5ο Γενικό Λύκειο Ιλίου

Η ΤΝ δεν πρέπει να γίνει το νέο αυτονόητο της τάξης

Η συζήτηση για την Τεχνητή Νοημοσύνη στο σχολείο δεν μπορεί να ξεκινά από τη φράση «η ΤΝ είναι αναπόφευκτη». Το σχολείο δεν υπάρχει για να ακολουθεί κάθε τεχνολογική μόδα, ούτε για να μετατρέπει τα παιδιά σε πρώιμους χρήστες εργαλείων που δεν έχουν ακόμη αξιολογηθεί επαρκώς παιδαγωγικά, γνωστικά, κοινωνικά και δημοκρατικά. Υπάρχει για να βοηθά τα παιδιά να μάθουν να σκέφτονται, να διαβάζουν, να γράφουν, να συζητούν, να συνεργάζονται, να αμφιβάλλουν, να συγκεντρώνονται και να δημιουργούν.

Αυτό δε σημαίνει τεχνοφοβία. Σημαίνει παιδαγωγική σοβαρότητα. Η ΤΝ μπορεί να έχει θέση στην εκπαίδευση, αλλά όχι ως μόνιμος συνομιλητής του παιδιού, όχι ως μηχανή παραγωγής εργασιών, όχι ως αντικατάσταση της προσπάθειας και όχι ως εταιρική υποδομή που εγκαθίσταται αθόρυβα μέσα στην καθημερινότητα της τάξης. Το ερώτημα δεν είναι πώς θα βάλουμε περισσότερη ΤΝ στο σχολείο. Το ερώτημα είναι ποια μάθηση αξίζει να προστατεύσουμε από την αυτοματοποίηση.

Πρώτα τα θεμέλια, μετά τα εργαλεία

Στο δημοτικό και στο γυμνάσιο, η γενική αρχή πρέπει να είναι σαφής: όσο μικρότερη είναι η ηλικία, τόσο λιγότερη άμεση χρήση παραγωγικής ΤΝ. Τα παιδιά χρειάζονται πρώτα γνωστικά θεμέλια. Χρειάζονται ανάγνωση ολόκληρων κειμένων, γραφή με το χέρι, αριθμητική σκέψη, επίλυση προβλημάτων χωρίς έτοιμη απάντηση, πειράματα, κατασκευές, ζωγραφική, μουσική, θέατρο, φυσική άσκηση και ζωντανή συζήτηση.

Η μάθηση δεν είναι μόνο το τελικό προϊόν. Δεν είναι μόνο η ωραία παρουσίαση, η καλοδιατυπωμένη παράγραφος ή η γρήγορη σωστή απάντηση. Είναι η διαδρομή μέχρι εκεί. Το παιδί που παλεύει με μια παράγραφο, που σβήνει και ξαναγράφει, που προσπαθεί να εξηγήσει με δικά του λόγια ένα φαινόμενο, που κάνει λάθος σε ένα πρόβλημα και επιστρέφει σε αυτό, χτίζει δεξιότητες που δεν φαίνονται πάντα στο τελικό χαρτί. Χτίζει αντοχή, μνήμη εργασίας, αυτορρύθμιση, συγκέντρωση και εμπιστοσύνη στη δική του σκέψη.

Η ΤΝ, όταν μπαίνει πολύ νωρίς και πολύ συχνά, κινδυνεύει να κόψει αυτή τη διαδρομή. Προσφέρει περίληψη πριν γίνει ανάγνωση, σύνταξη πριν γίνει σκέψη, εικόνα πριν γίνει φαντασία, απάντηση πριν γίνει ερώτηση. Έτσι το σχολείο κινδυνεύει να μπερδέψει την εντύπωση με τη μάθηση.

Περιορισμός με κανόνες, όχι απλή απαγόρευση

Χρειάζεται εθνικό πλαίσιο χρήσης της ΤΝ στα σχολεία με απλούς, εφαρμόσιμους κανόνες.

Πρώτον, καμία άμεση χρήση chatbot από παιδιά μικρής ηλικίας. Στο δημοτικό η ΤΝ δεν πρέπει να αποτελεί εργαλείο ατομικής χρήσης μαθητή. Μπορεί, σε ειδικές περιπτώσεις, να αξιοποιείται μόνο από τον εκπαιδευτικό, μπροστά στην τάξη, με σκοπό την κριτική συζήτηση: να δείξει ένα λάθος, μια προκατάληψη, μια ψευδή απάντηση, έναν κακό συλλογισμό.

