Κατά το σχολικό έτος 2012-2013 υλοποιήθηκε στο σχολείο μας Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης με τίτλο “Οικιστική ανάπτυξη: από τις ακροπόλεις στις μεγαλουπόλεις (από τα κάστρα των ποιητών στις οικοδομές των αναγκών)”.
Το πρόγραμμα αυτό παρουσιάστηκε σήμερα σε Ημερίδα του Κέντρου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ελευσίνας κατά τη διάρκεια της οποίας παρουσιάστηκαν σε εκπαιδευτικούς αντίστοιχα προγράμματα 3 ακόμα σχολείων της Αττικής τυγχάνοντας των επιδοκιμασιών των επιμορφούμενων για τη στοχοθεσία και την πληρότητα του.
Παραθέτουμε κείμενο της εισήγησης που έγινε γι’ αυτό από το Διευθυντή του σχολείου μας και την εκπαιδευτικό Μουσικής κ. Κρικέλη Ιφιγένεια που συμμετείχε ενεργά στην υλοποίησή του.
Α. Στο 4ο Δημοτικό Σχολείο Πετρούπολης «ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ» υλοποιήσαμε το σχολικό έτος 2012-2013 Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης με τίτλο «Οικιστική ανάπτυξη: από τις ακροπόλεις στις μεγαλουπόλεις (από τα κάστρα των ποιητών στις οικοδομές των αναγκών).
Βαρύγδουπος ο τίτλος. Πρόθεσή μας ήταν να εντυπωσιάσουμε με αυτόν όσους θα είχαν κάθε είδους εμπλοκή με την υλοποίηση του.
• Τους μαθητές με τους οποίους για παράδειγμα μέσα από το μάθημα της γλώσσας, σε μια ανθολόγηση λογοτεχνικών κειμένων σχετικών με το θέμα, θα μπορούσε αυτός να αποτελέσει κίνητρο για μια πιο ρομαντική προσέγγιση…
• Τους γονείς οι οποίοι βιώνουν τα πάντα σε μια διάσταση η οποία δυσκολεύεται να ξεφύγει από τον δεινό ρεαλιστικό, βασανιστικά πραγματιστικό τρόπο με τον οποίο έχουν συνηθίσει να βλέπουν καθημερινότητά τους…
• Τους λοιπούς παράγοντες οι οποίοι θα εμπλέκονταν με οποιοδήποτε τρόπο σε αυτήν, όπως για παράδειγμα την Υπεύθυνη Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης κ. Νιάρχου και τον υπεύθυνο του Κέντρου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Μολάων κ. Παπαδάκη όπου θα απευθύναμε αίτηση για συμμετοχή σε τριήμερο πρόγραμμα…
Η υλοποίηση του προγράμματός μας έγινε σε δύο φάσεις.
Η πρώτη αφορούσε την προσέγγιση και την ανάπτυξη του θέματος με το σύνολο των μαθητών των τμημάτων των οποίων οι εκπαιδευτικοί θα συμμετείχαν σε αυτό ενώ η δεύτερη φάση αφορούσε τη συμμετοχή μαθητών του σχολείου μας οι οποίοι είχαν εκδηλώσει ενδιαφέρον να συμμετάσχουν στην Περιβαλλοντική Ομάδα του σχολείου μας που θα υλοποιούσε και δράσεις εκτός του σχολείου και σε χρόνο πέρα από το Ωρολόγιο Πρόγραμμα. Στην πρώτη φάση συμμετείχαν 53 μαθητές των τμημάτων Ε1 και ΣΤ1 υπό την καθοδήγηση των εκπαιδευτικών Θεοδωρακόπουλου Σπύρου, δασκάλου του πρώτου τμήματος και Κρικέλη Ιφιγένειας, μουσικού, που το υλοποιούσε στο δεύτερο τμήμα στα πλαίσια της Ευέλικτη Ζώνης .
