυο;

Οι ηλεκτρονικές συναλλαγές προσφέρουν γρήγορη εξυπηρέτηση, διαθεσιμότητα υπηρεσιών όλο το 24ωρο, εύκολη πρόσβαση για άτομα με κινητικές δυσκολίες, πιθανή μείωση κόστους και δυνατότητα σύγκρισης τιμών και προσφορών. Παράλληλα όμως υπάρχουν θέματα ασφάλειας, όπως η χρήση αναξιόπιστων υπηρεσιών και οι προσπάθειες οικονομικής εξαπάτησης, τις οποίες ο χρήστης πρέπει να μπορεί να αναγνωρίζει.

• Πώς μπορούμε να ελέγξουμε την αξιοπιστία και την ασφάλεια ενός ιστότοπου ηλεκτρονικών συναλλαγών;

Ένας αξιόπιστος ιστότοπος αναφέρει ξεκάθαρα τον φορέα που τον διαχειρίζεται, παρέχει στοιχεία επικοινωνίας και διαθέτει αναλυτικές πληροφορίες για όρους χρήσης, πολιτική απορρήτου, τρόπους πληρωμής, αποστολής και επιστροφών. Επιπλέον, οι ασφαλείς συναλλαγές πραγματοποιούνται μέσω πρωτοκόλλου SSL, κάτι που φαίνεται από τη διεύθυνση της ιστοσελίδας που ξεκινά με https://.

• Τι είναι το επιβλαβές ή ακατάλληλο περιεχόμενο στο Διαδίκτυο και πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί;

Επιβλαβές περιεχόμενο είναι υλικό που μπορεί να είναι παράνομο ή ακατάλληλο για παιδιά, όπως προτροπές σε παράνομες πράξεις, οικονομικές απάτες, εκφοβισμός, παραβίαση προσωπικών δεδομένων ή πνευματικής ιδιοκτησίας. Για τον έλεγχο του περιεχομένου αυτού μπορεί να χρησιμοποιηθεί λογισμικό γονικού ελέγχου ή φιλτραρίσματος.

• Ποια είναι τα επιβλαβή ή ανεπιθύμητα μηνύματα e-mail και ποιοι κίνδυνοι προκύπτουν από αυτά;

Τα επιβλαβή e-mail περιλαμβάνουν μηνύματα με μολυσμένα συνημμένα αρχεία που μεταδίδουν ιούς, μηνύματα ηλεκτρονικού ψαρέματος (phishing) που προσπαθούν να υποκλέψουν προσωπικά δεδομένα μέσω πλαστών ιστότοπων, καθώς και ανεπιθύμητα μηνύματα spam που προωθούν διαφημιστικό περιεχόμενο.

Κεφάλαιο16.3: Πληροφορίες, πνευματικά δικαιώματα και πειρατεία λογισμικού στο Διαδίκτυο

• Πώς αξιολογούμε την αξιοπιστία των πληροφοριών στο Διαδίκτυο;

Ο Παγκόσμιος Ιστός επιτρέπει γρήγορη και εύκολη πρόσβαση σε πληροφορίες, αλλά όχι όλες είναι αξιόπιστες. Ο χρήστης πρέπει να φιλτράρει και να αξιολογεί τις πληροφορίες, καθώς πολλές μπορεί να είναι αναληθείς ή παραπλανητικές. Καλές πρακτικές είναι η διασταύρωση των πληροφοριών με άλλες πηγές (άλλους ιστότοπους, βιβλία, εγκυκλοπαίδειες), η αναζήτηση σε έγκυρους ιστότοπους (ψηφιακές βιβλιοθήκες, Πανεπιστήμια, φορείς) και η αξιολόγηση της αξιοπιστίας των ιστοσελίδων με έλεγχο συγγραφέα, σκοπού, βιβλιογραφικών παραπομπών, δημοφιλίας, ανανέωσης και αισθητικής/ορθογραφίας.

• Τι είναι τα πνευματικά δικαιώματα και η πνευματική ιδιοκτησία;

Πνευματικό δικαίωμα είναι το δικαίωμα που αποκτά κάποιος πάνω σε ένα πρωτότυπο δημιούργημα, όπως μουσική, συγγραφικό έργο, θεατρικό έργο, βίντεο ή λογισμικό. Η πνευματική ιδιοκτησία είναι το σύνολο των εξουσιών που δίνει ο νόμος στον δημιουργό να προστατεύει, να διαχειρίζεται και να αμείβεται όταν άλλοι εκμεταλλεύονται το έργο του.

• Πώς προστατεύεται το ψηφιακό περιεχόμενο στο Διαδίκτυο;

Το ψηφιακό υλικό στο Διαδίκτυο προστατεύεται από τη νομοθεσία περί πνευματικής ιδιοκτησίας. Οι ιστότοποι συχνά αναφέρουν αναλυτικά τα δικαιώματα αυτά (copyright). Αν θέλουμε να χρησιμοποιήσουμε υλικό σε εργασία, πρέπει να ενημερώσουμε τον δημιουργό και να ζητήσουμε άδεια ή τουλάχιστον να αναφέρουμε σωστά τις πηγές μας. Η προώθηση παράνομων αντιγράφων θεωρείται άδικη και παράνομη πράξη και τιμωρείται.

• Τι είναι η πειρατεία λογισμικού και πώς διακινείται;

Η πειρατεία λογισμικού αφορά την παράνομη αντιγραφή και χρήση προγραμμάτων χωρίς άδεια του δημιουργού, καθώς και την παράνομη διάθεση αντιγράφων για οικονομικό όφελος. Το Διαδίκτυο αποτελεί το κυριότερο μέσο διακίνησης πειρατικού λογισμικού, μέσω ιστοσελίδων ή ομότιμων δικτύων (peer to peer).