Δεύτερον, στο γυμνάσιο η χρήση πρέπει να είναι περιορισμένη, συλλογική και εποπτευόμενη. Όχι «γράψε μου την εργασία», αλλά «σύγκρινε δύο απαντήσεις», «βρες τι λείπει», «έλεγξε αν υπάρχουν πηγές», «εντόπισε την προκατάληψη». Η ΤΝ να μπαίνει ως αντικείμενο κριτικής παιδείας, όχι ως δεκανίκι.

Τρίτον, στο λύκειο μπορεί να υπάρξει πιο συστηματική εκπαίδευση στην ΤΝ, αλλά με αυστηρή διάκριση ανάμεσα στη βοήθεια και στην υποκατάσταση. Οι μαθητές πρέπει να μαθαίνουν τι είναι μοντέλο, τι είναι δεδομένα, τι είναι προκατάληψη, τι είναι πνευματική ιδιοκτησία, τι σημαίνει προσωπικό δεδομένο, τι σημαίνει ανοιχτό και κλειστό σύστημα, γιατί ένα μοντέλο μπορεί να ακούγεται βέβαιο και να κάνει λάθος.

Τέταρτον, καμία αξιολόγηση μαθητή δεν πρέπει να βασίζεται σε προϊόν που μπορεί να έχει παραχθεί αθέατα από ΤΝ. Περισσότερη προφορική εξέταση, περισσότερη εργασία μέσα στην τάξη, περισσότερα τετράδια, περισσότερα στάδια παραγωγής, περισσότερη τεκμηρίωση της διαδικασίας. Ο μαθητής να δείχνει πώς σκέφτηκε, όχι μόνο τι παρέδωσε.

Πού πρέπει να πηγαίνει ο χρόνος μαθητών και εκπαιδευτικών

Ο χρόνος των μαθητών πρέπει να αφιερωθεί στην προσοχή. Στη βαθιά ανάγνωση, όχι στο γρήγορο πέρασμα από οθόνη σε οθόνη. Στη γραφή, όχι στην αυτόματη διατύπωση. Στη συζήτηση με συμμαθητές, όχι στην ψευδοοικειότητα ενός chatbot. Στη μαθηματική επιμονή, όχι στην άμεση λύση. Στα εργαστήρια φυσικών επιστημών, στα έργα τεχνολογίας, στη ρομποτική με ανοιχτό υλισμικό, στον προγραμματισμό με ανοιχτά εργαλεία, στην καλλιτεχνική δημιουργία, στην τοπική ιστορία, στο περιβάλλον, στην κοινότητα.

Ο χρόνος των εκπαιδευτικών πρέπει να αφιερωθεί στην παιδαγωγική σχέση. Στην παρατήρηση των παιδιών, στη στήριξη όσων δυσκολεύονται, στον σχεδιασμό καλών ερωτήσεων, στη συνεργασία με άλλους εκπαιδευτικούς, στην επαφή με τους γονείς, στη δημιουργία ζωντανών μαθησιακών εμπειριών. Η ΤΝ δεν πρέπει να τους φορτωθεί ως ακόμη ένα εργαλείο που πρέπει να μάθουν βιαστικά, να ελέγξουν μόνοι τους και να αστυνομεύσουν χωρίς θεσμική στήριξη.

Αν η ΤΝ χρησιμοποιηθεί από εκπαιδευτικούς, πρέπει να χρησιμοποιηθεί για χαμηλού ρίσκου διοικητική υποστήριξη, για προσαρμογή υλικού, για δημιουργία εναλλακτικών ασκήσεων και για προσβασιμότητα, πάντα με έλεγχο από τον ίδιο τον εκπαιδευτικό. Δεν πρέπει να αξιολογεί μαθητές, να συνομιλεί ανεξέλεγκτα με παιδιά, να συγκεντρώνει ευαίσθητα δεδομένα ή να αντικαθιστά την κρίση του δασκάλου.

