ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

Δεκ 2025 01

Το Θέατρο Σκιών είναι από τα αρχαιότερα είδη θεάτρου. Σπουδαίο θέατρο Σκιών είχε και η Κίνα. Σημαντικός σταθμός της διαδρομής του Θεάτρου Σκιών ήταν και η γειτονική μας Τουρκία το 16ο αιώνα. Σύμφωνα με την παράδοση οι Τούρκοι γνώρισαν το Θέατρο Σκιών από έναν Έλληνα το Μαυρομάτη, ο οποίος το μετέφερε από την Κίνα που ζούσε. Οι Έλληνες γνώρισαν το Θέατρο Σκιών κατά την επαφή τους με τους Τούρκους την περίοδο της Τουρκοκρατίας.

Στο Θέατρο Σκιών ο καραγκιοζοπαίχτης χειρίζεται τις φιγούρες μπροστά σε μια άσπρη οθόνη, συνήθως ένα τεντωμένο λευκό σεντόνι (μπερντές), που φωτίζεται από πίσω. Έτσι, ο θεατής ξεχωρίζει εύκολα τα περιγράμματα των εικόνων ή ανάλογα την κατασκευή τους ξεχωρίζει και τα χρώματα. 3812314268 815dc6b6f1 b

Ο πιο γνωστός καραγκιοζοπαίχτης στην Ελλάδα ήταν ο Ευγένιος Σπαθάρης. Ευγένιος Σπαθάρης

Ο Καραγκιόζης είναι ο βασικός χαρακτήρας του παραδοσιακού τουρκικού και ελληνικού Θεάτρου Σκιών. Στα τούρκικα το όνομα Καραγκιόζης σημαίνει αυτός που έχει μαύρα μάτια. Στην Ελλάδα ο Καραγκιόζης, ως λαϊκός ήρωας, εκπροσωπεί τον εξαθλιωμένο, πονηρό Έλληνα την περίοδο της Τουρκοκρατίας. Η ασχήμια του συμβολίζει τα ελαττώματα του, η καμπούρα του τα βάσανα μας και η ξυπολησιά του την φτώχεια μας. Τύπος τολμηρός πανέξυπνος, καταφερτζής και πολυμήχανος, γεμάτος εύθυμο ρεαλισμό. Πειράζει τους πάντες μα πάνω απ’ όλα σατιρίζει τον ίδιο του τον εαυτό. Φίλο αχώριστο έχει τον Χατζηαβάτη που μαζί περιπλέκονται σε ένα σωρό αστείες περιπέτειες. Έχει τρία παιδιά: ο Κολλητήρης, ο Κοπρίτης και ο Πιτσικόκος και ζει σε μια ετοιμόρροπη παράγκα. karagkiozhs

Ο Χατζηαβάτης σαν χαρακτήρας παρουσιάζεται πονηρός, σοβαροφανής, φουκαράς, αδύνατος και δειλός. Κάνει συνήθως τον τελάλη ή τον μεσίτη βρίσκοντας ανθρώπους για διάφορες δουλειές, η φωνή του είναι ψιλή με τον τόνο της γαλιφιάς. Το όνομά του είναι συνώνυμο με τον κόλακα, τον δουλοπρεπή, τον αιώνια συμβιβασμένο και τον συνεργαζόμενο πάντα με τις δυνάμεις κατοχής, όποιες κι αν είναι αυτές.Ο ρόλος του είναι κυρίως να προετοιμάζει την πλοκή της παράστασης και πάντα στην τελευταία σκηνή αποχαιρετάει το κοινό μαζί με τον φίλο του τον Καραγκιόζη. ynn0y7shjm 102 xatzhavaths tospitaki.gr 600x600 1

