( Σημείωση: Το κείμενο είναι του Σάββα Σιδέρη, Συμβούλου Αρμονικών Σχέσεων και Life Couch στους κοινωνικούς φορείς ΑΝΘΡΩΠΟΣ και ΓΟΝ. ΙΣ., ο οποίος συνεργάζεται μαζί μας στα πλαίσια της προσπάθειάς μας να επιμορφώσουμε τους γονείς του σχολείου μας και να τους βοηθήσουμε να αναπτύξουν περαιτέρω δεξιότητες αυτοβελτίωσής των).
Τα παιδιά δεν είναι ιδιοκτησία μας. Τα φέρνουμε στον κόσμο για να πάρουν τις δικές τους εμπειρίες. Τα παιδιά χρειάζονται την φροντίδα μας, την στοργή μας, την προστασία μας.
Τα παιδιά μπορεί να μας κάνουν πιο υπεύθυνους ανθρώπους.
Ένας ηθοποιός σε μια συνέντευξή του μεταξύ άλλων μίλησε και για το πόσο υπεύθυνος έγινε σαν άνθρωπος και σαν πατέρας, όταν απέκτησε παιδιά. Είπε: “Ήθελα να μεγαλώσω σωστά τα παιδιά μου. Ήθελα να είναι ισορροπημένα και ευτυχισμένα. Όταν έχεις αυτούς τους στόχους, γίνεσαι υπεύθυνος, γίνεσαι καλύτερος άνθρωπος, γίνεσαι καλύτερος πατέρας.
Παρ’ όλο που χωρίσαμε με τη σύζυγο μου, παραμείναμε φίλοι και βρήκαμε έναν τρόπο να τα μεγαλώνουμε μαζί”.
Σου προτείνω να αποφασίσεις συνειδητά ποια στάση θα κρατήσεις στη διαπαιδαγώγηση των παιδιών σου.
Γι’ αυτό σκέψου και αποφάσισε:
- Πώς αντιμετωπίζω τα παιδιά, σαν τα μικρά που δεν γνωρίζουν ή σαν τα φυτά που θα δώσουν στη ζωή περισσότερους καρπούς από μένα;
- Δίνω χρόνο στα παιδιά μου να μου μιλήσουν για τους φόβους, τις λύπες, τις χαρές τους;
- Έχω σκεφτεί πως αν το παιδί μου το προσέχω μόνο όταν αρρωσταίνει, τότε συνεχώς θα αρρωσταίνει για να μου τραβάει την προσοχή;
Αν δεν αγαπάς τον εαυτό σου ούτε τα παιδιά σου μπορείς ν’ αγαπήσεις. Αν δεν έχεις ηρεμία και ψυχραιμία, πώς θα μπορέσεις να έχεις τη διάκριση να τους δώσεις την κατάλληλη προσοχή που χρειάζεται το καθένα, την κατάλληλη λύση σε κάποιο πρόβλημα που έχουν, αλλά και σε κάποια τους διένεξη;
Μερικοί γονείς είναι υπέρ προστατευτικοί με τα παιδιά τους. Αν ανήκεις σ’ αυτή την κατηγορία των γονέων σκέψου:
- Μήπως αν υπέρ προστατεύω τα παιδιά μου, τα κάνω ανίκανα να αντιμετωπίσουν την ζωή;
Μερικές φορές γινόμαστε υπερβολικά προστατευτικοί με τα παιδιά μας. Σκεφτόμαστε: “Αχ να σηκώσω την τσάντα του σχολείου του ή να μην σηκώσει μια σακούλα από τα ψώνια για να μην κουραστεί. Ή η κόρη μου δεν θέλω να κάνει δουλειές του σπιτιού, αλλά να ασχολείται με τα μαθήματα του σχολείου της”.
Αν σκέφτεσαι έτσι, πότε θα δώσεις την ευκαιρία στο παιδί σου να γίνει υπεύθυνο και να μάθει να προσφέρει άλλοτε με το να σηκώσει κάποιο βάρος ή να κάνει κάποιο θέλημα;
Σκέψου, λοιπόν:
- Όταν εγώ δεν είμαι, ποιος θα του σηκώνει τα βάρη;
Σκέψου, επίσης:
- Εμπνέω στα παιδιά μου να δίνουν χρόνο σε δημιουργικές ενασχολήσεις και σε δραστηριότητες που τους δίνουν χαρά;
- Τα παροτρύνω να παίρνουν αποφάσεις; Τα καθοδηγώ να μάθουν πώς να στέκονται στα δικά τους πόδια;
- Δίνω χρόνο να τα ακούω, όταν θέλουν να μου διηγηθούν κάποια γεγονότα ή να μου εκμυστηρεύονται ένα μυστικό τους;
Αν δημιουργήσεις τη συνήθεια να ακούς τα παιδιά σου αλλά και το κάθε παιδί, τότε θα είσαι σε επαφή με το πνεύμα ανανέωσης που φέρνουν στη ζωή μας. Αν ακούς αυτά που σου λένε χωρίς να παίρνεις θέση, ούτε κρίνεις αυτά που σου λένε, ίσως να θέλουν πάλι να σου ανοίξουν την καρδιά τους.