Αξίζει να σημειωθεί εδώ πως σημαντικό ρόλο στην πρωτοβουλία υλοποίησης καινοτόμων προγραμμάτων διαδραματίζει η ύπαρξη εκπαιδευτικών οι οποίοι αυθόρμητα και έχοντας εσωτερικά κίνητρα τα αναλαμβάνουν δίνοντας την ευκαιρία στους μαθητές τους να προσεγγίζουν διάφορα θέματα με βιιωματικό τρόπο επιτυγχάνοντας σημαντικά γνωστικά, ψυχοκινητικά και ψυχοσυναισθηματικά αποτελέσματα. Σαφώς βέβαια στην προσπάθειά τους αυτή θα πρέπει να υπάρχει πλήρης υποστήριξη από το σχολείο και ιδιαίτερα από τους διευθυντές οι οποίοι μπορούν και οφείλουν να αναλαμβάνουν ένα σημαντικό μέρος του γραφειοκρατικού σκέλους της υπόθεσης της υλοποίησης των καινοτόμων προγραμμάτων . Μνημονεύω εδώ ότι η διακήρυξη μειοδοτικού διαγωνισμού για μίσθωση του τουριστικού λεωφορείου το οποίο θα μετακινούσε τους μαθητές από την Αθήνα στη Μονεμβασιά και το αντίστροφο με ενδιάμεσες στάσεις τη Σπάρτη και το Ναύπλιο, οι διαδικασίες ασφαλιστικών καλύψεων των μαθητών, το θέμα της πλήρους ενημέρωσης των γονέων σχετικά με μια τριήμερη εκπαιδευτική επίσκεψη, οι επικοινωνίες με τους εξυπηρετητές αυτής της δράσης (ξενοδόχους ή Υπευθύνους Μαθητικών Εστιών, εστιάτορες, ξεναγούς κλπ) δεν αποτελεί μια σειρά απλών και άμοιρων ευθυνών διαδικασιών που όταν μάλιστα έρχονται να προστεθούν στον εργασιακό φόρτο των εκπαιδευτικών υποστέλλουν τη διάθεσή των για παραγωγική υλοποίηση αυτών των προγραμμάτων.
Στη βελτιστοποίηση των αποτελεσμάτων βέβαια μπορεί να συνδράμει και η συνεργασία με τους υπεύθυνους των καινοτόμων προγραμμάτων, κάτι το οποίο στην περιφέρειά μας είναι δεδομένο και αποδεικνύεται από την τακτική παρουσία της υπευθύνου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης κ. Νιάρχου στο σχολείο μας.
Η αλήθεια είναι βέβαια ότι η προθυμία των εκπαιδευτικών την τελευταία διετία, τη διετία της κρίσης, έχει υποσταλεί σε κάποιο βαθμό. Αυτό όμως αφορά κυρίως τον τομέα όχι τόσο της υλοποίησης προγραμμάτων αλλά της ανάγκης γραφειοκρατικής διευθέτησης των, της προβολής και δημοσιοποίησης των στη συνέχεια ώστε λειτουργώντας πολλαπλασιαστικά να δημιουργείται ένα καλύτερο κλίμα στο σύνολο των σχολείων. Αυτό που αναφέρω είναι στοιχείο που αφορά το σχολείο μας.
Β. Ο βασικός άξονας στον οποίο επιθυμούσαμε να κινηθεί η διαδικασία της υλοποίησης του προγράμματος μας αφορούσε τη διαχρονική προσέγγιση των τρόπων δόμησης σε σχέση με τις αλληλεπιδράσεις τους με το φυσικό περιβάλλον.
Επιδιώξαμε δηλαδή:
Να γνωρίσουν οι μαθητές τους τρόπους δόμησης και να αντιληφθούν τις αλληλεξαρτήσεις τους με τις προδιαγραφές του περιβάλλοντος. Σε αυτή μας την προσπάθεια δεν ασχοληθήκαμε μόνον με ζητήματα όπως η Ρυμοτόμηση και η Πολεοδομία, ενδελεχώς όπου οι προϋπάρχουσες γνώσεις αποτελούσαν τη «μαγιά» για επιστάμενη επεξεργασία και ακροθιγώς όπου αυτό καθίστατο δυσνόητο για τους μαθητές, αλλά φυσικά και με ζητήματα όπως η Αρχιτεκτονική, η Μηχανική των κτιρίων θέτοντας τα ζητήματα της χρηστικότητας, της λειτουργικότητας των ανθρώπινων κτιριακών κατασκευών.