Δημόσια, ανοιχτή και ελεγχόμενη τεχνολογία

Η εκπαίδευση δεν πρέπει να γίνει αιχμάλωτη κλειστών πλατφορμών. Κάθε ψηφιακό εργαλείο που χρησιμοποιείται στο δημόσιο σχολείο πρέπει να περνά από παιδαγωγικό, νομικό και τεχνικό έλεγχο. Να υπάρχει διαφάνεια για τα δεδομένα, τις συμβάσεις, τα μοντέλα, τους προμηθευτές και τους κινδύνους. Όπου είναι δυνατόν, να προτιμώνται ανοιχτά πρότυπα, ανοιχτό λογισμικό, τοπική φιλοξενία και λύσεις που μπορούν να ελεγχθούν από την εκπαιδευτική κοινότητα.

Το σχολείο του 21ου αιώνα δεν θα σωθεί αν γεμίσει περισσότερες οθόνες. Θα γίνει καλύτερο αν ξανακερδίσει χρόνο για συγκέντρωση, ανθρώπινη επαφή, δημιουργία και δημοκρατική μάθηση. Η ΤΝ μπορεί να είναι εργαλείο. Δεν πρέπει να γίνει το περιβάλλον μέσα στο οποίο μεγαλώνουν τα παιδιά.

Πηγές άρθρου:

The New Yorker, “What Will It Take to Get A.I. Out of Schools?”: Το άρθρο καταγράφει την ταχεία είσοδο εργαλείων παραγωγικής ΤΝ στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση, τους κινδύνους για γνωστική ανάπτυξη, ιδιωτικότητα και παιδαγωγική αυτονομία, καθώς και τις αντιδράσεις γονέων και εκπαιδευτικών: https://www.newyorker.com/culture/progress-report/what-will-it-take-to-get-ai-out-of-schools,

UNESCO, “Guidance for Generative AI in Education and Research”: Η καθοδήγηση της UNESCO προτείνει ανθρωποκεντρική, ηλικιακά κατάλληλη και ρυθμισμένη χρήση της παραγωγικής ΤΝ στην εκπαίδευση, με έμφαση στην προστασία προσωπικών δεδομένων και στην παιδαγωγική εγκυρότητα: https://www.unesco.org/en/articles/guidance-generative-ai-education-and-research,

UNESCO, “AI Competency Framework for Teachers”: Το πλαίσιο ορίζει τις βασικές γνώσεις, δεξιότητες και αξίες που χρειάζονται οι εκπαιδευτικοί στην εποχή της ΤΝ, με έμφαση στην ανθρώπινη αυτενέργεια, την ηθική χρήση, την παιδαγωγική κρίση και τη βιωσιμότητα: https://www.unesco.org/en/articles/ai-competency-framework-teachers,

OECD, “Students, Digital Devices and Success”: Η έκθεση του OECD, με βάση ευρήματα PISA, τεκμηριώνει ότι η ψηφιακή απόσπαση μέσα στην τάξη συνδέεται με χαμηλότερες μαθησιακές επιδόσεις και ότι η χρήση ψηφιακών συσκευών χρειάζεται αυστηρή παιδαγωγική ρύθμιση: https://www.oecd.org/en/publications/2024/05/students-digital-devices-and-success_621829ff.html,

Nataliya Kosmyna et al., “Your Brain on ChatGPT: Accumulation of Cognitive Debt when Using an AI Assistant for Essay Writing Task”: Η μελέτη του MIT Media Lab εξετάζει τη χρήση LLM στη συγγραφή δοκιμίων και καταγράφει χαμηλότερη γνωστική εμπλοκή και ασθενέστερη αίσθηση ιδιοκτησίας του γραπτού στους χρήστες ΤΝ: https://arxiv.org/abs/2506.08872,

Junyi Chu et al., “AI Assistance Reduces Persistence and Hurts Independent Problem-Solving”: Η μελέτη από ερευνητές των Carnegie Mellon, Oxford, MIT και UCLA δείχνει ότι η βραχεία χρήση ΤΝ μπορεί να βελτιώνει την άμεση επίδοση, αλλά να μειώνει την επιμονή και την ανεξάρτητη επίλυση προβλημάτων όταν η βοήθεια αφαιρεθεί: https://arxiv.org/html/2604.04721v2,

