Η εκπαίδευση κάθε εποχής προσπαθεί να προετοιμάσει τους νέους για την κοινωνία στην οποία θα ζήσουν. Σήμερα όμως βρισκόμαστε μπροστά σε μια ιδιαίτερη πρόκληση. Καλούμαστε να εκπαιδεύσουμε παιδιά που σε 30 ή 40 χρόνια θα ζουν και θα εργάζονται σε έναν κόσμο ο οποίος θα είναι πολύ διαφορετικός, σε όλους τους τομείς και τις εκφάνσεις της ζωής, από τον σημερινό. Όταν τα παιδιά μας θα βρίσκονται σε ηλικία μέσης επαγγελματικής αποκατάστασης, πολλά από τα επαγγέλματα που γνωρίζουμε ίσως να μην υπάρχουν πια, ενώ νέα επαγγέλματα θα έχουν δημιουργηθεί, τα οποία σήμερα δεν μπορούμε καν να φανταστούμε.
Παρά τις μεγάλες αλλαγές που συμβαίνουν γύρω μας, ο τρόπος διδασκαλίας στις περισσότερες σχολικές τάξεις παραμένει σε μεγάλο βαθμό ίδιος εδώ και δεκαετίες. Η μάθηση βασίζεται κυρίως στη μετάδοση γνώσεων από τον εκπαιδευτικό προς τους μαθητές και στην απομνημόνευση πληροφοριών που αργότερα αξιολογούνται μέσω εξετάσεων. Το μοντέλο αυτό υπηρέτησε αποτελεσματικά μια εποχή όπου η κοινωνία είχε ανάγκη από εργαζόμενους που μπορούσαν να ακολουθούν συγκεκριμένες οδηγίες και να εκτελούν προβλέψιμες εργασίες.
Ο κόσμος όμως που διαμορφώνεται σήμερα απαιτεί διαφορετικές ικανότητες.
Πρώτα απ’ όλα, οι μαθητές μας χρειάζονται κριτική σκέψη. Ζούμε σε μια εποχή όπου οι πληροφορίες είναι αμέτρητες και συχνά αντικρουόμενες. Οι αυριανοί πολίτες πρέπει να μπορούν να αξιολογούν πηγές, να ξεχωρίζουν την αξιόπιστη γνώση από την παραπληροφόρηση και να διαμορφώνουν τεκμηριωμένη άποψη.
Εξίσου σημαντική είναι επίσης η δημιουργικότητα. Τα προβλήματα του μέλλοντος δεν θα έχουν πάντα έτοιμες λύσεις. Οι νέοι άνθρωποι θα χρειαστεί να σκέφτονται έξω από τα συνηθισμένα πλαίσια, να συνδυάζουν ιδέες και να προτείνουν νέους τρόπους αντιμετώπισης των προκλήσεων.
Άλλη μια ακόμη βασική δεξιότητα είναι η συνεργασία. Τα περισσότερα σύγχρονα επαγγέλματα απαιτούν εργασία σε ομάδες, συχνά μάλιστα σε πολυπολιτισμικά και ψηφιακά περιβάλλοντα. Η ικανότητα επικοινωνίας, σεβασμού διαφορετικών απόψεων και κοινής επίλυσης προβλημάτων γίνεται όλο και πιο σημαντική.
Παράλληλα, οι μαθητές χρειάζονται προσαρμοστικότητα και ευελιξία. Οι επαγγελματικές διαδρομές του μέλλοντος δεν θα είναι γραμμικές. Οι άνθρωποι πιθανότατα θα αλλάζουν επάγγελμα περισσότερες από μία φορές στη ζωή τους. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να μπορούν να προσαρμόζονται σε νέες συνθήκες και να αποκτούν νέες γνώσεις.
Τέλος, ίσως η πιο σημαντική δεξιότητα να είναι η ικανότητα της δια βίου μάθησης. Σε έναν κόσμο που εξελίσσεται διαρκώς, η εκπαίδευση δεν τελειώνει με την αποφοίτηση από το σχολείο ή το πανεπιστήμιο. Η συνεχής μάθηση γίνεται απαραίτητη προϋπόθεση προσωπικής και επαγγελματικής εξέλιξης.
Όλα τα παραπάνω δεν σημαίνουν ότι η γνώση παύει να έχει αξία. Αντίθετα, αποτελεί το θεμέλιο της σκέψης. Το ουσιαστικό ερώτημα όμως δεν είναι μόνο τι διδάσκουμε στα παιδιά, αλλά και πώς τα βοηθούμε να χρησιμοποιούν τη γνώση δημιουργικά.
Ίσως λοιπόν το σχολείο του μέλλοντος χρειάζεται να δώσει μεγαλύτερη έμφαση όχι μόνο στη μετάδοση πληροφοριών, οι οποίες πια είναι άπειρες μα και άμεσα προσφερόμενες, αλλά στην καλλιέργεια δεξιοτήτων που θα επιτρέψουν στους μαθητές να σκέφτονται, να συνεργάζονται, να δημιουργούν και να μαθαίνουν συνεχώς.
Και ίσως τελικά το πιο σημαντικό μάθημα που μπορούμε να προσφέρουμε στα παιδιά να είναι αυτό: να τους μάθουμε πώς να μαθαίνουν σε έναν κόσμο που διαρκώς αλλάζει.
Φιλιώ Πάτσια
Εκπαιδευτικός Τμήματος Ένταξης



















Πρόσφατα σχόλια