Επαναλαμβάνουμε, εννοείται εδώ ότι η προσέγγιση του θέματος έγινε μέσα από μια προσπάθεια απλουστεύσεων επιστημονικών όρων και απόδοσής τους με τρόπο κατανοητό αλλά κυρίως ικανό να συνδυαστεί με μια επιτυχή προσθήκη στο γνωστικό υπόβαθρο των μαθητών. Θεωρήσαμε δεδομένη την σε κάποιο βαθμό ύπαρξη προϋπάρχουσας γνώσης ώστε να λειτουργήσουμε εποικοδομητικά στη συνέχεια. Πράγματι, στις προηγούμενες τάξεις, Τετάρτη και Πέμπτη, υπήρχαν, κυρίως στα βιβλία της Ιστορίας αλλά και της Μελέτης Περιβάλλοντος, σε αρκετές ενότητες, πλατείες κι εκτενείς αναφορές σχετικές με το θέμα της Οικιστικής Ανάπτυξης. Επίσης το βιβλίο των Φυσικών αλλά και αυτά της Ιστορίας και της Γεωγραφίας της Έκτης τάξης περιέχουν πληροφορίες οι οποίες συνδυάστηκαν με τη διάρθρωση του θέματός μας το οποίο επίσης επιδιώχθηκε να αναπτυχθεί και συσχετισμένο με τις συνέπειες στο φυσικό περιβάλλον α. των ανθρώπινων οικοδομικών δημιουργημάτων όπως αυτές (οι συνέπειες) είναι εμφανείς σε μια πληθωρική αστική περιοχή όπως αυτή που διαμένουν οι μαθητές του σχολείου αλλά και β. όπως τις προσέγγισαν με έρευνες πεδίου. Τονίστηκε βέβαια και η παράμετρος της ύπαρξης ορίων στους ανθρώπινους σχεδιασμούς που βάζει το φυσικό περιβάλλον και με αυτή την έννοια αναγνωρίστηκε η ύπαρξη αμοιβαίας αλληλεπίδρασης ανθρώπου και περιβάλλοντος στο συγκεκριμένο τομέα.
Προσδοκία από αυτή την προσπάθεια ήταν οι μαθητές να εμπεδώσουν βαθύτερα περιβαλλοντικές αξίες και ειδικά αυτές που αντανακλούν στη συνέχεια στη διαμόρφωση μιας συγκεκριμένης αισθητικής για τις σύγχρονες μεγαλουπόλεις σαν αυτή μέσα στην οποία βιώνουν μια απαιτητική καθημερινότητα και στην οποία θα κληθούν να προσπαθήσουν να διαμορφώσουν ένα μέλλον προσωπικής και κοινωνικής αειφόρου ανάπτυξης.
Οι δύο φάσεις της υλοποίησης του προγράμματος μας, η πρώτη που εξελίχθηκε στο λεκανοπέδιο της Αθήνας και η δεύτερη που εξελίχθηκε στο Κάστρο της Μονεμβασιάς, στη διελκυστίνδα της αλληλεπίδρασης του ανθρώπινου παράγοντα με το φυσικό περιβάλλον ισορρόπησαν θεματικά αναδεικνύοντας και αποδεικνύοντας ταυτόχρονα τα όρια και τους φραγμούς που υπάρχουν σε καθέναν από αυτούς τους δύο παράγοντες. Από τη μια πλευρά στην πρώτη περίπτωση η ανεξέλεγκτη εξάπλωσή του ανθρώπου με καταχρηστικό σχεδόν τρόπο σε ένα περιβάλλον το οποίο εξυπηρετούσε βασικές ανάγκες όχι όμως με μια λογική αειφορίας αλλά ουσιαστικά θέτοντας ημερομηνία λήξης εξαιτίας των αλογίστων παρεμβάσεων του σε αυτό και από την άλλη μια φύση την οποία όσο κι αν προσπάθησε ο άνθρωπος να δαμάσει διαμορφώνοντας την σύμφωνα με τις δικές του απαιτήσεις δεν μπόρεσε παρά ελάχιστα να την αλλοτριώσει. Λέμε με άλλα λόγια το ότι στο λεκανοπέδιο της Αττικής ο άνθρωπος νίκησε τη φύση έχοντας απομυζήσει όμως όλες τις εντόπιες παροχές της αλλά στον απόκρημνο βράχο αναγκάστηκε να υποταχθεί στα στοιχεία της και στις προδιαγραφές του.