Brookings Institution, “A New Direction for Students in an AI World: Prosper, Prepare, Protect”: Η έκθεση προτείνει προληπτική προσέγγιση για την ΤΝ στην εκπαίδευση, δίνοντας βάρος στις θεμελιώδεις μαθησιακές ικανότητες, στην προστασία των παιδιών και στη διατήρηση της μαθητικής αυτενέργειας: https://www.brookings.edu/articles/a-new-direction-for-students-in-an-ai-world-prosper-prepare-protect/,

Frontiers in Psychology, “Handwriting but not Typewriting Leads to Widespread Brain Connectivity”: Η μελέτη τεκμηριώνει ότι η γραφή με το χέρι συνδέεται με πιο εκτεταμένα μοτίβα εγκεφαλικής συνδεσιμότητας από την πληκτρολόγηση, στοιχείο σημαντικό για τη μνήμη και την κωδικοποίηση νέας γνώσης: https://www.frontiersin.org/journals/psychology/articles/10.3389/fpsyg.2023.1219945/full.

Πηγή

Η ΤΝ δεν σκέφτεται όπως ο άνθρωπος

Η τεχνητή νοημοσύνη εντυπωσιάζει γιατί υπολογίζει, ταξινομεί, αναζητά μοτίβα, παράγει κείμενα, εικόνες και απαντήσεις με ταχύτητα που ξεπερνά κάθε ανθρώπινη δυνατότητα. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι βρίσκεται πάνω στην ίδια κλίμακα με την ανθρώπινη νόηση, απλώς σε υψηλότερη βαθμίδα. Δεν έχουμε έναν κοινό άξονα όπου από τη μία πλευρά βρίσκεται ο μαθητής, πιο πάνω ο δάσκαλος και ακόμη πιο πάνω το σύστημα τεχνητής νοημοσύνης. Έχουμε δύο διαφορετικές δομές.

Η ανθρώπινη σκέψη δεν είναι μόνο επεξεργασία πληροφορίας. Είναι μνήμη, εμπειρία, σώμα, συναίσθημα, γλώσσα, κοινωνική σχέση, αμφιβολία, ηθική κρίση, ευθύνη. Μαθαίνουμε επειδή δοκιμάζουμε, αποτυγχάνουμε, ξαναπροσπαθούμε, συνομιλούμε, διαφωνούμε, συνδέουμε το νέο με όσα ήδη γνωρίζουμε. Η τεχνητή νοημοσύνη, αντίθετα, δεν έχει βίωμα, πρόθεση, παιδαγωγική ευθύνη ή κατανόηση με την ανθρώπινη έννοια. Παράγει πιθανές απαντήσεις με βάση πρότυπα που έχει αντλήσει από τεράστιους όγκους δεδομένων. Μπορεί να μιμείται πειστικά τη γλώσσα της σκέψης, χωρίς να σκέφτεται όπως σκέφτεται ένας άνθρωπος.

Αυτή η διάκριση είναι κρίσιμη για την εκπαίδευση. Αν δούμε την τεχνητή νοημοσύνη ως «εξυπνότερο μαθητή» ή ως «αυτόματο δάσκαλο», θα οργανώσουμε το σχολείο γύρω από μια παρανόηση. Αν τη δούμε ως ισχυρό, αλλά περιορισμένο υπολογιστικό εργαλείο, τότε μπορούμε να την αξιοποιήσουμε χωρίς να αλλοιώσουμε τον πυρήνα της μάθησης.

Από την υποστήριξη στη γνωσιακή εκχώρηση

Το κείμενο για τη δημόσια διοίκηση επισημαίνει ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν μπορεί να σώσει έναν οργανισμό όταν τα έγγραφα είναι άναρχα, διάσπαρτα, ατεκμηρίωτα και χωρίς διακυβέρνηση. Το ίδιο ισχύει και στην εκπαίδευση. Η ΤΝ δεν μπορεί να ενισχύσει τη μάθηση όταν δεν υπάρχει σαφής παιδαγωγικός σκοπός, όταν οι πηγές δεν ελέγχονται, όταν η εργασία του μαθητή γίνεται απλή ανάθεση σε μια πλατφόρμα και όταν ο εκπαιδευτικός χάνει τον έλεγχο της διαδικασίας.

