Ισημερινός, μεσημβρινοί και παράλληλοι -Γεωγραφικό μήκος & πλάτος

Ταξίδι στον κόσμο των χαρτών: Ισημερινός, μεσημβρινοί και παράλληλοι

Φανταστείτε τη Γη σαν μια τεράστια μπάλα. Για να μπορούμε να βρούμε κάθε σημείο πάνω σε αυτήν, οι άνθρωποι δημιούργησαν κάποιες φανταστικές γραμμές. Αυτές οι γραμμές μας βοηθούν να εντοπίσουμε κάθε μέρος στον πλανήτη μας, σαν να είναι ένα τεράστιο παζλ!

Ο Ισημερινός:

Ας ξεκινήσουμε με τον πιο διάσημο από αυτούς, τον ισημερινό. Φανταστείτε ότι παίρνετε ένα πολύ μεγάλο σχοινί και το τυλίγετε γύρω από τη μέση της Γης. Ακριβώς εκεί που θα ακουμπήσει το σχοινί πάνω στη Γη, υπάρχει μια φανταστική γραμμή που την ονομάζουμε ισημερινό. Αυτή η γραμμή χωρίζει τη Γη σε δύο ίσα μέρη, σαν να κόβουμε μια μπάλα στη μέση. Το ένα μέρος το λέμε βόρειο ημισφαίριο και το άλλο νότιο ημισφαίριο.

Οι Παράλληλοι Κύκλοι:

Τώρα φανταστείτε ότι παίρνετε άλλα σχοινιά και τα τυλίγετε γύρω από τη Γη, αλλά πιο πάνω ή πιο κάτω από τον ισημερινό. Αυτά τα σχοινιά θα σχηματίσουν άλλες γραμμές που τις λέμε παράλληλους κύκλους. Οι παράλληλοι κύκλοι είναι σαν τις σκάλες μιας σκάλας που φτάνει από τον ισημερινό μέχρι τους πόλους της Γης.

Οι Μεσημβρινοί:

Υπάρχουν όμως και άλλες γραμμές που διατρέχουν τη Γη. Αυτές τις γραμμές τις λέμε μεσημβρινοί. Οι μεσημβρινοί είναι σαν τις μερίδες ενός πορτοκαλιού. Ξεκινούν από τον Βόρειο Πόλο και φτάνουν μέχρι τον Νότιο Πόλο. Ο πιο σημαντικός μεσημβρινός είναι ο Πρώτος Μεσημβρινός που περνά από το Γκρίνουιτς της Αγγλίας. Αυτός ο μεσημβρινός χωρίζει τη Γη σε ανατολικό και δυτικό ημισφαίριο.

Γιατί είναι σημαντικές αυτές οι γραμμές;

  • Για να εντοπίσουμε κάθε σημείο στη Γη: Χάρη σε αυτές τις γραμμές, μπορούμε να βρούμε οποιοδήποτε μέρος στον πλανήτη μας, σαν να είναι ένα τεράστιο παζλ.
  • Για να μετρήσουμε αποστάσεις: Οι γραμμές αυτές μας βοηθούν να καταλάβουμε πόσο μακριά είναι δύο μέρη μεταξύ τους.
  • Για να κατανοήσουμε το κλίμα: Οι παράλληλοι κύκλοι μας βοηθούν να καταλάβουμε γιατί το κλίμα είναι διαφορετικό σε διαφορετικά μέρη του κόσμου.