Γι’ αυτό χρειάζεται, να σκεφτείς:
- Τους κάνω αρνητική κριτική σ’ αυτά που μου λένε;
- Αν μου πουν ή μου εκμυστηρευτούν κάτι τα αποπαίρνω με φράσεις όπως: «Τι χαζομάρες είναι αυτές που λες»;
- Έχω κερδίσει την εμπιστοσύνη τους;
- Τα ενθαρρύνω να εκδηλώσουν τα ταλέντα τους, τα ενθαρρύνω να μου πουν αυτό που θέλουν;
Είναι χρήσιμο για μας να συνειδητοποιήσουμε ότι τα παιδιά, οι έφηβοι και οι νέοι, αυτό που χρειάζονται από μας είναι: Αγάπη και Ενθάρρυνση. Θέλουν να τους ανεβάσουμε την αυτοπεποίθησή τους, τονίζοντας τα καλά και δυνατά τους στοιχεία. Το παιδί, ο έφηβος και ο νέος είναι σαν στεγνά σφουγγάρια και απορροφούν ό,τι τους δίνουμε.
Πάρα πολλοί γονείς, όταν τα παιδιά τους δεν γράφουν καλά στα διαγωνίσματα ή στις εξετάσεις, χρησιμοποιούν λεκτική βία και καταρρακώνουν τα παιδιά τους με φράσεις όπως: “είσαι ανάξιος, είσαι τεμπέλης, ποτέ δεν θα καταφέρεις κάτι στη ζωή σου”.
Αυτές οι φράσεις χαράζονται στο νου του παιδιού και το προγραμματίζουν να γίνει ακριβώς έτσι όπως του λένε, για να έχουν τη χαρά να λένε ότι είχαν δίκιο.
Αγαπητέ γονέα αν επιβάλεις στο παιδί σου να ενεργεί σήμερα με τις δικές σου συμβουλές, αύριο, στην επανάστασή που θα κάνει για να σε ξεπεράσει σαν γονιό και να προχωρήσει στη δική του ζωή, θα ενεργεί με τις συμβουλές των φίλων του. Τότε θα είναι αργά, επειδή, δεν θα μπορείς να ελέγξεις τι είδους συμβουλές του δίνουν ούτε που θα τον οδηγήσουν, στην πρόοδο ή στην καταστροφή;
Η εποχή της εφηβείας τόσο στο αγόρι όσο και στο κορίτσι, είναι η εποχή της επανάστασης. Οι έφηβοι επαναστατούν, επειδή όλο τους το είναι επαναστατεί, για να προχωρήσουν μπροστά και να χαράξουν το δικό τους δρόμο. Γι’ αυτό εμείς οι γονείς, χρειάζεται να είμαστε πολύ προσεκτικοί στις λέξεις και φράσεις που χρησιμοποιούμε όταν μιλάμε στα παιδιά μας σε όλες τις ηλικίες, κυρίως, όμως, στην εφηβεία.
Εμείς ας είμαστε κοντά στα παιδιά μας, όχι για να τους δίνουμε συμβουλές ή να φρενάρουμε την ορμή τους, αλλά για να στηρίξουμε τις επιλογές τους. Επίσης για να τους δώσουμε ιδέες και παραμέτρους να σκεφτούν, πώς θα διοχετεύσουν αυτή τη μεγάλη δύναμη και ενέργεια που βράζει μέσα τους.
Αντί, λοιπόν, να δίνεις συμβουλές στο παιδί σου, θέσε του ερωτήματα. Οδήγησέ το στον τρόπο που χρειάζεται να σκέφτεται για να παίρνει τις δικές του αποφάσεις.
Αυτό θα το οδηγήσει να έχει τη δική του γνώμη και κρίση για το κάθε τι που το αφορά στη ζωή.