• Ποιους κινδύνους ενέχει η χρήση παράνομου ή μολυσμένου λογισμικού;

Η χρήση παράνομου λογισμικού μπορεί να προκαλέσει απώλεια αρχείων ή δεδομένων, να περιέχει κακόβουλο λογισμικό (π.χ. spyware), να μην ενημερώνεται με διορθώσεις για ευπάθειες, να μην παρέχεται τεχνική υποστήριξη ή εγχειρίδια χρήσης και γενικά να θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια του υπολογιστή.

Κεφάλαιο16.4: Ιδιωτικότητα και προσωπικά δεδομένα στο Διαδίκτυο

• Τι είναι τα προσωπικά δεδομένα και γιατί είναι σημαντικά;

Προσωπικά δεδομένα είναι πληροφορίες που μας χαρακτηρίζουν, όπως όνομα, διεύθυνση, τηλέφωνο, φωτογραφίες, ενδιαφέροντα ή απόψεις. Περιλαμβάνουν επίσης ευαίσθητα στοιχεία, όπως θρήσκευμα, πολιτικές πεποιθήσεις ή κατάσταση υγείας. Η προστασία τους αποτελεί θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα, και η ιδιωτική μας ζωή διατηρείται μόνο με συνετή, προσεκτική και ελεγχόμενη χρήση των δεδομένων στο Διαδίκτυο.

• Σε ποιες δραστηριότητες στο Διαδίκτυο χρησιμοποιούνται προσωπικά δεδομένα;

Οι προσωπικές μας πληροφορίες επεξεργάζονται από πολλές διαδικτυακές υπηρεσίες. Για παράδειγμα, κατά την εγγραφή μας σε ένα διαδικτυακό κατάστημα ή σε ένα διαδικτυακό παιχνίδι, καθώς και κατά τη συμμετοχή μας σε διαγωνισμούς ή τη δημιουργία προφίλ σε υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης, παρέχουμε προσωπικά δεδομένα. Κάθε φορά που δίνουμε αυτά τα στοιχεία, χρησιμοποιούνται για την ταυτοποίηση μας ή για την εξατομίκευση των υπηρεσιών που λαμβάνουμε.

• Ποιοι είναι οι κίνδυνοι αν τα προσωπικά μας δεδομένα πέσουν σε λάθος χέρια;

Αν τα δεδομένα μας χρησιμοποιηθούν από μη εξουσιοδοτημένα άτομα, μπορούν να προκληθούν δυσφήμιση, παρενόχληση και, σε ακραίες περιπτώσεις, υποκλοπή ταυτότητας. Για να χρησιμοποιηθεί οποιοδήποτε προσωπικό μας δεδομένο, πρέπει να υπάρχει η συγκατάθεσή μας και να γνωρίζουμε την ταυτότητα του ατόμου ή φορέα, τον σκοπό και ποιος θα έχει πρόσβαση σε αυτά.

• Ποιες πρακτικές μπορούν να προστατεύσουν τα προσωπικά μας δεδομένα στο Διαδίκτυο;

Για να διατηρήσουμε ασφαλή τα προσωπικά μας δεδομένα, είναι σημαντικό να είμαστε φειδωλοί στη δημοσιοποίηση πληροφοριών σε ιστότοπους και σε υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης, καθώς κάθε στοιχείο που «ανεβάζουμε» μπορεί να γίνει αντιληπτό από οποιονδήποτε. Επίσης, καλό είναι να αποφεύγουμε την εγγραφή μας σε άγνωστους ή αμφιβόλου σκοπού ιστότοπους και να διαβάζουμε προσεκτικά την πολιτική απορρήτου των ιστοσελίδων, ώστε να γνωρίζουμε πώς θα χρησιμοποιηθούν τα δεδομένα μας. Η χρήση ψευδωνύμου στα chat rooms και η μη αποκάλυψη προσωπικών στοιχείων σε αγνώστους αποτελούν σημαντικά μέτρα προστασίας. Επιπλέον, η επιλογή ισχυρών κωδικών πρόσβασης και η ύπαρξη λογισμικού ασφαλείας στον υπολογιστή μας βοηθούν να προστατεύουμε τα προσωπικά μας δεδομένα από κακόβουλο λογισμικό και πιθανές υποκλοπές.

Κεφάλαιο15.1: Γενικά για τα Κοινωνικά Δίκτυα

• Τι είναι τα Κοινωνικά Δίκτυα και ποιος είναι ο σκοπός τους;

Τα Κοινωνικά Δίκτυα είναι ομάδες ατόμων που αλληλεπιδρούν μεταξύ τους, ενώ στο Διαδίκτυο αποτελούν ηλεκτρονικές πλατφόρμες που δημιουργούν εικονικές κοινότητες. Σκοπός τους είναι η επικοινωνία, η διασύνδεση χρηστών με κοινά ενδιαφέροντα και η ανταλλαγή περιεχομένου.

• Πώς συμμετέχει και δικτυώνεται ένας χρήστης σε ένα Κοινωνικό Δίκτυο;

Ο χρήστης εγγράφεται στην πλατφόρμα, δημιουργεί προφίλ με προσωπικά, ενδιαφέροντα και επαγγελματικά στοιχεία (όσα επιθυμεί) και συνδέεται με άλλους χρήστες μέσω αιτημάτων σύνδεσης, τα οποία μπορούν να εγκριθούν ή να απορριφθούν.