Ο κίνδυνος δεν είναι μόνο η λογοκλοπή ή οι λανθασμένες απαντήσεις. Ο βαθύτερος κίνδυνος είναι η γνωσιακή εκχώρηση: ο μαθητής να παύει σταδιακά να αναλαμβάνει ο ίδιος την προσπάθεια κατανόησης. Όταν η περίληψη, η επιχειρηματολογία, η μετάφραση, η επίλυση, η διόρθωση και η παραγωγή ιδεών γίνονται κυρίως από ένα σύστημα, τότε αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο ο μαθητής μαθαίνει. Δεν ασκείται στον κόπο της διατύπωσης, στην επιλογή επιχειρημάτων, στην αναζήτηση πηγών, στην αμφιβολία, στην επιμονή. Μαθαίνει να ζητά απάντηση, όχι να χτίζει κρίση.

Η αλλοίωση της γνωστικής λειτουργίας δεν συμβαίνει από τη μια μέρα στην άλλη. Συμβαίνει αθόρυβα, όταν η ευκολία αντικαθιστά τη μαθησιακή προσπάθεια. Όπως η διαρκής εξάρτηση από την αναζήτηση στο διαδίκτυο άλλαξε τη σχέση μας με τη μνήμη, έτσι και η διαρκής εξάρτηση από γεννήτριες απαντήσεων μπορεί να αλλάξει τη σχέση μας με την κρίση, τη συγκέντρωση και τη γλωσσική ακρίβεια.

Η παιδαγωγική απάντηση δεν είναι απαγόρευση, είναι δημοκρατικός έλεγχος

Το σχολείο δεν μπορεί να αγνοήσει την τεχνητή νοημοσύνη. Οι μαθητές ήδη τη χρησιμοποιούν. Το ερώτημα είναι με ποιους κανόνες, με ποια εργαλεία και με ποια παιδαγωγική στόχευση. Η απάντηση δεν είναι η γενική απαγόρευση, αλλά η δημόσια, ανοιχτή και παιδαγωγικά ελεγχόμενη ένταξη.

Πρώτον, χρειάζεται καθαρή διάκριση ανάμεσα στη χρήση της ΤΝ ως βοηθήματος και στη χρήση της ως υποκατάστατου της σκέψης. Ένα εργαλείο μπορεί να βοηθήσει έναν μαθητή να οργανώσει σημειώσεις, να συγκρίνει πηγές, να εντοπίσει ασάφειες σε ένα κείμενο ή να προτείνει ερωτήματα. Δεν πρέπει όμως να μετατρέπεται στον πραγματικό συγγραφέα της εργασίας, στον αόρατο λύτη των ασκήσεων ή στον τελικό κριτή της γνώσης.

Δεύτερον, η ΤΝ στην εκπαίδευση πρέπει να στηρίζεται σε ανοιχτές τεχνολογίες, ανοιχτά πρότυπα και ελεγχόμενες δημόσιες υποδομές. Δεν μπορεί η μαθησιακή διαδικασία να εξαρτάται από κλειστά εμπορικά συστήματα που συλλέγουν δεδομένα, αλλάζουν όρους χρήσης και λειτουργούν ως μαύρα κουτιά. Το δημόσιο σχολείο χρειάζεται εργαλεία που μπορούν να ελεγχθούν, να προσαρμοστούν στην ελληνική γλώσσα, να υπηρετούν το αναλυτικό πρόγραμμα και να προστατεύουν τα δεδομένα μαθητών και εκπαιδευτικών.

Τρίτον, χρειάζεται επιμόρφωση των εκπαιδευτικών. Ο εκπαιδευτικός δεν πρέπει να μείνει μόνος απέναντι σε μια τεχνολογία που αλλάζει ταχύτατα. Χρειάζεται να γνωρίζει πότε η ΤΝ βοηθά, πότε παραπλανά, πότε ενισχύει τη μαθησιακή διαδικασία και πότε την αδειάζει από περιεχόμενο. Χρειάζεται επίσης να μπορεί να σχεδιάζει δραστηριότητες όπου ο μαθητής εξηγεί τη σκέψη του, τεκμηριώνει τις επιλογές του και αξιολογεί κριτικά την απάντηση της μηχανής.

