(από τη δασκάλα της Δ2 τάξης, Θάλεια Καραμολέγκου)
Αυτές τις μέρες που ο νους μας τρέχει στους Ουκρανούς που δοκιμάζονται από τον πόλεμο, ακούμε συχνά πυκνά πως η Οδησσός βρίσκεται σε ασφυκτικό κλοιό, κινδυνεύοντας να καταστραφεί από τη ρωσική επίθεση.
Είναι μια πόλη που έχει μεγάλη σημασία,όχι μόνο γιατί αποτελεί σημαντικό λιμάνι στον Εύξεινο Πόντο αλλά και γιατί είναι βαθιά συνδεδεμένη με τον ελληνισμό.
Είναι η πόλη στην οποία, το 1814, ο Νικόλαος Σκουφάς, ο Αθανάσιος Τσακάλωφ και ο Εμμανουήλ Ξάνθος ίδρυσαν την Φιλική Εταιρεία. Στην πόλη αυτή βρίσκεται σήμερα και το Μουσείο Φιλικής Εταιρίας. Μάλιστα, στεγάζεται στο ιστορικό οίκημα όπου γίνονταν το 1821 οι συνεδριάσεις των Φιλικών, το σπίτι του εθνικού μας ευεργέτη Γρηγορίου Μαρασλή.
Το μουσείο είναι χωρισμένο σε τρεις ενότητες:
Η πρώτη ξεκινά με την ίδρυση της Οδησσού το 1794, την εμφάνιση των πρώτων Ελλήνων και την οργάνωση της ελληνικής παροικίας, καθώς και την ίδρυση της περίφημης Ελληνοεμπορικής Σχολής Οδησσού.
Το δεύτερο έχει σχέση με την ίδρυση της Φιλικής Εταιρείας, την οργάνωση και τη δομή της, αλλά και τις δραστηριότητες των Ελλήνων της Οδησσού.
Το τρίτο παρουσιάζει την περίοδο που ο Αλέξανδρος Υψηλάντης αναλαμβάνει την ηγεσία της Φιλικής Εταιρείας μέχρι και την χρονική στιγμή που η Επανάσταση περνά στην Ελλάδα.
Το μουσείο βρίσκεται στην λεγόμενη Πλατεία Ελλήνων , εκεί όπου οι Έλληνες έμποροι έχτιζαν τα σπίτια τους. Είναι σημαντικό να σκεφτεί κανείς πως ολόκληρη η πόλη της Οδησσού είχε σχεδιαστεί με άξονα την ελληνική αγορά.
Λόγω του εμπορίου που ανθούσε, η πόλη απέκτησε έναν κοσμοπολίτικο χαρακτήρα, καθώς εγκαταστάθηκαν άνθρωποι διαφορετικών εθνοτήτων.
Ήταν λοιπόν πολύ λογικό, σε μια τέτοια πόλη-πέρασμα , ένα σταυροδρόμι πολλών εθνοτήτων να μπουν οι βάσεις για την Ελληνική Επανάσταση. Ο απόηχος της Γαλλικής Επανάστασης, που είχε προηγηθεί, είχε φτάσει στην Οδησσό, αφού ήταν μια πόλη ανοιχτή προς τον κόσμο. Μια πόλη εκτός της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, πολύ κοντά στις ευρωπαϊκές αντιλήψεις.
Οι έμποροι της Οδησσού ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα της Φιλικής Εταιρείας για τον ιερό αγώνα των Ελλήνων. Στήριξαν μάλιστα την χρηματοδότηση για την εξάπλωση της ελληνικής παιδείας, βοηθώντας στην εθνικοαπελευθερωτική κίνηση των Φιλικών.
Καθώς τα μέλη της αυξήθηκαν σταδιακά, οι ηγέτες της πρότειναν στον Ιωάννη Καποδίστρια, που ήταν τότε υπουργός εξωτερικών της Ρωσίας, να αναλάβει ως επικεφαλής. Εκείνος αρνήθηκε, πιστεύοντας πως οι συνθήκες δεν ήταν ακόμα ώριμες για επανάσταση, κι έτσι η αρχηγία προσφέρθηκε (1820) στον Αλέξανδρο Υψηλάντη.
Τότε οι προετοιμασίες για τη Μεγάλη Επανάσταση έγιναν πιο εντατικές.
Οι ιδρυτές της δημιούργησαν ένα μυστικό αλφάβητο με τα ‘’γράμματα των ιερέων’’για να διατηρήσουν τη μυστικότητά τους.
Τώρα πια συμμετείχαν σ’ αυτήν πολλοί λόγιοι και επιστήμονες της εποχής, οι οποίοι προσπαθούσαν να μυήσουν τους Έλληνες στους σκοπούς της.
Το 1818 η έδρα της Φιλικής Εταιρείας μεταφέρθηκε από την Οδησσό στην Κωνσταντινούπολη, δηλαδή στην καρδιά της Οθωμανικής εξουσίας, πράγμα που έδειχνε ότι οι Φιλικοί ήταν πια σχεδόν έτοιμοι για την πραγμάτωση του σκοπού τους.
Τρία χρόνια αργότερα, την άνοιξη του 1821, η Επανάσταση ξεκινά από την Πελοπόννησο.
