“Κοιμήσου αγγελούδι μου, παιδί μου νάνι-νάνι να μεγαλώσεις γρήγορα σαν το ψηλό πλατάνι.”
Δεν είναι τυχαίο ότι κοιμόμαστε περίπου το 1/3 της ζωής μας, αφού ο επαρκής ύπνος είναι ζωτικής σημασίας για τη σωματική και ψυχική μας ευεξία. Κατά τη διάρκειά του, βελτιώνεται η λειτουργία των νευρώνων, γίνεται έκκριση ορμονών, συντηρείται το DNA, ευνοείται η κυτταρική ανάπτυξη, παγιώνεται η μνήμη και η μάθηση και ο εγκέφαλος επεξεργάζεται τις πληροφορίες που έλαβε κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Tι συμβαίνει όταν τα παιδιά δεν έχουν επαρκή ύπνο
Η ευημερία και η καλή γνωστική και συναισθηματική απόδοση των παιδιών κατά τη διάρκεια της μέρας σχετίζεται σε μεγάλο βαθμό από έναν επαρκή και αναζωογονητικό ύπνο. Ωστόσο, η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής (AAP) αναφέρει ότι το ¼ των παιδιών κάτω των 5 ετών δεν κοιμάται επαρκώς. Μερικές από τις συνέπειες της έλλειψης ύπνου είναι η ευερεθιστότητα, η υπερ -κινητικότητα και η επιρροή της ικανότητας του παιδιού για προσοχή και απόδοση στο σχολείο (Βeebe,2011). Ακόμη, έχει βρεθεί πως στην προεφηβεία η στέρηση του ύπνου επηρεάζει τις πτυχές της συναισθηματικής νοημοσύνης, τη διαχείριση του άγχους και τις συμπεριφορικές δεξιότητες (Soffer-Dudek et al, 2011).
O ύπνος στη νηπιακή ηλικία
H σταθεροποίηση και οργάνωση του ύπνου παρουσιάζει ιδιαίτεροενδιαφέρον σε οικογένειες που έχουν παιδιά νηπιακής ηλικίας. Οι οικογενειακές ρουτίνες, όπως αυτή του ύπνου, στις οποίες καλούνται σταδιακά να συμμετέχουν, θα βοηθήσουν το εξαρτημένο βιολογικά και συναισθηματικά βρέφος να οδηγηθεί βαθμιαία προς την ανεξάρτητη και αυτόνομη συμπεριφορά.
Καθώς ο ύπνος από τη βρεφική μέχρι τη νηπιακή ηλικία παρουσιάζει συνεχόμενες μεταβολές, και τα νήπια αυξάνουν τις ώρες που παραμένουν ξύπνια, καλούνται τώρα να συμβιβαστούν ανάμεσα στις ώρες που τα ίδια νιώθουν την ανάγκη να κοιμηθούν και τις ώρες που επιθυμεί ο ενήλικας, δημιουργώντας έτσι και μια κοινωνική διάσταση συναλλαγής στη διαδικασία του ύπνου. Μιας και ο ύπνος περιλαμβάνει διάφορα προ και μετά-στάδια όπως το χρονικό διάστημα πριν τονύπνο, τη διάρκεια του ύπνου και την αφύπνιση, είναι αναμενόμενο σε κάποιο από τα στάδια αυτά να δημιουργηθεί ένταση.
Τι μπορεί να βοηθήσει τα νήπια
Σταθερές ρουτίνες
Η διάρκεια του ύπνου θα συνεχίσει να παρουσιάζει μεταβολές σε όλη τη φάση της ανάπτυξης του παιδιού. Ωστόσο, οι σταθερές ρουτίνες ή αλλιώς οι δραστηριότητες που ακολουθούνται πριν τον ύπνο θεωρείται ότι βοηθούν στην εξασφάλιση ενός επαρκή ύπνου ενώ ταυτόχρονα συμβάλλουν στην ενίσχυση της αυτοεκτίμησης, προωθούν την εμπιστοσύνη προς τους γονείς, και βοηθούν την ικανότητα αυτορρύθμισης του παιδιού. Η χρήση της σταθερής ρουτίνας προτείνεται ολοένα και περισσότερο απόπαιδιάτρους ειδικά κατά τη τωρινή περίοδο της πανδημίας στην οποία είναι αναμενόμενο να παρουσιάζονται απορρυθμίσεις.