Να προστατεύσουμε τη σκέψη ως κοινό αγαθό

Η εκπαίδευση δεν υπάρχει για να παράγει γρήγορες απαντήσεις. Υπάρχει για να καλλιεργεί ανθρώπους ικανούς να σκέφτονται, να συνεργάζονται, να αμφισβητούν, να δημιουργούν και να συμμετέχουν στη δημοκρατική ζωή. Αν η τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιηθεί χωρίς όρια, μπορεί να φτωχύνει τη γλώσσα, να μειώσει την αντοχή στην πνευματική δυσκολία και να κάνει τη γνώση επιφανειακή.

Γι’ αυτό η βασική αρχή πρέπει να είναι απλή: η ΤΝ στην εκπαίδευση να υπηρετεί τη μάθηση, όχι να την αντικαθιστά. Να ενισχύει τον εκπαιδευτικό, όχι να τον υποκαθιστά. Να βοηθά τον μαθητή να σκέφτεται καλύτερα, όχι να σκέφτεται λιγότερο. Και κυρίως, να σχεδιάζεται ως δημόσια παιδαγωγική υποδομή, με ανοιχτότητα, διαφάνεια, λογοδοσία και ανθρώπινη ευθύνη.

Πηγές άρθρου:

Think Digital Partners, “AI won’t save government until it gets control of its documents”: Το άρθρο τεκμηριώνει ότι η ΤΝ δεν μπορεί να λειτουργήσει αξιόπιστα πάνω σε άναρχο, αδόμητο και αδιακυβέρνητο πληροφοριακό υλικό, προσφέροντας χρήσιμη αναλογία για την ανάγκη παιδαγωγικής και γνωσιακής διακυβέρνησης στην εκπαίδευση: https://www.thinkdigitalpartners.com/news/2026/03/31/ai-wont-save-government-until-it-gets-control-of-its-documents/,

UNESCO, “Guidance for Generative AI in Education and Research”: Η UNESCO διατυπώνει διεθνές πλαίσιο για ανθρωποκεντρική, παιδαγωγικά ελεγχόμενη και θεσμικά υπεύθυνη χρήση της παραγωγικής ΤΝ στην εκπαίδευση και την έρευνα: https://www.unesco.org/en/articles/guidance-generative-ai-education-and-research,

Microsoft Research, “The Impact of Generative AI on Critical Thinking”: Η έρευνα εξετάζει πώς η εμπιστοσύνη στα συστήματα παραγωγικής ΤΝ μπορεί να συνδέεται με μειωμένη ενεργοποίηση κριτικής σκέψης σε εργασιακές και γνωσιακές ροές: https://www.microsoft.com/en-us/research/publication/the-impact-of-generative-ai-on-critical-thinking-self-reported-reductions-in-cognitive-effort-and-confidence-effects-from-a-survey-of-knowledge-workers/,

Betsy Sparrow, Jenny Liu, Daniel M. Wegner, “Google Effects on Memory: Cognitive Consequences of Having Information at Our Fingertips”: Κλασική ερευνητική εργασία για το πώς η εύκολη πρόσβαση σε εξωτερικές πηγές πληροφορίας επηρεάζει τη μνήμη και τη γνωσιακή εξάρτηση από τεχνολογικά μέσα: https://www.science.org/doi/10.1126/science.1207745.

Πηγή

Την Δευτέρα 30 Μαρτίου, με Ανοιχτή Επιστολή προς την Υπουργό Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, κα Σοφία Ζαχαράκη, 22 φορείς της Κοινωνίας των Πολιτών και ειδικοί, ζήτησαν επίσημη ενημέρωση για τα προγράμματα «AI for Greece» και «Education for Countries» της εταιρείας OpenAI στην Ελλάδα.

Τον Σεπτέμβριο του 2025 το Υπουργείο ανακοίνωσε τη σύναψη μνημονίου συνεργασίας με την OpenAI στο πλαίσιο του προγράμματος «AI for Greece», χωρίς να προηγηθεί ανοικτή και διαφανής διαβούλευση με εκπαιδευτικούς, μαθητές, γονείς και συναφείς οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών.

Μάλιστα, το Υπουργείο σιωπηρώς αρνήθηκε να απαντήσει σε επίσημο αίτημα πρόσβασης σε σχετικά έγγραφα που κατατέθηκε ενώπιον του από τη Homo Digitalis, παρότι αυτό αφορούσε κρίσιμα ζητήματα, όπως η προστασία των προσωπικών δεδομένων μαθητών και εκπαιδευτικών κατά τη χρήση του ChatGPT Edu στα δημόσια σχολεία.

