Φύλλο Εργασίας: Μαθαίνω την Ενεργητική και την Παθητική Σύνταξη

Όνομα Μαθητή/μαθήτριας: _________________________________________________ Ημερομηνία: ________________________

——————————————————————————–

Σήμερα θα ανακαλύψουμε μαζί πώς μπορούμε να λέμε το ίδιο πράγμα με δύο διαφορετικούς τρόπους! Θα μάθουμε πώς αλλάζουν οι προτάσεις μας ανάλογα με το αν θέλουμε να δώσουμε σημασία σε εκείνον που κάνει μια πράξη ή στην ίδια την πράξη που έγινε. Είσαι έτοιμος; Πάμε!

——————————————————————————–

Μικρά Μυστικά για τη Γραμματική

Όταν θέλουμε να δείξουμε ποιος κάνει κάτι (τον δράστη), χρησιμοποιούμε την Ενεργητική Σύνταξη. Όταν όμως θέλουμε να δώσουμε έμφαση σε αυτόν που δέχεται την ενέργεια (τον δέκτη) ή στην ίδια την ενέργεια, χρησιμοποιούμε την Παθητική Σύνταξη.

Δες πώς αλλάζουν οι λέξεις στον παρακάτω πίνακα:

Σύνταξη	Δομή Πρότασης
Ενεργητική	Υποκείμενο (Δράστης) → Ρήμα → Αντικείμενο (Δέκτης)
Παθητική	Υποκείμενο (Δέκτης) → Ρήμα → Ποιητικό Αίτιο (Ποιος έκανε την πράξη)

💡 Ένα παράδειγμα για να το καταλάβεις:

• Ενεργητική: Ο δικαστής (Υ) αθώωσε (Ρ) τον κατηγορούμενο (Α).
• Παθητική: Ο κατηγορούμενος (Υ) αθωώθηκε (Ρ) από τον δικαστή (Ποιητικό Αίτιο).

Προσοχή! Το Ποιητικό Αίτιο μας δείχνει ποιος έκανε την πράξη στην παθητική σύνταξη. Συνήθως ξεκινά με τη λέξη “από”, αλλά μπορεί να ξεκινά και με τις λέξεις “με” ή “σε” (π.χ. αγαπητός σε όλους, δροσισμένο με τη βροχή).

[!NOTE] Ήξερες ότι… Συχνά χρησιμοποιούμε την Παθητική Σύνταξη και “κρύβουμε” το ποιητικό αίτιο; Αυτό το κάνουμε όταν δεν ξέρουμε ποιος έκανε την πράξη, όταν εννοείται εύκολα ή όταν δεν θέλουμε να το πούμε! (π.χ. “Το δάσος κάηκε” – μπορεί να μην ξέρουμε ποιος έβαλε τη φωτιά).

——————————————————————————–

Άσκηση 1: Ποιος κάνει τι;

Διάβασε τις παρακάτω προτάσεις και σημείωσε στο κουτάκι το γράμμα (Ε) αν η σύνταξη είναι Ενεργητική ή το γράμμα (Π) αν είναι Παθητική.

1. [ ] Ο ήλιος φωτίζει τη γη.
2. [ ] Το χωράφι οργώθηκε από τον γεωργό.
3. [ ] Ο δικαστής αθώωσε τον κατηγορούμενο.
4. [ ] Το σπίτι χτίστηκε από τον οικοδόμο.
5. [ ] Ο διευθυντής ανακοίνωσε την εκδρομή.

——————————————————————————–

Άσκηση 2: Από την Ενέργεια στο “Πάθημα” (Ενεργητική → Παθητική)

Στις παρακάτω προτάσεις, θέλουμε να αλλάξουμε το κέντρο της προσοχής μας: να τονίσουμε τι έγινε και όχι ποιος το έκανε. Μετάτρεψε τις προτάσεις σε παθητική σύνταξη, προσέχοντας πώς το αντικείμενο θα γίνει τώρα το νέο σου υποκείμενο.

1. Ο δικαστής αθώωσε τον κατηγορούμενο.
2. Ο γεωργός όργωσε το χωράφι.
3. Ο ήλιος ζεσταίνει τη γη.
4. Η απόφαση του δικαστή δικαίωσε τους εργαζόμενους.

——————————————————————————–

Άσκηση 3: Από το “Πάθημα” στην Ενέργεια (Παθητική → Ενεργητική)

Τώρα ας κάνουμε το αντίστροφο! Ας γυρίσουμε στην ενεργητική σύνταξη για να δείξουμε καθαρά τον δράστη.

1. Το σπίτι χτίστηκε από τον οικοδόμο.
2. Ο κατηγορούμενος καταδικάστηκε από το δικαστήριο.
3. Το νερό ζεστάθηκε από τον θερμοσίφωνα.

[!TIP] Μικρή Συμβουλή: Θυμήσου ότι η φράση που ξεκινά με το “από τον…” (το ποιητικό αίτιο) θα γίνει το υποκείμενο που κάνει την πράξη στην ενεργητική σύνταξη!

——————————————————————————–

Γίνομαι Ντετέκτιβ: Βρες ποιος έκανε την πράξη!

Στις παρακάτω προτάσεις, κάποιος ή κάτι έκανε μια πράξη. Υπογράμμισε το Ποιητικό Αίτιο, δηλαδή όλη τη φράση που μας φανερώνει ποιος ή τι προκάλεσε αυτό που έπαθε το υποκείμενο.

• Οι εργαζόμενοι δικαιώθηκαν με την απόφαση του δικαστή.
• Ο δάσκαλος είναι αγαπητός από όλους.
• Το δάσος κάηκε από τον εμπρηστή.
• Χώμα δροσισμένο με τη βροχή.

——————————————————————————–

Μπράβο!

Τα κατάφερες περίφημα! Τώρα έγινες εξπέρ στις μετατροπές προτάσεων και ξέρεις πώς να χρησιμοποιείς τη γλώσσα μας με πολλούς τρόπους. Συνέχισε την καλή δουλειά!