Η κατανόηση των αποτελεσμάτων του αλκοόλ και της κλινικής σπουδαιότητας των σχετικών διαταραχών, είναι ουσιαστική για την πρακτική της ψυχιατρικής.

Τα πρόσφατα έτη υπάρχει μια άνθηση της κλινικής έρευνας, σχετικά με την κατάχρηση και την εξάρτηση από το αλκοόλ, συμπεριλαμβανομένων των πληροφοριών για συγκεκριμένες γενετικές επιρροές, την κλινική πορεία των διαταραχών που σχετίζονται με την κατάχρηση του αλκοόλ, και την ανάπτυξη νέων και χρήσιμων θεραπειών.

Οι διαταραχές χρήσης του αλκοόλ είναι κοινές θανατηφόρες καταστάσεις που μεταμφιέζονται συχνά ως άλλα ψυχιατρικά σύνδρομα. Ο μέσος όρος μείωσης της διάρκειας ζωής του ατόμου που είναι εξαρτημένο από το αλκοόλ είναι από 10 έως 15 έτη.

Κατά συνέπεια, σε μια επαρκή αξιολόγηση των προβλημάτων ζωής και των ψυχιατρικών συμπτωμάτων σε έναν ασθενή, ο γιατρός πρέπει να εξετάζει πάντα την πιθανότητα η κλινική κατάσταση να απεικονίζει τα αποτελέσματα κατάχρησης του αλκοόλ. Ο ψυχίατρος πρέπει να ανησυχεί για τον αλκοολισμό, επειδή αυτή η διαταραχή είναι ιδιαίτερα κοινή. Η δηλητηρίαση με αλκοόλ (μέθη) και η απότομη διακοπή κατανάλωσης του αλκοόλ (χωρίς ψυχο-φαρμακευτική υποστήριξη), μιμούνται πολλές σημαντικές ψυχιατρικές διαταραχές. Ο συνηθισμένος αλκοολικός δεν αποτελεί κοινό στερεότυπο.

Αν και η κατάχρηση και η εξάρτηση από το αλκοόλ λέγονται συνήθως αλκοολισμός, τα πλέον πρόσφατα ψυχιατρικά εγχειρίδια (όπως το DSM-IV-TR) δεν χρησιμοποιούν αυτόν τον όρο επειδή στερείται έναν ακριβή καθορισμό. Ο όρος παραμένει σε κοινή χρήση, εντούτοις.

Η δηλητηρίαση με αλκοόλ (μέθη) μπορεί να προκαλέσει οξυθυμία, βίαια συμπεριφορά, συναισθήματα κατάθλιψης, και σε σπάνιες περιπτώσεις, παραισθήσεις και αυταπάτες.

Το μακροπρόθεσμα, κλιμακούμενο επίπεδο της κατανάλωσης αλκοόλ, μπορεί να δημιουργήσει:

1. αντοχή και εξάρτηση, καθώς επίσης και
2. τέτοια έντονη προσαρμογή του σώματος ώστε η διακοπή της χρήσης του, να μπορεί να προκαλέσει ένα σύνδρομο στέρησης που χαρακτηρίζεται συνήθως από αϋπνία, στοιχεία υπερδραστηριότητας του αυτόνομου νευρικού συστήματος και συναισθήματα άγχους και έντονης ανησυχίας.

Κατά την εικοσαετή μας άσκηση της Ψυχιατρικής ειδικότητας, έγινε σαφές ότι το ευρύ κοινό (αλλά και ειδικότερα ο Έλληνας) δεν γνωρίζει σχεδόν τίποτα για τις επιμέρους βλάβες που προκαλεί το αλκοόλ στα νευρικά κύτταρα και την ψυχική σφαίρα. Έτσι σταχυολογήσαμε και σας παρουσιάζουμε στις επόμενες σελίδες, τα κεντρικά συμπεράσματα και δεδομένα των τελευταίων ετών, σχετικά με το αλκοόλ τον αλκοολισμό και τη θεραπεία απεξάρτησης από το αλκοόλ.