Ο Μπάρμπα-Γιώργος είναι θείος του Καραγκιόζη που πάντα τον συμβουλεύει και μερικές φορές φτάνει να τον προστατεύει και να τον υπερασπίζεται.Είναι ο τύπος του βουνίσιου Έλληνα και ειδικά του Ρουμελιώτη, το επάγγελμα του είναι τσοπάνος, κατοικεί στην στάνη του και είναι αρκετά εύπορος. Ντυμένος με την εθνική ενδυμασία των βουνίσιων Ελλήνων, φουστανέλα, τσαρούχια με μια γκλίτσα και στον ώμο κρεμασμένο το ταγάρι. Ο αγνός Έλληνας πατριώτης, ψηλός, δυνατός, αυθεντικός, απλός χωρίς ιδιαίτερες γνώσεις. Έχει κι αυτός όμως τις αδυναμίες του, είναι τσιγκούνης και προληπτικός και για τα καλά ερωτιάρης. mparmpa giorgos

Ο Σιορ Διονύσιος είναι από τη Ζάκυνθο, ντύνεται κατά τον Ευρωπαϊκό τρόπο, είναι καλοντυμένος όσο του επιτρέπει η φτώχεια του, φοράει βελάδα και ψηλό καπέλο. Βγαίνει πάντα στην σκηνή τραγουδώντας μια ζακυνθινή καντάδα.Μιλάει την τοπική διάλεκτο με όλα τα χαρακτηριστικά και ιδιαίτερα την ταχύτητα της ομιλίας. Αξιοπρεπής, αγαθός, πολιτισμένος, σατίριζε τον ξεπεσμένο ή τον κατά φαντασία αριστοκράτη που καυχιέται για την αρχοντική καταγωγή του. nionios

Ο Μορφονιός σύμφωνα με το όνομα του είναι ωραίος, ωραιοπαθής, μοντέρνος, χωρίς ενδιαφέροντα, με τις εκδηλώσεις του φανερώνει την επιπόλαιη μόρφωσή του. Είναι κοντός κι έχει ένα πελώριο κεφάλι προφανώς για να χωρέσει όλη την «εξυπνάδα» του και μια χαρακτηριστική τεράστια μύτη. Ενώ η μορφή του έχει τερατώδη διάπλαση, αγνοεί την δυσμορφία του και πιστεύει πως είναι όμορφος, κοροϊδεύει τους άλλους ως άσχημους. Το τραγούδι που συνοδεύει την εμφάνιση του στον μπερντέ είναι κωμικό και ερωτικό, το περιεχόμενο του έχει ως εξής : “Μένα με λένε Μορφονιό, της μάνας μου καμάρι κι όλες οι νιες τρελαίνονται, ποια θα με πρωτοπάρει.”. Η φωνή του είναι έντονα έρρινη και μακρόσυρτη και κάθε φράση του τελειώνει με το χαρακτηριστικό ουίτς, που προκαλεί γέλιο. Ο χαρακτήρας του είναι μαμμόθρεφτος και πάντα ερωτοχτυπημένος, σατιρίζει τον ψευτοδιανοούμενο.  20210818143259 figoura morfonios

Ο Βεληγκέκας -Δερβέναγας σήμαινε στην τουρκική γλώσσα τον αγά της περιοχής των ορεινών περασμάτων, των δερβενιών και γενικά τον φρούραρχο. Εκπροσωπεί την εκτελεστική εξουσία της δημόσιας τάξεως, είναι το όργανο του Πασά. Θαυμάζει τον Μπαρμπαγιώργο για την παλικαριά του γιατί ο ίδιος δεν είναι τόσο πολύ γενναίος. Σε όλα σχεδόν τα έργα δέρνει τον Καραγκιόζη κατά βάθος όμως τον φοβάται για την πονηριά του. Στην καταγωγή είναι Τουρκαλβανός και μουσουλμάνος στο θρήσκευμα. Μιλάει τα ελληνικά παραμορφωμένα και ανάμικτα με αρβανίτικους και τουρκικούς τύπους. Είναι κουτός,απολίτιστος, βάρβαρος, βίαιος και επίμονος στην εντολή που έχει να εκτελέσει. belhgkekas