Σύμφωνα με διαθέσιμες πληροφορίες, το πρόγραμμα εφαρμόζεται πιλοτικά σε 20 δημόσιες σχολικές μονάδες δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και εξελίσσεται σε τρία στάδια. Το πρώτο περιλαμβάνει την εκπαίδευση εκπαιδευτικών (Οκτώβριος 2025 – Νοέμβριος 2025), το δεύτερο τη χρήση των εργαλείων ΤΝ από τους ίδιους τους εκπαιδευτικούς (Δεκέμβριος 2025 – Φεβρουάριος 2026) και, τέλος, το τρίτο την εισαγωγή εργαλείων ΤΝ στη μαθησιακή διαδικασία και τη χρήση τους από μαθητές (Μάρτιος – Ιούνιος 2026).

Τις τελευταίες εβδομάδες, η OpenAI βρέθηκε στο επίκεντρο της διεθνούς επικαιρότητας λόγω συνεργασίας με το Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ, προκαλώντας ερωτήματα για τις πιθανές χρήσεις των τεχνολογιών της εκτός αμερικανικών συνόρων, καθώς δεν υπήρξε σαφής τοποθέτηση για ζητήματα όπως η συλλογή δεδομένων υπηκόων τρίτων χωρών για σκοπούς παρακολούθησης.

Παράλληλα, την ώρα που σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης εντείνεται η συζήτηση για την ψηφιακή κυριαρχία στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, με το ευρωπαϊκό πλαίσιο να προκρίνει διαφανείς, ελέγξιμες και ανεξάρτητες λύσεις, η Ελλάδα φαίνεται να κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση. Η επιλογή κλειστών εμπορικών συστημάτων τεχνολογικών εταιριών, όπως η OpenAI, σε ευαίσθητους τομείς, όπως η εκπαίδευση, εντείνει τους προβληματισμούς.

Στην ανοιχτή επιστολή, σκιαγραφείται ένα τοπίο με περισσότερα ερωτήματα παρά απαντήσεις γύρω από την είσοδο της τεχνητής νοημοσύνης στα ελληνικά σχολεία. Ζητείται να αποσαφηνιστεί πώς συνδέονται μεταξύ τους τα δύο προγράμματα της OpenAI στην Ελλάδα, ποια σχολεία συμμετέχουν και με ποια κριτήρια επιλέχθηκαν, αλλά και αν η επιλογή αυτή έγινε με γνώμονα την ισότητα ή κινδυνεύει να διευρύνει υπάρχουσες ανισότητες.

Την ίδια στιγμή, αναδεικνύεται η ανάγκη να γίνει σαφές τι σημαίνει στην πράξη η χρήση του ChatGPT Edu μέσα στην τάξη και αν εξετάστηκαν άλλες, εναλλακτικές και ελέγξιμες λύσεις, βασισμένες στις αρχές του ελεύθερου λογισμικού.

Τέλος, στο επίκεντρο βρίσκεται και το ζήτημα των προσωπικών δεδομένων, καθώς τίθεται στην κα. Υπουργό καίρια ερωτήματα για τα δεδομένα τα οποία συλλέγονται, τους σκοπούς επεξεργασίας τους και τους ιδιώτες που τα διαχειρίζονται.

Μπορείτε να διαβάσετε το κείμενο της επιστολής εδώ.

Ονόματα Φορέων (με αλφαβητική σειρά)
Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού,
Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕλΕΔΑ),
Ελληνικό Φόρουμ Μεταναστών (ΕΦΜ),
Ένωση Καταναλωτών για την “Ποιότητα της Ζωής” (ΕΚΠΟΙΖΩ),
Ένωση Πληροφορικών Ελλάδας (ΕΠΕ),
Ινστιτούτο Έρευνας Ρυθμιστικών Πολιτικών,
Οργανισμός Ανοιχτών Τεχνολογιών (ΕΕΛΛΑΚ),
ΑΜΚΕ REVMA,
Homo Digitalis,
Ιn_contACT org,
OmniaTV,
Open Lab Athens,
Reporters United,
SolidarityNow,
Visible Machines – AI Research and Social Awareness Center,
Vouliwatch,
WHEN Equity Empowerment Change

Πηγή