Μέσα από αυτές τις νοητικές επεξεργασίες λογικό και αναμενόμενο ήταν να διαμορφωθούν, αν και προϋπήρχαν βέβαια σε κάποιο βαθμό, θετικές στάσεις απέναντι στη φύση σε συνδυασμό με τις ανθρώπινες κατασκευές. Η ύπαρξη θετικών στάσεων ήταν προαπαιτούμενο βέβαια και στο δεύτερο μέρος της υλοποίησης του προγράμματος, αυτό που αφορούσε την τριήμερη εκπαιδευτική επίσκεψη του σχολείου μας στο Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Μολάων Λακωνίας. Η θέα του Θριασίου πεδίου από την κορυφή του Ποικίλου Όρους, μιας περιοχής που βουλιάζει στην υποβάθμιση εξαιτίας της εγκατάλειψης από τους αρμόδιους φορείς εδώ και πολλά χρόνια σε συνδυασμό με τις πληροφορίες που συγκεντρώθηκαν από τη μελέτη πληροφοριών, φωτογραφιών, προβολών ντοκιμαντέρ για τη συγκεκριμένη περιοχή δεν ευαισθητοποίησαν απλά τα παιδιά αλλά τα έχρισε σταυροφόρους μιας ρομαντικής προσπάθειας με τον απώτερο ιδεαλιστικό στόχο της αλλαγής αυτού του κόσμου προς το καλύτερο…
Η προσπάθειά μας να αναπτύξουν περαιτέρω αξίες, να καλλιεργήσουν αποδοτικότερα πρόσθετες δεξιότητες, θετικές στάσεις και κώδικες συμπεριφοράς απέναντι στη φύση αλλά και στις ανθρώπινες κατασκευές αξιολογήθηκε ως αδήριτη κι επιβεβλημένη. Συνεπακόλουθο λοιπόν στο τέλος ήταν να επιδιώκουν να κάνουν πράξη αυτά που αποδέχονταν με βάση το συμβόλαιο που συστάθηκε ως Μνημόνιο Λειτουργίας της Περιβαλλοντικής Ομάδας ως αρχές και κανόνες, ως υποχρεωτικές στάσεις και συμπεριφορές, όπως για παράδειγμα τη διατήρηση της καθαριότητας στους χώρους στους οποίους κινούνταν. Ενδεικτικό της επίτευξης αυτού του στόχου ήταν το γεγονός ότι στις περιηγήσεις που έγιναν στο Ποικίλο Όρος και στο Ιστορικό Κέντρο της Αθήνας δεν υπήρχε ευταξία μόνο στις γραμμές των μαθητών κατά την κίνησή τους στα συγκεκριμένα πεδία αλλά και απόλυτη προσοχή τους στην καθαριότητα των χώρων από τους οποίους περνούσαν αλλά και επιμέλεια αυτών στους οποίους στέκονταν ως διαλείμματα. Ενδεικτικές επίσης ήταν οι διαπιστώσεις και τα σχόλια που έκαναν όποτε αντιλαμβάνονταν ζημιογόνες ανθρώπινες παρεμβάσεις σε κτίρια, σε πλατείες και κοινόχρηστους χώρους στους τόπους αυτούς, και του σχολείου μας συμπεριλαμβανομένου, κι αναφερόμαστε σε κάθε είδους ρυπάνσεις. Μάλιστα διατύπωσαν ακώλυτα το συμπέρασμα ότι οι νεοκλασικές κατασκευές του Ιστορικού Κέντρου της Αθήνας αποτέλεσαν γι αυτούς ένα πρότυπο αισθητικής δημιουργίας που θα έπρεπε να παραδοθεί στις επόμενες γενιές και για τις οποίες θεωρούσαν ότι έπρεπε να τυγχάνουν ιδιαίτερης μεταχείρισης και φροντίδας ανάλογη με αυτή που τυγχάνει η Ακρόπολη αλλά και άλλα μνημεία της κλασικής αρχαιότητας, χωρίς να μειοψηφήσουν σε εντυπωσιασμό από μέρους των οι προτιμήσεις υπέρ και των σύγχρονων κτιρίων όπως αυτών του Μουσείου της Ακρόπολης, του Πύργου των Αθηνών και του σταθμού του Μετρό της Ακρόπολης.