• Τι δυνατότητες προσφέρουν τα Κοινωνικά Δίκτυα στους χρήστες τους;

Παρέχουν εργαλεία για ανάρτηση και επικαιροποίηση περιεχομένου, όπως μηνύματα, φωτογραφίες και βίντεο, σχολιασμό αναρτήσεων άλλων χρηστών και συμμετοχή σε ομάδες με βάση κοινά ενδιαφέροντα ή δραστηριότητες.

• Ποιος δημιουργεί το περιεχόμενο και ποιοι χρησιμοποιούν τα Κοινωνικά Δίκτυα σήμερα;

Το περιεχόμενο δημιουργείται από τους ίδιους τους χρήστες, οι οποίοι διακρίνονται σε ενεργούς και ανενεργούς. Δημοφιλείς χρήστες είναι όσοι έχουν πολλές αναρτήσεις και συνδέσεις. Τα Κοινωνικά Δίκτυα χρησιμοποιούνται τόσο από απλούς χρήστες όσο και από εταιρείες και δημόσια πρόσωπα για επικοινωνία και ενημέρωση.

Κεφαλαιο15.2: Κατηγορίες Κοινωνικών Δικτύων

• Με ποια κριτήρια κατηγοριοποιούνται τα Κοινωνικά Δίκτυα;

Τα Κοινωνικά Δίκτυα κατηγοριοποιούνται ανάλογα με το αντικείμενό τους, το είδος και το περιεχόμενό τους, τον τρόπο εγγραφής και συμμετοχής των μελών τους και τον τρόπο επικοινωνίας μεταξύ των χρηστών.

• Ποιες είναι οι βασικές κατηγορίες Κοινωνικών Δικτύων με βάση το περιεχόμενό τους;

Οι βασικές κατηγορίες είναι: Μέσα ή Ιστοσελίδες Κοινωνικής Δικτύωσης, Μικρο-ιστολόγια, Ιστολόγια, Wiki, Κοινωνικά Αγαπημένα, Κοινωνικές Προτροπές και Θεματικά Κοινωνικά Δίκτυα (π.χ. για φωτογραφίες ή βίντεο)

• Τι είναι τα Μέσα ή Ιστοσελίδες Κοινωνικής Δικτύωσης και ποια παραδείγματα υπάρχουν;

Είναι οι πιο δημοφιλείς πλατφόρμες, όπου οι χρήστες εγγράφονται και αλληλεπιδρούν ως εικονική κοινότητα. Παραδείγματα αποτελούν το Facebook, καθώς και άλλες πλατφόρμες όπως η VK και η renren. Υπάρχουν επίσης στοχευμένα δίκτυα, όπως το LinkedIn για επαγγελματική δικτύωση, το ResearchGate για επιστημονική συνεργασία και τα Edmodo και Schoology για σχολική χρήση.

• Τι είναι τα Μικρο-ιστολόγια και ποιος είναι ο ρόλος τους;

Τα Μικρο-ιστολόγια, με γνωστότερο παράδειγμα το Twitter, επιτρέπουν τη δημοσίευση σύντομων μηνυμάτων, τα οποία μπορούν να διαβαστούν ή να αναμεταδοθούν από άλλους χρήστες. Χρησιμοποιούνται κυρίως για άμεση και γρήγορη ενημέρωση.

• Τι είναι τα Ιστολόγια και τα Wiki και ποια είναι η βασική τους διαφορά;

Τα Ιστολόγια είναι διαδικτυακά ημερολόγια, στα οποία το περιεχόμενο δημοσιεύεται χρονολογικά από έναν βασικό συντάκτη, ενώ οι άλλοι χρήστες σχολιάζουν. Τα Wiki είναι συνεργατικές πλατφόρμες, όπου όλοι οι χρήστες μπορούν ισότιμα να δημιουργούν και να επεξεργάζονται περιεχόμενο, όπως στη Wikipedia.

• Τι είναι τα Κοινωνικά Αγαπημένα και οι Κοινωνικές Προτροπές;

Τα Κοινωνικά Αγαπημένα επιτρέπουν την αποθήκευση και τον διαμοιρασμό αγαπημένων ιστοσελίδων διαδικτυακά, με δυνατότητες οργάνωσης και σχολιασμού. Οι Κοινωνικές Προτροπές προτείνουν στον χρήστη ιστότοπους βάσει των ενδιαφερόντων του, προσαρμόζοντας το περιεχόμενο στις προτιμήσεις του, όπως το StumbleUpon.

• Τι είναι τα Θεματικά Κοινωνικά Δίκτυα;

Κεφάλαιο15.3: Πλεονεκτήματα και Μειονεκτήματα Χρήσης Κοινωνικών Δικτύων

• Ποια είναι τα βασικά οφέλη των Κοινωνικών Δικτύων για τους απλούς χρήστες;

Τα Κοινωνικά Δίκτυα επιτρέπουν την επικοινωνία με άτομα από όλο τον κόσμο, την άμεση αναζήτηση πληροφοριών, τη συνεργασία και τον διαμοιρασμό απόψεων, καθώς και την ψυχαγωγία μέσω βίντεο, φωτογραφιών και εφαρμογών.

• Ποια πλεονεκτήματα προσφέρουν τα Κοινωνικά Δίκτυα σε εταιρείες και οργανισμούς;

Δίνουν τη δυνατότητα άμεσης επικοινωνίας με τους πελάτες, γρήγορης ενημέρωσης για νέα και προϊόντα και προσέγγισης πολύ ευρύτερου κοινού σε σχέση με τα παραδοσιακά μέσα.