Ο Πασάς-Βεζύρης είναι ο ανώτατος Τούρκος αξιωματούχος και άρχοντας της πολιτείας. Αντιπροσωπεύει την τουρκική εξουσία και γενικά κάθε μορφή εξουσίας. Την επισημότητα του δηλώνει το σοβαρό κι αυστηρό του ύφος καθώς και ο στόμφος της ομιλίας του, με την βαθιά φωνή του. Η φιγούρα του τον παριστάνει επιβλητικό, μεγαλοπρεπή με πλούσιο ντύσιμο. Άλλοτε παρουσιάζεται μακρόθυμος, αξιοσέβαστος με αντίληψη δικαιοσύνης για τον λαό του. Στα ηρωικά έργα γίνεται σκληρός, τυραννικός και αιμοβόρος. Vezyrhs 500x500h

Η Αγλαϊα είναι η γυναίκα του Καραγκιόζη. Σε παραστάσεις που ο σύζυγος της παντρολογιέται θεωρείται ότι είναι πεθαμένη. Σε μερικές παραστάσεις εμφανίζεται ατημέλητη, άσχημη και γλωσσοκοπάνα. Σε άλλες είναι η απλή γυναίκα που προσπαθεί να επιβιώσει και να φροντίσει την οικογένεια της. 20210818144633 figoura aglaia

Ο Σταύρακας είναι ο κουτσαβάκης του ταβερνείου εκείνης της εποχής μιλάει μάγκικα με την χαρακτηριστική αργκό. Φοράει καβουράκι και στο μακρύ του χέρι κρατάει κομπολόι. Είναι ψεύτης και καυχησιάρης, διηγείται ανύπαρκτες παλικαριές του, για να τον θαυμάζουν και να τον φοβούνται ενώ κατά βάθος είναι δειλός. stayrakas

Η Βεζυροπούλα είναι η κόρη του Βεζίρη με όλα τα αξιώματα που της αρμόζουν. Όμορφη κοπέλα με πλούσια φορεσιά Σε μερικές παραστάσεις εμφανίζεται πονηρή κι υποκρίτρια. 20210818151039 figoura vezyropoula

Ο Εβραίος του οποίου το όνομα είναι Σολομών ή Σολομός όπως τον λέει ο Καραγκιόζης. Είναι ο τύπος εμπόρου από την Θεσσαλονίκη ή την Πόλη. Μιλάει εβραιοισπανικά και το τραγούδι του έχει ακατανόητα λόγια που δεν βγάζουν νόημα. Η φιγούρα του έχει μια επιπλέον άρθρωση στο λαιμό που δίνει μεγάλη ελαστικότητα και ευκινησία στο κεφάλι. Είναι πλούσιος κι αντιπροσωπεύει τη δύναμη του χρήματος, τσιγκούνης, πονηρός και πανούργος όταν πρόκειται να εξυπηρετήσει τα συμφέροντα του. Στη σκηνή του Καραγκιόζη παρελαύνουν σε ορισμένες παραστάσεις μια σειρά Εβραίων που είναι μεταξύ των πιο κωμικών φιγούρων του θεάτρου σκιών.

 

ebraios

 

Ονειρευτείτε, λοιπόν, και εσείς όπως ο Καραγκιόζης… Πατήστε play και τραγουδήστε!!!

 

Πατήστε τα links για να παίξετε: https://learningapps.org/display?v=p8yo88esn20

https://learningapps.org/display?v=pqwoe7g5a20

https://learningapps.org/display?v=ptaaep7e520

https://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/10881

 

Δεκ 2025 01

Ο Ουίλλιαμ Σαίξπηρ ήταν Άγγλος ποιητής και θεατρικός συγγραφέας.