Με την επίσκεψή μας όμως στο βράχο της Μονεμβασιάς τα σχόλιά τους άλλαξαν ύφος . Ο ενθουσιασμός τους από τις εντυπωσιακές σε εκσυγχρονιστική τεχνοτροπία, σε λειτουργικό μέγεθος και σε ξεχωριστή αισθητική κατασκευές του Κέντρου της Αθήνας αλλά και του Λεκανοπεδίου όπως τις αποτύπωσαν με επιτόπια ξενάγηση και με κυάλια από την κορυφή του Ποικίλου Όρους έδωσαν τη θέση τους σε συναισθήματα ανάμεικτου θαυμασμού και δέους, ρομαντισμού και ονειροπόλησης. Το κακοτράχαλο τοπίο, οι στριμωγμένες λιτές και απέριττες κατασκευές, ο άνεμος που έπνεε κυριολεκτικά και μεταφορικά πάνω στο απόκρημνο ενετικό καταφύγιο, σε συνδυασμό με τις πληροφορίες που είχαν αποκτήσει ανατρέχοντας σε πηγές όπως εγκυκλοπαίδειες, ιστορικά βιβλία, το βιβλίο της ιστορίας του σχολείου αλλά κυρίως η περιήγηση στο διαδίκτυο, επιδρούσαν συναισθητικά στη συμπεριφορά τους κάνοντας να έρχονται πιο εύκολα στο μυαλό τους εικόνες από την εποχή που το Κάστρο της Μονεμβασιάς ανθούσε ως εμπορικό κέντρο πλουσίων δραστηριοτήτων των ξένων και ντόπιων κατοίκων του. Εννοούμε εδώ ότι στο συγκεκριμένο πεδίο δόθηκε η δυνατότητα στους μαθητές να αντιληφθούν με αποδοτικότερο τρόπο σχέσεις, συσχετίσεις, γεγονότα και συνήθειες όχι μόνο όσον αφορά την ιστορική τους διάσταση αλλά σαφώς και με βάση την περιβαλλοντική τους διάσταση. Και μπορεί κάποιος να δυσκολεύεται να αντιληφθεί το πως περνά η χροιά περιβαλλοντικής εκπαίδευσης από μια επίσκεψη σε έναν ιστορικό χώρο όπως η Μονεμβασιά όμως πληροφορίες όπως για παράδειγμα ότι η συγκέντρωση του νερού για πόση και πλύση γινόταν με συγκεκριμένο τρόπο- εξαρτώμενο από τις κατασκευές των στεγών των σπιτιών ή ότι η καθαρότητα του πόσιμου νερού στις υδάτινες δεξαμενές ανιχνευόταν με τη ρίψη βδελλών αποδεικνύουν του λόγου το αληθές.
Οφείλουμε να προσθέσουμε σε αυτό το σημείο βέβαιο ότι στο πλαίσιο υλοποίησης του προγράμματος αλλά και προσπαθώντας με δική μας πρωτοβουλία να προσθέσουμε εμπειρίες στα παιδιά όπως έχουμε κάνει και σε άλλες περιπτώσεις στο παρελθόν επισκεφθήκαμε βιότοπους πλησίον του χώρου διαμονής μας όπως για παράδειγμα η λιμνοθάλασσα-όρμος του Γερακίου. Και δεν θεωρήσαμε παράταιρο το να επιδιώξουμε να βιώσουν τα παιδιά χαρές και ομορφιές της φύσης για να αντιληφθούν την ανάγκη να διατηρείται αυτή αμόλυντη και αρρύπαντη, επιτρέποντάς τους για παράδειγμα στην προβλήτα της περιοχής να βουτήξουν τα πόδια τους μέσα στο θαλασσινό νερό και να πλατσουρίσουν απολαμβάνοντας την αθωότητα αυτού τους του παιχνιδιού. Σε σχέση βέβαια με το στόχο μας να ευαισθητοποιηθούν από τα περιβαλλοντικά προβλήματα των βιοτόπων και να ανακαλύψουν τρόπους αντιμετώπισής τους δεν μπορούμε να εκφρασθούμε με κάποια ιδιαίτερη ικανοποίηση και αυτό γιατί οι τόποι αυτοί αποτελούσαν ένα περιβάλλον άγνωστο, ασύμβατο με την καθημερινότητά τους ακόμα και αυτή την εποχιακή ώστε να συνδυαστεί με ένα ικανοποιητικό ποσοστό επίτευξης σχετικών στόχων.