• Τι σημαίνει υπερβολική ενασχόληση με τα Κοινωνικά Δίκτυα;

Είναι η συνεχής και έντονη χρήση τους, που οδηγεί τον χρήστη να ζει περισσότερο στον ψηφιακό παρά στον πραγματικό κόσμο, αναζητώντας διαρκώς αναρτήσεις, σχόλια και επιβεβαίωση.

• Ποιοι κίνδυνοι υπάρχουν σχετικά με τα προσωπικά δεδομένα;

Οι χρήστες συχνά διαμοιράζονται προσωπικές πληροφορίες ή φωτογραφίες που μπορεί να παραμείνουν για πάντα στο διαδίκτυο και να επηρεάσουν το μέλλον τους, ενώ τα δεδομένα μπορεί να χρησιμοποιηθούν από εταιρείες ή τρίτους.

• Τι είναι η εξαπάτηση και η κλοπή ταυτότητας στα Κοινωνικά Δίκτυα;

Πρόκειται για περιπτώσεις όπου άτομα δημιουργούν ψεύτικα προφίλ ή στέλνουν παραπλανητικά μηνύματα για να αποσπάσουν προσωπικά στοιχεία, όπως κωδικούς ή τραπεζικές πληροφορίες.

• Τι είναι ο ηλεκτρονικός εκφοβισμός (cyber-bullying) και πώς αντιμετωπίζεται;

Είναι η παρενόχληση και ο εκφοβισμός μέσω Κοινωνικών Δικτύων με σχόλια, μηνύματα ή διασπορά περιεχομένου. Αντιμετωπίζεται με άμεση αναφορά του περιστατικού και υπεύθυνη χρήση του διαδικτύου.

Κεφάλαιο14.2 :Επικοινωνία και Συνεργασία από απόσταση

• Γιατί η επικοινωνία και η συνεργασία είναι απαραίτητες στην τηλεργασία;

Η τηλεργασία απαιτεί συνεχόμενη επικοινωνία και συνεργασία μεταξύ των ατόμων, κάτι που δεν θα ήταν εφικτό χωρίς τη χρήση τεχνολογίας. Μέσα από εργαλεία διαδικτύου οι συμμετέχοντες μπορούν να ανταλλάσσουν πληροφορίες, να συντονίζουν εργασίες και να ολοκληρώνουν έργα από απόσταση. Η αποτελεσματική τηλεργασία εξαρτάται από την αξιοποίηση τεχνολογιών που επιτρέπουν την επικοινωνία σε πραγματικό χρόνο ή με χρονική ασυγχρονία, εξασφαλίζοντας τη συνέχεια της εργασίας ανεξαρτήτως γεωγραφικού χώρου.

• Ποιες είναι οι δύο κύριες κατηγορίες επικοινωνίας στην τηλεργασία;

Υπάρχουν δύο βασικές μορφές επικοινωνίας: η ασύγχρονη και η σύγχρονη. Στην ασύγχρονη επικοινωνία, οι συμμετέχοντες δεν χρειάζεται να βρίσκονται ταυτόχρονα στον ίδιο χώρο ή χρόνο και περιλαμβάνει εργαλεία όπως email, mailing lists, forums και newsgroups. Αντίθετα, η σύγχρονη επικοινωνία απαιτεί την ταυτόχρονη συμμετοχή των συνεργατών και γίνεται σε πραγματικό χρόνο μέσω chat ή τηλεδιάσκεψης, επιτρέποντας άμεση αλληλεπίδραση χωρίς χωρικούς περιορισμούς.

• Τι είναι η τηλεδιάσκεψη και ποια εργαλεία χρησιμοποιούνται;

Η τηλεδιάσκεψη επιτρέπει την αμφίδρομη μετάδοση ήχου και εικόνας μεταξύ δύο ή περισσότερων συμμετεχόντων, χωρίς να απαιτείται φυσική παρουσία. Μπορεί να πραγματοποιηθεί μέσω απλών εφαρμογών βιντεοκλήσης όπως το Skype ή το ooVoo, αλλά και μέσω πιο προηγμένων λογισμικών που υποστηρίζουν διαμοιρασμό αρχείων ή της επιφάνειας εργασίας και δημιουργία εικονικού δωματίου. Η τηλεδιάσκεψη διευκολύνει τη συνεργασία ομάδων σε πραγματικό χρόνο, μειώνοντας την ανάγκη μετακινήσεων και φυσικής συνάντησης.

• Ποιες συνεργατικές εφαρμογές νέφους χρησιμοποιούνται για τηλεργασία και άλλους τομείς;

Κεφάλαιο13.1 :Eισαγωγή στις εφαρμογές νέφους

• Τι είναι το μοντέλο παροχής υπηρεσιών νέφους και ποιος είναι ο βασικός του στόχος;

Το μοντέλο παροχής υπηρεσιών νέφους είναι ένας τρόπος διάθεσης υπηρεσιών μέσω διαδικτύου, όπου ο χρήστης χρησιμοποιεί εφαρμογές και υποδομές χωρίς να γνωρίζει τεχνικές λεπτομέρειες. Στόχος του είναι να προσφέρει υπηρεσίες εύκολες στη χρήση, διαθέσιμες χωρίς διακοπή και αποτελεσματικές στη λειτουργία τους. Το “σύννεφο” συμβολίζει το γεγονός ότι κρύβει την πολυπλοκότητα των δικτύων και των συστημάτων από τον τελικό χρήστη. Έτσι ο χρήστης έχει πρόσβαση στις υπηρεσίες οπουδήποτε και οποτεδήποτε χωρίς να ασχολείται με το πώς λειτουργούν στο παρασκήνιο.