Αντί, λοιπόν, να πεις στο παιδί σου ότι δεν είναι καλός ο φίλος που κάνει παρέα, προτίμησε να του θέσεις κάποια ερωτήματα όπως:
- Για ποιες ενέργειές του ή για ποια ταλέντα του θαυμάζεις τον φίλο σου;
- Τι είναι αυτό που κάνει ο φίλος σου για να περνάτε καλά;
- Εσύ μαθαίνεις πιο πολλά πράγματα απ’ αυτόν ή αυτός από σένα;
- Ποιος είναι πιο ισχυρός χαρακτήρας ο φίλος σου ή εσύ;
- Αισθάνεσαι πραγματικά καλά όταν είσαστε μαζί ή κάνεις παρέα μαζί του επειδή δεν έχεις κάτι καλύτερο να κάνεις;
- Όταν κάνετε παρέα πηγαίνετε μόνο όπου θέλει αυτός ή πηγαίνετε και σε μέρη που προτείνεις εσύ;
Να θυμάσαι ότι τα παιδιά αντιδρούν στις συμβουλές. Το να τους λες: Πρέπει να κάνεις αυτό, πρέπει να κάνεις εκείνο, τους δημιουργείς αντίδραση. Αντί να τα συμβουλεύεις είναι καλύτερα να τα εμπνέεις με το παράδειγμά σου.
Επίσης να τα εμπνέεις:
- Να σκέφτονται όλες τις παραμέτρους που χρειάζεται να λαμβάνουν υπ’ όψη, προκειμένου να πάρουν μια απόφαση.
- Να θέτουν ερωτήματα στον εαυτό τους για να ανακαλύπτουν τα πραγματικά τους θέλω.
- Να βάζουν στόχους και πώς να τους πραγματοποιούν.
Από μικρή αλλά και σε κάθε ηλικία, πρότεινε στο παιδί σου να έχει κάποια δημιουργική απασχόληση. Δείξε του τον τρόπο να βάζει στόχους, να έχει καθαρές εικόνες στο νου του και οράματα για το μέλλον του.
Πρότεινε του κάποιες δραστηριότητες όπως αθλητισμό, παραδοσιακούς χορούς ή οποιαδήποτε άλλη εξωσχολική δραστηριότητα θα του άρεσε και άσε το να διαλέξει αυτό που του ταιριάζει. Φρόντισε δηλαδή να είναι συνεχώς απασχολημένο με πράγματα που του αρέσουν, διότι μερικές φορές η πλήξη οδηγεί τα παιδιά σε συνήθειες που θα το βλάψουν.
Αυτό είναι το μέγιστο που μπορείς να κάνεις για να μην παρασύρεται το παιδί σου από παρέες που θα το οδηγήσουν να γίνει θύμα των ναρκωτικών ουσιών και του αλκοολισμού με την απομόνωση του και πολύωρη ενασχόληση του με τα ηλεκτρονικά παιχνίδια.
Να θυμάσαι ότι οι νέοι καταφεύγουν στα ναρκωτικά και το αλκοόλ ή είναι κολλημένα στον ηλεκτρονικό υπολογιστή επειδή δεν έχουν στόχους, οράματα, στοργή, προσοχή, φροντίδα, αλλά κυρίως επειδή δεν τους αγγίζει η ζεστασιά της Αγάπης.
Στο ποίημα του ο Χαλίλ Γκιμπράν για τα παιδιά λέει:
“Δεν είναι δικά σας τα παιδιά.
Είναι οι γιοι και οι θυγατέρες του πόθου της ζωής,
Γεννιόνται από σας, όμως δεν τα δημιουργείτε.
Ζούνε μαζί σας, αλλά δεν σας ανήκουν.
Μπορείτε να τους δώσετε την αγάπη σας
Όχι, όμως, τις ιδέες σας, διότι αυτά έχουν τις δικές τους ιδέες.
Μπορείτε να φιλοξενείτε το σώμα τους στον οίκο σας.
Όχι, όμως και το πνεύμα τους.
Διότι το πνεύμα τους τρέχει μέσα στο αύριο.
Αυτό το αύριο που εσείς δεν θα το δείτε ούτε στα όνειρα σας.
Μπορείτε να προσπαθήσετε να τους μοιάσετε.
Όμως, μην αξιώσετε να σας μοιάσουν.
Διότι η ζωή δεν επιστρέφει στο χτες.
Γονείς, είστε τα τόξα, που θα εκτινάξουν τα τέκνα σας σαν βέλη,
Να πάνε μπροστά και μακριά”.
Γονείς που φέρονται με λεκτική και σωματική βία στα παιδιά
Θα προτιμούσα αντί να κάνω κάποιο σχόλιο, να σε ρωτήσω κοιτώντας σε στα μάτια εσένα που χρησιμοποιείς λεκτική ή σωματική βία στο παιδί σου, θα ήθελες κάποιος με τη δικαιολογία της αγάπης, ή με όποια άλλη δικαιολογία να σου κάνει ακριβώς αυτό που κάνεις εσύ στο παιδί σου;
Κοίταξε λοιπόν τον εαυτό σου στον καθρέφτη, εστίασε το βλέμμα σου στα μάτια σου και απάντησε σ’ αυτή την ερώτηση:
- Γιατί φέρομαι μ’ αυτό τον τρόπο στο παιδί μου;
- Μου αρέσει όπως εγώ φέρομαι στο παιδί μου να μου φέρονται οι άλλοι;