Σταδιακή μετάβαση από το παιχνίδι στον ύπνο.
o Όταν έχει ακολουθήσει ζωηρό παιχνίδι όπως τρέξιμο, χορός, σκαρφάλωμα μπορούμε να δοκιμάσουμε να μειώσουμε ομαλά τους ρυθμούς του παιδιού πριν τον ύπνο, παίζοντας με πιο χαλαρά και ήρεμα παιχνίδια όπως παζλ, ζωγραφιές, ή ακόμα και να προετοιμάσουμε με το παιδί τις κούκλες για ύπνο, συνδυάζοντας τα με μια χαλαρωτική μουσική.
o Ένα ζεστό μπάνιο με χαλαρωτική μουσική μπορεί επίσης να ενισχύσει την ομαλή μετάβαση.
o Οι υπενθυμίσεις ανά συγκεκριμένα λεπτά ότι πλησιάζει η ώρα τουύπνου βοηθούν το παιδί να επεξεργαστεί τη πληροφορία και νααυτορυθμίσειτο συναίσθημά του.
Κατάλληλο περιβάλλον
o Ο χαμηλός φωτισμός, η απομάκρυνση των ηλεκτρονικών συσκευών και των θορύβων θα βοηθήσει το παιδί να προσαρμοστεί και να αντιληφθεί ότι όλοι σιγά σιγά θα κοιμηθούν για να ξεκουραστούν.
Σύνδεση του ύπνου με ευχάριστες εμπειρίες
o To δωμάτιο που είναι διακοσμημένο από το παιδί, με σεντόνια, και αντικείμενα που του αρέσουν και το κάνουν να νιώθει άνετα, μπορεί να προκαλεί ένα πρώτο ευχάριστο ερέθισμα για να θέλει να παραμείνει στο δωμάτιο του.
o Ένα ελαφρύ παραμύθι ή νανούρισμα, θα δημιουργήσεισυναισθηματικήασφάλειακαιζεστασιά.
o Ένα αρκουδάκι ή μια κουβέρτα ασφαλείας που έχει διαλέξει το παιδίγιασυντροφιάκαισυμπαράσταση, θαβοηθήσειότανοιγονείς χρειάζεταινααπομακρυνθούναπότοπαιδικόδωμάτιο.
«Τι ώρα πρέπει να κοιμηθεί το παιδί;»
Το κάθε παιδί έχει τους δικούς του βιολογικούς ρυθμούς και έτσι δεν υπάρχει συγκεκριμένη ώρα που προτείνουν οι ειδικοί. Το σημαντικότερο είναι το παιδί να κοιμάται τις ώρες που χρειάζεται για να έχει ενέργεια και να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της επόμενης ημέρας. Θα μπορούσατε να κάνετε ένα συμβιβασμό ανάμεσα στην ώρα που θα θέλατε να κοιμηθεί το βράδυ το παιδί σας και στην ώρα που το παιδί εκφράζει την ανάγκη για ύπνο μέσα από τις αντιδράσεις και τη συμπεριφορά του (τρίβει τα μάτια, χασμουριέται, δείχνει εκνευρισμένο κ.λπ.). Είναι προτιμότερο να πέσει στο κρεβάτι του όταν νυστάζει ή έχει έρθει η ώρα για ύπνο συγκριτικά με όταν είναι ήδη αποκοιμισμένο κάπου αλλού. Αυτό ενισχύει την ικανότητα του να πέφτει για ύπνο μόνο του. Τέλος, αν το παιδί ξυπνήσει μέσα στη νύχτα, η ιδανικότερη επιλογή είναι να το καθησυχάσετε και να το επιστρέψετε στο δωμάτιό του.
Αυτοί οι τρόποι είναι ενδεικτικοί και είναι σημαντικό να θυμόμαστε πως κάθε παιδί έχει τη δική του ιδιοσυγκρασία και βιολογικούς ρυθμούς όπως και κάθε οικογένεια διαμορφώνει τις ρουτίνες ανάλογα με αυτό που εξυπηρετεί καλύτερα όλα τα μέλη. Συνεπώς, εσείς γνωρίζετε καλύτερα πως θα διαμορφώσετε τις ρουτίνες που θα εξυπηρετήσουν την οικογένεια και θα βοηθήσουν μακροπρόθεσμα την ανάπτυξη των παιδιών.
Πηγές:
Beebe, D. W. (2011). Cognitive, Behavioral, and Functional Consequences of Inadequate Sleep in Children and Adolescents. Pediatric Clinics of North America, 58(3), 649–665.
Soffer-Dudek, N., Sadeh, A., Dahl, R. E., & Rosenblat-Stein, S. (2011). Poor Sleep Quality Predicts Deficient Emotion Information Processing over Time in Early Adolescence. Sleep
Sleep Foundation: Sleep & Children: https://www.sleepfoundation.org/children- and-sleep
Ειρήνη Βελιδάκη
Σχολική Ψυχολόγος.
Πρόσφατα σχόλια