• Ποια είναι τα βασικά χαρακτηριστικά που διακρίνουν τις υπηρεσίες νέφους;

Οι υπηρεσίες νέφους χαρακτηρίζονται από εξυπηρέτηση κατ’ απαίτηση, όπου ο χρήστης ενεργοποιεί τις υπηρεσίες άμεσα χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση. Διαθέτουν ευρεία πρόσβαση στο δίκτυο, καθώς μπορούν να χρησιμοποιηθούν από οποιαδήποτε συσκευή και από οπουδήποτε. Εξασφαλίζουν διαθεσιμότητα πόρων, αφού ο υπολογιστικός χρόνος και ο αποθηκευτικός χώρος μοιράζονται δυναμικά. Παρέχουν επίσης γρήγορη ευελιξία για αύξηση ή μείωση δυνατοτήτων και περιλαμβάνουν υπηρεσία μέτρησης για ακριβή χρέωση και βελτιστοποίηση της χρήσης.

• Πώς χρησιμοποιούν οι ευρωπαϊκές δημόσιες διοικήσεις τις υπηρεσίες νέφους;

Οι διοικήσεις στην Ευρώπη αξιοποιούν ήδη το νέφος σε όλα τα επίπεδα της κυβέρνησης, είτε μετά από κεντρική στρατηγική απόφαση είτε μέσω αυτόνομων πρωτοβουλιών επιμέρους μονάδων. Το νέφος χρησιμοποιείται για τη διαχείριση βασικών λειτουργιών, την οργάνωση υπηρεσιών προς τον πολίτη και τον καλύτερο έλεγχο των πληροφοριακών συστημάτων. Οι κυβερνήσεις στοχεύουν στην αύξηση της παραγωγικότητας των τμημάτων τους και στη βελτίωση της διαχείρισης κοινωνικών μέσων και ψηφιακών υπηρεσιών. Έτσι επιτυγχάνεται πιο αποδοτική λειτουργία και καλύτερη εξυπηρέτηση πολιτών.

Κεφάλαιο13.2 :Μοντέλα υπηρεσιών νέφους

• Ποια είναι τα τρία βασικά μοντέλα υπηρεσιών νέφους και ποιοι τα χρησιμοποιούν;

Οι υπηρεσίες νέφους παρέχονται σε τρία κύρια μοντέλα: το IaaS (Υποδομές ως Υπηρεσία), το PaaS (Πλατφόρμα ως Υπηρεσία) και το SaaS (Λογισμικό ως Υπηρεσία). Το IaaS παρέχει υπολογιστικούς πόρους κυρίως σε ειδικούς διαχείρισης δικτύων και υπολογιστικών συστημάτων, το PaaS παρέχει πλατφόρμες σε προγραμματιστές για ανάπτυξη εφαρμογών, ενώ το SaaS δίνει έτοιμες εφαρμογές στους τελικούς χρήστες. Κάθε μοντέλο απευθύνεται σε διαφορετικό κοινό και προσφέρει διαφορετικό επίπεδο ελέγχου και ευελιξίας.

• Τι είναι το SaaS και ποια είναι τα κύρια χαρακτηριστικά του;

Το SaaS αφορά στην παροχή εφαρμογών που χρησιμοποιούνται χωρίς εγκατάσταση στον υπολογιστή του χρήστη. Οι εφαρμογές είναι διαθέσιμες μέσω διαδικτύου σε διάφορες συσκευές, όπως υπολογιστές, ταμπλέτες και κινητά, και ο χρήστης δεν έχει έλεγχο στις υποδομές ή τους διακομιστές. Τα παραδείγματα περιλαμβάνουν τα Google Apps και Microsoft Office 365. Το μοντέλο αυτό χρεώνει τους χρήστες ανάλογα με τον αριθμό χρηστών, τον χρόνο χρήσης, το εύρος ζώνης ή τον όγκο των αποθηκευμένων δεδομένων.

• Τι προσφέρει το PaaS και σε ποιες περιπτώσεις είναι χρήσιμο;

Το PaaS παρέχει υπολογιστικές πλατφόρμες σε προγραμματιστές για την ανάπτυξη, δοκιμή και διάθεση εφαρμογών μέσω διαδικτύου. Διευκολύνει την συνεργασία ομάδων, μειώνει την ανάγκη για εξειδικευμένο εξοπλισμό και παρέχει εργαλεία προγραμματισμού, φιλοξενίας και κλιμάκωσης εφαρμογών. Είναι ιδανικό όταν οι προγραμματιστές χρειάζονται γρήγορη ανάπτυξη εφαρμογών και απευθείας διάθεση στους χρήστες, αλλά μπορεί να μην είναι κατάλληλο όταν απαιτείται μεταφερσιμότητα ή ανεξαρτησία της εφαρμογής από την πλατφόρμα.

