21ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΑΛΛΙΘΕΑΣ
TΑΞΗ: Δ
ΤΜΗΜΑ: 1
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ
<< ΝΕΡΟ: ΠΟΛΥΤΙΜΟ ΑΓΑΘΟ>>
Κατά τη σχολική χρονιά 2013-2014, στα πλαίσια της Ευέλικτης Ζώνης, δουλέψαμε
το πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης με τίτλο: << ΝΕΡΟ: ΠΟΛΥΤΙΜΟ ΑΓΑΘΟ>>.
Προσεγγίσαμε το θέμα μας στις εξής διαστάσεις:
1.Υδρολογικός κύκλος – Καταστάσεις του νερού.
2. Χρήση του νερού – Υπερκατανάλωση – Λειψυδρία.
3. Το νερό στο σώμα μας και στον πλανήτη.
4. Ρύπανση ( πρόληψη – αντιμετώπιση ).
5. Επαγγέλματα και η σχέση τους με το νερό.
Για την εκπόνηση της εργασίας δουλέψαμε:
α ) βιωματικά με τη μέθοδο project
β ) ατομικά για τη συλλογή πληροφοριών για το συγκεκριμένο θέμα και
γ ) το μεγαλύτερο μέρος της εργασίας στηρίχτηκε στην ομαδοσυνεργατική μεθοδολογία, όπου τα παιδιά σε μικρές ομάδες δούλευαν με διαφορετικό αντικείμενο εργασίας.
ΟΜΑΔΕΣ ΜΑΘΗΤΩΝ
ΟΜΑΔΑ 1η: ΒΡΟΧΟΣΤΑΛΙΔΕΣ
ΤΟ ΝΕΡΟ
Το νερό είναι η περισσότερο διαδεδομένη χημική ένωση στην επιφάνεια της Γης, καλύπτοντας το 70,9% του πλανήτη μας. Στη φύση βρίσκεται σε αέρια κατάσταση ( υδρατμός ), υγρή και στερεή ( πάγος ).
Το νερό υπάρχει σε όλους τους ζωντανούς οργανισμούς, ζωικούς ή φυτικούς.Θεωρείται το πιο σημαντικό και αναντικατάστατο θρεπτικό συστατικό για τον άνθρωπο. Η αδυναμία επαρκούς πρόληψης πρόσληψης οδηγεί πολύ γρήγορα σε σημαντικές βλάβες. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Αρχή για την ασφάλεια των τροφίμων, η ελάχιστη κατανάλωση νερού είναι τα 2 λίτρα την ημέρα.
Η αξία του νερού είναι γνωστή από τα αρχαία χρόνια, γι’αυτό ο ανθρώπινος πολιτισμός άνθησε γύρω από ποτάμια, λίμνες και άλλους υδάτινους δρόμους (π.χ. ο πολιτισμός της Αρχαίας Αιγύπτου βασιζόταν αποκλειστικά στον ποταμό Νείλο ).
Το νερό που βρίσκεται στη φύση δεν είναι ολότελα καθαρό. Περιέχει διάφορες διαλυμένες ουσίες, καθώς και ουσίες που αιωρούνται. Γι’ αυτό το λόγο, πριν φτάσει στην κατανάλωση, φιλτράρεται περνώντας από πολλά φίλτρα που λέγονται διυλιστήρια.
Γενικά, το νερό είναι απαραίτητο στοιχείο ζωής. Όπου δεν υπάρχει νερό δεν υπάρχει ζωή.