Γεννήθηκε τον Απρίλιο του 1564 και πέθανε το Μάιο του 1616. Θεωρείται ο σημαντικότερος συγγραφέας που έγραψε στην αγγλική γλώσσα και ένας από τους σημαντικότερους δραματουργούς παγκοσμίως. Τα έργα του έχουν μεταφραστεί στις περισσότερες γλώσσες του κόσμου.

Ο Σαίξπηρ έζησε στην Αγγλία την Ελισαβετιανή περίοδο (16ος αιώνα), δηλαδή την περίοδο της βασιλείας της Ελισάβετ Α΄. Η Αγγλία τότε ήταν μια μεγάλη ναυτική δύναμη, το εμπόριο άνθισε, η επιστήμη προόδευσε. Βέβαια, πολύς κόσμος αντιμετώπιζε μεγάλη φτώχεια, πείνα και επιδημίες. Η Ελισάβετ ήθελε να έχει η αυλή της αίγλη, για αυτό και στο παλάτι διοργανώνονταν διάφορες τελετές, καλλιτεχνικές εκδηλώσεις και θεατρικές παραστάσεις.

Ο Σαίξπηρ κατάφερε να χειριστεί με μεγάλη δεξιοτεχνία τόσο την τραγωδία όσο και την κωμωδία. Από τα έργα του σώζονται 38 θεατρικά έργα και 154 σονέτα, δυο μεγάλα αφηγηματικά ποιήματα και πολλά άλλα ποιήματα. Τα σονέτα είναι ποιητικό είδος που ακολουθεί μια σταθερή στιχουργική μορφή. Αποτελούνται από 14 στίχους, για αυτό και συχνά αποκαλείται δεκατετράστιχο.

Τα πιο γνωστά έργα του ξεκινώντας από τις τραγωδίες είναι: “Ρωμαίος και Ιουλιέτα”, “Άμλετ”, “Βασιλιάς Ληρ”, “Μάκβεθ”, “Οθέλλος”. Μάλιστα, από τον “Ρωμαίο και την Ιουλιέτα” μας είναι γνωστή η φράση: “Ρωμαίο, Ρωμαίο, γιατί να είσαι ο Ρωμαίος. Αρνήσου τον πατέρα σου, άλλαξε το όνομα σου και εγώ θα πάψω πια να είμαι κόρη του Καπουλέτου”. Ενώ, από τον “Άμλετ” είναι πολύ γνωστή η φράση του ίδιου του Άμλετ, κρατώντας ένα ανθρώπινο κρανίο: “Να ζει κανείς ή να μην ζει;”. Οι πιο γνωστές κωμωδίες του είναι: “Όνειρο καλοκαιρινής νύχτας”, ” Ο έμπορος της Βενετίας”, “Η τρικυμία”, “Πολύ κακό για το τίποτα”, “Δωδέκατη νύχτα”, “Όπως αγαπάτε”, “Τέλος καλό όλα καλά”. Έγραψε και ιστορικά δράματα όπως: “Ριχάρδος Β΄”, “Ριχάρδος Γ΄”, “Ερρίκος ΣΤ΄”, ” Ερρίκος Δ΄”, “Ερρίκος Η΄”, “Ερρίκος Ε΄”.

Ο Σαίξπηρ μεταφράστηκε για πρώτη φορά στα ελληνικά το 1866. Το έργο ήταν ο Άμλετ και το ρόλο έπαιξε ένας σπουδαίος ηθοποιός της εποχής ο Παντελής Σούτσας. Από τότε και μέχρι τις μέρες μας έγιναν πάρα πολλές μεταφράσεις των έργων του Σαίξπηρ και ακόμη περισσότερες παραστάσεις. Επίσης, πολλά έργα του Σαίξπηρ έχουν μεταφερθεί και στην κινηματογραφική οθόνη.