• Τι είναι το IaaS και πότε είναι κατάλληλο;

Το IaaS αφορά στην παροχή υπολογιστικών πόρων, όπως διακομιστές, αποθηκευτικός χώρος και εφαρμογές ανάπτυξης λογισμικού, χωρίς να απαιτείται αγορά υλικού ή δικτυακού εξοπλισμού. Ο χρήστης ελέγχει τα λειτουργικά συστήματα, την αποθήκευση και τις εφαρμογές, ενώ ο πάροχος αναλαμβάνει την υποδομή. Είναι κατάλληλο όταν οι απαιτήσεις σε πόρους αυξομειώνονται συχνά ή δεν υπάρχει οικονομική δυνατότητα για αγορά εξοπλισμού, αλλά όχι όταν απαιτείται αποθήκευση δεδομένων εντός της δικαιοδοσίας του χρήστη ή υψηλή ταχύτητα τοπικής διακίνησης δεδομένων.

• Ποια είναι τα πλεονεκτήματα και οι περιορισμοί των μοντέλων νέφους για τους χρήστες;

Τα μοντέλα νέφους προσφέρουν ευελιξία, μείωση κόστους και άμεση πρόσβαση σε υπολογιστικούς πόρους ή εφαρμογές χωρίς διαχείριση υποδομών. Οι χρήστες μπορούν να εστιάσουν στη χρήση ή ανάπτυξη εφαρμογών αντί για τη συντήρηση εξοπλισμού. Ωστόσο, υπάρχουν περιορισμοί: περιορισμένος έλεγχος στο SaaS, εξάρτηση από την πλατφόρμα στο PaaS και περιορισμοί αποθήκευσης ή ασφάλειας στο IaaS. Η σωστή επιλογή εξαρτάται από τις ανάγκες και τους περιορισμούς κάθε χρήστη ή οργανισμού.

Κεφάλαιο 13.3 :Εφαρμογές υπηρεσιών νέφους

• Τι είναι η αποθήκευση αρχείων στο υπολογιστικό νέφος και ποια εφαρμογή το αναδεικνύει χαρακτηριστικά;

Η αποθήκευση αρχείων στο υπολογιστικό νέφος επιτρέπει στους χρήστες να κρατούν τα αρχεία τους σε απομακρυσμένους διακομιστές, χωρίς να χρειάζονται τοπικό αποθηκευτικό χώρο. Χαρακτηριστική εφαρμογή είναι το Dropbox, που προσφέρει δωρεάν και επί πληρωμή εκδόσεις. Οι χρήστες μπορούν να ανεβάζουν αρχεία, να τα διαμοιράζουν και να διατηρούν συγχρονισμένα αντίγραφα μεταξύ πολλών συσκευών, έχοντας πρόσβαση σε αυτά ανά πάσα στιγμή από οποιοδήποτε σημείο.

• Πώς γίνεται η δημιουργία λογαριασμού και η αποθήκευση αρχείων στο Dropbox;

Για να χρησιμοποιήσει κάποιος το Dropbox, συμπληρώνει το ονοματεπώνυμο και το email του στην ιστοσελίδα www.dropbox.com για δωρεάν πρόσβαση. Η αποθήκευση αρχείων μπορεί να γίνει μέσω της εφαρμογής διαδικτύου ή της ειδικής εφαρμογής σε υπολογιστή ή κινητή συσκευή. Η διαδικασία είναι απλή, ενώ ο χρήστης μπορεί να οργανώνει φακέλους και αρχεία, να τα ανεβάζει, να τα κατεβάζει και να τα συγχρονίζει με άλλες συσκευές.

• Τι είναι ο διαμοιρασμός αρχείων και πώς λειτουργεί;

Ο διαμοιρασμός (sharing) επιτρέπει την αποστολή φακέλων ή αρχείων σε άλλους χρήστες μέσω email, διευθύνσεων ιστού ή κοινωνικών δικτύων όπως το Facebook. Εφαρμογές όπως το Microsoft Onedrive και το Google Drive επιτρέπουν περαιτέρω καθορισμό δικαιωμάτων, ώστε οι χρήστες να μπορούν να επεξεργάζονται ή μόνο να βλέπουν τα αρχεία. Ο διαμοιρασμός διευκολύνει τη συνεργασία, μειώνει την ανάγκη αποστολής αρχείων με άλλα μέσα και εξασφαλίζει συγχρονισμό.

• Πώς χρησιμοποιούνται εφαρμογές SaaS για δημιουργία περιεχομένου, όπως το Animoto;

Το Animoto είναι εφαρμογή νέφους που επιτρέπει τη δημιουργία βίντεο μέσω εισαγωγής φωτογραφιών και κειμένου. Οι χρήστες μπορούν να εγγραφούν με email ή μέσω λογαριασμού κοινωνικής δικτύωσης και να χρησιμοποιούν την εφαρμογή σε υπολογιστές ή κινητές συσκευές. Το περιβάλλον της εφαρμογής είναι απλό και επιτρέπει την προσθήκη φωτογραφιών από διάφορες πηγές, την τοποθέτησή τους σε σειρά και τη σύνθεση βίντεο εύκολα και γρήγορα, ενώ προσφέρεται και εκπαιδευτική έκδοση για διαχείριση μαθητών.

