Εισαγωγή
Αν μόλις ξεκινάτε το ταξίδι σας στον κόσμο του Linux, μπορεί να έχετε ήδη ακούσει για τις διανομές (distros) όπως το Ubuntu ή το Mint. Ωστόσο, υπάρχει ένα άλλο εξίσου σημαντικό στοιχείο που καθορίζει την εμφάνιση και την αίσθηση του λειτουργικού σας συστήματος: το Desktop Environment (Περιβάλλον Επιφάνειας Εργασίας).
Φανταστείτε το desktop environment ως το “ντύσιμο” του Linux σας. Είναι αυτό που βλέπετε και αλληλεπιδράτε καθημερινά. Σε αυτό το άρθρο, θα εξερευνήσουμε τι είναι, γιατί υπάρχουν τόσα πολλά, και πώς να επιλέξετε αυτό που ταιριάζει καλύτερα στις ανάγκες και το γούστο σας.
Τι είναι ένα Desktop Environment (DE);
Ένα Desktop Environment (DE) είναι η συλλογή γραφικών στοιχείων που παρέχουν ένα πλήρες και συνεκτικό οπτικό περιβάλλον εργασίας στον υπολογιστή σας. Περιλαμβάνει:
-
Την Επιφάνεια Εργασίας: Το “background” με τα εικονίδια.
-
Τα Παράθυρα: Ο τρόπος που εμφανίζονται και διαχειρίζονται.
-
Τα Μενού: Πού βρίσκετε τις εφαρμογές σας.
-
Τις Μπάρες Εργασιών/Πάνελ: Για πρόσβαση σε ρυθμίσεις, ειδοποιήσεις, ώρα κ.λπ.
-
Widgets/Applets: Μικροεφαρμογές στην επιφάνεια εργασίας ή στα πάνελ.
-
Βασικές Εφαρμογές: Έναν διαχειριστή αρχείων, ένα terminal, ένα πρόγραμμα επεξεργασίας κειμένου.
Σε αντίθεση με τα Windows ή το macOS, όπου το γραφικό περιβάλλον είναι ενιαίο και αμετάβλητο, στο Linux έχετε την ελευθερία να επιλέξετε ανάμεσα σε πολλά διαφορετικά DEs.
Γιατί υπάρχουν τόσα πολλά Desktop Environments;
Η φιλοσοφία του Ανοιχτού Κώδικα (Open Source) επιτρέπει σε προγραμματιστές και κοινότητες να δημιουργούν και να διατηρούν τα δικά τους DEs. Κάθε ένα από αυτά έχει τη δική του προσέγγιση στο σχεδιασμό και τη λειτουργικότητα, δίνοντας έμφαση σε διαφορετικά χαρακτηριστικά:
-
Αισθητική: Κάποια είναι μοντέρνα, άλλα πιο κλασικά.
-
Απόδοση: Κάποια είναι ελαφριά για παλιούς υπολογιστές, άλλα πιο απαιτητικά αλλά με περισσότερες λειτουργίες.
-
Προσαρμογή: Κάποια προσφέρουν τεράστιες δυνατότητες παραμετροποίησης.
-
Φιλοσοφία Σχεδιασμού: Κάποια είναι μινιμαλιστικά, άλλα πλούσια σε γραφικά και animations.
Τα Δημοφιλέστερα Desktop Environments
Ας δούμε μερικά από τα πιο γνωστά και χρησιμοποιούμενα Desktop Environments:
1. GNOME
-
Φιλοσοφία: Μοντέρνο, μινιμαλιστικό, εστιασμένο στην παραγωγικότητα.
-
Χαρακτηριστικά: Μεγάλα εικονίδια, δραστηριότητες (activities overview), gestures, ενοποιημένη εμπειρία.
-
Πλεονεκτήματα: Καθαρό UI, εύκολο στη χρήση, καλή υποστήριξη οθονών αφής.
-
Μειονεκτήματα: Μπορεί να είναι πιο απαιτητικό σε πόρους, λιγότερες άμεσες επιλογές προσαρμογής.
-
Που το βρίσκετε: Ubuntu, Fedora, Pop!_OS.
2. KDE Plasma
-
Φιλοσοφία: Ευέλικτο, πλούσιο σε λειτουργίες, εξαιρετικά παραμετροποιήσιμο.
-
Χαρακτηριστικά: Πολλές ρυθμίσεις, widgets, animation, δυνατότητες διαχείρισης παραθύρων.
-
Πλεονεκτήματα: Υψηλή προσαρμογή, σύγχρονη εμφάνιση, ελαφρύ παρά τις δυνατότητές του.
-
Μειονεκτήματα: Η πληθώρα επιλογών μπορεί να τρομάξει τους αρχάριους.
-
Που το βρίσκετε: Kubuntu, Manjaro KDE Edition, KDE Neon.
3. XFCE
-
Φιλοσοφία: Ελαφρύ, γρήγορο, σταθερό, με κλασική εμφάνιση.
-
Χαρακτηριστικά: Παραδοσιακή διάταξη, χαμηλή κατανάλωση πόρων, εύκολο στη χρήση.
-
Πλεονεκτήματα: Ιδανικό για παλιούς υπολογιστές, γρήγορη απόκριση, σταθερότητα.
-
Μειονεκτήματα: Όχι τόσο μοντέρνα εμφάνιση, λιγότερα eye-candy.