Απόσπασμα από εργασία με θέμα “Εξαρτήσεις” στο μάθημα ΚΠΑ, Γ4

Εξαρτήσεις και Εθισμοί

Η έννοια εξάρτηση ή εθισμός αναφέρεται σε κάθε αντικείμενο, πρόσωπο, εμπειρία και ιδέα που έχουμε την αίσθηση ότι δίχως εκείνην δεν μπορούμε να νιώθουμε ικανοποίηση, αντίθετα η δυσφορία είναι έντονη. Οι εξαρτήσεις είναι πηγή οδύνηs

Σύμφωνα με τον Ken Κeyes, υπάρχουν τρεις βασικές κατηγορίες εξαρτήσεων, που σχετίζονται με τρεις βασικές ανάγκες του ανθρώπου: ανάγκη για ασφάλεια, απόλαυση και κυριαρχία ή αξία. Πολύ συχνά υπομένουμε πολλά βάσανα και ταλαιπωρίες διότι αρνούμαστε να απαρνηθούμε οποιαδήποτε ασφάλεια νομίζουμε πως έχουμε.

Πολλοί άνθρωποι καταφεύγουν σε συμπεριφορές εξάρτησης, όπως το κάπνισμα, η κατανάλωση ουσιών, αλκοόλ, ηρεμιστικών και άλλων φαρμάκων για να μπορέσουν να χαλαρώσουν από την αίσθηση του ανικανοποίητου. Όμως, το αποτέλεσμα που επιδιώκεται είναι πολύ προσωρινό.

Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ότι η ηρεμία, που προσδοκούμε να βιώσουμε, δεν είναι εφικτό να κατορθωθεί από τον έλεγχο εξωτερικών συνθηκών. Με άλλα λόγια, κάθετι που αναζητώ να με ανακουφίσει και είναι έξω από μένα τον ίδιο δεν μπορεί να μου προσφέρει μόνιμη ασφάλεια, ευχαρίστηση ή αξία.

Τύποι Εξάρτησης
Υπάρχουν διαφορετικοί δρόμοι που μπορεί να καταφύγει κάποιος ώστε φέρει την επιθυμητή αλλαγή στην διάθεσή του. Μερικές από τις επιλογές είναι:

• Κάποιος πίνει αλκοόλ στο μπαρ της γειτονιάς του, ώστε να «φτάξει» την διάθεσή του.
• Η υπερφαγία ή η λιμοκτονία αποτελούν μία προσπάθεια αλλαγής της διάθεσης για τα άτομα που πάσχουν από διατροφικές διαταραχές ( για περισσότερες πληροφορίες βλ. διατροφικές διαταραχές).
• Ο τζόγος και τα στοιχήματα φέρνουν στιγμές διέγερσης.
• Κάποιος που πάσχει από κλεπτομανία κλέβει πράγματα από διάφορα καταστήματα.
• Κάποιος που έχει εξάρτηση από το σεξ ψάχνει να καταναλώσει πορνογραφικό υλικό.
• Το συστηματικό έως και εμμονικό “shopping therapy” είναι ένας τρόπος διαφυγής ώστε το άτομο να νιώσει πιο «γεμάτο». Βρίσκει την ευτυχία στην υπερκατανάλωση.
• Κάποιος που είναι εργασιομανής κρατά σε εγρήγορση τον εαυτό του με το να περνά υπερβολικά πολλές ώρες στην δουλειά του, ενώ η παρουσία του μπορεί να είναι απαραίτητη για την οικογένειά του.

Κοινός παρονομάστης σε όλες αυτές τις εμπειρίες είναι ότι το άτομο μέσα από την οικειότητα που νιώθει ακολουθώντας αυτές τις διαδικασίες προσπαθεί να πετύχει την συναισθηματική ολοκλήρωση.
Η ολοκλήρωση αυτή υπακούει στην λογική: «θέλω αυτό που θέλω, και το θέλω τώρα!».
Το μεγάλο ζήτημα στους εθισμούς είναι ότι το τίμημα αυξάνεται για κάτι που η αξία σταδικά όλο και περισσότερο μειώνεται.

Η πρόκληση στην ψυχοθεραπεία για την αντιμετώπιση των εξαρτήσεων και των εθισμών είναι να αναγνωριστούν οι καταστροφικές και επίπονες συνήθειες, να υπάρξει κατανόηση για τις ανάγκες που υπηρετούν, να ληφθούν συνειδητές αποφάσεις για την απεξάρτησή μας από αυτές και έπειτα να τις αντικαταστήσουμε με πιο υγιεινές συνήθειες.