• Τι προσφέρει το Google Drive για συνεργατική επεξεργασία αρχείων;

Κεφάλαιο 11.1 :Γενική εισαγωγή στην HTML

• Τι είναι η HTML και πώς εξελίχθηκε ιστορικά; 

Η HTML είναι η Γλώσσα Χαρακτηρισμού Υπερκειμένου και βασίζεται στη γλώσσα SGML, αποτελώντας το θεμέλιο για τη δόμηση των σελίδων του Παγκόσμιου Ιστού. Δεν είναι γλώσσα προγραμματισμού, αλλά περιγραφική γλώσσα που χρησιμοποιεί ετικέτες < > για να ορίζει στοιχεία όπως τίτλους, παραγράφους, λίστες και πίνακες. Όταν ο φυλλομετρητής ανακτά μια ιστοσελίδα, διαβάζει και ερμηνεύει τις ετικέτες HTML ώστε να εμφανίσει το περιεχόμενο σωστά. Η HTML ξεκίνησε το 1990 μαζί με το πρωτόκολλο HTTP που δημιούργησε ο Tim Berners-Lee, και εξελίχθηκε μέσα από τις εκδόσεις HTML+, HTML 2.0, HTML 3.2 και HTML 4.0, προσθέτοντας συνεχώς νέες δυνατότητες όπως γραφικά και ειδικά εφέ. Συνολικά, από μια απλή μορφοποιημένη γλώσσα κειμένου εξελίχθηκε σε βασικό εργαλείο δημιουργίας σύγχρονων ιστοσελίδων.

• Τι περιέχουν τα αρχεία HTML και πώς λειτουργούν οι βασικές ετικέτες;

Τα αρχεία HTML περιέχουν το κείμενο της ιστοσελίδας και τις ετικέτες που καθορίζουν τη δομή και τη μορφοποίησή της. Οι ετικέτες μπορεί να δημιουργούν συνδέσμους ή να δείχνουν πολυμεσικό περιεχόμενο. Οι περισσότερες εμφανίζονται σε ζεύγη: μία για την αρχή και μία για το τέλος. Μεταξύ των δύο ετικετών τοποθετείται το κείμενο που επηρεάζουν.
Παράδειγμα: <ΌνομαΕτικέτας> κείμενο </ΌνομαΕτικέτας>.

• Ποιες είναι οι βασικές ετικέτες για επικεφαλίδες, συνδέσμους και εικόνες;

Οι επικεφαλίδες χρησιμοποιούν τις ετικέτες H1 έως H6, με την μορφή <H1>Τίτλος</H1>. Οι σύνδεσμοι δημιουργούνται με την ετικέτα <A> και την ιδιότητα HREF, π.χ. <A HREF="url">Κείμενο</A>. Η ετικέτα A μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για συνδέσμους μέσα στην ίδια σελίδα. Για την εισαγωγή εικόνας χρησιμοποιείται η ετικέτα <IMG>, η οποία δεν έχει ετικέτα τέλους. Η σημαντικότερη ιδιότητά της είναι η SRC, που δηλώνει το αρχείο της εικόνας.

Κεφάλαιο 11.2 :Η HTML5

• Ποιες νέες δυνατότητες εισάγει η HTML5 για τη δημιουργία ιστοσελίδων και εφαρμογών;

Η HTML5 προσθέτει νέες ετικέτες για σημασιολογικό διαχωρισμό του εγγράφου (header, section, article, nav), ετικέτες για ήχο και βίντεο (audio, video), δυνατότητες σχεδίασης (canvas), μεταφοράς και απόθεσης (drag-and-drop), αποθήκευσης δεδομένων (web storage) και λειτουργίας εκτός σύνδεσης. Επίσης, εμπλουτίζει τα στοιχεία για φόρμες και διανυσματικά γραφικά (SVG).

• Πώς εισάγονται βίντεο και ήχος σε μια ιστοσελίδα HTML5 και ποιες ιδιότητες χρησιμοποιούνται;

Στην HTML5, η εισαγωγή βίντεο γίνεται με την ετικέτα <video> και η εισαγωγή ήχου με την ετικέτα <audio>. Χρησιμοποιούνται ιδιότητες όπως src για το αρχείο, width και height για τις διαστάσεις του βίντεο, και controls για την εμφάνιση στοιχείων ελέγχου. Στην περίπτωση του ήχου, μπορούν να δοθούν πολλαπλές μορφές αρχείων μέσα σε ετικέτες <source>, ενώ παρέχεται μήνυμα σφάλματος αν το πρόγραμμα πλοήγησης δεν υποστηρίζει την αναπαραγωγή.

• Ποια είναι η δομή ενός απλού εγγράφου HTML5 και τι περιλαμβάνουν τα βασικά τμήματά του;

Κεφάλαιο10.1 :Υπηρεσίες Διαδικτύου 

• Ποιες είναι οι βασικές υπηρεσίες επικοινωνίας που προσφέρει το Διαδίκτυο και πώς λειτουργούν; 

Οι βασικές υπηρεσίες επικοινωνίας είναι το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο (e-mail), η τηλεφωνία και οι βιντεοκλήσεις και η ανταλλαγή μηνυμάτων. Το e-mail επιτρέπει αποστολή και λήψη μηνυμάτων με χρήση πρωτοκόλλων SMTP, POP3, IMAP. Οι βιντεοκλήσεις γίνονται μέσω προγραμμάτων όπως Skype, Facetime, Google Hangouts, με πρωτόκολλα όπως SIP και H.264. Τέλος, οι υπηρεσίες ανταλλαγής μηνυμάτων επιτρέπουν άμεση (instant) ή ασύγχρονη επικοινωνία μεταξύ χρηστών.

• Ποιες υπηρεσίες χρησιμοποιούνται για μεταφορά και ανταλλαγή αρχείων μέσω Διαδικτύου;

Για μεταφορά αρχείων χρησιμοποιείται το FTP (File Transfer Protocol), που επιτρέπει σε υπολογιστές να ανταλλάσσουν αρχεία. Το πρόγραμμα FileZilla είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα χρήσης του. Σε περιπτώσεις χωρίς κωδικό πρόσβασης, η σύνδεση λέγεται ανώνυμο FTP. Επίσης, τα ομότιμα δίκτυα (P2P), όπως το BitTorrent, επιτρέπουν σε χρήστες να μοιράζονται αρχεία μεταξύ τους, ανεβάζοντας και κατεβάζοντας δεδομένα ταυτόχρονα.