Ο κύκλος του νερού γνωστός και ως υδρολογικός κύκλος είναι η συνεχής ανακύκλωση του νερούτης Γης μέσα στην υδρόσφαιρα και την ατμόσφαιρα. Το συνεχές της κυκλικής διαδικασίας του κύκλου του νερού επιτυγχάνεται εξαιτίας της ηλιακής ακτινοβολίας. Το νερό του πλανήτη αλλάζει συνεχώς φυσική κατάσταση, από στερεή μορφή των πάγων στην υγρή μορφή των ποταμών, λιμνών και της θάλασσας και την αέρια κατάσταση των υδρατμών. Πιο συγκεκριμένα, λόγω της θέρμανσης και των ανέμων στην επιφάνεια της Γης, τα νερά της εξατμίζονται και μαζεύονται ως υδρατμοί, δημιουργώντας τα σύννεφα. Οι υδρατμοί συμπυκνώνονται, υγροποιούνται και στη συνέχεια πέφτουν ως βροχή ή άλλες μορφές νερού, εμπλουτίζοντας έτσι τις αποθήκες νερού της γης είτε είναι αυτές επιφανειακές, όπως οι θάλασσες και οι λίμνες είτε είναι υπόγειες. Ο κύκλος του νερού αποτελεί αντικείμενο του επιστημονικού κλάδου της Υδρολογίας για ό,τι συμβαίνει ή παρατηρείται στο έδαφος και της Μετεωρολογίας για ό,τι συμβαίνει εξ’ αυτού στην ατμόσφαιρα.
- Παίξαμε όλοι μαζί βρίσκοντας οικογένειες λέξεων σχετικά με το νερό, δημιουργήσαμε ένα κρυπτόλεξο και μια μεσοστιχίδα.
ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΜΕ ΤΟ ΝΕΡΟ
- Κάναμε το γνωστό πείραμα με το γκαζάκι και διαπιστώσαμε ότι το νερό εξατμίζεται ( αέρια μορφή ). Οι υδρατμοί που προκύπτουν φεύγουν προς τα επάνω.
- Το νερό αλλάζει μορφή ανάλογα με τη θερμοκρασία που βρίσκεται.
- Το νερό από υγρή μορφή μπορεί να πάρει στερεή μορφή, αν το τοποθετήσουμε στην κατάψυξη, όπου σε λίγη ώρα το νερό ( υγρό ) γίνεται πάγος ( στερεό ).
- Παρακολουθήσαμε ένα βίντεο μέσα από το διαδίκτυο:
“ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ”
- Γράψαμε έκθεση: << Τι θα γινόταν, εάν δεν υπήρχε νερό στον κόσμο για 1 εβδομάδα >>.
Ο κάθε μαθητής έγραψε τις δικές του απόψεις και όλοι μαζί καταλήξαμε στο εξής:
Θα υπήρχε κίνδυνος μολύνσεων από τα άπλυτα πιάτα, τα άπλυτα ρούχα, από τις τουαλέτες και από τη μη προσωπική υγιεινή των ανθρώπων.
Άρα, χωρίς νερό οι άνθρωποι θα πέθαιναν.
ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ-ΑΘΛΗΜΑΤΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΝΕΡΟ
Ψάξαμε και βρήκαμε επαγγέλματα ( παλιότερα και σύγχρονα ), αλλά και αθλήματα που έχουν σχέση με το νερό.
Μερικά από αυτά είναι:
ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ
Ψαράς Ναυαγοσώστης
Νερουλάς Δύτης
Υδραυλικός
Παγοπώλης
ΑΘΛΗΜΑΤΑ
Πόλο Σέρφινγκ
Κατάδυση Υδατοσφαίριση
Ράφτινγκ Ιστιοπλοϊα
Κολύμβηση
ΠΟΙΗΜΑ
ΠΟΤΑΜΙΑ ΚΑΙ ΛΙΜΝΕΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ
Συγκεντρώσαμε πληροφορίες για τα ποτάμια και τις λίμνες της Ελλάδας και καταγράψαμε τα χαρακτηριστικά τους.
Παραθέτουμε μερικά ποτάμια και λίμνες της Ελλάδας.
ΠΟΤΑΜΙΑ
ΑΛΙΑΚΜΟΝΑΣ
ΑΧΕΛΩΟΣ
ΠΗΝΕΙΟΣ
ΣΤΡΥΜΟΝΑΣ
ΑΛΦΕΙΟΣ
ΛΙΜΝΕΣ
ΜΑΡΑΘΩΝΑ
ΥΛΙΚΗ
ΤΡΙΧΩΝΙΔΑ
ΒΟΛΒΗ
ΒΙΣΤΩΝΙΔΑ
ΜΙΚΡΗ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΕΣΠΑ
ΤΟ ΝΕΡΟ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ
Στην αρχαιότητα πίστευαν ότι ο Ποσειδώνας ήταν θεός των θαλασσών. Στην μυθολογία πιστεύεται ότι όλα τα ποτάμια ήταν θεοί, δηλαδή Νύμφες. Το νερό είχε σημαντική θέση για τους περισσότερους θεούς, γιατί η θάλασσα και τα ποτάμια αναζωογονούσαν τη δύναμή τους.