Από εργασία του Γ4

          Στις μέρες μας κλονίζεται η ιδέα μιας ενοποιημένης Ευρώπης. Τί είναι αυτό, όμως, που κάνει τους Ευρωπαίους πολίτες και τους πολιτικούς ηγέτες των κρατών-μελών, να αγωνίζονται συνεχώς για την επίτευξη μιας ενωμένης Ευρώπης; Η απάντηση σ’ αυτό το ερώτημα είναι η λέξη “ελπίδα” για ένα καλύτερο αύριο.

          Όλοι οι Ευρωπαίοι πολίτες, και κυρίως οι νεότερες γενιές, ελπίζουν σε μία Ευρώπη του Κόσμου που θα έχει πάντα ένα παράθυρο ανοιχτό προς ολόκληρη τη γη. Ελπίζουμε σε μία Ευρώπη του πολιτισμού, της παιδείας και των Δικαιωμάτων του ανθρώπου. Ευελπιστούμε πως σύντομα θα μιλάμε για μία Ευρώπη πιο δίκαιη, που θα αντιτάσσεται στα αρνητικά φαινόμενα που μαστίζουν την εποχή μας, όπως η ανεργία. Δε θα υπάρχει πλέον ο κίνδυνος του δημοκρατικού ελλείμματος καθώς όλοι οι δημοκρατικοί θεσμοί θα λειτουργούν στο εξής με κύριο γνώμονα το δίκαιο και το σωστό. Τέλος, ελπίζουμε σε μία ισχυρή οικονομικά Ευρώπη διοικούμενη από ικανούς πολιτικούς ηγέτες. Η έλλειψη καλών πολιτικών ηγετών διαμορφώνει μια διχασμένη Ευρώπη. Είναι γνωστό πως μια οικονομική κρίση προέρχεται πάντοτε από μια πολιτική κρίση.

          Ωστόσο, διατυπώνονται και ορισμένοι φόβοι για την προοπτική μιας ενοποιημένης Ευρώπης. Πρώτο και σημαντικότερο είναι η αλλοτρίωση της κουλτούρας. Με την ανεξέλεγκτη και αδιάκριτη εισβολή ξενόφερτων στοιχείων στην καθημερινή ζωή των λαών κάθε κράτους-μέλους οδηγούμαστε στην απάρνηση της δικής μας ιστορίας. Πολλές συνήθειες, παραδόσεις και γλωσσικές ιδιαιτερότητες υποσκάπτονται με αποτέλεσμα ο λαός να χάνει την ταυτότητά του. Προσκολλημένος βαθύτατα στο ξενόφερτο, αδυνατεί να καταλάβει πως ένας λαός γράφει την Ιστορία του τόπου του όχι για να αφηγηθεί το παρελθόν του, αλλά για να δηλώσει αυτό που θέλει για το μέλλον του. Τέλος, μια εξίσου σημαντική ανησυχία για το μέλλον της ενοποιημένης Ευρώπης αποτελεί το γεγονός πως ίσως κυριαρχηθεί μόνο από το χρήμα, από τις επιχειρήσεις και από τα υλικά συμφέροντα. Δε θα αποβλέπει στην κάλυψη των αναγκών των κρατών τα οποία την απαρτίζουν, αλλά θα βασίζεται κυρίως στο συμφέρον και τη ματαιοδοξία κάποιων ηγετών.

          Πιστεύω πως η δημιουργία μιας ενοποιημένης Ευρώπης είναι το όνειρο κάθε Ευρωπαίου πολίτη, το όραμα κάθε πολιτικού ηγέτη. Οι προϋποθέσεις για την επαλήθευσή τους είναι να μη σταματάμε ποτέ να ελπίζουμε, να έχουμε επίγνωση των επακόλουθων  συνεπειών κι επίσης να μας διακατέχει ένα πνεύμα σεβασμού, συνεργασίας και αλληλεξάρτησης.

                                                                                     Μάγδα Χατζηπέτρου

                                                                                                Γ5’