Το θέατρο του Σαίξπηρ το λεγόμενο “Globe Theatre” χτίστηκε το 1599 και καταστράφηκε ολοσχερώς από φωτιά το 1613, ενώ ένα ακριβές αντίγραφο του κατασκευάστηκε το 1997 στο ίδιο σημείο.

(δείτε έναν χορό εκείνης της εποχής).

Shakespeare (pdf)

images

Νοέ 2025 24

Παντομίμα: η γλώσσα της σιωπής

Η μιμική τέχνη (παντομίμα) είναι μια μοναχική και βαθιά εσωτερική τέχνη στον χώρο του θεάτρου. Είναι μια δύσκολη τέχνη παρά το γεγονός ότι φαίνεται εύκολη. Στην παντομίμα ο λόγος απουσιάζει. Οι κινήσεις του σώματος και οι εκφράσεις του προσώπου αντικαθιστούν τον λόγο. Δεν αρκεί η σιωπή του ηθοποιού και κάποιες άτακτες κινήσεις. Ο ηθοποιός μίμος πρέπει με ακρίβεια και αμεσότητα να μεταφέρει τις σκέψεις παράλληλα με την σωματική έκφραση. Ο ηθοποιός μίμος πρέπει να έχει το μυαλό ενός μυθιστοριογράφου και την σωματική αντοχή ενός γυμναστή. Χρειάζεται σχολαστική, σχεδόν μαθηματική μελέτη της κίνησης. Ο μίμος δε σκέφτεται με λέξεις αλλά με εικόνες!

Στο θέατρο οι μίμοι έχουν πάντα βαμμένο πρόσωπο (λευκό) και έντονα μάτια και χείλη για να φαίνονται πιο καθαρά οι εκφράσεις του προσώπου τους.  Οι άνθρωποι με τα βαμμένα πρόσωπα στις πλατείες δεν είναι καλλιτέχνες μίμοι.

Ο Μαρσέλ Μαρσώ ήταν ένας παγκοσμίου φήμης μίμος και επηρεάστηκε από τον Βουβό Κινηματογράφο και κυρίως από τον Τσάρλι Τσάπλιν. Ο Μαρσέλ Μαρσώ γεννήθηκε στο Στρασβούργο το 1923 και ζωντάνεψε την τέχνη του μιμικού θεάτρου (παντομίμα) μετά το τέλος του Β΄Παγκοσμίου Πολέμου. Το κοινό, την εποχή εκείνη, γέμιζε τα θέατρα για να τον απολαύσει να χτίζει αόρατα τείχη, να τα γκρεμίζει με τις κινήσεις του, να χορεύει με αόρατες παρτενέρ και να ζωντανεύει στην σκηνή ιστορίες, με μοναδικό εργαλείο, το σιωπηλό πρόσωπο και το λιπόσαρκο, νευρώδες σώμα του.

Ο όρος Βουβός ή Βωβός Κινηματογράφος χρησιμοποιείται για να περιγράψει τις ασπρόμαυρες ταινίες (βουβές ταινίες) που δεν είχαν ήχο και κατά συνέπεια διαλόγους. Στις βουβές ταινίες οι διάλογοι γίνονταν μέσω παντομίμας  και μέσω καρτών που εμφανίζονταν ανάμεσα στις σκηνές και είτε περιείχαν τίτλους σκηνών ή και διαλόγους. Οι ταινίες συνοδεύονταν από μουσική που συνήθως συνέβαλε στην ατμόσφαιρα του έργου. Ο βουβός κινηματογράφος άνθισε στις αρχές του 1900 και μέχρι το 1920 θα παραμείνει χωρίς ήχο. Αυτοί που ασχολήθηκαν με τον βουβό κινηματογράφο ήταν ο Τσάρλι Τσάπλιν ή αλλιώς Σαρλώ (1889-1997), ο Μπάστερ Κήτον (1895-1966), Λόρελ και Χάρντι (ο Λιγνός και ο Χοντρός) και άλλοι.