Επίσης, το νερό το είχαν σαν καθρέφτη, γιατί όταν τα νερά του ποταμού ήταν γαλήνια, μπορούσε κάποιος να δει το είδωλό του.
ΕΝΑΣ ΜΥΘΟΣ ΜΕ ΤΟ ΝΕΡΟ:
Ένας μύθος με το νερό είναι αυτός με τις Νύμφες, θεότητες των γλυκών νερών. Ήταν κόρες του Δία, αλλά συνήθως θεωρούνταν κόρες του Θεού- ποταμού της περιοχής. Κατοικούσαν κοντά στους ποταμούς, αλλά και στα βουνά από όπου πηγάζουν οι ποταμοί.
Έτσι, έχουμε τις Ορεστιάδες των δασών, τις Ναϊάδες των ποταμών και των πηγών και τις Αμαδρυάδες των δέντρων.
Οι Ναϊάδες ζούσαν σε σπήλαια κοντά στις πηγές των ποταμών, αλλά και κάτω από αυτούς και τότε έπαιρναν το όνομα του ποταμού.
ΤΟ ΝΕΡΟ ΣΤΗ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΜΑΣ
Το νερό το συναντάμε στην Παλαιά Διαθήκη στον Κατακλυσμό του Νώε. Το συναντάμε, επίσης, στη διάβαση της Ερυθράς Θάλασσας, αλλά και στην πορεία των Ισραηλιτών μέσα στην Έρημο. Όταν δίψασαν, ο Μωυσής χτύπησε έναν βράχο με το ραβδί του και εκείνος έβγαλε νερό.
Στην Καινή Διαθήκη έχουμε τον Ιωάννη τον Πρόδρομο να βάπτίζει τον Ιησού Χριστό στον Ιορδάνη Ποταμό.
Έχουμε, επίσης, την κολυμβήθρατου Σιλωάμ που την αναφέρει πολλές φορές το Ευαγγέλιο. Ήταν μια κολυμβήθρα που είχε ιαματικό νερό. Μια φορά το χρόνο κατέβαινε ένας άγγελος, ανακάτευε το νερό και όποιος έμπαινε πρώτος γινότανε καλά, όποια αρρώστια κι αν είχε.
Στο γάμο της Κανά ο Χριστός έκανε το πρώτο του θαύμα. Είχε τελειώσει το κρασί και ρώτησαν τον Ιησού << Τι θα γίνει >>, Εκείνος τους είπε να γεμίσουν τις υδρίες με νερό και να τις φέρουν. Προσευχήθηκε και έγινε το νερό κρασί.
ΗΘΗ ΚΑΙ ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΝΕΡΟ
Ένα έθιμο της Πρωτοχρονιάς:
Σε πολλά μέρη της Ελλάδας, το πρωί της Πρωτοχρονιάς, σηκωνόταν νωρίς ο νοικοκύρης του σπιτιού και πήγαινε κρυφά στη βρύση του χωριού. Αφού πλενόταν, έπαιρνε μια πέτρα μικρή και την έπλενε καλά. Μετά, έκοβε ένα κλωνάρι από κάποιο οπωροφόρο δέντρο και το έβρεχε κι αυτό.
Στη συνέχεια, ο νοικοκύρης γύριζε στο σπίτι και τους έβρεχε όλους στο κεφάλι, χτυπώντας τους με το βρεγμένο κλωνάρι και την πέτρα, λέγοντάς τους: << Σιδεροκέφαλοι, Χρόνια πολλά >>.
- Ψάξαμε και βρήκαμε παροιμίες σχετικές με το νερό.
- Ακούσαμε και τραγουδήσαμε τραγούδια για το νερό.
