Την Τετάρτη 30/10/24 πραγματοποιήθηκε στο σχολείο μας η πρώτη εκπαιδευτική δράση για αυτή τη σχολική χρονιά, από την πολιτιστική ομάδα “Ήλιδα- Φύση και Παράδοση”.  Το πρόγραμμα που παρακολουθήσαμε είχε τίτλο “Ο δρόμος από το σιτάρι στο ψωμί”.

Η πορεία του σιταριού, από τη σπορά του μέχρι την παρασκευή του ψωμιού, είναι μια διαδικασία που εμπεριέχει αρκετές φάσεις και απαιτεί σκληρή δουλειά, με τη χρήση γεωργικών εργαλείων και την επίπονη εργασία των αγροτών. Ολόκληρη η διαδικασία συνδέεται με την καθημερινότητα και τις συνήθειες του ανθρώπου από τα προϊστορικά χρόνια έως και σήμερα, ενώ το σιτάρι, ως βασική τροφή, αποτέλεσε και συνεχίζει να αποτελεί πυλώνα για την επιβίωση και την ανάπτυξη των κοινωνιών.

Μέσω αυτής της βιωματικής δράσης μάθαμε για:

1. Την σπορά του σιταριού:  Η διαδικασία ξεκινά την εποχή του φθινοπώρου ή την αρχή του χειμώνα, όταν οι γεωργοί ετοιμάζουν το έδαφος για τη σπορά. Οι γεωργοί δουλεύουν το χώμα, το οποίο αν δεν είναι αρκετά εύφορο, μπορεί να το βελτιώσουν με τη χρήση κοπριάς ή άλλων οργανικών υλικών. Στη συνέχεια, οι σπόροι του σιταριού ρίχνονται στο χώμα με το χέρι ή με τη βοήθεια ενός απλού σπόρου, ο οποίος εξασφαλίζει τη σωστή κατανομή των σπόρων.

2. Τη φροντίδα της καλλιέργειας: Το σιτάρι χρειάζεται να ποτίζεται τακτικά, αν και η βροχή της εποχής παίζει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξή του. Για να διατηρηθεί το έδαφος υγρό και να προστατευτεί από τη διάβρωση, οι αγρότες συχνά χρησιμοποιούν ξυλοπόδαρους ή φτυάρια για να σπρώξουν το χώμα γύρω από τα φυτά.

3. Τη συγκομιδή: Η συγκομιδή του σιταριού πραγματοποιείται όταν οι σπόροι είναι ώριμοι και το στάχυ έχει γίνει χρυσαφί. Οι γεωργοί χρησιμοποιούν το δρέπανο ή το μαχαίρι για να κόψουν τα στάχυα με μεγάλη προσοχή ώστε να μην χαθεί πολύς σπόρος. Η συγκομιδή ήταν και παραμένει μία από τις πιο σημαντικές και κοπιαστικές φάσεις της καλλιέργειας, καθώς απαιτεί μεγάλη σωματική δύναμη και οργανωτικότητα. Στις παραδοσιακές κοινωνίες, η συγκομιδή ήταν μια ομαδική δουλειά, όπου οι άνθρωποι συνεργάζονταν για να ολοκληρώσουν το έργο μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα.

4. Την αποθήκευση του σιταριού: Μετά τη συγκομιδή, το σιτάρι πρέπει να αποθηκευτεί σε αποθήκες ή αχυρώνες, όπου θα παραμείνει μέχρι να είναι έτοιμο για άλεση. Η αποθήκευση σε σωστές συνθήκες είναι κρίσιμη για να αποφευχθεί η μόλυνση του σιταριού από μύκητες ή έντομα. Οι παραδοσιακές αποθήκες ήταν κατασκευασμένες από ξύλο ή πέτρα, με σκοπό την προστασία του σιταριού από την υγρασία και την επίδραση του καιρού.

5. Την άλεση του σιταριού: Η άλεση του σιταριού γίνεται με τη βοήθεια του μύλου, που αρχικά ήταν χειροκίνητος και αργότερα μηχανοποιημένος. Στους παραδοσιακούς μύλους, οι μυλωνάδες χρησιμοποιούσαν μεγάλους τροχούς που κινούνταν με την ενέργεια του νερού ή του ανέμου. Στη σύγχρονη εποχή, η άλεση του σιταριού γίνεται σε βιομηχανικούς μύλους, οι οποίοι παράγουν αλεύρι σε μεγάλες ποσότητες.

6. Την παρασκευή του ψωμιού: Το αλεύρι που παράγεται από το άλεσμα του σιταριού είναι το κύριο υλικό για την παρασκευή ψωμιού. Η διαδικασία αυτή αρχίζει με το ζύμωμα, το οποίο ήταν πάντα μια σημαντική και καθημερινή ασχολία στις οικογένειες. Η ζύμη παρασκευάζεται με αλεύρι, νερό, αλάτι και προαιρετικά μαγιά ή προζύμι, και αφήνεται να φουσκώσει για να αποκτήσει την κατάλληλη υφή. Αφού η ζύμη φουσκώσει, τα ψωμιά πλάθονται και ψήνονται σε φούρνο, ο οποίος στην παραδοσιακή Ελλάδα ήταν είτε ξυλόφουρνος είτε φούρνος με πέτρες. Το ψήσιμο είναι η τελική φάση, και οι μυρωδιές από το φρέσκο ψωμί δημιουργούν μια ιδιαίτερη αίσθηση!

Οι μαθητές μας κλήθηκαν να δραματοποιήσουν τη διαδικασία καλλιέργειας και παραγωγής του σιταριού, πράγμα που αποτελεί ένα συναρπαστικό θέμα για δραματοποίηση, καθώς συντελεί στο να  κατανοήσουν πιο ουσιαστικά τη διαδικασία και τις πληροφορίες που άκουσαν.  Πέρα, όμως, από το κομμάτι της πληροφόρησης και της δραματοποίησης, τα παιδιά έφτιαξαν τα δικά τους ψωμάκια!

Φανταστείτε να είστε μικροί αγρότες και να φτιάχνετε το δικό σας ψωμάκι από την αρχή! 🌾🍞 Αυτή η διαδικασία για τα παιδιά είναι σαν ένα μαγικό ταξίδι από το χωράφι στο τραπέζι!

Τα ψωμάκια μας ήταν πολύ λαχταριστά και μοσχομύρισε όοοολο το σχολείο!

Τέλος, συζητήσαμε και ζωγραφίσαμε τα στάδια της συγκομιδής του σιταριού, ώστε να τα θυμόμαστε καλύτερα.

Η δράση αυτή, λοιπόν, αποτέλεσε αφορμή για να ξεκινήσει το πρώτο μας εργαστήρι δεξιοτήτων με θέμα τη Διατροφή, αφού το ψωμί αποτελεί βασικό πυλώνα της διατροφικής πυραμίδας.

Here’s a summary in English, in order to understand better this activity:

On Wednesday, October 30th, we held our first experiential activity at our school, which served as the starting point for the first skills workshop on the topic of nutrition. The children became little farmers and little bakers, making their own delicious bread rolls.

The Journey of Wheat:

From Sowing to Bread Wheat has always held a special place in human life, not only because it is one of the most basic and nutritious foods but also because obtaining it requires significant effort. Children learnt about the entire process of wheat cultivation, from sowing the seeds in the soil to harvesting and milling the wheat to produce flour. They were also introduced to agricultural tools used in ancient times, such as the plow and sickle, and were engaged in dramatized farm activities to better understand the labor involved in agricultural work.