• Τι είναι η απομακρυσμένη σύνδεση και ο απομακρυσμένος έλεγχος υπολογιστή;

Η απομακρυσμένη σύνδεση επιτρέπει σε έναν χρήστη να μπαίνει και να χειρίζεται έναν υπολογιστή από απόσταση, με πρωτόκολλα όπως Telnet και SSH, το οποίο είναι πιο ασφαλές. Ο απομακρυσμένος έλεγχος δίνει τη δυνατότητα να βλέπουμε και να χειριζόμαστε το γραφικό περιβάλλον ενός άλλου υπολογιστή. Εφαρμογές όπως το Epoptes ή ενσωματωμένα εργαλεία των λειτουργικών συστημάτων χρησιμοποιούνται για εποπτεία και διαχείριση υπολογιστών εξ αποστάσεως.

Κεφάλαιο10.2 : Ο παγκόσμιος ιστός, υπηρεσίες και εφαρμογές Διαδικτύου

• Τι είναι οι εφαρμογές παγκόσμιου ιστού (web applications) και ποια πλεονεκτήματα προσφέρουν;

Οι εφαρμογές παγκόσμιου ιστού ή web applications (web apps) είναι προγράμματα που λειτουργούν μέσα από το πρόγραμμα πλοήγησης και όχι αυτόνομα, όπως οι εγγενείς εφαρμογές. Δημιουργούνται συνήθως με HTML και JavaScript και χρειάζονται σύνδεση στο Διαδίκτυο για να εκτελεστούν. Τα βασικά τους πλεονεκτήματα είναι ότι ανανεώνονται αυτόματα, λειτουργούν σε όλα τα λειτουργικά συστήματα και συσκευές, και δεν απαιτούν εγκατάσταση. Επιπλέον, είναι προσβάσιμες από παντού, κάτι που τις κάνει ιδιαίτερα χρήσιμες για φορητές συσκευές, όπως κινητά και ταμπλέτες. Ωστόσο, η χρήση εγγενών εφαρμογών παραμένει προτιμότερη όταν δεν υπάρχει σύνδεση στο Διαδίκτυο ή όταν χρειάζεται πολύ γρήγορη απόκριση.

• Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στις εφαρμογές και στις υπηρεσίες παγκόσμιου ιστού;

Αν και για τους περισσότερους χρήστες οι όροι εφαρμογές και υπηρεσίες παγκόσμιου ιστού φαίνονται ίδιοι, στην πραγματικότητα διαφέρουν. Οι εφαρμογές παγκόσμιου ιστού απευθύνονται κυρίως σε ανθρώπους-χρήστες και επιτρέπουν αλληλεπίδραση μέσω του προγράμματος πλοήγησης. Αντίθετα, οι υπηρεσίες παγκόσμιου ιστού (web services) απευθύνονται κυρίως σε άλλα προγράμματα ή συστήματα, παρέχοντας δεδομένα ή λειτουργίες για να τις αξιοποιήσουν άλλες εφαρμογές. Με άλλα λόγια, οι υπηρεσίες του Ιστού αποτελούν τη «γέφυρα» που επιτρέπει σε διαφορετικά προγράμματα να επικοινωνούν και να ανταλλάσσουν πληροφορίες μέσω Διαδικτύου.

• Πώς πραγματοποιούνται οι ηλεκτρονικές συναλλαγές μέσω Διαδικτύου και πώς διασφαλίζονται;

Οι ηλεκτρονικές συναλλαγές πραγματοποιούνται μέσω εφαρμογών του παγκόσμιου ιστού, που επιτρέπουν πληρωμές και οικονομικές συναλλαγές εξ αποστάσεως. Για την ασφάλεια των δεδομένων χρησιμοποιούνται πρωτόκολλα κρυπτογράφησης και μηχανισμοί πιστοποίησης που εξασφαλίζουν την ταυτότητα του χρήστη και την ασφαλή μεταφορά των στοιχείων. Η ολοκλήρωση μιας συναλλαγής γίνεται με τη συνεργασία τραπεζικών συστημάτων και εταιρειών παροχής ηλεκτρονικών πληρωμών. Έτσι, οι χρήστες μπορούν να πραγματοποιούν αγορές, πληρωμές και άλλες οικονομικές ενέργειες με ασφάλεια και αξιοπιστία, χωρίς φυσική παρουσία.

Κεφάλαιο9.3 : Από τον Web 1.0 στον Web X.0

• Τι είναι ο Παγκόσμιος Ιστός;

Ο Παγκόσμιος Ιστός είναι ένα ανοιχτό δίκτυο που συνδέει μεταξύ τους διάφορες πληροφορίες και πολυμεσικό περιεχόμενο (όπως κείμενα, εικόνες, βίντεο). Επιτρέπει στους χρήστες του Διαδικτύου να βρίσκουν και να εξερευνούν πληροφορίες, μεταβαίνοντας εύκολα από μία ιστοσελίδα ή έγγραφο σε άλλο μέσω συνδέσμων.

Καλωσήρθατε στο Blogs.sch.gr. Αυτό είναι το πρώτο σας άρθρο. Αλλάξτε το ή διαγράψτε το και αρχίστε το “Ιστολογείν”!