- Το νερό
- Το μικρό μου κύμα
- Ένα νερό κυρά- Βαγγελιώ
- Στου καιρού τη ζυγαριά
- Κάναμε μια έρευνα στην τάξη μας, συντάξαμε ερωτηματολόγια και αφού τα συγκεντρώσαμε, μελετήσαμε τις απαντήσεις μας και διατυπώσαμε τα συμπεράσματά μας.
ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ
ΑΓΟΡΙ…. ΚΟΡΙΤΣΙ….
1 ) Όταν βουρτσίζετε τα δόντια σας, αφήνετε τη βρύση ανοιχτή;
α ) Ναι β ) Όχι
2 ) Τι κάνετε πιο συχνά;
α ) Ντουζ β ) Μπάνιο
3 ) Όταν σαπουνίζετε τα χέρια σας, αφήνετε το νερό να τρέχει;
α ) Ναι β ) Όχι
4 ) Υπολογίζετε πόσα λίτρα νερό θέλει να γεμίσει η μπανιέρα σας;
α ) Ναι β ) Όχι
5 ) Ποτίζετε τα λουλούδια σας με το λάστιχο ή με την κανάτα;
…………………………………………………………………………………………………………
6 ) Ελέγχετε, εάν υπάρχουν διαρροές στο σπίτι σας;
α ) Ναι β ) Όχι
ΤΡΟΠΟΙ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ:
- Δεν αφήνουμε τη βρύση ανοιχτή, όταν κάνουμε ντουζ, όταν βουρτσίζουμε τα δόντια μας ή πλένουμε τα χέρια μας.
- Δε γεμίζουμε την μπανιέρα για να κάνουμε μπάνιο.
- Δεν αφήνουμε το νερό από το λάστιχο να τρέχει άσκοπα.
- Το νερό που έχουμε ήδη χρησιμοποιήσει δεν το πετάμε, αλλά το χρησιμοποιούμε για να ποτίσουμε τα φυτά ή τα λουλούδια που έχουμε.
ΜΕΛΕΤΗΣΑΜΕ ΒΙΒΛΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΒΙΒΛΙΑ ΣΕ ΡΟΔΕΣ
- 1. Ένας νερόμυλος στην Τζια
- 2. Το μαγικό σχολικό στο υδραγωγείο
- 3. Το νερό της ζωής
- 4. Η Κιβωτός του Νώε
- 5. Η λύρα του Απόλλωνα
- 6. Το ποτάμι τρέχει να συναντήσει τη θάλασσα
- 7. Ο βάτραχος είναι ήρωας
- 8. Το νερό
- 9. Η Βασιλική και η νεράιδα του νερού
- 10. Τα ψηλά βουνά
- 11. Η προφητεία των βατράχων
- 12. Λουλούδια από νερό σπαταλημένο
- 13. Δροσοσταλίδα
- 14. Το σύννεφο έφερε βροχή
- 15. Το κρυμμένο νερό
- 16. Έλμερ και το ουράνιο τόξο
- 17. Τα πουλιά που ζουν στο νερό
- 18. Η σιωπή του νερού
- 19. Το αθάνατο νερό
- 20. Το μυστήριο της ανομβρίας
- 21. Στην Κιβωτό στις οχτώ
- Παρακολουθήσαμε στον χώρο του σχολείου το Περιβαλλοντικό πρόγραμμα : Δύο σταγόνες τρέχουν να ενταχθούν στον κύκλο του νερού.
- Πραγματοποιήσαμε εκπαιδευτική επίσκεψη στο πάρκο του Τρίτση, όπου παίξαμε όλοι μαζί το επιτραπέζιο παιχνίδι PLANETBOOK, ευαισθητοποιηθήκαμε σε θέματα περιβαλλοντικής συνείδησης και περιηγηθήκαμε στους χώρους του πάρκου.
- Κάναμε ζωγραφιές για το νερό, σχεδιάσαμε σελιδοδείκτες και κατασκευάσαμε μόμπιλε.
ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΟΥ Δ1
ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗ ΚΑΤΕΡΙΝΑ
ΣΥΝΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ: ΤΑΟΥΣΑΝΗ ΑΝΝΑ