Γεωγραφικό Πλάτος:

  • Φαντάσου τον ισημερινό: Είναι μια φανταστική γραμμή που χωρίζει τη Γη στη μέση, σαν να κόβουμε μια μπάλα.
  • Οι παράλληλοι κύκλοι: Φαντάσου ότι έχουμε πολλές άλλες γραμμές που τρέχουν παράλληλα με τον ισημερινό, σαν σκαλιά που ανεβαίνουν από τον ισημερινό προς τους πόλους. Αυτές οι γραμμές είναι οι παράλληλοι κύκλοι.
  • Τι είναι το γεωγραφικό πλάτος: Το γεωγραφικό πλάτος μας λέει πόσο μακριά είναι ένα μέρος από τον ισημερινό, προς τα πάνω (βόρεια) ή προς τα κάτω (νότια). Είναι σαν να μετράμε πόσα “σκαλιά” πρέπει να ανεβούμε ή να κατέβουμε από τον ισημερινό για να φτάσουμε σε ένα συγκεκριμένο μέρος.

Γεωγραφικό Μήκος:

  • Οι μεσημβρινοί: Φαντάσου γραμμές που ενώνουν τον Βόρειο και τον Νότιο Πόλο, σαν τις μερίδες ενός πορτοκαλιού. Αυτές οι γραμμές είναι οι μεσημβρινοί.
  • Τι είναι το γεωγραφικό μήκος: Το γεωγραφικό μήκος μας λέει πόσο μακριά είναι ένα μέρος από έναν συγκεκριμένο μεσημβρινό, που ονομάζεται Πρώτος Μεσημβρινός. Είναι σαν να μετράμε πόσες “μερίδες” πρέπει να περάσουμε για να φτάσουμε σε ένα συγκεκριμένο μέρος, προς τα ανατολικά ή προς τα δυτικά.

Μαζί το γεωγραφικό πλάτος και το γεωγραφικό μήκος δημιουργούν τις γεωγραφικές συντεταγμένες, που είναι σαν μια διεύθυνση για κάθε σημείο στη Γη!

Ταξίδι στον κόσμο των χαρτών

Πετρέλαιο -Από το υπέδαφος στο σπίτι μας

Πετρέλαιο -Από το υπέδαφος στο σπίτι μας

images 24

Όταν τα δέντρα και τα ζώα πέθαιναν, έπεφταν στα ποτάμια και στις λίμνες. Σιγά-σιγά, σκεπάζονταν από χώμα και πέτρες και έτσι βρέθηκαν βαθιά μέσα στη Γη. Εκεί, κάτω από μεγάλη πίεση και ζέστη, αυτά τα υπολείμματα των φυτών και των ζώων άλλαζαν σιγά-σιγά και μεταμορφώνονταν σε ένα παχύ, μαύρο υγρό που ονομάζουμε πετρέλαιο.

Αυτό το πολύτιμο υγρό παρέμεινε κρυμμένο στα βάθη της Γης για εκατομμύρια χρόνια, μέχρι που το ανακαλύψαμε εμείς οι άνθρωποι. Για να το βρούμε, οι επιστήμονες χρησιμοποιούν ειδικά μηχανήματα που μπορούν να εντοπίσουν πού ακριβώς βρίσκεται το πετρέλαιο. Μόλις το βρουν, το αντλούν από το έδαφος με μεγάλους σωλήνες και το μεταφέρουν με πλοία ή αγωγούς σε ειδικές εγκαταστάσεις που ονομάζονται διυλιστήρια.

δγν

Στα διυλιστήρια, το πετρέλαιο θερμαίνεται σε πολύ υψηλές θερμοκρασίες και χωρίζεται σε διάφορα προϊόντα που χρησιμοποιούμε καθημερινά. Για παράδειγμα, από το πετρέλαιο παίρνουμε τη βενζίνη που βάζουμε στα αυτοκίνητά μας, το ντίζελ για τα φορτηγά, την κηροζίνη για τα αεροπλάνα, το πλαστικό για τα παιχνίδια μας και τον άσφαλτο για τους δρόμους.

Αφού παραχθούν αυτά τα προϊόντα, αποθηκεύονται σε μεγάλες δεξαμενές και μετά μεταφέρονται στα βενζινάδικα, στα εργοστάσια και στα σπίτια μας. Έτσι, κάθε φορά που οδηγούμε το αυτοκίνητο, ανάβουμε το φως ή παίζουμε με ένα πλαστικό παιχνίδι, χρησιμοποιούμε προϊόντα που προέρχονται από το πετρέλαιο.