Ένας τομέας για τον οποίον θα θέλαμε να περηφανευτούμε για την υψηλή επίτευξη στόχων ήταν αυτός της επικοινωνίας, της συνεργασίας αλλά και της αλληλεπίδρασης μεταξύ των παιδιών των τμημάτων αρχικά που υλοποίησαν το πρόγραμμα αλλά και των παιδιών της περιβαλλοντικής ομάδας που πραγματοποίησε την τριήμερη εκπαιδευτική επίσκεψη στη Μονεμβασιά. Από την πρώτη στιγμή της διαδικασίας υλοποίησης του προγράμματος στο σύνολο σχεδόν των δράσεων και ενεργειών τα παιδιά επέδειξαν συνεργατικό πνεύμα, διάθεση αλληλοαποδοχής και αλληλοσεβασμού αλλά και αντίληψη της ανάγκης προσφοράς για την επίτευξη του κοινού στόχου της κάθε ομάδας που δημιουργήθηκε σύμφωνα με τις αρχές και τις πρακτικές που διδαχθήκαμε στο Μείζον Πρόγραμμα Επιμόρφωσης. Διευκρινίζω ενδεικτικά στο σημείο αυτό ότι ο χωρισμός των παιδιών σε ομάδες έγινε με βάση τη συστοίχισή τους πίσω από κάρτες-εικόνες που απεικόνιζαν διαφορετικά περιβάλλοντα (αστική περιοχή, ορεινή περιοχή, παραθαλάσσια περιοχή, ιστορικό μνημείο, βιομηχανικό χώρο, χώρο ψυχαγωγίας) με αναγκαίες βέβαια κάποιες διορθωτικές παρεμβάσεις μας ώστε να γίνουν ισοπληθείς και ισοδύναμες οι ομάδες αυτές Αυτό ήταν απαραίτητο γιατί όταν ορίζονταν οι επιμέρους ενότητες του θέματος (αρχιτεκτονική, πολεοδομία, αισθητική κλπ) θα έπρεπε να επιδιωχθεί η η παρουσίαση στο τέλος ενός αξιόλογου ισοδύναμου προϊόντος από όλες τις ομάδες. Και μπορεί η πρόσβαση σε πληροφορίες με τους τρόπους που προαναφέραμε μέσω της χρήσης μηχανών αναζήτησης στο διαδίκτυο να ήταν για τα περισσότερα παιδιά μια απλή υπόθεση, νοητικές επεξεργασίες όμως όπως η αναγνώριση αλληλοεπηρεασμού των ανθρώπινων δημιουργημάτων με τις προδιαγραφές που έθεταν τα φυσικά περιβάλλοντα ήταν λίγο πιο δύσκολες να πραγματοποιηθούν Επίσης το ίδιο αφορούσε τη δημιουργία αρχείων προβολής εικόνας που γινόταν με απλό τρόπο σε αντίθεση με τη δημιουργία των αρχείων κινούμενης εικόνας και ήχου (βίντεο) όπου ζητήσαμε να παρεμβάλλονται και αναφορές σχετικές με αυτές τις εικόνες σε μια συντεταγμένη μορφή. Και στο βάθος συνδεόταν η διαδικασία της κριτικής προσέγγισης της αποτύπωσης πληροφοριών με σημειώσεις στα σημειωματάρια τους όταν επισκεφτήκαμε τη Μονεμβασιά και την Ακροναυπλία ή το Γεράκι και τη Σπάρτη με αυτήν της επιλεκτικής τοποθέτησής των σε μια παρουσίαση που θα ενσωμάτωνε αυτές τις πληροφορίες. Και μπορεί η έννοια του καταιγισμού ιδεών να φάνηκε να αποδίδει στην πράξη στη φάση της αναζήτησης πληροφοριών μέσω του διαδικτύου, πολλοί μαθητές να πλειοδότησαν στη συγκέντρωση φωτογραφιών σχετικών με το θέμα μας τις οποίες εκτύπωσαν και στο σχολείο αλλά και στους οικιακούς εκτυπωτές τους χωρίς όμως να μπορούν όλες αυτές να έχουν αξιολογηθεί ως οι αντιπροσωπευτικότερες για τη δημιουργία του λευκώματος στο τέλος του προγράμματος ή της ενσωμάτωσής τους σε πίνακες ανακοινώσεων