-
Που το βρίσκετε: Xubuntu, Manjaro XFCE Edition, MX Linux.
4. Cinnamon
-
Φιλοσοφία: Κλασική εμπειρία χρήσης, φιλικό προς τους χρήστες των Windows.
-
Χαρακτηριστικά: Κάτω μπάρα εργασιών, μενού εκκίνησης, εφέ παραθύρων.
-
Πλεονεκτήματα: Εύκολη μετάβαση από Windows, μοντέρνα εμφάνιση, σταθερό.
-
Μειονεκτήματα: Μπορεί να είναι λιγότερο ελαφρύ από το XFCE.
-
Που το βρίσκετε: Linux Mint (κύρια έκδοση).
5. MATE
-
Φιλοσοφία: Συνέχεια του GNOME 2, κλασική και δοκιμασμένη διεπαφή.
-
Χαρακτηριστικά: Δύο πάνελ (πάνω και κάτω), παραδοσιακό μενού.
-
Πλεονεκτήματα: Πολύ ελαφρύ, εξαιρετική σταθερότητα, γνώριμη αίσθηση.
-
Μειονεκτήματα: Δεν έχει την πιο μοντέρνα εμφάνιση.
-
Που το βρίσκετε: Linux Mint MATE Edition, Ubuntu MATE.
6. LXQt
-
Φιλοσοφία: Εξαιρετικά ελαφρύ, μινιμαλιστικό, για πολύ αδύναμα συστήματα.
-
Χαρακτηριστικά: Πολύ χαμηλή κατανάλωση RAM και CPU.
-
Πλεονεκτήματα: Ανανεώνει παλιούς υπολογιστές, απίστευτα γρήγορο.
-
Μειονεκτήματα: Πολύ βασική λειτουργικότητα, απλή εμφάνιση.
-
Που το βρίσκετε: Lubuntu.
7. i3 (Tiling Window Manager)
-
Φιλοσοφία: Μινιμαλισμός, ταχύτητα και χρήση αποκλειστικά με το πληκτρολόγιο.
-
Η Ιδιαιτερότητά του: Το i3 δεν είναι ένα πλήρες Desktop Environment με την κλασική έννοια, αλλά ένας Tiling Window Manager.
-
Αντί τα παράθυρα να “επιπλέουν” το ένα πάνω στο άλλο, το i3 τα τοποθετεί αυτόματα σε “πλέγμα” (tiles), καταλαμβάνοντας όλο τον χώρο της οθόνης.
-
Δεν χρησιμοποιείτε ποντίκι· τα πάντα γίνονται με συνδυασμούς πλήκτρων.
-
-
Πλεονεκτήματα: Απίστευτη ταχύτητα εργασίας (workflow), μηδενική κατανάλωση πόρων, πλήρης έλεγχος.
-
Μειονεκτήματα: Πολύ απότομη καμπύλη εκμάθησης. Απαιτεί χρόνο για να το συνηθίσετε και να το ρυθμίσετε μέσω αρχείων κειμένου (config files).
-
Πού το βρίσκετε: Μπορεί να εγκατασταθεί σε οποιαδήποτε διανομή, αλλά υπάρχουν και ειδικές εκδόσεις όπως το Manjaro i3.
Υπάρχουν κι άλλες επιλογές;
Φυσικά! Σε αυτό το άρθρο αναφέραμε τα πιο δημοφιλή και καθιερωμένα περιβάλλοντα, αλλά ο κόσμος του Linux είναι αχανής. Υπάρχουν δεκάδες άλλα projects που καλύπτουν κάθε γούστο, όπως:
-
Budgie: Κομψό και μοντέρνο (το “πρόσωπο” του Solus).
-
Deepin (DDE): Ίσως το πιο όμορφο και εντυπωσιακό οπτικά περιβάλλον.
-
Pantheon: Το περιβάλλον του Elementary OS, με αισθητική που θυμίζει macOS.
-
Sway: Μια σύγχρονη εναλλακτική του i3 που τρέχει σε Wayland.
Ποιο Desktop Environment να επιλέξω; (Οδηγός Επιλογής)
Η καλύτερη επιλογή εξαρτάται από:
-
Τις ανάγκες σας: Gaming, προγραμματισμός, γενική χρήση.
-
Το υλικό του υπολογιστή σας: Παλιός/αδύναμος ή σύγχρονος/ισχυρός.
-
Τις προτιμήσεις σας: Μοντέρνα εμφάνιση, κλασική αίσθηση, πλήρης έλεγχος.
Γενικοί Κανόνες:
-
Για αρχάριους / Windows users: Cinnamon (Linux Mint) ή GNOME (Ubuntu).
-
Για ισχυρούς υπολογιστές / παραμετροποίηση: KDE Plasma.
-
Για παλιούς υπολογιστές / ελαφριά χρήση: XFCE ή MATE.
-
Για “Hardcore” χρήστες & προγραμματιστές: i3 (Tiling WM).
Συμπέρασμα
Η ομορφιά του Linux είναι η επιλογή. Μην φοβάστε να πειραματιστείτε! Το καλύτερο είναι ότι μπορείτε να εγκαταστήσετε πάνω από ένα desktop environment στην ίδια διανομή και να επιλέγετε ποιο θα χρησιμοποιήσετε κάθε φορά που κάνετε login.