Αν και το πετρέλαιο είναι πολύ χρήσιμο, πρέπει να το χρησιμοποιούμε με σύνεση. Η καύση του πετρελαίου παράγει ρύπους που μολύνουν τον αέρα και προκαλούν προβλήματα στο περιβάλλον. Γι’ αυτό, οι επιστήμονες αναζητούν νέες, καθαρές πηγές ενέργειας.

Έτσι λοιπόν, το πετρέλαιο που χρησιμοποιούμε σήμερα ξεκίνησε ως μικροσκοπικά φυτά και ζώα που έζησαν στη Γη εκατομμύρια χρόνια πριν. Ένα ταξίδι από τα βάθη της Γης μέχρι τα αυτοκίνητά μας, τα σπίτια μας και την καθημερινή μας ζωή!

και κάτι ακόμη

Πετρέλαιο

Γεωθερμία-Βιομάζα

Τι είναι η βιομάζα;

Φαντάσου ένα μεγάλο παζλ. Κάθε κομμάτι του παζλ είναι ένα μικρό μέρος από κάτι που ζει ή έχει ζήσει, όπως ένα φύλλο, ένα κλαδάκι, ένα φρούτο ή ακόμα και τα απόβλητα (κοπριά) από ένα ζώο. Όλα αυτά τα μικρά κομμάτια μαζί, ονομάζονται βιομάζα!

Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τη βιομάζα για να φτιάξουμε ενέργεια, όπως να ζεστάνουμε το σπίτι μας ή να ανάψουμε τα φώτα. Είναι σαν να χρησιμοποιούμε τη φύση για να έχουμε ενέργεια!

Τι είναι η γεωθερμία;

Φαντάσου τη Γη σαν μια μεγάλη μπάλα. Στο κέντρο της είναι πολύ ζεστή, σαν μια φωτιά που καίει συνεχώς. Αυτή η ζέστη που κρύβεται μέσα στη Γη ονομάζεται γεωθερμία.

Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τη γεωθερμία για να ζεστάνουμε το νερό μας, να θερμάνουμε τα σπίτια μας ή ακόμα και να φτιάξουμε ηλεκτρικό ρεύμα. Είναι σαν να χρησιμοποιούμε τη ζέστη της Γης για να έχουμε ενέργεια!

Και οι δύο, βιομάζα και γεωθερμία, είναι πολύ σημαντικές γιατί:

  • Είναι καθαρές: Δεν ρυπαίνουν τον αέρα ή το νερό.
  • Είναι ανανεώσιμες: Δεν τελειώνουν ποτέ, γιατί μπορούμε να ξαναχρησιμοποιήσουμε τη βιομάζα και η ζέστη της Γης είναι πάντα εκεί.

Με απλά λόγια, η βιομάζα είναι η ενέργεια που παίρνουμε από τα φυτά και τα ζώα, ενώ η γεωθερμία είναι η ενέργεια που παίρνουμε από τη ζέστη της Γης. Και οι δύο είναι πολύ χρήσιμες και μας βοηθούν να έχουμε ενέργεια χωρίς να βλάπτουμε τον πλανήτη μας!

 

 

ΒΙΟΜΑΖΑ

 

Πυρηνικά εργοστάσια

Mapped: Visualizing the World’s Nuclear Reactor Landscape (visualcapitalist.com)

Mapped: The World’s Nuclear Reactor Landscape

Ποιόν Ενέργειας-Χρονικές Βαθμίδες


Λήψη αρχείου

Να βρεις το ποιόν ενέργειας των παρακάτω ρημάτων (sch.gr)

Να βρεις το ποιόν ενέργειας των παρακάτω ρημάτων (sch.gr)

Άσκηση

ΣΤ τάξη – Γλώσσα – 1η ενότητα – Ασκήσεις στο ποιόν ενεργείας των ρημάτων