για επίδειξη τους και στους υπόλοιπους μαθητές του σχολείου. Μπορεί να ασχολήθηκαν στο σύνολό τους με τη δημιουργία ασκήσεων hot potatoes όμως δεν ήταν το σύνολο των προσπαθειών τους αξιολογήσιμες στο βαθμό που θα εγκρίνονταν για τις τελικές παρουσιάσεις. Μπορεί να απασχολήθηκαν στο σύνολό τους τα παιδιά με την κατασκευή μακετών και χειροτεχνημάτων που απεικόνιζαν ανθρώπινες κατασκευές (κτίρια, γήπεδο, θέατρο κλπ) όμως το γεγονός ότι δεν ήταν ένθερμη η συμμετοχή όλων των παιδιών καθ όλη τη διάρκεια αυτών των δραστηριοτήτων αποτέλεσε για μας τρωτό σημείο… Μπορεί η διάθεσή τους να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις σχετικών φύλλων εργασίας να ήταν εμφανής, όμως οι επιδόσεις τους όπως αυτές διαφάνηκαν με τον πιο ευδιάκριτο τρόπο στο τελικό κριτήριο αξιολόγησης για τη συμμετοχή τους στην τριήμερη εκπαιδευτική επίσκεψη στην οποία επιτρεπόταν ένας συγκεκριμένος αριθμός μαθητών δεν ήταν ούτε τυχαίες ώστε να μας κάνουν να πανηγυρίζουμε για την απόλυτη επίτευξη των στόχων του προγράμματός μας.
Στο τέλος όμως μπορούμε όμως να υπερηφανευτούμε ότι το σύνολο των μαθητών μας ανέβηκαν τουλάχιστον ένα επίπεδο στον τομέα της προσωπικής νοοτροπίας και συμπεριφοράς, της κοινωνικής τους ολοκλήρωσης αλλά και της γνωστικής τους εξέλιξης. Και θα διαφημίσουμε, παρά τις τεράστιες απαιτήσεις που έχουν οι “εκδρομές”, ως μέσα παρατήρησης και βίωσης του περιβάλλοντος της πραγματικής ζωής υψηλής προτεραιότητας επιλογές…
ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ: Κατά τη διάρκεια της εισήγησης μας παρουσιάζονταν εικόνες-φωτογραφίες οι οποίες αποτυπώθηκαν κατά τη διάρκεια υλοποίησης του προγράμματος μας. Πρόκειται για εργασίες των μαθητών μέσα στην τάξη αλλά και σε άλλους χώρους του σχολείου και σκηνές από την ξενάγηση-περιήγηση της περιβαλλοντικής μας ομάδας στο Ποικίλο Όρος, σε διαδρομές σε δασική-πευκόφυτη περιοχή περιμετρικά του ώστε να έχουν θέα από την κορυφή του (Ζαχαρίτσα) προς όλο το Λεκανοπέδιον της Αττικής αλλά και την Πεδιάδα της Δυτικής Αθήνας. Επίσης εικόνες από τον περίπατό μας στο ιστορικό κέντρο της Αθήνας ο οποίος ξεκίνησε από την πλατεία της Ομονοίας και κατέληξε μέσω των οδών Πανεπιστημίου, Όθωνος και Αμαλίας, Μακρυγιάννη και Διονυσίου Αρεοπαγίτου στο Γκάζι (οδό Πειραιώς). Τέλος εικόνες από ενδεικτικές δραστηριότητες που έγιναν στο Κάστρο της Μονεμβασιάς αλλά και στο Μουσείο Ελιάς στη Σπάρτη και από τον περίπατό μας στην πόλη του Ναυπλίου με τελικό προορισμό την Ακροναυπλία. Να συγκρατήσετε ως στοιχείο συνοχής της περιβαλλοντικής μας ομάδας την ύπαρξη κοινής αμφίεσης για όλα τα μέλη της.
Η εισήγηση μας ήταν όσο περιεκτικότερη μπορούσε να γίνει καθιστώντας δύσκολη την προσπάθειά μας να σας ενημερώσουμε πλήρως για την υλοποίηση του προγράμματός μας.
Ευχαριστούμε πάρα πολύ για την ακρόασή σας.